एतत्पूर्वाङ्कान्तपात्रेण विप्रेण निर्दिष्टयोः पात्रयोरुत्तराङ्के प्रवेशादङ्कास्यम् । प्रथमः---(सानुसंधानाश्चर्यं) अहो प्रतापरुद्रस्य महिमानुभावः, यस्य विजययात्रासंभ्रमेणैव व्याकुलीकृतानि द्वयेषामपि भूभृतां कटकानि । द्वितीयः---वयस्य, किमुच्यते--- काकतीयप्रदीपो ऽयमंशश्चातुर्भुजः स्वयम् । यद्वज्रकवचायन्ते प्रसादाश्च स्वयंभुवः
etatpūrvāṅkāntapātreṇa vipreṇa nirdiṣṭayoḥ pātrayoruttarāṅke praveśādaṅkāsyam / prathamaḥ---(sānusaṃdhānāścaryaṃ) aho pratāparudrasya mahimānubhāvaḥ, yasya vijayayātrāsaṃbhrameṇaiva vyākulīkṛtāni dvayeṣāmapi bhūbhṛtāṃ kaṭakāni / dvitīyaḥ---vayasya, kimucyate--- kākatīyapradīpo 'yamaṃśaścāturbhujaḥ svayam / yadvajrakavacāyante prasādāśca svayaṃbhuvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदेते वैतालिकाः सर्वातो भोगावलीप्रमुखांश्चाटुप्रबन्धानुच्चैः पठन्तः स्वभावरमणीयाः प्रतिरवेण पाठयन्ति च ककुभः । द्वितीयः---(सम्यङ्निर्वण्य सप्रत्यभिज्ञाऽश्चर्यमपवार्य) सखे ! पश्य पश्य । सम्यङ्मागधवेषधारणतिरोभूता अपि क्षमाभुजः सूच्यन्ते प्रभुतारहस्यपिशुनैराविष्कृतैलक्षणैः । हस्ताग्रैर्ध्वजचक्रलाञ्छिनतलैर्वक्षः स्थलैर्विस्तृतैर् आकाररैमनुष्यमात्रसुलभैर्वृत्तैरनीचैरपि
yadete vaitālikāḥ sarvāto bhogāvalīpramukhāṃścāṭuprabandhānuccaiḥ paṭhantaḥ svabhāvaramaṇīyāḥ pratiraveṇa pāṭhayanti ca kakubhaḥ / dvitīyaḥ---(samyaṅnirvaṇya sapratyabhijñā'ścaryamapavārya) sakhe ! paśya paśya / samyaṅmāgadhaveṣadhāraṇatirobhūtā api kṣamābhujaḥ sūcyante prabhutārahasyapiśunairāviṣkṛtailakṣaṇaiḥ / hastāgrairdhvajacakralāñchinatalairvakṣaḥ sthalairvistṛtair ākāraraimanuṣyamātrasulabhairvṛttairanīcairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमः---नूनमेते प्रतापरुद्रसमरपराङ्मुखा वक्षः स्थलविरचितवराहलक्ष्माणः प्राणत्राणार्थमनया रीत्या काकतीयमहाराजं प्रसादयितुमध्यवस्यन्तीति तर्कयामि । एतत् प्रस्तुतोपयोगिप्रतिराजच्छद्माचरणादभूताहरणम् । जाङ्घिकेन पुनस्तैस्तैर्लक्षणैर्नरेश्वराभ्यूहनादनुमानं च । द्वितीयः---अहो ! विजययात्राश्रवणकुतूहलिता पौराणाम्, यदावामनुसरन्ति पुनः पुनः प्रश्रमालया । तत् सखे ! प्रकाश्यतां प्रतापरुद्रस्य भुजयोर्विजयोदाहरणम् । प्रथमः---(किंचिदुच्चैः) भो भोः ! श्रूयतां काकतीयकुलश्लाघाकामधेनुः प्रियोदन्तः । जेत्रा काकतिवीररुद्रविभुना सर्वा दिशो निर्जिताः क्ष्मापालाः करदीकृताः कृतमिदं निर्वीरमुर्वीतलम् । यस्योद्यद्भुजवैभवं सरभसारोहद्द्विषत्कामिनी- मञ्जीरध्वनिपूर्णकन्दरमुखैर्व्याकुर्वते पर्वताः
prathamaḥ---nūnamete pratāparudrasamaraparāṅmukhā vakṣaḥ sthalaviracitavarāhalakṣmāṇaḥ prāṇatrāṇārthamanayā rītyā kākatīyamahārājaṃ prasādayitumadhyavasyantīti tarkayāmi / etat prastutopayogipratirājacchadmācaraṇādabhūtāharaṇam / jāṅghikena punastaistairlakṣaṇairnareśvarābhyūhanādanumānaṃ ca / dvitīyaḥ---aho ! vijayayātrāśravaṇakutūhalitā paurāṇām, yadāvāmanusaranti punaḥ punaḥ praśramālayā / tat sakhe ! prakāśyatāṃ pratāparudrasya bhujayorvijayodāharaṇam / prathamaḥ---(kiṃciduccaiḥ) bho bhoḥ ! śrūyatāṃ kākatīyakulaślāghākāmadhenuḥ priyodantaḥ / jetrā kākativīrarudravibhunā sarvā diśo nirjitāḥ kṣmāpālāḥ karadīkṛtāḥ kṛtamidaṃ nirvīramurvītalam / yasyodyadbhujavaibhavaṃ sarabhasārohaddviṣatkāminī- mañjīradhvanipūrṇakandaramukhairvyākurvate parvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रिणः---भद्रावित एत्य युवराजविजयविहृतयः पराक्रमपल्लविता महाराजसदसः कर्णपूरीक्रियन्ताम् । पुरुषौ---सावधानमवधारयतु महाराजः । प्रथमः---देव ! देवस्य प्रसादेन वाजिनीराजनासमिध्यमानस्य वीतिहोत्रस्य विजयप्रदानेन द्विगुणितोदग्रप्रतापे प्रतापरुद्रे प्रतिष्ठामाने, यात्रारम्भमहेष्वहंप्रथमिकानिर्यच्चमूडम्बर- क्षुण्णक्षोणितलोत्थिते ऽतिबहुले पांसौ वियद्व्यापिनि । जेतव्याः सकला दिशः स्वविभुतामन्तः पिधायाधिक- त्रासात् क्वापि पलायिता इव दृशां नैवाभवन् गोचराः
mantriṇaḥ---bhadrāvita etya yuvarājavijayavihṛtayaḥ parākramapallavitā mahārājasadasaḥ karṇapūrīkriyantām / puruṣau---sāvadhānamavadhārayatu mahārājaḥ / prathamaḥ---deva ! devasya prasādena vājinīrājanāsamidhyamānasya vītihotrasya vijayapradānena dviguṇitodagrapratāpe pratāparudre pratiṣṭhāmāne, yātrārambhamaheṣvahaṃprathamikāniryaccamūḍambara- kṣuṇṇakṣoṇitalotthite 'tibahule pāṃsau viyadvyāpini / jetavyāḥ sakalā diśaḥ svavibhutāmantaḥ pidhāyādhika- trāsāt kvāpi palāyitā iva dṛśāṃ naivābhavan gocarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तरं च--- उद्वेल्लच्चतुरर्णवीकलकलो नायं चमूडम्बरो नेदं दुन्दुभिगर्जितं त्रिपुरजित्कल्पान्तढक्कारवः । इत्याटोपपटीयसीषु परितो धाटीषु भारानम- च्छेषाशेषफणासु विस्मितमथ त्रस्तं दिगीशैरपि
anantaraṃ ca--- udvellaccaturarṇavīkalakalo nāyaṃ camūḍambaro nedaṃ dundubhigarjitaṃ tripurajitkalpāntaḍhakkāravaḥ / ityāṭopapaṭīyasīṣu parito dhāṭīṣu bhārānama- ccheṣāśeṣaphaṇāsu vismitamatha trastaṃ digīśairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरोधसः---अहो निरङ्कुशमोजायितमन्ध्रचमूपतीनाम् । द्वितीयः---अथ युवराजाज्ञया प्रथमं माघवनीं दिशं प्रचलितानि सैन्यानि । रथेनाभिमुख्यातं वीररुद्रो विलोक्य माम् । मृष्यते नायमित्यर्कः सैन्यरेणौ तिरोहितः
purodhasaḥ---aho niraṅkuśamojāyitamandhracamūpatīnām / dvitīyaḥ---atha yuvarājājñayā prathamaṃ māghavanīṃ diśaṃ pracalitāni sainyāni / rathenābhimukhyātaṃ vīrarudro vilokya mām / mṛṣyate nāyamityarkaḥ sainyareṇau tirohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रिणः---ततस्ततः । द्वितीयः---अनन्तरं सेनाग्रगैरेव पौरस्त्यान् क्षुद्रक्षत्रियान्निर्जित्य सर्वपथीनेनाटोपेन पटीयसि तस्मिन् महति बले प्रचलति, युद्धाय समनह्यन्त कलिङ्गाः स्फुटपौरुषाः । माद्यद्द्विपघटोद्दामसंभ्रमाडम्बरोद्धताः
mantriṇaḥ---tatastataḥ / dvitīyaḥ---anantaraṃ senāgragaireva paurastyān kṣudrakṣatriyānnirjitya sarvapathīnenāṭopena paṭīyasi tasmin mahati bale pracalati, yuddhāya samanahyanta kaliṅgāḥ sphuṭapauruṣāḥ / mādyaddvipaghaṭoddāmasaṃbhramāḍambaroddhatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैः सार्धमन्ध्रचमूपतीनां पराक्रमधने महत्यायोधने, पीत्वा मांसोपदंशं द्विरदगलगलद्रक्तमैरेयधारां मत्तो मस्तिष्कलग्नैर्दलितनृपवपुः कीकसैः सृष्टदंष्ट्रः । बिभ्रद्रौद्रान्त्रमालां जनितजनभयो भैरवाकारघोरः संग्रामोर्व्याः कलिङ्गैर्बलिविधिमकरोद्वीररुद्रस्य खङ्गः
taiḥ sārdhamandhracamūpatīnāṃ parākramadhane mahatyāyodhane, pītvā māṃsopadaṃśaṃ dviradagalagaladraktamaireyadhārāṃ matto mastiṣkalagnairdalitanṛpavapuḥ kīkasaiḥ sṛṣṭadaṃṣṭraḥ / bibhradraudrāntramālāṃ janitajanabhayo bhairavākāraghoraḥ saṃgrāmorvyāḥ kaliṅgairbalividhimakarodvīrarudrasya khaṅgaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदृशं खल्वेतत्---यन्महाराजरुद्रनरेश्वरनन्दनेन कर्तव्यं, यत् काकतिकुलप्रसवानां क्षमं, यत् कुलदेवतायाः स्वयंभूदेवस्य प्रसत्तिविशेषाणां युक्तं, तत् खलु कृतं युवराजेन । ) राजा---(सप्रमोदगद्गदं) ततस्ततः । प्रथमः---अनन्तरम्- छिन्नोद्यद्वैरिवीरप्रतिभयमुकुटाटोपसंजातराहु- भ्रान्तिभ्रश्यत्पतङ्गाभयकरपृतनारेणुबद्धान्धकारा । आसीत् संग्रामवेला विहरदसिलतोद्भिन्नमत्तेभकुम्भ- प्रोद्यन्मुक्तौघतारानिकरपरिवृतस्वर्वधूवक्त्रचन्द्रा
sadṛśaṃ khalvetat---yanmahārājarudranareśvaranandanena kartavyaṃ, yat kākatikulaprasavānāṃ kṣamaṃ, yat kuladevatāyāḥ svayaṃbhūdevasya prasattiviśeṣāṇāṃ yuktaṃ, tat khalu kṛtaṃ yuvarājena / ) rājā---(sapramodagadgadaṃ) tatastataḥ / prathamaḥ---anantaram- chinnodyadvairivīrapratibhayamukuṭāṭopasaṃjātarāhu- bhrāntibhraśyatpataṅgābhayakarapṛtanāreṇubaddhāndhakārā / āsīt saṃgrāmavelā viharadasilatodbhinnamattebhakumbha- prodyanmuktaughatārānikaraparivṛtasvarvadhūvaktracandrā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तरं युवराजाज्ञया वृत्रारातिदिगन्तरालविजयप्रख्यातविक्रान्तयः पारेपूर्वपयोधि कल्पितजयस्तम्भाः स्फुरत्तेजसः । वेलाकाननवासिगीतविभवं देवस्य दोर्विक्रमं शृण्वन्तो मुहुरन्ध्रसैन्यपतयः प्राप्ता दिशं दक्षिणाम्
anantaraṃ yuvarājājñayā vṛtrārātidigantarālavijayaprakhyātavikrāntayaḥ pārepūrvapayodhi kalpitajayastambhāḥ sphurattejasaḥ / velākānanavāsigītavibhavaṃ devasya dorvikramaṃ śṛṇvanto muhurandhrasainyapatayaḥ prāptā diśaṃ dakṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र च मुनौ लोपामुद्रासुहृदि निकटस्थे ऽपि महता भवन्त्येता नद्यः कलुषपयसः सैन्यरजसा । इतीव व्योमाग्रे कलयपवनान्दोलितशिखाः पताकाः सोत्प्रासाः प्रतिपदमनृत्यन्नतितराम्
tatra ca munau lopāmudrāsuhṛdi nikaṭasthe 'pi mahatā bhavantyetā nadyaḥ kaluṣapayasaḥ sainyarajasā / itīva vyomāgre kalayapavanāndolitaśikhāḥ patākāḥ sotprāsāḥ pratipadamanṛtyannatitarām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तरं पाण्ड्यप्रमुखान् दाक्षिणात्यान् क्षितीश्वरान् शरणमुपगतान् काकतीयवीररुद्रः स्वचमूपतिनिर्विशेषं संभाव्य तैः सह प्रतीचीं दिशं प्रचलितः । मन्त्रिणः---साधु साधु समाचरितमात्मनीनं पाण्ड्यैर्यत् पूर्वमेव देवस्य चरणमूलं प्राप्ताः । ततस्ततः । द्वितीयः---तत्र च पाश्चात्त्यानां ध्वजेषु स्थितमधिकभरस्रस्तदण्डेषु गृध्र- व्रातैर्यच्चण्डतुण्डाहतिविहतपटेष्वाहतक्षिप्तपक्षैः । अस्त्रं गारुत्मतं तत् समजनि विजयप्रार्थिनामन्ध्रसैन्य- प्रष्ठानां जन्यमन्यन्निजनिबिडभुजादण्डकण्डूविडम्बः
anantaraṃ pāṇḍyapramukhān dākṣiṇātyān kṣitīśvarān śaraṇamupagatān kākatīyavīrarudraḥ svacamūpatinirviśeṣaṃ saṃbhāvya taiḥ saha pratīcīṃ diśaṃ pracalitaḥ / mantriṇaḥ---sādhu sādhu samācaritamātmanīnaṃ pāṇḍyairyat pūrvameva devasya caraṇamūlaṃ prāptāḥ / tatastataḥ / dvitīyaḥ---tatra ca pāścāttyānāṃ dhvajeṣu sthitamadhikabharasrastadaṇḍeṣu gṛdhra- vrātairyaccaṇḍatuṇḍāhativihatapaṭeṣvāhatakṣiptapakṣaiḥ / astraṃ gārutmataṃ tat samajani vijayaprārthināmandhrasainya- praṣṭhānāṃ janyamanyannijanibiḍabhujādaṇḍakaṇḍūviḍambaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तरं--- जित्वा प्रतीचीमथ वीररुद्रः प्रत्यर्थिनारीनयनाम्बुपूर्णाम् । रेवां समुत्तीर्य गजानुबद्धसेतुं विजेतुं गतवानुदीचीम्
anantaraṃ--- jitvā pratīcīmatha vīrarudraḥ pratyarthinārīnayanāmbupūrṇām / revāṃ samuttīrya gajānubaddhasetuṃ vijetuṃ gatavānudīcīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राङ्गवङ्गकलिङ्गमालवप्रभृतयः सर्वे भूपाला मिलित्वा युद्धाय बद्धादराः पुरतः प्रादुरभवन् । मन्त्रिणः---अहो परमनात्मवेदितोदीच्यानां यत्प्रतापरुद्रस्यापि परिपन्थिनो भवन्ति । राजा---ततस्ततः । प्रथमः---अनन्तरं सममनीकिनीभिरापतन्तीभिः राजकानि विलोक्य सगर्वमेवमुक्तं सेनापतिभिः--- रे रे घूर्जर जर्जरो ऽसि समरे लम्पाक ! किं कम्पसे वङ्ग ! त्वङ्गसि किं मुधा बलरजः काणो ऽसि किं कोङ्कण ! । प्राणत्राणपरायणो भव महाराष्ट्रापराष्ट्रो ऽस्यमी योद्धारो वयमित्यरीनभिभवन्त्यन्ध्रक्षमाभृद्भटाः
tatrāṅgavaṅgakaliṅgamālavaprabhṛtayaḥ sarve bhūpālā militvā yuddhāya baddhādarāḥ purataḥ prādurabhavan / mantriṇaḥ---aho paramanātmaveditodīcyānāṃ yatpratāparudrasyāpi paripanthino bhavanti / rājā---tatastataḥ / prathamaḥ---anantaraṃ samamanīkinībhirāpatantībhiḥ rājakāni vilokya sagarvamevamuktaṃ senāpatibhiḥ--- re re ghūrjara jarjaro 'si samare lampāka ! kiṃ kampase vaṅga ! tvaṅgasi kiṃ mudhā balarajaḥ kāṇo 'si kiṃ koṅkaṇa ! / prāṇatrāṇaparāyaṇo bhava mahārāṣṭrāparāṣṭro 'syamī yoddhāro vayamityarīnabhibhavantyandhrakṣamābhṛdbhaṭāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् भणित्त्वा पुनः कीदृशमुपक्रान्तं तैः ।) प्रथमः--- किं कथ्यते ? सैनिकानां निरुपमः पराक्रमः । यस्तत्राभवदाहवस्तमखिलं जानाति भागीरथी यात्याक्षीत् सुरभूयकारणनिजाहंकारमुच्छृङ्खलम् । आराद्वीक्ष्य समग्रमन्ध्रसुभटप्रोद्घूर्णखड्रगावली- धारातीर्थमुपेत्य दिव्यनगरीमारोहतो भूपतीन्
etat bhaṇittvā punaḥ kīdṛśamupakrāntaṃ taiḥ /) prathamaḥ--- kiṃ kathyate ? sainikānāṃ nirupamaḥ parākramaḥ / yastatrābhavadāhavastamakhilaṃ jānāti bhāgīrathī yātyākṣīt surabhūyakāraṇanijāhaṃkāramucchṛṅkhalam / ārādvīkṣya samagramandhrasubhaṭaprodghūrṇakhaḍragāvalī- dhārātīrthamupetya divyanagarīmārohato bhūpatīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष भयप्रतिपादनादुद्वेगः । प्रथमः---किमुच्यते कातर्यमिति । अङ्गाः संगरभीरवः समभवंश्चोलाः पलायाकुलाः काश्मीराः स्मरणीयविक्रमकथा हूणा निरीणश्रियः । लम्पाका भयकम्पमानवपुषो वङ्गा निरङ्गीकृता नेपालाः परिपालनव्यसनिनः सुह्माश्च नीरंहसः
eṣa bhayapratipādanādudvegaḥ / prathamaḥ---kimucyate kātaryamiti / aṅgāḥ saṃgarabhīravaḥ samabhavaṃścolāḥ palāyākulāḥ kāśmīrāḥ smaraṇīyavikramakathā hūṇā nirīṇaśriyaḥ / lampākā bhayakampamānavapuṣo vaṅgā niraṅgīkṛtā nepālāḥ paripālanavyasaninaḥ suhmāśca nīraṃhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि च काम्भोजाः क्षतकुम्भिनीपरिचयाः प्राप्तव्रणाः सेवणाः गौडाः पीडितविग्रहाः श्रितकुलग्रावाङ्कणाः कोङ्कणाः । लाटाः पाटितमूर्तयः परिलस(गल) द्भीविह्वलाः सिंहलाः कर्णाटाः परिपूर्णवेपथुभृतस्तन्द्रालवो मालवाः
api ca kāmbhojāḥ kṣatakumbhinīparicayāḥ prāptavraṇāḥ sevaṇāḥ gauḍāḥ pīḍitavigrahāḥ śritakulagrāvāṅkaṇāḥ koṅkaṇāḥ / lāṭāḥ pāṭitamūrtayaḥ parilasa(gala) dbhīvihvalāḥ siṃhalāḥ karṇāṭāḥ paripūrṇavepathubhṛtastandrālavo mālavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं च भोजा व्यर्थभुजायुधाः क्षतनिजस्त्रीकेलयः केरलाः पाण्ड्याः खण्डितविक्रमाः प्रकटितह्रीजर्जरा घूर्जराः । पाञ्चालाः प्रणतिप्रपञ्चितभियश्चाटूत्कटाः कीकटाः काम्पिल्याः श्रितपल्लयः कृतयशोभङ्गाः कलिङ्गा अपि
kiṃ ca bhojā vyarthabhujāyudhāḥ kṣatanijastrīkelayaḥ keralāḥ pāṇḍyāḥ khaṇḍitavikramāḥ prakaṭitahrījarjarā ghūrjarāḥ / pāñcālāḥ praṇatiprapañcitabhiyaścāṭūtkaṭāḥ kīkaṭāḥ kāmpilyāḥ śritapallayaḥ kṛtayaśobhaṅgāḥ kaliṅgā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदिदानीम्- आलानं तरसा निपाट्य निगलान्युच्छिद्य धूताङ्कुशो वेगोत्पातितधूर्गतः कटतटीनिर्यन्मदाम्बुस्रुतिः । भ्रश्यत्पण्यपथं चलद्गजहयं बिभ्यज्जनौघं पुरं विष्वग्व्याकुलयत्यमन्दरभसः स्वैरं करिग्रामणीः
yadidānīm- ālānaṃ tarasā nipāṭya nigalānyucchidya dhūtāṅkuśo vegotpātitadhūrgataḥ kaṭataṭīniryanmadāmbusrutiḥ / bhraśyatpaṇyapathaṃ caladgajahayaṃ bibhyajjanaughaṃ puraṃ viṣvagvyākulayatyamandarabhasaḥ svairaṃ karigrāmaṇīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष शङ्कात्रासरूपः संभ्रमः । राजा---(आकर्ण्य सस्मितं) कथं व्याकुलयति कटकं करीन्द्रः । पुरुषः---महाराज ! नूनमिदानीं नगरं प्रविशतां नरेश्वरोपायनानां द्विपानां गन्धानिलाय संक्रु ध्यन् निरर्गलो जातः प्रधानहस्ती । पुरोधसः--- पित्रा स्वयंभूपतिनोपदिष्टं प्रतापरुद्रस्य महाभिषेकम् । निर्विघ्नमापादयितुं गजास्यः करेणुराजाकृतिरभ्युपैति
eṣa śaṅkātrāsarūpaḥ saṃbhramaḥ / rājā---(ākarṇya sasmitaṃ) kathaṃ vyākulayati kaṭakaṃ karīndraḥ / puruṣaḥ---mahārāja ! nūnamidānīṃ nagaraṃ praviśatāṃ nareśvaropāyanānāṃ dvipānāṃ gandhānilāya saṃkru dhyan nirargalo jātaḥ pradhānahastī / purodhasaḥ--- pitrā svayaṃbhūpatinopadiṣṭaṃ pratāparudrasya mahābhiṣekam / nirvighnamāpādayituṃ gajāsyaḥ kareṇurājākṛtirabhyupaiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.