संसारार्णवमग्नेन पुरुषेण महामुने विषयासक्तचित्तेन यत् कार्यं तद् वदस्व मे
saṃsārārṇavamagnena puruṣeṇa mahāmune viṣayāsaktacittena yat kāryaṃ tad vadasva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Visnudharma 94
भ्राम्यतां संकटे दुर्गे संसारे विषयैषिणाम् स्वकर्मभिर् मनुष्याणाम् उपकारकम् उच्यताम्
bhrāmyatāṃ saṃkaṭe durge saṃsāre viṣayaiṣiṇām svakarmabhir manuṣyāṇām upakārakam ucyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीप्ते मनस्य् अनायत्ते वृद्धे लोभादिके गणे शरणं यन् मनुष्याणां तद् आचक्ष्व महामुने
kṣīpte manasy anāyatte vṛddhe lobhādike gaṇe śaraṇaṃ yan manuṣyāṇāṃ tad ācakṣva mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसाराणवपोताय हरये हरिमेधसे नमस्कृत्य प्रवक्ष्यामि नराणाम् उपकारकम्
saṃsārāṇavapotāya haraye harimedhase namaskṛtya pravakṣyāmi narāṇām upakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यग् आराधितो भक्त्या वेदभारगुरोर् गुरुः कृष्णद्वैपायनः प्राह यच् छिष्याय सुमन्तवे
samyag ārādhito bhaktyā vedabhāraguror guruḥ kṛṣṇadvaipāyanaḥ prāha yac chiṣyāya sumantave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा किल दुराचारो दुर्बुद्धिर् अजितेन्द्रियः क्षत्रबन्धुर् अभूत् पापः परमर्मावघट्टकः
purā kila durācāro durbuddhir ajitendriyaḥ kṣatrabandhur abhūt pāpaḥ paramarmāvaghaṭṭakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापित्रोर् अशुश्रूषुर् द्रोग्धा बन्धुजनस्य च गुरुदेवद्विजातीनां निन्दासु सततोद्यतः
mātāpitror aśuśrūṣur drogdhā bandhujanasya ca gurudevadvijātīnāṃ nindāsu satatodyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोष्टा विश्वसतां नित्यम् अप्रीतिः प्रीतिम् इच्छताम् ऋजूनाम् अनृजुः क्षुद्रः परहिंसापरायणः
moṣṭā viśvasatāṃ nityam aprītiḥ prītim icchatām ṛjūnām anṛjuḥ kṣudraḥ parahiṃsāparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स बान्धवैः परित्यक्तस् तथान्यैः साधुवृत्तिभिः अवृत्तिमान् अविश्वास्यो मृगयाजीवनो ऽभवत्
sa bāndhavaiḥ parityaktas tathānyaiḥ sādhuvṛttibhiḥ avṛttimān aviśvāsyo mṛgayājīvano 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहन्य् अहनि चक्राङ्गान् एणकादींस् तथा मृगान् हत्वात्मपोषणं चक्रे व्याधवृत्तिरतो ऽधमः
ahany ahani cakrāṅgān eṇakādīṃs tathā mṛgān hatvātmapoṣaṇaṃ cakre vyādhavṛttirato 'dhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतया तस्य दुष्टस्य कुवृत्त्या पापचेतसः जगाम सुमहान् कालः कुर्वतो दारपोषणम्
etayā tasya duṣṭasya kuvṛttyā pāpacetasaḥ jagāma sumahān kālaḥ kurvato dārapoṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा तु मुनिस् तेन निदाघे विजने वने मृगयाम् अटता दृष्टो वर्त्मनः प्रच्युतः पथि
ekadā tu munis tena nidāghe vijane vane mṛgayām aṭatā dṛṣṭo vartmanaḥ pracyutaḥ pathi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुत्क्षामकण्ठः सुश्रान्तः शुष्कजिह्वास्यतालुकः तृट्परीतो ऽतिविभ्रान्तः कांदिग्भूतो ऽल्पचेतनः
kṣutkṣāmakaṇṭhaḥ suśrāntaḥ śuṣkajihvāsyatālukaḥ tṛṭparīto 'tivibhrāntaḥ kāṃdigbhūto 'lpacetanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वासायासश्लथैर् अङ्गैः कृच्छ्राद् आत्मानम् उद्वहन् सूर्यांशुतापात् प्रगलत्- स्वेदार्द्रचरणो नृप
śvāsāyāsaślathair aṅgaiḥ kṛcchrād ātmānam udvahan sūryāṃśutāpāt pragalat- svedārdracaraṇo nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् दृष्टे ततस् तस्य क्षत्रबन्धोर् अजायत कारुण्यं दारुणस्यापि व्याधवृत्तिपरिग्रहात्
tasmin dṛṣṭe tatas tasya kṣatrabandhor ajāyata kāruṇyaṃ dāruṇasyāpi vyādhavṛttiparigrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपेत्य च भूपाल क्षत्रबन्धुः स तापसम् उवाच विप्रप्रवरं विमार्गे वर्तते भवान्
tam upetya ca bhūpāla kṣatrabandhuḥ sa tāpasam uvāca viprapravaraṃ vimārge vartate bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैष पन्था द्विजश्रेष्ठ विपिनो ऽयं महाटविः माम् अन्वेहि त्वरायुक्तो मा विपत्तिं समेष्यसि
naiṣa panthā dvijaśreṣṭha vipino 'yaṃ mahāṭaviḥ mām anvehi tvarāyukto mā vipattiṃ sameṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशाम्य तद् वचः श्रान्तः क्षत्रबन्धोर् महानुनिः अनुवव्राज राजेन्द्र जलाशाजनितोद्यमः
niśāmya tad vacaḥ śrāntaḥ kṣatrabandhor mahānuniḥ anuvavrāja rājendra jalāśājanitodyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंचिद् भूभागम् आसाद्य ददर्श च महामुनिः हंसकारण्डवाकीर्णं प्रोत्फुल्लनलिनं सरः
kiṃcid bhūbhāgam āsādya dadarśa ca mahāmuniḥ haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ protphullanalinaṃ saraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारसाभिरुतं रम्यं सूपतीर्थम् अकर्दमम् पद्मोत्पलयुतं चारु पूर्णं स्वच्छेन वारिणा
sārasābhirutaṃ ramyaṃ sūpatīrtham akardamam padmotpalayutaṃ cāru pūrṇaṃ svacchena vāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुशीतवनषण्डैश् च समन्तात् परिवेष्टितम् तत्क्षणात् तृट्परीतानां चक्षुषो ह्लादकारिणम्
suśītavanaṣaṇḍaiś ca samantāt pariveṣṭitam tatkṣaṇāt tṛṭparītānāṃ cakṣuṣo hlādakāriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वैव स मुनिस् तत्र तदामलजलं सरः सूर्यांशुतप्तो घर्मार्तो निपपात तदम्भसि
dṛṣṭvaiva sa munis tatra tadāmalajalaṃ saraḥ sūryāṃśutapto gharmārto nipapāta tadambhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राश्वास्य कृताह्लादः पपौ वारि नराधिप उज्जीवयन् मुनिवरो जिह्वातालु शनैः शनैः
tatrāśvāsya kṛtāhlādaḥ papau vāri narādhipa ujjīvayan munivaro jihvātālu śanaiḥ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि क्षत्रियदायादो मुनित्राणपरायणः विहाय सशरं चापम् उज्जहार बिसान्य् अथ
so 'pi kṣatriyadāyādo munitrāṇaparāyaṇaḥ vihāya saśaraṃ cāpam ujjahāra bisāny atha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ च तस्मै राजेन्द्र क्षुधिताय तपस्विने ययौ च तृप्तिं विप्रो ऽपि बिसनालाम्बुभक्षणात्
dadau ca tasmai rājendra kṣudhitāya tapasvine yayau ca tṛptiṃ vipro 'pi bisanālāmbubhakṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आश्वस्तं कृताहारम् उपविष्टं सुशीतले न्यग्रोधशाखासंछन्ने निष्पङ्के सरसस् तटे संवाहयाम् आस च तं क्षत्रबन्धुः शनैः शनैः
tam āśvastaṃ kṛtāhāram upaviṣṭaṃ suśītale nyagrodhaśākhāsaṃchanne niṣpaṅke sarasas taṭe saṃvāhayām āsa ca taṃ kṣatrabandhuḥ śanaiḥ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादजङ्घोरुपृष्टेषु तेन संवाहितो मुनिः जहौ श्रमम् अमित्रघ्न वाक्यं चेदम् उवाच ह
pādajaṅghorupṛṣṭeṣu tena saṃvāhito muniḥ jahau śramam amitraghna vākyaṃ cedam uvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस् त्वं भद्रमुखाद्येह मम प्राणपरिक्षये हस्तावलम्बदो धात्रा जनितो विपिने वने
kas tvaṃ bhadramukhādyeha mama prāṇaparikṣaye hastāvalambado dhātrā janito vipine vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभ्रष्टमार्गो मूढो ऽहं क्षुत्पिपासाश्रमातुरः त्रातस् त्वया महाभाग कस् त्वम् अत्र वने ऽजने
vibhraṣṭamārgo mūḍho 'haṃ kṣutpipāsāśramāturaḥ trātas tvayā mahābhāga kas tvam atra vane 'jane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुत्पिपासाश्रमार्तस्य यस् त्राणं विपिने वने करोति पुरुषव्याघ्र तस्य लोका मधुश्च्युतः
kṣutpipāsāśramārtasya yas trāṇaṃ vipine vane karoti puruṣavyāghra tasya lokā madhuścyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वं ब्रूहि महाभाग ममाभ्युद्धारकारकः येषां प्रख्यातयशसां समुत्पन्नः कुले भवान्
sa tvaṃ brūhi mahābhāga mamābhyuddhārakārakaḥ yeṣāṃ prakhyātayaśasāṃ samutpannaḥ kule bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्यश्वस्य कुले जातः पुत्रश् चित्ररथस्य च विमतिर् नाम नाम्नाहं हन्तुम् अभ्यागतो मृगान्
haryaśvasya kule jātaḥ putraś citrarathasya ca vimatir nāma nāmnāhaṃ hantum abhyāgato mṛgān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रर्थं मृगयेयं ते लक्ष्यार्थं वा महामते आहारार्थम् उताहो ऽत्र मृगया व्यसनं तु ते
pitrarthaṃ mṛgayeyaṃ te lakṣyārthaṃ vā mahāmate āhārārtham utāho 'tra mṛgayā vyasanaṃ tu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तिर् एषा मम ब्रह्मन् परित्यक्तस्य बान्धवैः भृत्यैर् अन्यैश् च नष्टे ऽर्थे निर्धनस्यामिषाशिनः
vṛttir eṣā mama brahman parityaktasya bāndhavaiḥ bhṛtyair anyaiś ca naṣṭe 'rthe nirdhanasyāmiṣāśinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमर्थं त्वं परित्यक्तो भृत्यस्वजनबन्धुभिः पातकी कीकटः क्षुद्रैर् उपजप्तः परेण वा
kimarthaṃ tvaṃ parityakto bhṛtyasvajanabandhubhiḥ pātakī kīkaṭaḥ kṣudrair upajaptaḥ pareṇa vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तः सो ऽभवन् मौनी पश्यन् दोषं नृपात्मनि अदुष्टांश् चात्मनो भृत्यान् विचिन्त्यातीव दुर्मनाः
ity uktaḥ so 'bhavan maunī paśyan doṣaṃ nṛpātmani aduṣṭāṃś cātmano bhṛtyān vicintyātīva durmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवेक्ष्य तं साध्वसिनं क्षत्रबन्धुं महामुनिः ध्यात्वा चिरम् अथापश्यत् क्षत्रबन्धुं स्वदोषिणम्
avekṣya taṃ sādhvasinaṃ kṣatrabandhuṃ mahāmuniḥ dhyātvā ciram athāpaśyat kṣatrabandhuṃ svadoṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संत्यक्तबन्धुलोके च तस्मिन् दुर्वृत्तचेतसि कृपां चकार स मुनिः क्षत्रबन्धौ दयापरः
saṃtyaktabandhuloke ca tasmin durvṛttacetasi kṛpāṃ cakāra sa muniḥ kṣatrabandhau dayāparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच च मुनिर् भूयः क्षत्रबन्धुं कृपालुकः उपकारिणम् उग्रेण कर्मणा तं विदूषितम्
uvāca ca munir bhūyaḥ kṣatrabandhuṃ kṛpālukaḥ upakāriṇam ugreṇa karmaṇā taṃ vidūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि शक्नोषि संयन्तुम् अकार्यप्रसृतं मनः प्राणि पीडानिवृत्तिं च कर्तुं क्रोधादिसंयमम्
api śaknoṣi saṃyantum akāryaprasṛtaṃ manaḥ prāṇi pīḍānivṛttiṃ ca kartuṃ krodhādisaṃyamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि मैत्रीं जने कर्तुं शक्नोषि त्वं मुधैव या ऐहिकामुष्मिकी वीर क्रियमाणा महाफला
api maitrīṃ jane kartuṃ śaknoṣi tvaṃ mudhaiva yā aihikāmuṣmikī vīra kriyamāṇā mahāphalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शक्नोमि क्षमां कर्तुं न मैत्रीं मम चेतसि प्राणिनाम् अवधाद् ब्रह्मन् नास्ति दारादिपोषणम्
na śaknomi kṣamāṃ kartuṃ na maitrīṃ mama cetasi prāṇinām avadhād brahman nāsti dārādipoṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनायत्तं च मे चित्तं विषयान् एव धावति तदप्राप्तौ च सर्वेषां क्रोधादीनां समुद्भवः
anāyattaṃ ca me cittaṃ viṣayān eva dhāvati tadaprāptau ca sarveṣāṃ krodhādīnāṃ samudbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं न मैत्रीं न क्षान्तिं न हिंसादिविवर्जनम् कर्तुं शक्नोमि यत् कार्यं तदन्यद् उपदिश्यताम्
so 'haṃ na maitrīṃ na kṣāntiṃ na hiṃsādivivarjanam kartuṃ śaknomi yat kāryaṃ tadanyad upadiśyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैवम् उक्तो विप्रो ऽसौ तम् उपेक्ष्यम् अमन्यत तथाप्य् अतिकृपालुत्वात् क्षत्रबन्धुम् अभाषत
tenaivam ukto vipro 'sau tam upekṣyam amanyata tathāpy atikṛpālutvāt kṣatrabandhum abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् एतद् अखिलं कर्तुं न शक्नोषि ब्रवीहि मे स्वल्पम् अन्यन् मयोक्तं हि करिष्यति भवान् यदि
yady etad akhilaṃ kartuṃ na śaknoṣi bravīhi me svalpam anyan mayoktaṃ hi kariṣyati bhavān yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्यम् उक्तं भवता चञ्चलत्वाद् धि चेतसः वाक्शरीरविनिष्पाद्यं यच् छक्यं तद् उदीरय
aśakyam uktaṃ bhavatā cañcalatvād dhi cetasaḥ vākśarīraviniṣpādyaṃ yac chakyaṃ tad udīraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तिष्ठता प्रस्वपता प्रस्थितेन गमिष्यता गोविन्देति सदा वाच्यं क्षुतप्रस्खलितादिषु
uttiṣṭhatā prasvapatā prasthitena gamiṣyatā govindeti sadā vācyaṃ kṣutapraskhalitādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्यं वर्त्मनि मूढानां क्षेममार्गे ऽवतारणम् हितं च वाच्यं पृष्टेन शत्रूणाम् अपि जानता
kāryaṃ vartmani mūḍhānāṃ kṣemamārge 'vatāraṇam hitaṃ ca vācyaṃ pṛṣṭena śatrūṇām api jānatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् तवोपकाराय भविष्यत्य् अनुपालितम् यद्य् अन्यद् उपसंहर्तुं न शक्नोषि महीपते
etat tavopakārāya bhaviṣyaty anupālitam yady anyad upasaṃhartuṃ na śaknoṣi mahīpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा प्रययौ विप्रस् तेन वर्त्मनि दर्शिते सो ऽपि तच् छासनं सर्वं क्षत्रबन्धुश् चकार ह
ity uktvā prayayau vipras tena vartmani darśite so 'pi tac chāsanaṃ sarvaṃ kṣatrabandhuś cakāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोविन्देति क्षुते गच्छन् प्रस्थानस्खलितादिषु उदीरयन्न् अवापाग्र्यां रतिं तत्र शनैः शनैः
govindeti kṣute gacchan prasthānaskhalitādiṣu udīrayann avāpāgryāṃ ratiṃ tatra śanaiḥ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कालेन महता क्षत्रबन्धुर् ममार वै अजायत च विप्रस्य कुले जातिस्मरो नृप
tataḥ kālena mahatā kṣatrabandhur mamāra vai ajāyata ca viprasya kule jātismaro nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य संस्मरतो जातीः शतशो ऽथ सहस्रशः निर्वेदः सुमहाञ् जज्ञे संसारे ऽत्रातिदुःखदे स चिन्तयाम् आस जगत् सर्वम् एतद् अचेतनम्
tasya saṃsmarato jātīḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ nirvedaḥ sumahāñ jajñe saṃsāre 'trātiduḥkhade sa cintayām āsa jagat sarvam etad acetanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम् एको ऽत्र संज्ञावान् गोविन्दोदीरितं हि यत् यच् चाध्वनि विमूढानां कृतं वर्त्मावतारणम् हितम् उक्तं च पृष्टेन तस्य जातिस्मृतिः फलम्
aham eko 'tra saṃjñāvān govindodīritaṃ hi yat yac cādhvani vimūḍhānāṃ kṛtaṃ vartmāvatāraṇam hitam uktaṃ ca pṛṣṭena tasya jātismṛtiḥ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं जातिस्मरो भूयः करिष्याम्य् अतिसंकटे तदा संसारचक्रे ऽस्मिन् येन प्राप्स्यामि निर्वृतिम्
so 'haṃ jātismaro bhūyaḥ kariṣyāmy atisaṃkaṭe tadā saṃsāracakre 'smin yena prāpsyāmi nirvṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्योच्चारणमात्रेण जाता जातिस्मृतिर् मम तम् एवाराधयिष्यामि जगताम् ईश्वरं हरिम्
yasyoccāraṇamātreṇa jātā jātismṛtir mama tam evārādhayiṣyāmi jagatām īśvaraṃ harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्मयं परमं ब्रह्म तद् अव्यक्तं च यन्मयम् यन्मयं व्यक्तम् अप्य् एतद् भविष्यामि हि तन्मयः
yanmayaṃ paramaṃ brahma tad avyaktaṃ ca yanmayam yanmayaṃ vyaktam apy etad bhaviṣyāmi hi tanmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् अनाराधिते विष्णौ ममैतज् जन्म यास्यति ध्रुवं बन्धवतो मुक्तिर् नैव जातूपपद्यते
yady anārādhite viṣṇau mamaitaj janma yāsyati dhruvaṃ bandhavato muktir naiva jātūpapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो दुःखम् अहो दुःखम् अहो दुःखम् अतीव हि स्वरूपम् अतिघोरस्य संसारस्यातिदुर्लभम्
aho duḥkham aho duḥkham aho duḥkham atīva hi svarūpam atighorasya saṃsārasyātidurlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विण्मूत्रपूयकलिले गर्भवासे ऽतिपीडनात् अशुचाव् अतिबीभत्से दुःखम् अत्यन्तदुःसहम्
viṇmūtrapūyakalile garbhavāse 'tipīḍanāt aśucāv atibībhatse duḥkham atyantaduḥsaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखं च जायमानानां गात्रभङ्गादिपीडनात् वातेन प्रेर्यमाणानां मूर्छाकार्य् अतिभीतिदम्
duḥkhaṃ ca jāyamānānāṃ gātrabhaṅgādipīḍanāt vātena preryamāṇānāṃ mūrchākāry atibhītidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालत्वे निर्विवेकानां भूतदेवात्मसंभवम् यौवने वार्द्धके चैव मरणे चातिदारुणम्
bālatve nirvivekānāṃ bhūtadevātmasaṃbhavam yauvane vārddhake caiva maraṇe cātidāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतोष्णतृष्णाक्षुद्रोग- ज्वरादिपरिवारितः सर्वदैव पुमान् आस्ते यावज् जन्मान्तसंस्थितिः
śītoṣṇatṛṣṇākṣudroga- jvarādiparivāritaḥ sarvadaiva pumān āste yāvaj janmāntasaṃsthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखातिशयभूतं हि यद् अन्ते वासुखं नृणाम् तस्यानुमानं नैवास्ति कार्येणैवानुमीयते
duḥkhātiśayabhūtaṃ hi yad ante vāsukhaṃ nṛṇām tasyānumānaṃ naivāsti kāryeṇaivānumīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्यमाणस्य पुरुषैर् यद् यमस्यातिदुःसहम् दुःखं तत्संस्मृतिप्राप्तं करोति मम वेपथुम्
kṛṣyamāṇasya puruṣair yad yamasyātiduḥsaham duḥkhaṃ tatsaṃsmṛtiprāptaṃ karoti mama vepathum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भीपाके तप्तकुम्भे महारौरवरौरवे कालसूत्रे महायन्त्रे शूकरे कूटशाल्मलौ
kumbhīpāke taptakumbhe mahārauravaraurave kālasūtre mahāyantre śūkare kūṭaśālmalau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असिपत्रवने दुःखम् अप्रतिष्ठे च यन् महत् विडालवक्त्रे च तथा तमस्य् उग्रे च दुःसहम्
asipatravane duḥkham apratiṣṭhe ca yan mahat viḍālavaktre ca tathā tamasy ugre ca duḥsaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्राग्नियन्त्रवेगेषु शीतोष्णादिषु दारुणम् ततश् च मुक्तस्य पुनर् योनिसंक्रमणेषु यत्
śastrāgniyantravegeṣu śītoṣṇādiṣu dāruṇam tataś ca muktasya punar yonisaṃkramaṇeṣu yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भस्थस्य च यद् दुःखम् अतिदुःसहम् उल्वणम् पुनश् च जायमानस्य जन्म यौवनजं च यत्
garbhasthasya ca yad duḥkham atiduḥsaham ulvaṇam punaś ca jāyamānasya janma yauvanajaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखान्य् एतान्य् असह्यानि संसारान्तर्विवर्तिभिः पुरुषैर् अनुभूयन्ते सुखभ्रान्तिविमोहितैः
duḥkhāny etāny asahyāni saṃsārāntarvivartibhiḥ puruṣair anubhūyante sukhabhrāntivimohitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वै सुखकला काचित् तत्रास्त्य् अत्यन्तदुःखदे संसारसंकटे तीव्रे उपेतानां कदाचन
na vai sukhakalā kācit tatrāsty atyantaduḥkhade saṃsārasaṃkaṭe tīvre upetānāṃ kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषयासक्तचित्तानां मनुष्याणां कदा मतिः संसारोत्तारणे वाञ्छां करिष्यति हि चञ्चला
viṣayāsaktacittānāṃ manuṣyāṇāṃ kadā matiḥ saṃsārottāraṇe vāñchāṃ kariṣyati hi cañcalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोविन्दनाम्ना सततं समुच्चारणसंभवम् जातिस्मरत्वम् एतन् नः किं वृथैव प्रयास्यति
govindanāmnā satataṃ samuccāraṇasaṃbhavam jātismaratvam etan naḥ kiṃ vṛthaiva prayāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं मुक्तिप्रदानार्थम् अनन्तम् अजम् अव्ययम् तच्चित्तस् तन्मयो भूत्वा तोषयिष्यामि केशवम्
so 'haṃ muktipradānārtham anantam ajam avyayam taccittas tanmayo bhūtvā toṣayiṣyāmi keśavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानम् आत्मनैवं स प्रोक्त्वा जातिस्मरो द्विजः तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिः प्रणतः पुरुषोत्तमम्
ātmānam ātmanaivaṃ sa proktvā jātismaro dvijaḥ tuṣṭāva vāgbhir iṣṭābhiḥ praṇataḥ puruṣottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणिपत्याक्षरं विश्वं विश्वहेतुं निरञ्जनम् यत् प्रार्थयाम्य् अविकलं सकलं तत् प्रयच्छतु
praṇipatyākṣaraṃ viśvaṃ viśvahetuṃ nirañjanam yat prārthayāmy avikalaṃ sakalaṃ tat prayacchatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्तारम् अकृतं विष्णुं सर्वकारणकारणम् अणोर् अणीयांसम् अजं सर्वव्यापिनम् ईश्वरम्
kartāram akṛtaṃ viṣṇuṃ sarvakāraṇakāraṇam aṇor aṇīyāṃsam ajaṃ sarvavyāpinam īśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परात् परतरं यस्मान् नास्ति सर्वेश्वरात् परम् तं प्रणम्याच्युतं देवं प्रार्थयामि यद् अस्तु तत्
parāt parataraṃ yasmān nāsti sarveśvarāt param taṃ praṇamyācyutaṃ devaṃ prārthayāmi yad astu tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेश्वराच्युतानन्त परमात्मञ् जनार्दन संसाराब्धिमहापोत समुद्धर महार्णवात्
sarveśvarācyutānanta paramātmañ janārdana saṃsārābdhimahāpota samuddhara mahārṇavāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्योमानिलाग्न्यम्बुधरास्वरूप तन्मात्रसर्वेन्द्रियबुद्धिरूप अन्तःस्थितात्मन् परमात्मरूप प्रसीद सर्वेश्वर विश्वरूप
vyomānilāgnyambudharāsvarūpa tanmātrasarvendriyabuddhirūpa antaḥsthitātman paramātmarūpa prasīda sarveśvara viśvarūpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आदिर् अन्तो जगतो ऽस्य मध्यम् आदेस् त्वम् आदिः प्रलयस्य चान्तः त्वत्तो भवत्य् एतद् अशेषम् ईश त्वय्य् एव चान्ते लयम् अभ्युपैति
tam ādir anto jagato 'sya madhyam ādes tvam ādiḥ pralayasya cāntaḥ tvatto bhavaty etad aśeṣam īśa tvayy eva cānte layam abhyupaiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदीपवर्त्यन्तगतो ऽग्निर् अल्पो यथातिकक्षे विततं प्रयाति तद्वद् विसृष्टेर् अमरादिभिन्नैर् विकाशम् आयासि विभूतिभेदैः
pradīpavartyantagato 'gnir alpo yathātikakṣe vitataṃ prayāti tadvad visṛṣṭer amarādibhinnair vikāśam āyāsi vibhūtibhedaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा नदीनां बहवो ऽम्बुवेगाः समन्ततो ऽब्धिं भगवन् विशन्ति त्वय्य् अन्तकाले जगद् अच्युतेदं तथा लयं गच्छति सर्वभूते
yathā nadīnāṃ bahavo 'mbuvegāḥ samantato 'bdhiṃ bhagavan viśanti tvayy antakāle jagad acyutedaṃ tathā layaṃ gacchati sarvabhūte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं सर्वम् एतद् बहुधैक एव जगत्पते कार्यम् इवाभ्युपेतम् यद् अस्ति यन् नास्ति च तत् त्वम् एव हरे त्वदन्यद् भगवन् किम् अस्ति
tvaṃ sarvam etad bahudhaika eva jagatpate kāryam ivābhyupetam yad asti yan nāsti ca tat tvam eva hare tvadanyad bhagavan kim asti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंत्व् ईश माया भवतो निजेयम् आविष्कृताविष्कृतलोकसृष्टे ययाहम् एषो ऽन्यतमो ममेति मदीयम् अस्याभिवदन्ति मूढाः
kiṃtv īśa māyā bhavato nijeyam āviṣkṛtāviṣkṛtalokasṛṣṭe yayāham eṣo 'nyatamo mameti madīyam asyābhivadanti mūḍhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया विमूढेन मयाभनाभ न यत् कृतं तत् क्वचिद् अस्ति किंचित् भूम्यम्बराग्निसलिलेषु देव जाग्रत्सुषुप्तादिषु दुःखितेन
tayā vimūḍhena mayābhanābha na yat kṛtaṃ tat kvacid asti kiṃcit bhūmyambarāgnisalileṣu deva jāgratsuṣuptādiṣu duḥkhitena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सन्ति तावन्ति जलान्य् अपीड्य सर्वेषु नाथाब्धिषु सर्वकालम् स्तन्यानि यावन्ति मयातिघोरे पीतानि संसारमहासमुद्रे
na santi tāvanti jalāny apīḍya sarveṣu nāthābdhiṣu sarvakālam stanyāni yāvanti mayātighore pītāni saṃsāramahāsamudre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपच् छिलानां हिमवन्महेन्द्र- कैलासमेर्वादिषु नैव तादृक् देहान्य् अनेकान्य् अनुगृह्णतो मे प्राप्तास्थिसंपन् महति यथेश
saṃpac chilānāṃ himavanmahendra- kailāsamervādiṣu naiva tādṛk dehāny anekāny anugṛhṇato me prāptāsthisaṃpan mahati yatheśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वय्य् अर्पितं नाथ पुनः पुनर् मे मनः समाक्षिप्य सुदुर्धरो ऽपि रागो हि वश्यं कुरुते ततो ऽनु लोभादयः किं भगवन् करोमि
tvayy arpitaṃ nātha punaḥ punar me manaḥ samākṣipya sudurdharo 'pi rāgo hi vaśyaṃ kurute tato 'nu lobhādayaḥ kiṃ bhagavan karomi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाग्रतामूल्यबलेन लभ्यं भवौषधं त्वं भगवन् किलैकः मनः परायत्तम् इदं भवे ऽस्मिन् संसारदुःखात् किम् अहं करोमि
ekāgratāmūlyabalena labhyaṃ bhavauṣadhaṃ tvaṃ bhagavan kilaikaḥ manaḥ parāyattam idaṃ bhave 'smin saṃsāraduḥkhāt kim ahaṃ karomi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सन्ति ते देव भुवि प्रदेशा न येषु जातो ऽस्मि तथा विनष्टः अत्ता मया येषु न जन्तवश् च संभक्षितो यैश् च न जन्तुसंघैः
na santi te deva bhuvi pradeśā na yeṣu jāto 'smi tathā vinaṣṭaḥ attā mayā yeṣu na jantavaś ca saṃbhakṣito yaiś ca na jantusaṃghaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहेन भूत्वा बहवो मयात्ता व्याघ्रेण भूत्वा बहवो मयात्ताः तथान्यरूपैर् बहवो मयात्ताः संभक्षितो ऽहं बहुभिस् ततश् च
siṃhena bhūtvā bahavo mayāttā vyāghreṇa bhūtvā bahavo mayāttāḥ tathānyarūpair bahavo mayāttāḥ saṃbhakṣito 'haṃ bahubhis tataś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्क्रान्तिदुःखान्य् अतिदुःसहानि सहस्रशो यान्य् अनुसंस्मरामि तैः संस्मृतैस् तत् क्षणम् एव देव तडिद् यथा मे हृदयं प्रयाति
utkrāntiduḥkhāny atiduḥsahāni sahasraśo yāny anusaṃsmarāmi taiḥ saṃsmṛtais tat kṣaṇam eva deva taḍid yathā me hṛdayaṃ prayāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च दुःखान्य् अनिवारणानि यन्त्राग्निशस्त्रौघसमुद्भवानि भवन्ति यान्य् अच्युत नारकानां तान्य् एव तेषाम् उपमानमात्रम्
tataś ca duḥkhāny anivāraṇāni yantrāgniśastraughasamudbhavāni bhavanti yāny acyuta nārakānāṃ tāny eva teṣām upamānamātram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखान्य् असह्यानि च गर्भवासे विण्मूत्रमध्ये ऽतिनिपीडितस्य भवन्ति यानि च्यवतश् च गर्भात् तेषां स्वरूपं गदितुं न शक्यम्
duḥkhāny asahyāni ca garbhavāse viṇmūtramadhye 'tinipīḍitasya bhavanti yāni cyavataś ca garbhāt teṣāṃ svarūpaṃ gadituṃ na śakyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखानि बालेषु महन्ति नाथ कौमारके यौवनिनश् च पुंसः ज्वरातिसाराक्षिरुगादिकानि समस्तदुःखालय एव वृद्धः
duḥkhāni bāleṣu mahanti nātha kaumārake yauvaninaś ca puṃsaḥ jvarātisārākṣirugādikāni samastaduḥkhālaya eva vṛddhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोति कर्माच्युत तत्क्षणेन पापं नरः कायमनोवचोभिः यस्याब्दलक्षैर् अपि नान्तम् एति शस्त्रादियन्त्राग्निनिपीडनेषु
karoti karmācyuta tatkṣaṇena pāpaṃ naraḥ kāyamanovacobhiḥ yasyābdalakṣair api nāntam eti śastrādiyantrāgninipīḍaneṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखानि यानीष्टवियोगजानि भवन्ति संसारविहारभाजाम् प्रत्येकशस् तेषु नरा विनाशम् इच्छन्त्य् असूनां ममताभिभूताः
duḥkhāni yānīṣṭaviyogajāni bhavanti saṃsāravihārabhājām pratyekaśas teṣu narā vināśam icchanty asūnāṃ mamatābhibhūtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोकाभिभूतस्य ममाश्रु देव यावत्प्रमाणं न जलं पयोदा तावत्प्रमाणं न जलं पयोदा मुञ्चन्त्य् अनेकैर् अपि वर्षलक्षैः
śokābhibhūtasya mamāśru deva yāvatpramāṇaṃ na jalaṃ payodā tāvatpramāṇaṃ na jalaṃ payodā muñcanty anekair api varṣalakṣaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्ये धरित्री परमाणुसंख्याम् उपैति पित्रोर् गणनामशेषम् मित्राण्य् अमित्राण्य् अनुजीविबन्धून् संख्यातम् ईशो ऽस्मि न देवदेव
manye dharitrī paramāṇusaṃkhyām upaiti pitror gaṇanāmaśeṣam mitrāṇy amitrāṇy anujīvibandhūn saṃkhyātam īśo 'smi na devadeva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं भृशार्तः करुणां कुरु त्वं संसारगात्रे पतितस्य विष्णो महात्मनां संश्रयम् अभ्युपेतो नैवावसीदत्य् अतिदुर्गतो ऽपि
so 'haṃ bhṛśārtaḥ karuṇāṃ kuru tvaṃ saṃsāragātre patitasya viṣṇo mahātmanāṃ saṃśrayam abhyupeto naivāvasīdaty atidurgato 'pi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परायणं रोगवतां हि वैद्यो महाब्धिमग्नस्य च नौर् नरस्य बालस्य मातापितरौ सुघोर- संसारखिन्नस्य हरे त्वम् एकः
parāyaṇaṃ rogavatāṃ hi vaidyo mahābdhimagnasya ca naur narasya bālasya mātāpitarau sughora- saṃsārakhinnasya hare tvam ekaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसीद सर्वेश्वर सर्वभूत सर्वस्य हेतो परमार्थसार माम् उद्धरास्माद् उरुदुःखपङ्कात् संसारगर्तात् स्वपरिग्रहेण
prasīda sarveśvara sarvabhūta sarvasya heto paramārthasāra mām uddharāsmād uruduḥkhapaṅkāt saṃsāragartāt svaparigraheṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मात्मनाम् अविकलां त्वयि नाथ भक्तिं श्रद्धावतां सततम् उद्वहतां वरेण्य कार्यं कियन् मम विमूढधियो ऽधमस्य भूत्वा कृपालुर् अमलाम् अज देहि बुद्धिम्
dharmātmanām avikalāṃ tvayi nātha bhaktiṃ śraddhāvatāṃ satatam udvahatāṃ vareṇya kāryaṃ kiyan mama vimūḍhadhiyo 'dhamasya bhūtvā kṛpālur amalām aja dehi buddhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा ययाखिलम् असारम् असारम् एव भूतेन्द्रियादिकम् अपारम् अमुक्तिमूलम् मायान्तरेयम् अचलां तव विश्वरूप संमोहितं सकलम् एव जगद् ययैतत्
jñātvā yayākhilam asāram asāram eva bhūtendriyādikam apāram amuktimūlam māyāntareyam acalāṃ tava viśvarūpa saṃmohitaṃ sakalam eva jagad yayaitat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मेन्द्ररुद्रमरुदश्विदिवाकराद्या ज्ञातुं न यं परमगुह्यतमं समर्थाः न त्वाम् अलं स्तुतिपथेष्व् अहम् ईशितारं स्तोष्यामि मोहकलुषाल्पमतिर् मनुष्यः
brahmendrarudramarudaśvidivākarādyā jñātuṃ na yaṃ paramaguhyatamaṃ samarthāḥ na tvām alaṃ stutipatheṣv aham īśitāraṃ stoṣyāmi mohakaluṣālpamatir manuṣyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माद् इदं भवति यत्र जगत् तथेदं यस्मिंल् लयं व्रजति यश् च जगत्स्वरूपः तं सर्गसंस्थितिविनाशनिमित्तभूतं स्तोतुं भवन्तम् अलम् ईश न कश्चिद् अस्ति
yasmād idaṃ bhavati yatra jagat tathedaṃ yasmiṃl layaṃ vrajati yaś ca jagatsvarūpaḥ taṃ sargasaṃsthitivināśanimittabhūtaṃ stotuṃ bhavantam alam īśa na kaścid asti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूढो ऽयम् अल्पमतिर् अल्पसुचेष्टितो ऽयं क्लिष्टं मनो ऽस्य विषयैर् न मयि प्रसङ्गि इत्थं कृपां कुरु मयि प्रणते किलेश त्वां स्तोतुम् अम्बुजभवो ऽपि हि देव नेशः
mūḍho 'yam alpamatir alpasuceṣṭito 'yaṃ kliṣṭaṃ mano 'sya viṣayair na mayi prasaṅgi itthaṃ kṛpāṃ kuru mayi praṇate kileśa tvāṃ stotum ambujabhavo 'pi hi deva neśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्योदरे सकल एव महीध्रचन्द्र- देवेन्द्ररुद्रमरुदश्विदिवाकराग्नि- भूम्यम्बुवायुगगनं जगतां समुहां स्तोष्यामि तं स्तुतिपदैः कतमैर् भवन्तम्
yasyodare sakala eva mahīdhracandra- devendrarudramarudaśvidivākarāgni- bhūmyambuvāyugaganaṃ jagatāṃ samuhāṃ stoṣyāmi taṃ stutipadaiḥ katamair bhavantam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्याग्निरुद्रकमलोद्भववासवाद्यैः स्वांशावतारकरणेषु सदाङ्घ्रियुग्मम् अभ्यर्च्यते वद हरे स कथं मयाद्य संपूजितः परम् उपैष्यसि तोषम् ईश
yasyāgnirudrakamalodbhavavāsavādyaiḥ svāṃśāvatārakaraṇeṣu sadāṅghriyugmam abhyarcyate vada hare sa kathaṃ mayādya saṃpūjitaḥ param upaiṣyasi toṣam īśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्तोतुम् अच्युत भवन्तम् अहं समर्थो नैवार्चनैर् अलम् अहं तव देव योग्यः चित्तं च न त्वयि समाहितम् ईश दोषैर् आक्षिप्यते कथय किं नु करोमि पापः
na stotum acyuta bhavantam ahaṃ samartho naivārcanair alam ahaṃ tava deva yogyaḥ cittaṃ ca na tvayi samāhitam īśa doṣair ākṣipyate kathaya kiṃ nu karomi pāpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् त्वं प्रसीद भगवन् कुरु मय्य् अनाथे विष्णो कृपां परमकारुणिकः किल त्वम् संसारसागरनिमग्नम् अनन्त दीनम् उद्धर्तुम् अर्हसि हरे पुरुषोत्तमो ऽसि
tat tvaṃ prasīda bhagavan kuru mayy anāthe viṣṇo kṛpāṃ paramakāruṇikaḥ kila tvam saṃsārasāgaranimagnam ananta dīnam uddhartum arhasi hare puruṣottamo 'si
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं तेन नरव्याघ्र स्तुतो भक्तिमता ततः संसारबन्धभीतेन कृष्णः प्रत्यक्षतां ययौ
itthaṃ tena naravyāghra stuto bhaktimatā tataḥ saṃsārabandhabhītena kṛṣṇaḥ pratyakṣatāṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तं प्रत्यक्षम् ईशानम् अनन्तम् अपराजितम् देवदेवम् उवाचेदम् अनादिनिधनं हरिम्
sa taṃ pratyakṣam īśānam anantam aparājitam devadevam uvācedam anādinidhanaṃ harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरसा धरणीं गत्वा यतवाक्कायमानसः परापरेश्वरं विष्णुं जिष्णुम् आद्यम् अनोपमम्
śirasā dharaṇīṃ gatvā yatavākkāyamānasaḥ parāpareśvaraṃ viṣṇuṃ jiṣṇum ādyam anopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्याक्षरपदानन्त प्रसन्नो भगवान् यदि तद् देव देहि दीनाय मह्यम् एकम् इमं वरम्
divyākṣarapadānanta prasanno bhagavān yadi tad deva dehi dīnāya mahyam ekam imaṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं वरय मत्तस् त्वं यत् ते मनसि वर्तते वरार्थिनां द्विजश्रेष्ठ नाफलं मम दर्शनम्
varaṃ varaya mattas tvaṃ yat te manasi vartate varārthināṃ dvijaśreṣṭha nāphalaṃ mama darśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मसंपच्चिता देव पापसंपन् ममाखिला प्रयातु नाशम् ईशेश त्वत्प्रसादाद् अधोक्षज
janmasaṃpaccitā deva pāpasaṃpan mamākhilā prayātu nāśam īśeśa tvatprasādād adhokṣaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तिभावपरेणाद्य मन्मयेन द्विजोत्तम यः स्तुतो ऽस्मि क्षयं पापं तेनैवाखिलम् आगतम्
bhaktibhāvapareṇādya manmayena dvijottama yaḥ stuto 'smi kṣayaṃ pāpaṃ tenaivākhilam āgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.