Library·Viṣṇu Purāṇa·3·3.7
यथावत् कथितं सर्वं यत् पृष्टो ऽसि मया गुरो । श्रोतुम् इच्छाम्य् अहं त्व् एकं तद् भवान् प्रब्रवीतु मे
yathāvat kathitaṃ sarvaṃ yat pṛṣṭo 'si mayā guro / śrotum icchāmy ahaṃ tv ekaṃ tad bhavān prabravītu me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तद्वीपानि पातालवीथ्यश् च सुमहामुने । सप्त लोकाश् च ये ऽन्तःस्था ब्रह्माण्डस्यास्य सर्वतः
saptadvīpāni pātālavīthyaś ca sumahāmune / sapta lokāś ca ye 'ntaḥsthā brahmāṇḍasyāsya sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलैः सूक्ष्मैस् तथासूक्ष्मैः सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरैस् तथा । स्थूलैः स्थूलतरैश् चैतत् सर्वं प्राणिभिर् आवृतम्
sthūlaiḥ sūkṣmais tathāsūkṣmaiḥ sūkṣmāt sūkṣmatarais tathā / sthūlaiḥ sthūlataraiś caitat sarvaṃ prāṇibhir āvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुलस्याष्टभागो ऽपि न सो ऽस्ति मुनिसत्तम । न सन्ति प्राणिनो यत्र कर्मबन्धनिबन्धनाः
aṅgulasyāṣṭabhāgo 'pi na so 'sti munisattama / na santi prāṇino yatra karmabandhanibandhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे चैते वशं यान्ति यमस्य भगवन् किल । आयुषो ऽन्ते ततो यान्ति यातनास् तत्प्रचोदिताः
sarve caite vaśaṃ yānti yamasya bhagavan kila / āyuṣo 'nte tato yānti yātanās tatpracoditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यातनाभ्यः परिभ्रष्टा देवाद्यास्व् अथ योनिषु । जन्तवः परिवर्तन्ते शास्त्राणाम् एष निर्णयः
yātanābhyaḥ paribhraṣṭā devādyāsv atha yoniṣu / jantavaḥ parivartante śāstrāṇām eṣa nirṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहम् इच्छामि तच् छ्रोतुं यमस्य वशवर्तिनः । न भवन्ति नरा येन तत् कर्म कथयामलम्
so 'ham icchāmi tac chrotuṃ yamasya vaśavartinaḥ / na bhavanti narā yena tat karma kathayāmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयम् एव मुने प्रश्नो नकुलेन महात्मना । पृष्टः पितामहः प्राह भीष्मो यत् तच् छृणुष्व मे
ayam eva mune praśno nakulena mahātmanā / pṛṣṭaḥ pitāmahaḥ prāha bhīṣmo yat tac chṛṇuṣva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा ममागतो वत्स सखा कालिङ्गको द्विजः । माम् उवाच स पृष्टो वै मया जातिस्मरो मुनिः
purā mamāgato vatsa sakhā kāliṅgako dvijaḥ / mām uvāca sa pṛṣṭo vai mayā jātismaro muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाख्यातम् इदं चेदम् इत्थं चैतद् भविष्यति । तथा च तद् अभूद् वत्स यथोक्तं तेन धीमता
tenākhyātam idaṃ cedam itthaṃ caitad bhaviṣyati / tathā ca tad abhūd vatsa yathoktaṃ tena dhīmatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पृष्टश् च मया भूयः श्रद्दधानेन वै द्विजः । यद् यद् आह न तद् दृष्टम् अन्यथा हि मया क्वचित्
sa pṛṣṭaś ca mayā bhūyaḥ śraddadhānena vai dvijaḥ / yad yad āha na tad dṛṣṭam anyathā hi mayā kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा तु मया पृष्टम् यद् एतद् भवतोदितम् । प्राह कालिङ्गको विप्रः स्मृत्वा तस्य मुनेर् वचः
ekadā tu mayā pṛṣṭam yad etad bhavatoditam / prāha kāliṅgako vipraḥ smṛtvā tasya muner vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातिस्मरेण कथितं रहस्यं परमं मम । यमकिंकरयोर् यो ऽभूत् संवादस् तं ब्रवीमि ते
jātismareṇa kathitaṃ rahasyaṃ paramaṃ mama / yamakiṃkarayor yo 'bhūt saṃvādas taṃ bravīmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वपुरुषम् अभिवीक्ष्य पाशहस्तं वदति यमः किल तस्य कर्णमूले । परिहर मधुसूदनप्रपन्नान् प्रभुर् अहम् अन्यनृणां न वैष्णवानाम्
svapuruṣam abhivīkṣya pāśahastaṃ vadati yamaḥ kila tasya karṇamūle / parihara madhusūdanaprapannān prabhur aham anyanṛṇāṃ na vaiṣṇavānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम् अमरगणार्चितेन धात्रा यम इति लोकहिताहिते नियुक्तः हरिगुरुवशगो ऽस्मि न स्वतन्त्रः प्रभवति संयमने ममापि विष्णुः
aham amaragaṇārcitena dhātrā yama iti lokahitāhite niyuktaḥ hariguruvaśago 'smi na svatantraḥ prabhavati saṃyamane mamāpi viṣṇuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षशतम् अपीह धर्म्यमानं व्रजति न काञ्चनतामयः कदाचित् । भगवति विमुखस्य नास्ति सिद्धिर् विषम् अमृतं भवतीति नैतद् अस्ति ॥ विप् ३,७।१५*१२:[१] ॥ न हि शशिकलुषच्छविः कदाचित् तिमिरपराभवताम् उपैति चन्द्रः । भवति हि हरौ स्थितान्तरात्मा भृशमलिनो ऽपि विराजते मनुष्यः ॥ विप् ३,७।१५*१२:[२] ॥ वृषगणकणभक्षशंकरोक्तिर् दशबलपञ्चशिखाक्षपादवादान् । महद् अपि सुविचार्य लोकतन्त्रं भगवदुपास्यम् ऋते न सिद्धिर् अस्ति ॥ विप् ३,७।१५*१२:[३] ॥ मुकुलितकरकुङ्मलैः सुरेन्द्रैः सततनमस्कृतपादपङ्कजाय । अविहतगतये सनातनाय प्रथमजगत्पतये नमो ऽस्त्व् अजाय ॥ विप् ३,७।१५*१२:[४] ॥ कटकमुकुटकर्णिकादिभेदैः कनकम् अभेदम् अपीष्यते यथैकम् । सुरपशुमनुजादिकल्पनाभिर् हरिर् अखिलाभिर् उदीर्यते तथैकः
varṣaśatam apīha dharmyamānaṃ vrajati na kāñcanatāmayaḥ kadācit / bhagavati vimukhasya nāsti siddhir viṣam amṛtaṃ bhavatīti naitad asti // ViP 3,7.15*12:[1] // na hi śaśikaluṣacchaviḥ kadācit timiraparābhavatām upaiti candraḥ / bhavati hi harau sthitāntarātmā bhṛśamalino 'pi virājate manuṣyaḥ // ViP 3,7.15*12:[2] // vṛṣagaṇakaṇabhakṣaśaṃkaroktir daśabalapañcaśikhākṣapādavādān / mahad api suvicārya lokatantraṃ bhagavadupāsyam ṛte na siddhir asti // ViP 3,7.15*12:[3] // mukulitakarakuṅmalaiḥ surendraiḥ satatanamaskṛtapādapaṅkajāya / avihatagataye sanātanāya prathamajagatpataye namo 'stv ajāya // ViP 3,7.15*12:[4] // kaṭakamukuṭakarṇikādibhedaiḥ kanakam abhedam apīṣyate yathaikam / surapaśumanujādikalpanābhir harir akhilābhir udīryate tathaikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षितिजलपरमाणवो ऽनिलान्ते पुनर् अपि यान्ति यथैकतां धरित्र्याः । सुरपशुमनुजादयस् तथान्ते गुणकलुषेण सनातनेन तेन
kṣitijalaparamāṇavo 'nilānte punar api yānti yathaikatāṃ dharitryāḥ / surapaśumanujādayas tathānte guṇakaluṣeṇa sanātanena tena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिम् अमरगणार्चिताङ्घ्रिपद्मं प्रणमति यः परमार्थतो हि मर्त्यः । तम् अपगतसमस्तपापबन्धं व्रज परिहृत्य यथाग्निम् आज्यसिक्तम्
harim amaragaṇārcitāṅghripadmaṃ praṇamati yaḥ paramārthato hi martyaḥ / tam apagatasamastapāpabandhaṃ vraja parihṛtya yathāgnim ājyasiktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति यमवचनं निशम्य पाशी यमपुरुषस् तम् उवाच धर्मराजम् । कथय मम विभो समस्तधातुर् भवति हरेः खलु यादृशो ऽस्य भक्तः
iti yamavacanaṃ niśamya pāśī yamapuruṣas tam uvāca dharmarājam / kathaya mama vibho samastadhātur bhavati hareḥ khalu yādṛśo 'sya bhaktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चलति निजवर्णधर्मतो यः सममतिर् आत्मसुहृद्विपक्षपक्षे । न हरति न च हन्ति किंचिद् उच्चैः सितमनसं तम् अवैहि विष्णुभक्तम्
na calati nijavarṇadharmato yaḥ samamatir ātmasuhṛdvipakṣapakṣe / na harati na ca hanti kiṃcid uccaiḥ sitamanasaṃ tam avaihi viṣṇubhaktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिकलुषमलेन यस्य नात्मा विमलमतेर् मलिनीकृतो ऽस्तमोहे । मनसि कृतजनार्दनं मनुष्यं सततम् अवैहि हरेर् अतीव भक्तम्
kalikaluṣamalena yasya nātmā vimalamater malinīkṛto 'stamohe / manasi kṛtajanārdanaṃ manuṣyaṃ satatam avaihi harer atīva bhaktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कनकम् अपि रहस्य् अवेक्ष्य बुद्ध्या तृणम् इव यः समवैति वै परस्वम् । भवति च भगवत्य् अनन्यचेताः पुरुषवरं तम् अवैहि विष्णुभक्तम्
kanakam api rahasy avekṣya buddhyā tṛṇam iva yaḥ samavaiti vai parasvam / bhavati ca bhagavaty ananyacetāḥ puruṣavaraṃ tam avaihi viṣṇubhaktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फटिकगिरिशिलामलः क्व विष्णुर् मनसि नृणां क्व च मत्सरादिदोषः । न हि तुहिनमयूखरश्मिपुञ्जे भवति हुताशनदीप्तिजः प्रतापः
sphaṭikagiriśilāmalaḥ kva viṣṇur manasi nṛṇāṃ kva ca matsarādidoṣaḥ / na hi tuhinamayūkharaśmipuñje bhavati hutāśanadīptijaḥ pratāpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमलमतिर् अमत्सरः प्रशान्तः शुचिचरितो ऽखिलसत्त्वमित्रभूतः । प्रियहितवचनो ऽस्तमानमायो वसति सदा हृदि तस्य वासुदेवः
vimalamatir amatsaraḥ praśāntaḥ śucicarito 'khilasattvamitrabhūtaḥ / priyahitavacano 'stamānamāyo vasati sadā hṛdi tasya vāsudevaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसति हृदि सनातने च तस्मिन् भवति पुमाञ् जगतो ऽस्य सौम्यरूपः । क्षितिरसम् अतिरम्यम् आत्मनो ऽन्तः कथयति चारुतयैव शालपोतः
vasati hṛdi sanātane ca tasmin bhavati pumāñ jagato 'sya saumyarūpaḥ / kṣitirasam atiramyam ātmano 'ntaḥ kathayati cārutayaiva śālapotaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमनियमविधूतकल्मषाणाम् अनुदिनम् अच्युतसक्तमानसानाम् । अपगतमदमानमत्सराणां व्रज भट दूरतरेण मानवानाम्
yamaniyamavidhūtakalmaṣāṇām anudinam acyutasaktamānasānām / apagatamadamānamatsarāṇāṃ vraja bhaṭa dūratareṇa mānavānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृदि यदि भगवान् अनादिर् आस्ते हरिर् असिशङ्खगदाधरो ऽव्ययात्मा । तदघम् अघविघातकर्तृभिन्नं भवति कथं सति चान्धकारम् अर्के
hṛdi yadi bhagavān anādir āste harir asiśaṅkhagadādharo 'vyayātmā / tadagham aghavighātakartṛbhinnaṃ bhavati kathaṃ sati cāndhakāram arke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरति परधनं निहन्ति जन्तून् वदति तथानृतनिष्ठुराणि यश् च । अशुभजनितदुर्मदस्य पुंसः कलुषमतेर् हृदि तस्य नास्त्य् अनन्तः
harati paradhanaṃ nihanti jantūn vadati tathānṛtaniṣṭhurāṇi yaś ca / aśubhajanitadurmadasya puṃsaḥ kaluṣamater hṛdi tasya nāsty anantaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सहति परसंपदं विनिन्दां कलुषमतिः कुरुते सताम् असाधुः । न यजति न ददाति यश् च सन्तं मनसि न तस्य जनार्दनो ऽधमस्य
na sahati parasaṃpadaṃ vinindāṃ kaluṣamatiḥ kurute satām asādhuḥ / na yajati na dadāti yaś ca santaṃ manasi na tasya janārdano 'dhamasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमसुहृदि बान्धवे कलत्रे सुततनयापितृमातृभृत्यवर्गे । शठमतिर् उपयाति यो ऽर्थतृष्णां तम् अधमचेष्टम् अवैहि नास्य भक्तम्
paramasuhṛdi bāndhave kalatre sutatanayāpitṛmātṛbhṛtyavarge / śaṭhamatir upayāti yo 'rthatṛṣṇāṃ tam adhamaceṣṭam avaihi nāsya bhaktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशुभमतिर् असत्प्रवृत्तिसक्तः सततम् अनार्यविशालसङ्गमत्तः । अनुदिनकृतपापबन्धयत्नः पुरुषपशुर् न हि वासुदेवभक्तः
aśubhamatir asatpravṛttisaktaḥ satatam anāryaviśālasaṅgamattaḥ / anudinakṛtapāpabandhayatnaḥ puruṣapaśur na hi vāsudevabhaktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकलम् इदम् अहं च वासुदेवः परमपुमान् परमेश्वरः स एकः । इति मतिर् अमला भवत्य् अनन्ते हृदयगते व्रज तान् विहाय दूरात्
sakalam idam ahaṃ ca vāsudevaḥ paramapumān parameśvaraḥ sa ekaḥ / iti matir amalā bhavaty anante hṛdayagate vraja tān vihāya dūrāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कमलनयन वासुदेव विष्णो धरणिधराच्युत शङ्खचक्रपाणे । भव शरणम् इतीरयन्ति ये वै त्यज भट दूरतरेण तान् अपापान्
kamalanayana vāsudeva viṣṇo dharaṇidharācyuta śaṅkhacakrapāṇe / bhava śaraṇam itīrayanti ye vai tyaja bhaṭa dūratareṇa tān apāpān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसति मनसि यस्य सो ऽव्ययात्मा पुरुषवरस्य न तस्य दृष्टिपाते । तव गतिर् अथवा ममास्ति चक्र प्रतिहतवीर्यबलस्य सो ऽन्यलोक्यः
vasati manasi yasya so 'vyayātmā puruṣavarasya na tasya dṛṣṭipāte / tava gatir athavā mamāsti cakra pratihatavīryabalasya so 'nyalokyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निजभटशासनाय देवो रवितनयः स किलाह धर्मराजः । मम कथितम् इदं च तेन तुभ्यं कुरुवर सम्यग् इदं मयापि चोक्तम्
iti nijabhaṭaśāsanāya devo ravitanayaḥ sa kilāha dharmarājaḥ / mama kathitam idaṃ ca tena tubhyaṃ kuruvara samyag idaṃ mayāpi coktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलैतन् ममाख्यातं पूर्वं तेन द्विजन्मना । कलिङ्गदेशाद् अभ्येत्य प्रीयता सुमहात्मना
nakulaitan mamākhyātaṃ pūrvaṃ tena dvijanmanā / kaliṅgadeśād abhyetya prīyatā sumahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयाप्य् एतद् यथान्यायं सम्यग् वत्स तवोदितम् । यथा विष्णुम् ऋते नान्यत् त्राणं संसारसागरे
mayāpy etad yathānyāyaṃ samyag vatsa tavoditam / yathā viṣṇum ṛte nānyat trāṇaṃ saṃsārasāgare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंकरा दण्डपाशौ वा न यमो न च यातना । समर्थास् तस्य यस्यात्मा केशवालम्बनः सदा
kiṃkarā daṇḍapāśau vā na yamo na ca yātanā / samarthās tasya yasyātmā keśavālambanaḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतन् मुने तवाख्यातं गीतं वैवस्वतेन यत् । त्वत्प्रश्नानुगतं सम्यक् किम् अन्यच् छ्रोतुम् इच्छसि
etan mune tavākhyātaṃ gītaṃ vaivasvatena yat / tvatpraśnānugataṃ samyak kim anyac chrotum icchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.