भद्राश्व उवाच ।
भगवन् किं कृतं लोकं त्वया तमनुपश्यता ।
व्रतं तपो वा धर्मो वा प्राप्त्यर्थं तस्य वै मुने
bhadrāśva uvāca |
bhagavan kiṃ kṛtaṃ lokaṃ tvayā tamanupaśyatā |
vrataṃ tapo vā dharmo vā prāptyarthaṃ tasya vai mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाराध्य हरिं भक्त्या को लोकान् कामयेद् बुधः ।
आराधिते हरौ लोकाः सर्वे करतलेऽभवन्
anārādhya hariṃ bhaktyā ko lokān kāmayed budhaḥ |
ārādhite harau lokāḥ sarve karatale'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं संचिन्त्य राजेन्द्र मया विष्णुः सनातनः ।
आराधितो वर्षशतं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः
evaṃ saṃcintya rājendra mayā viṣṇuḥ sanātanaḥ |
ārādhito varṣaśataṃ kratubhirbhūridakṣiṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदाचिद् बहुना कालेन नृपनन्दन ।
यजतो मम देवेशं यज्ञमूर्तिं जनार्दनम् ।
आहूता आगता देवाः सममेव सवासवाः
tataḥ kadācid bahunā kālena nṛpanandana |
yajato mama deveśaṃ yajñamūrtiṃ janārdanam |
āhūtā āgatā devāḥ samameva savāsavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वे स्वे स्थाने स्थिता आसन् यावद् देवाः सवासवाः ।
तावत् तत्रैव भगवानागतो वृषभध्वजः
sve sve sthāne sthitā āsan yāvad devāḥ savāsavāḥ |
tāvat tatraiva bhagavānāgato vṛṣabhadhvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेवो विरूपाक्षस्त्र्यम्बको नीललोहितः ।
सोऽपि रौद्रे स्थितः स्थाने बभूव परमेश्वरः
mahādevo virūpākṣastryambako nīlalohitaḥ |
so'pi raudre sthitaḥ sthāne babhūva parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् सर्वानागतान् दृष्ट्वा देवानृषिमहोरगान् ।
सनत्कुमारो भगवानाजगामाब्जसंभवः
tān sarvānāgatān dṛṣṭvā devānṛṣimahoragān |
sanatkumāro bhagavānājagāmābjasaṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रसरेणुप्रमाणेन विमाने सूर्यसन्निभे ।
अवस्थितो महायोगी भूतभव्यभविष्यवित्
trasareṇupramāṇena vimāne sūryasannibhe |
avasthito mahāyogī bhūtabhavyabhaviṣyavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगम्य शिरसा रुद्रं स ववन्दे महामुनिः ।
मया प्रणमितस्तस्थौ समीपे शूलपाणिनः
āgamya śirasā rudraṃ sa vavande mahāmuniḥ |
mayā praṇamitastasthau samīpe śūlapāṇinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानहं संस्थितान् देवान् नारदादीनृषींस्तथा ।
सनत्कुमाररुद्रौ च दृष्ट्वा मे मनसि स्थितम्
tānahaṃ saṃsthitān devān nāradādīnṛṣīṃstathā |
sanatkumārarudrau ca dṛṣṭvā me manasi sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क एषां भवते याज्यो वरिष्ठश्च नृपोत्तम ।
केन तुष्टेन तुष्टाः स्युः सर्व एते सरुद्रकाः
ka eṣāṃ bhavate yājyo variṣṭhaśca nṛpottama |
kena tuṣṭena tuṣṭāḥ syuḥ sarva ete sarudrakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृत्वा स्थिते राजन् रुद्रः पृष्टो मयाऽनघ ।
एवमर्थं क इज्योऽत्र युष्माकं सुरसत्तमाः
evaṃ kṛtvā sthite rājan rudraḥ pṛṣṭo mayā'nagha |
evamarthaṃ ka ijyo'tra yuṣmākaṃ surasattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ते तदोवाच रुद्रो मां सुरसन्निधौ
evamukte tadovāca rudro māṃ surasannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच ।
श्रृण्वन्तु बिबुधाः सर्वे तथा देवर्षयोऽमलाः ।
ब्रह्मर्षयश्च विख्याता सर्वे श्रृण्वन्तु मे वचः ।
त्वं चागस्त्य महाबुद्धे श्रृणु मे गदतो वचः
rudra uvāca |
śrṛṇvantu bibudhāḥ sarve tathā devarṣayo'malāḥ |
brahmarṣayaśca vikhyātā sarve śrṛṇvantu me vacaḥ |
tvaṃ cāgastya mahābuddhe śrṛṇu me gadato vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो यज्ञैरीड्यते देवो यस्मात् सर्वमिदं जगत् ।
उत्पन्नं सर्वदा यस्मिंल्लीनं भवति सामरम्
yo yajñairīḍyate devo yasmāt sarvamidaṃ jagat |
utpannaṃ sarvadā yasmiṃllīnaṃ bhavati sāmaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणः परो देवः सत्त्वरूपो जनार्दनः ।
त्रिधात्मानं स भगवान् ससर्ज परमेश्वरः
nārāyaṇaḥ paro devaḥ sattvarūpo janārdanaḥ |
tridhātmānaṃ sa bhagavān sasarja parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजस्तमोभ्यां युक्तोऽभूद् रजः सत्त्वाधिकं विभुः ।
ससर्ज नाभिकमले ब्रह्माणं कमलासनम्
rajastamobhyāṃ yukto'bhūd rajaḥ sattvādhikaṃ vibhuḥ |
sasarja nābhikamale brahmāṇaṃ kamalāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजसा तमसा युक्तः सोऽपि मां त्वसृजत् प्रभुः ।
यत्सत्त्वं स हरिर्देवो यो हरिस्तत्परं पदम्
rajasā tamasā yuktaḥ so'pi māṃ tvasṛjat prabhuḥ |
yatsattvaṃ sa harirdevo yo haristatparaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये सत्त्वरजसी सोऽपि ब्रह्मा कमलसंभवः ।
यो ब्रह्मा सैव देवस्तु यो देवः सः चतुर्मुखः ।
यद्रजस्तमसोपेतं सोऽहं नास्त्यत्र संशयः
ye sattvarajasī so'pi brahmā kamalasaṃbhavaḥ |
yo brahmā saiva devastu yo devaḥ saḥ caturmukhaḥ |
yadrajastamasopetaṃ so'haṃ nāstyatra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्वं रजस्तमश्चैव त्रितयं चैतदुच्यते ।
सत्त्वेन मुच्यते जन्तुः सत्त्वं नारायणात्मकम्
sattvaṃ rajastamaścaiva tritayaṃ caitaducyate |
sattvena mucyate jantuḥ sattvaṃ nārāyaṇātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजसा सत्त्वयुक्तेन भवेत् सृष्टी रजोऽधिका ।
तच्च पैतामहं वृत्तं सर्वशास्त्रेषु पठ्यते
rajasā sattvayuktena bhavet sṛṣṭī rajo'dhikā |
tacca paitāmahaṃ vṛttaṃ sarvaśāstreṣu paṭhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्वेदबाह्यं कर्म स्याच्छास्त्रमुद्दिश्य सेव्यते ।
तद्रौद्रमिति विख्यातं कनिष्ठं गदितं नृणाम्
yadvedabāhyaṃ karma syācchāstramuddiśya sevyate |
tadraudramiti vikhyātaṃ kaniṣṭhaṃ gaditaṃ nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्धीनं रजसा कर्म केवलं तामसं तु यत् ।
तद् दुर्गतिपरं नॄणामिह लोके परत्र च
yaddhīnaṃ rajasā karma kevalaṃ tāmasaṃ tu yat |
tad durgatiparaṃ nṝṇāmiha loke paratra ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्वेन मुच्यते जन्तुः सत्त्वं नारायणात्मकम् ।
नारायणश्च भगवान् यज्ञरूपी विभाव्यते
sattvena mucyate jantuḥ sattvaṃ nārāyaṇātmakam |
nārāyaṇaśca bhagavān yajñarūpī vibhāvyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृते नारायणः शुद्धः सूक्ष्ममूर्तिरुपास्यते ।
त्रेतायां यज्ञरूपेण पञ्चरात्रैस्तु द्वापरे
kṛte nārāyaṇaḥ śuddhaḥ sūkṣmamūrtirupāsyate |
tretāyāṃ yajñarūpeṇa pañcarātraistu dvāpare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलौ मत्कृतमार्गेण बहुरूपेण तामसैः ।
इज्यते द्वेषबुद्ध्या स परमात्मा जनार्दनः
kalau matkṛtamārgeṇa bahurūpeṇa tāmasaiḥ |
ijyate dveṣabuddhyā sa paramātmā janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तस्मात् परतो देवो भविता न भविष्यति ।
यो विष्णुः स स्वयं ब्रह्मा यो ब्रह्मा सोऽहमेव च
na tasmāt parato devo bhavitā na bhaviṣyati |
yo viṣṇuḥ sa svayaṃ brahmā yo brahmā so'hameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदत्रयेऽपि यज्ञेऽस्मिन् याज्यं वेदेषु निश्चयः ।
यो भेदं कुरुतेऽस्माकं त्रयाणां द्विजसत्तम ।
स पापकारी दुष्टात्मा दुर्गतिं गतिमाप्नुयात्
vedatraye'pi yajñe'smin yājyaṃ vedeṣu niścayaḥ |
yo bhedaṃ kurute'smākaṃ trayāṇāṃ dvijasattama |
sa pāpakārī duṣṭātmā durgatiṃ gatimāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं च श्रृणु मेऽगस्त्य गदतः प्राक्तनं तथा ।
यथा कलौ हरेर्भक्तिं न कुर्वन्तीह मानवाः
idaṃ ca śrṛṇu me'gastya gadataḥ prāktanaṃ tathā |
yathā kalau harerbhaktiṃ na kurvantīha mānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूर्लोकवासिनः सर्वे पुरा यष्ट्वा जनार्दनम् ।
भुवर्लोकं प्रपद्यन्ते तत्रस्था अपि केशवम् ।
आराध्य स्वर्गतिं यान्ति क्रमान्मुक्तिं व्रजन्ति च
bhūrlokavāsinaḥ sarve purā yaṣṭvā janārdanam |
bhuvarlokaṃ prapadyante tatrasthā api keśavam |
ārādhya svargatiṃ yānti kramānmuktiṃ vrajanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मुक्तिपदे व्याप्ते सर्वलोकैस्तथैव च ।
मुक्तिभाजस्ततो देवास्तं दध्युः प्रयता हरिम्
evaṃ muktipade vyāpte sarvalokaistathaiva ca |
muktibhājastato devāstaṃ dadhyuḥ prayatā harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोऽपि सर्वगतत्वाच्च प्रादुर्भूतः सनातनः ।
उवाच ब्रूत किं कार्यं सर्वयोगिवराः सुराः
so'pi sarvagatatvācca prādurbhūtaḥ sanātanaḥ |
uvāca brūta kiṃ kāryaṃ sarvayogivarāḥ surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तं प्रणम्य देवेशमूचुश्च परमेश्वरम् ।
देवदेव जनः सर्वो मुक्तिमार्गे व्यवस्थितः ।
कथं सृष्टिः प्रभविता नरकेषु च को वसेत्
te taṃ praṇamya deveśamūcuśca parameśvaram |
devadeva janaḥ sarvo muktimārge vyavasthitaḥ |
kathaṃ sṛṣṭiḥ prabhavitā narakeṣu ca ko vaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तस्ततो देवैस्तानुवाच जनार्दनः ।
युगानि त्रीणि बहवो मामुपेष्यन्ति मानवाः
evamuktastato devaistānuvāca janārdanaḥ |
yugāni trīṇi bahavo māmupeṣyanti mānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्त्ये युगे प्रविरला भविष्यन्ति मदाश्रयाः ।
एष मोहं सृजाम्याशु यो जनं मोहयिष्यति
antye yuge praviralā bhaviṣyanti madāśrayāḥ |
eṣa mohaṃ sṛjāmyāśu yo janaṃ mohayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं च रुद्र महाबाहो मोहशास्त्राणि कारय ।
अल्पायासं दर्शयित्वा फलं दीर्घं प्रदर्शय
tvaṃ ca rudra mahābāho mohaśāstrāṇi kāraya |
alpāyāsaṃ darśayitvā phalaṃ dīrghaṃ pradarśaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुहकं चेन्द्रजालानि विरुद्धाचरणानि च ।
दर्शयित्वा जनं सर्वं मोहयाशु महेश्वर
kuhakaṃ cendrajālāni viruddhācaraṇāni ca |
darśayitvā janaṃ sarvaṃ mohayāśu maheśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा तदा तेन देवेन परमेष्ठिना ।
आत्मा तु गोपितः सद्यः प्रकाश्योऽहं कृतस्तदा
evamuktvā tadā tena devena parameṣṭhinā |
ātmā tu gopitaḥ sadyaḥ prakāśyo'haṃ kṛtastadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादारभ्य कालं तु मत्प्रणीतेषु सत्तम ।
शास्त्रेष्वभिरतो लोको बाहुल्येन भवेदतः
tasmādārabhya kālaṃ tu matpraṇīteṣu sattama |
śāstreṣvabhirato loko bāhulyena bhavedataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदानुवर्त्तिनं मार्गं देवं नारायणं तथा ।
एकीभावेन पश्यन्तो मुक्तिभाजो भवन्ति ते
vedānuvarttinaṃ mārgaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ tathā |
ekībhāvena paśyanto muktibhājo bhavanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां विष्णोर्व्यतिरिक्तं ये ब्रह्माणं च द्विजोत्तम ।
भजन्ते पापकर्माणस्ते यान्ति नरकं नराः
māṃ viṣṇorvyatiriktaṃ ye brahmāṇaṃ ca dvijottama |
bhajante pāpakarmāṇaste yānti narakaṃ narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये वेदमार्गनिर्मुक्तास्तेषां मोहार्थमेव च ।
नयसिद्धान्तसंज्ञाभिर्मया शास्त्रं तु दर्शितम्
ye vedamārganirmuktāsteṣāṃ mohārthameva ca |
nayasiddhāntasaṃjñābhirmayā śāstraṃ tu darśitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाशोऽयं पशुभावस्तु स यदा पतितो भवेत् ।
तदा पाशुपतं शास्त्रं जायते वेदसंज्ञितम्
pāśo'yaṃ paśubhāvastu sa yadā patito bhavet |
tadā pāśupataṃ śāstraṃ jāyate vedasaṃjñitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदमूर्तिरहं विप्र नान्यशास्त्रार्थवादिभिः ।
ज्ञायते मत्स्वरूपं तु मुक्त्वा वेदमनादिमत् ।
वेदवेद्योऽस्मि विप्रर्षे ब्राह्मणैश्च विशेषतः
vedamūrtirahaṃ vipra nānyaśāstrārthavādibhiḥ |
jñāyate matsvarūpaṃ tu muktvā vedamanādimat |
vedavedyo'smi viprarṣe brāhmaṇaiśca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगानि त्रीण्यहं विप्र ब्रह्मा विष्णुस्तथैव च ।
त्रयोऽपि सत्त्वादिगुणास्त्रयो वेदास्त्रयोऽग्नयः
yugāni trīṇyahaṃ vipra brahmā viṣṇustathaiva ca |
trayo'pi sattvādiguṇāstrayo vedāstrayo'gnayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयो लोकास्त्रयः संध्यास्त्रयो वर्णास्तथैव च ।
सवनानि तु तावन्ति त्रिधा बद्धमिदं जगत्
trayo lokāstrayaḥ saṃdhyāstrayo varṇāstathaiva ca |
savanāni tu tāvanti tridhā baddhamidaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एवं वेत्ति विप्रर्षे परं नारायणं तथा ।
अपरं पद्मयोनिं तु ब्रह्माणं त्वपरं तु माम् ।
गुणतो मुख्यतस्त्वेक एवाहं मोह इत्युत
ya evaṃ vetti viprarṣe paraṃ nārāyaṇaṃ tathā |
aparaṃ padmayoniṃ tu brahmāṇaṃ tvaparaṃ tu mām |
guṇato mukhyatastveka evāhaṃ moha ityuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
।। इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे सप्ततितमोऽध्यायः
|| iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre saptatitamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.