Vidyanatha: Prataparudriya 3.0

तत्र नाट्यस्वरूपं निरूप्यते । चतुर्विधैरभिनयैः सात्त्विकाङ्गिकपूर्वकैः । धीरोदात्ताद्यवस्थानुकृतिर्नाट्यं रसाश्रयम्

tatra nāṭyasvarūpaṃ nirūpyate / caturvidhairabhinayaiḥ sāttvikāṅgikapūrvakaiḥ / dhīrodāttādyavasthānukṛtirnāṭyaṃ rasāśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाटकं सप्रकरणं भाणः प्रहसनं डिमः । व्यायोगसमवाकारौ वीथ्यङ्केहामृगा दश

nāṭakaṃ saprakaraṇaṃ bhāṇaḥ prahasanaṃ ḍimaḥ / vyāyogasamavākārau vīthyaṅkehāmṛgā daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाट्याश्रयत्वेनाभेद इति शङ्का न युज्यते । वस्तुनेतृरसास्तेषां रूपकाणां हि भेदकाः

nāṭyāśrayatvenābheda iti śaṅkā na yujyate / vastunetṛrasāsteṣāṃ rūpakāṇāṃ hi bhedakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संधिर्नामैकेन प्रयोजनेनान्वितानां कथानामवान्तरप्रयोजनसंबन्धः । तत्रारम्भबीजसंबन्धो मुखसंधिः । प्रयत्नबिन्दुसंबन्धः प्रतिमुखसंन्धिः । प्राप्त्याशापताकयोः संबन्धो गर्भसंधिः । नियताप्तिप्रकर्योः संबन्धो विमर्शसंधिः । फलागमकार्ययोः संबन्धो निर्वहणसंधिः । तथा चोक्तं दशरूपके--- "बीजबिन्दुपताकाख्यप्रकरीकार्यलक्षणाः । आरम्भयत्नप्राप्त्याशानियताप्तिफलागमाः ॥ अर्थप्रकृतयः पञ्च पञ्चावस्थासमन्विताः । यथासंख्येन जायन्ते मुखाद्याः पञ्च संधयः ॥ ऽ; इति । अथारम्भादीनां लक्षणं निरूप्यते--- औत्सुक्यमात्रमारम्भः फललाभाय भूयसे । प्रयत्नस्तु फलप्राप्तौ व्यापारो ऽतित्वरान्वितः

saṃdhirnāmaikena prayojanenānvitānāṃ kathānāmavāntaraprayojanasaṃbandhaḥ / tatrārambhabījasaṃbandho mukhasaṃdhiḥ / prayatnabindusaṃbandhaḥ pratimukhasaṃndhiḥ / prāptyāśāpatākayoḥ saṃbandho garbhasaṃdhiḥ / niyatāptiprakaryoḥ saṃbandho vimarśasaṃdhiḥ / phalāgamakāryayoḥ saṃbandho nirvahaṇasaṃdhiḥ / tathā coktaṃ daśarūpake--- "bījabindupatākākhyaprakarīkāryalakṣaṇāḥ / ārambhayatnaprāptyāśāniyatāptiphalāgamāḥ // arthaprakṛtayaḥ pañca pañcāvasthāsamanvitāḥ / yathāsaṃkhyena jāyante mukhādyāḥ pañca saṃdhayaḥ // '; iti / athārambhādīnāṃ lakṣaṇaṃ nirūpyate--- autsukyamātramārambhaḥ phalalābhāya bhūyase / prayatnastu phalaprāptau vyāpāro 'titvarānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपायापायङ्काभ्यां प्राप्त्याशा कार्यसंभवः । अपायाभावतः कार्यनिश्चयो नियताप्तिका

upāyāpāyaṅkābhyāṃ prāptyāśā kāryasaṃbhavaḥ / apāyābhāvataḥ kāryaniścayo niyatāptikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समग्रफलसंपत्तिः फलागम उदाहृतः । अथ बीजादिपञ्चकं निरूप्यते--- स्तोकोद्दिष्टः कार्यहेतुर्बींजं विस्तार्यनेकधा

samagraphalasaṃpattiḥ phalāgama udāhṛtaḥ / atha bījādipañcakaṃ nirūpyate--- stokoddiṣṭaḥ kāryaheturbīṃjaṃ vistāryanekadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवान्तरार्थविच्छेदे बिन्दुरच्छेदकारणम् । प्रतिपाद्यकथाङ्गं स्यात् पताका व्यापिनी कथा

avāntarārthavicchede binduracchedakāraṇam / pratipādyakathāṅgaṃ syāt patākā vyāpinī kathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्यापिनी प्रकरिका कार्यं निर्वाहकृत् फले अथ मुखं निरूप्यते--- मुखं बीजसमुत्पत्तिर्नानार्थरससंभवा

avyāpinī prakarikā kāryaṃ nirvāhakṛt phale atha mukhaṃ nirūpyate--- mukhaṃ bījasamutpattirnānārtharasasaṃbhavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गानि द्वादशैतस्य बीजारम्भसमन्वयात् बीजारम्भानुगुण्येन मुखसन्धेरङ्गानि प्रयोक्तव्यानि । उपक्षेपः परिकरः परिन्यासो विलोभनम्

aṅgāni dvādaśaitasya bījārambhasamanvayāt bījārambhānuguṇyena mukhasandheraṅgāni prayoktavyāni / upakṣepaḥ parikaraḥ parinyāso vilobhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तिः प्राप्तिः समाधानं विधानं परिभावना । उद्भेदभेदकरणान्यन्वर्थानि यथाक्रमम्

yuktiḥ prāptiḥ samādhānaṃ vidhānaṃ paribhāvanā / udbhedabhedakaraṇānyanvarthāni yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रतिमुखसन्धिः--- लक्ष्यालक्ष्यस्य बीजस्य व्यक्तिः प्रतिमुखं मतम् । बिन्दुप्रयत्नानुगमादङ्गान्यस्य त्रयोदश

atha pratimukhasandhiḥ--- lakṣyālakṣyasya bījasya vyaktiḥ pratimukhaṃ matam / binduprayatnānugamādaṅgānyasya trayodaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिन्दुप्रयत्नानुगुण्येन प्रतिमुखसन्धेरङ्गानि प्रयोक्तव्यानि । विलासः परिसर्पश्च विधूतं शमनर्मणी । नर्मद्युतिः प्रगमनं निरोधः पर्युपासनम्

binduprayatnānuguṇyena pratimukhasandheraṅgāni prayoktavyāni / vilāsaḥ parisarpaśca vidhūtaṃ śamanarmaṇī / narmadyutiḥ pragamanaṃ nirodhaḥ paryupāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रं पुष्पमुपन्यासो वर्णसंहार इत्यपि अथ गर्भसंधिः--- गर्भस्तु दृष्टनष्टस्य बीजस्यान्वेषणं मुहुः

vajraṃ puṣpamupanyāso varṇasaṃhāra ityapi atha garbhasaṃdhiḥ--- garbhastu dṛṣṭanaṣṭasya bījasyānveṣaṇaṃ muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्याप्त्याशापताकानुगुण्येनाङ्गोपकल्पनम् पताकाप्राप्त्याशानुगुण्येन गर्भसन्धेरङ्गानि प्रयोक्तव्यानि । अभूताहरणं मार्गो रूपोदाहरणक्रमाः

asyāptyāśāpatākānuguṇyenāṅgopakalpanam patākāprāptyāśānuguṇyena garbhasandheraṅgāni prayoktavyāni / abhūtāharaṇaṃ mārgo rūpodāharaṇakramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संग्रहश्चानुमानं च तोटकाधिबधे तथा । उद्वेगसंभ्रमाक्षेपा द्वादशाङ्गान्यनुक्रमात्

saṃgrahaścānumānaṃ ca toṭakādhibadhe tathā / udvegasaṃbhramākṣepā dvādaśāṅgānyanukramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ विमर्शसंधिः--- गर्भसंधौ प्रसिद्धस्य बीजार्थस्यावमर्शनम् । हेतुना येन केनापि विमर्शः संधिरिष्यते

atha vimarśasaṃdhiḥ--- garbhasaṃdhau prasiddhasya bījārthasyāvamarśanam / hetunā yena kenāpi vimarśaḥ saṃdhiriṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियताप्तिप्रकर्युक्तेरङ्गान्यत्र त्रयोदश नियताप्तिप्रकर्यानुगुण्येन विमर्शसंधेरङ्गानि प्रयोक्तव्यानि । तत्रापवादः संफेटो विद्रवद्रवशक्तयः

niyatāptiprakaryukteraṅgānyatra trayodaśa niyatāptiprakaryānuguṇyena vimarśasaṃdheraṅgāni prayoktavyāni / tatrāpavādaḥ saṃpheṭo vidravadravaśaktayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्युतिः प्रसङ्गश्चलनं व्यवसायो निरोधनम् । प्ररोचनं विचलनमादानं तु त्रयोदश

dyutiḥ prasaṅgaścalanaṃ vyavasāyo nirodhanam / prarocanaṃ vicalanamādānaṃ tu trayodaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ निर्वहणसंधिः--- बीजवन्तो मुखाद्यर्था विप्रकीर्णा यथायथम् । ऐकार्थ्यमुपनीयन्ते यत्र निर्वहणं हि तत्

atha nirvahaṇasaṃdhiḥ--- bījavanto mukhādyarthā viprakīrṇā yathāyatham / aikārthyamupanīyante yatra nirvahaṇaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलाप्तिकार्यानुगुण्यादङ्गान्यस्य चतुर्दश फलाप्तिकार्यानुगुण्येन निर्वहणसंधेरङ्गानि चतुर्दश प्रतिपादनीयानि । संधिर्विरोधो ग्रथनं निर्णयः परिभाषणम्

phalāptikāryānuguṇyādaṅgānyasya caturdaśa phalāptikāryānuguṇyena nirvahaṇasaṃdheraṅgāni caturdaśa pratipādanīyāni / saṃdhirvirodho grathanaṃ nirṇayaḥ paribhāṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसादानन्दसमयाः कृत्याभाषोपगूहनम् । पूर्वभावोपसंहारौ प्रशस्तिश्च चतुर्दश

prasādānandasamayāḥ kṛtyābhāṣopagūhanam / pūrvabhāvopasaṃhārau praśastiśca caturdaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तवर्तिष्यमाणानां कथांशानां निदर्शकः । संक्षेपार्थस्तु विष्कम्भो मध्यपात्रप्रयोजितः

vṛttavartiṣyamāṇānāṃ kathāṃśānāṃ nidarśakaḥ / saṃkṣepārthastu viṣkambho madhyapātraprayojitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ चूलिका--- अन्तर्यवनिकासंस्थैश्चूलिकार्ऽथस्य सूचना अथाङ्कास्यम्--- अङ्कान्तपात्रैरङ्कास्यमुत्तराङ्कार्थसूचना

atha cūlikā--- antaryavanikāsaṃsthaiścūlikār'thasya sūcanā athāṅkāsyam--- aṅkāntapātrairaṅkāsyamuttarāṅkārthasūcanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रवेशकः--- वृत्तवर्तिष्यमाणानां कथांशानां निदर्शकः । प्रवेशकस्तु नाद्ये ऽङ्के नीचपात्रप्रयोजितः

atha praveśakaḥ--- vṛttavartiṣyamāṇānāṃ kathāṃśānāṃ nidarśakaḥ / praveśakastu nādye 'ṅke nīcapātraprayojitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाङ्कावतारः--- यत्र स्यादुत्तराङ्कार्थः पूर्वाङ्कार्थानुसंगतः असूचिताङ्कपात्रं तदङ्कावतरणं मतम् ॥ एभिः सूच्यं सूचयित्वा दृश्यमङ्कैः प्रदर्शयेत्

athāṅkāvatāraḥ--- yatra syāduttarāṅkārthaḥ pūrvāṅkārthānusaṃgataḥ asūcitāṅkapātraṃ tadaṅkāvataraṇaṃ matam // ebhiḥ sūcyaṃ sūcayitvā dṛśyamaṅkaiḥ pradarśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राङ्कस्वरूपं निरूप्यते--- प्रत्यक्षनेतृचरितो बिन्दुव्यक्तिपुरस्कृतः । अङ्को नानाप्रकारार्थसंविधानरसाश्रयः

tatrāṅkasvarūpaṃ nirūpyate--- pratyakṣanetṛcarito binduvyaktipuraskṛtaḥ / aṅko nānāprakārārthasaṃvidhānarasāśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रधारो नटीं ब्रूते मारिषं वा विदूषकम् । स्वकार्यप्रस्तुताक्षेपि चित्रोक्त्या यत् तदामुखम्

sūtradhāro naṭīṃ brūte māriṣaṃ vā vidūṣakam / svakāryaprastutākṣepi citroktyā yat tadāmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्तावना वा तत्र स्यात् कथोद्घातः प्रवर्तकम् । प्रयोगातिशयश्चेति त्रीण्यङ्गान्यामुखस्य तु

prastāvanā vā tatra syāt kathodghātaḥ pravartakam / prayogātiśayaśceti trīṇyaṅgānyāmukhasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषामङ्गानां स्वरूपं निरूप्यते--- स्वेतिवृत्तसमं वाक्यमर्थं वा यत्र सूत्रिणः । गृहीत्वा प्रविशेत् पात्रं कथोद्धातो द्विधैव सः

eṣāmaṅgānāṃ svarūpaṃ nirūpyate--- svetivṛttasamaṃ vākyamarthaṃ vā yatra sūtriṇaḥ / gṛhītvā praviśet pātraṃ kathoddhāto dvidhaiva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्तूयमानकालस्य गुणवर्णनया स्वतः । प्रविशेत् सूचितं पात्रं यत्र तत्स्यात् प्रवर्तकम्

prastūyamānakālasya guṇavarṇanayā svataḥ / praviśet sūcitaṃ pātraṃ yatra tatsyāt pravartakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषो ऽयमित्युपक्षेपात् सूत्रधारप्रयोगतः । पात्रप्रवेशो यत्रायं प्रयोगातिशयो मतः

eṣo 'yamityupakṣepāt sūtradhāraprayogataḥ / pātrapraveśo yatrāyaṃ prayogātiśayo mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीथ्यङ्गान्यामुखाङ्गत्वादुच्यन्ते ऽत्र स्वभावतः । उद्धात्यकावलगिते प्रपञ्चत्रिगते छलम्

vīthyaṅgānyāmukhāṅgatvāducyante 'tra svabhāvataḥ / uddhātyakāvalagite prapañcatrigate chalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्केल्यधिबले गण्डमवस्यन्दितनालिके । असत्प्रलापव्याहारमृदवानि त्रयोदश

vākkelyadhibale gaṇḍamavasyanditanālike / asatpralāpavyāhāramṛdavāni trayodaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषां स्वरूपं निरूप्यते--- गूढार्थपदपर्यायमालारूपेण प्रश्नोत्तरमालारूपेण चोद्धात्यकं द्विविधम् । अवलगितमपि द्विविधम् । यत्रैकत्र समावेशात् कार्यमन्यत्र सिद्ध्यति । वस्तुनो ऽन्यत्र वा यत्स्यात् द्विधावलगितं मतम्

eṣāṃ svarūpaṃ nirūpyate--- gūḍhārthapadaparyāyamālārūpeṇa praśnottaramālārūpeṇa coddhātyakaṃ dvividham / avalagitamapi dvividham / yatraikatra samāveśāt kāryamanyatra siddhyati / vastuno 'nyatra vā yatsyāt dvidhāvalagitaṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साङ्गैर्मुखप्रतिमुखगर्भमर्शोपसंहृतैः । पूर्णं प्रकृतिरन्येषामाधिकारिकवृत्तवत्

sāṅgairmukhapratimukhagarbhamarśopasaṃhṛtaiḥ / pūrṇaṃ prakṛtiranyeṣāmādhikārikavṛttavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरशृङ्गारयोरेकः प्रधानं यत्र वर्ण्यते । प्रख्यातनायकोपेतं नाटकं तदुदाहृतम्

vīraśṛṅgārayorekaḥ pradhānaṃ yatra varṇyate / prakhyātanāyakopetaṃ nāṭakaṃ tadudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र नान्दीस्वरूपं निरूप्यते--- अर्थतः शब्दतो वापि मनाक् काव्यार्थसूचनम् यत्राष्टभिर्द्वादशभिरष्टादशभिरेव वा ॥ द्वाविंशत्या पदैर्वापि सा नान्दी परिकीर्तिता

tatra nāndīsvarūpaṃ nirūpyate--- arthataḥ śabdato vāpi manāk kāvyārthasūcanam yatrāṣṭabhirdvādaśabhiraṣṭādaśabhireva vā // dvāviṃśatyā padairvāpi sā nāndī parikīrtitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रकरणम्--- उत्पाद्येनेतिवृत्तेन धीरशान्तप्रधानकम् । शेषं नाटकतुल्याङ्गं भवेत् प्रकरणं हि तत्

atha prakaraṇam--- utpādyenetivṛttena dhīraśāntapradhānakam / śeṣaṃ nāṭakatulyāṅgaṃ bhavet prakaraṇaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भाणः--- भारतीवृत्तिभूयिष्ठं शौर्यसौभाग्यसंस्तवैः । सूच्येते वीरशृङ्गारौ विटेन निपुणोक्तिना

atha bhāṇaḥ--- bhāratīvṛttibhūyiṣṭhaṃ śauryasaubhāgyasaṃstavaiḥ / sūcyete vīraśṛṅgārau viṭena nipuṇoktinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पितेनेतिवृत्तेन धूर्तचारित्रवर्णनम् । एको ऽङ्को मुखनिर्वाहौ यत्र भाणः स संमतः

kalpitenetivṛttena dhūrtacāritravarṇanam / eko 'ṅko mukhanirvāhau yatra bhāṇaḥ sa saṃmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रहसनम्--- यत्र सन्ध्यङ्गवृत्त्यङ्गवर्णनं भाणवन्मतम् । हास्यो रसः प्रधानं स्याद्भवेत् प्रहसनं हि तत्

atha prahasanam--- yatra sandhyaṅgavṛttyaṅgavarṇanaṃ bhāṇavanmatam / hāsyo rasaḥ pradhānaṃ syādbhavet prahasanaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्च त्रिविधम्---शुद्धं वैकृतं संकीर्णं चेति । तत्र शुद्धम्--- पाषण्डविप्रप्रभृतिचेटीचेटसमाकुलम् । वेषभाषादिसहितं शुद्धं हास्यवचो ऽन्वितम्

tacca trividham---śuddhaṃ vaikṛtaṃ saṃkīrṇaṃ ceti / tatra śuddham--- pāṣaṇḍavipraprabhṛticeṭīceṭasamākulam / veṣabhāṣādisahitaṃ śuddhaṃ hāsyavaco 'nvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वैकृतम्--- कामुकादिवचोवेषैः षण्डकञ्चुकितापसैः । प्रहासाभिनयप्रायं वैकृतं तत् प्रकीर्त्यते

atha vaikṛtam--- kāmukādivacoveṣaiḥ ṣaṇḍakañcukitāpasaiḥ / prahāsābhinayaprāyaṃ vaikṛtaṃ tat prakīrtyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ संकीर्णम्--- यद् वीथ्यङ्गैः समाकीर्णं संकीर्णं धूर्तसंकुलम्

atha saṃkīrṇam--- yad vīthyaṅgaiḥ samākīrṇaṃ saṃkīrṇaṃ dhūrtasaṃkulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ डिमः--- यत्र वस्तु प्रसिद्धं स्याद् वृत्तयः वैशिकीं विना । नेतारो देवगन्धर्वयक्षरक्षोमहोरगाः

atha ḍimaḥ--- yatra vastu prasiddhaṃ syād vṛttayaḥ vaiśikīṃ vinā / netāro devagandharvayakṣarakṣomahoragāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतप्रेतपिशाचाद्याः षोडशात्यन्तमुद्धताः । हास्यशृङ्गाररहिता रसा रौद्रप्रधानकाः

bhūtapretapiśācādyāḥ ṣoḍaśātyantamuddhatāḥ / hāsyaśṛṅgārarahitā rasā raudrapradhānakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वारो ऽङ्काः संधयश्च चत्वारो मर्शवर्जिताः । मायेन्द्रजालसंग्रामसूर्यचन्द्रग्रहादयः ॥ शेषं नाटकवत् सर्वं स डिमः परिकीर्त्यते

catvāro 'ṅkāḥ saṃdhayaśca catvāro marśavarjitāḥ / māyendrajālasaṃgrāmasūryacandragrahādayaḥ // śeṣaṃ nāṭakavat sarvaṃ sa ḍimaḥ parikīrtyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ व्यायोगः--- यत्र ख्यातेतिवृत्तं स्यादुद्धतो नायको मतः । गर्भावमर्शराहित्यं डिमवद् रसपोषणम् । एकवासरकार्यं च स व्यायोगो महारणः

atha vyāyogaḥ--- yatra khyātetivṛttaṃ syāduddhato nāyako mataḥ / garbhāvamarśarāhityaṃ ḍimavad rasapoṣaṇam / ekavāsarakāryaṃ ca sa vyāyogo mahāraṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ समवकारः--- यत्रामुखं नाटकवत् संधयो मर्शवर्जिताः । नेतारो द्वादश पृथक्फला देवासुरादयः

atha samavakāraḥ--- yatrāmukhaṃ nāṭakavat saṃdhayo marśavarjitāḥ / netāro dvādaśa pṛthakphalā devāsurādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरप्रधानाश्च रसास्त्रयो ऽङ्कास्तेषु च क्रमात् । वस्तुस्वभावदैवारिकृताः स्युः कपटास्त्रयः

vīrapradhānāśca rasāstrayo 'ṅkāsteṣu ca kramāt / vastusvabhāvadaivārikṛtāḥ syuḥ kapaṭāstrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुररोधरणाग्न्यादिनिमित्ता विद्रवास्त्रयः । धर्मार्थकामानुगुणास्तिस्रः शृङ्गाररीतयः

purarodharaṇāgnyādinimittā vidravāstrayaḥ / dharmārthakāmānuguṇāstisraḥ śṛṅgārarītayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमे ऽङ्के निबद्धव्या कथा यामत्रयावधिः । यामावधिर्द्वितीये ऽङ्के तृतीये ऽङ्के ऽर्धयामिका

prathame 'ṅke nibaddhavyā kathā yāmatrayāvadhiḥ / yāmāvadhirdvitīye 'ṅke tṛtīye 'ṅke 'rdhayāmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ समवकारः स्याद् वीथ्यङ्गैः कैश्चिदन्वितः अथ वीथी--- यत्र भाणवदङ्गानां कॢप्तिर्वृत्तिस्तु कैशिकी

asau samavakāraḥ syād vīthyaṅgaiḥ kaiścidanvitaḥ atha vīthī--- yatra bhāṇavadaṅgānāṃ kḷptirvṛttistu kaiśikī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गारः परिपूर्णत्वात् सूचनीयो ऽतिभूयसा । उद्धात्यकादीन्यङ्गानि सा वीथी वीथिवन्मता

śṛṅgāraḥ paripūrṇatvāt sūcanīyo 'tibhūyasā / uddhātyakādīnyaṅgāni sā vīthī vīthivanmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाङ्कः--- यत्रेतिवृत्तं प्रख्यातं प्रधानं करुणो रसः । स्त्रीणां विलासो वाग्युद्धं नेतारः प्राकृता नराः ॥ भाणवत् संधिवृत्त्यादि स उत्सृष्टो ऽङ्कसंज्ञकः

athāṅkaḥ--- yatretivṛttaṃ prakhyātaṃ pradhānaṃ karuṇo rasaḥ / strīṇāṃ vilāso vāgyuddhaṃ netāraḥ prākṛtā narāḥ // bhāṇavat saṃdhivṛttyādi sa utsṛṣṭo 'ṅkasaṃjñakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेहामृगः--- मिश्रमीहामृगे वृत्तं चतुरङ्कं त्रिसन्धिकम् । मर्त्यदिव्यौ च नियमान्नायकप्रतिनायकौ

athehāmṛgaḥ--- miśramīhāmṛge vṛttaṃ caturaṅkaṃ trisandhikam / martyadivyau ca niyamānnāyakapratināyakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धीरोद्धतौ स्त्रियं दिव्यां हर्तुकामौ च कामुकौ । अवधं युद्धमन्योन्यमाभासरसयोस्तयोः

dhīroddhatau striyaṃ divyāṃ hartukāmau ca kāmukau / avadhaṃ yuddhamanyonyamābhāsarasayostayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.