Vidyanatha: Prataparudriya 3.5

यतः--- आदेष्टा कुलदेवता स भगवान् यस्य स्वयंभूः शिवो यं सज्ज कुरुते पराक्रमजितः क्षोणीपतीनां गणः । यस्मै च स्पृहयत्यशेषजगती तं वीररुद्राकृतेर् विष्णोर्वीक्ष्य महाभिषेवनविधिं नन्दन्ति सर्वे जनाः

yataḥ--- ādeṣṭā kuladevatā sa bhagavān yasya svayaṃbhūḥ śivo yaṃ sajja kurute parākramajitaḥ kṣoṇīpatīnāṃ gaṇaḥ / yasmai ca spṛhayatyaśeṣajagatī taṃ vīrarudrākṛter viṣṇorvīkṣya mahābhiṣevanavidhiṃ nandanti sarve janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्ने ऽप्यासूत्रितामाज्ञां पालयन्तं कुलोद्वहम् । न मान्त्यन्तर्मुदः शंभोर्विभोरप्यभिनन्दतः

svapne 'pyāsūtritāmājñāṃ pālayantaṃ kulodvaham / na māntyantarmudaḥ śaṃbhorvibhorapyabhinandataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्याणी सकलापि भूतसरणिः क्षेमप्रदा देवताः श्रेयः प्रस्रवनिर्भरा द्विजनुषामाशीर्गिरो जाग्रति । आरूढा पदमुन्नतं ग्रहगणाः श्रेयान् मुहूर्तः शुभैः नक्षत्राणि शिवंकराणि शुभदाश्चान्ये निमित्तोदयाः

kalyāṇī sakalāpi bhūtasaraṇiḥ kṣemapradā devatāḥ śreyaḥ prasravanirbharā dvijanuṣāmāśīrgiro jāgrati / ārūḍhā padamunnataṃ grahagaṇāḥ śreyān muhūrtaḥ śubhaiḥ nakṣatrāṇi śivaṃkarāṇi śubhadāścānye nimittodayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रैर्मङ्गलसूक्तिपाठमुखरैरालोकशब्दोद्यतैर् भूपालैः करसंभृतोपकरणैराप्तैरमात्यात्मजैः । श्लाघ्यैर्वन्दिजनैर्दिगन्तविजयश्लाघासमुद्घोषणैः स्त्रीवर्गैश्च यथोचितं परिवृतो नीराजनोद्योगिभिः

viprairmaṅgalasūktipāṭhamukharairālokaśabdodyatair bhūpālaiḥ karasaṃbhṛtopakaraṇairāptairamātyātmajaiḥ / ślāghyairvandijanairdigantavijayaślāghāsamudghoṣaṇaiḥ strīvargaiśca yathocitaṃ parivṛto nīrājanodyogibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं राज्यलक्ष्मीशुद्धान्तप्रधानागारं प्रविशतु स्वामी । न विलम्बार्हाः कुलदेवताया मनोरथाः । एतत् पट्टबन्धरूपकार्यस्योपक्षेपणाद् ग्रथनम् । ज्योतिर्विदः---(किंचिदुच्चैः) भोः भोः कुलामात्याः ! संनह्यध्वमुपाहरध्वमुचितद्रव्याण्युपाध्वं सुरान् संप्राप्तः सुमुहूर्त एष विजयी कल्याणसंपत्खनिः । यस्मिन् प्राप्य महाभिषेकविभवं क्षोणीं प्रलीनाखिल- क्ष्मापालां चिरमन्वशाद्गणपतिर्भूभृत्कुलग्रामणीः

idaṃ rājyalakṣmīśuddhāntapradhānāgāraṃ praviśatu svāmī / na vilambārhāḥ kuladevatāyā manorathāḥ / etat paṭṭabandharūpakāryasyopakṣepaṇād grathanam / jyotirvidaḥ---(kiṃciduccaiḥ) bhoḥ bhoḥ kulāmātyāḥ ! saṃnahyadhvamupāharadhvamucitadravyāṇyupādhvaṃ surān saṃprāptaḥ sumuhūrta eṣa vijayī kalyāṇasaṃpatkhaniḥ / yasmin prāpya mahābhiṣekavibhavaṃ kṣoṇīṃ pralīnākhila- kṣmāpālāṃ ciramanvaśādgaṇapatirbhūbhṛtkulagrāmaṇīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतापरुद्रनृपते ! काकतीयकुलोचितैः । प्रजानुरञ्जनैः क्षोणीं पालयाचन्द्रतारकम्

pratāparudranṛpate ! kākatīyakulocitaiḥ / prajānurañjanaiḥ kṣoṇīṃ pālayācandratārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकतो वैतालिकाः---(सहर्षातिशयमुच्चैः) हे लोकाः ! पिबत श्रवः प्रसृतिभिः कल्याणवार्तामृतं जातः काकतिवीररुद्रनृपते राज्याभिषेकोत्सवः । अद्यारभ्य कलिः कृतः कृतयुगं राजन्वती मेदिनी देवाः पूर्णहविर्भुजस्तदधुना यूयं कृतार्थीकृताः

ekato vaitālikāḥ---(saharṣātiśayamuccaiḥ) he lokāḥ ! pibata śravaḥ prasṛtibhiḥ kalyāṇavārtāmṛtaṃ jātaḥ kākativīrarudranṛpate rājyābhiṣekotsavaḥ / adyārabhya kaliḥ kṛtaḥ kṛtayugaṃ rājanvatī medinī devāḥ pūrṇahavirbhujastadadhunā yūyaṃ kṛtārthīkṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यतो वैतालिकाः--- आरूढे वरवीररुद्रनृपतौ सिंहासनं शासितुं तस्याज्ञा क्षितिपालमौलिवलभीः स्वच्छन्दमारोहति । लोकांस्त्रीनधिरोहतो निरवधी कीर्त्तिप्रितापौ हठाद् आरोहन्ति च विन्ध्यभूधरतटान् प्रत्यर्थिनः पार्थिवाः

anyato vaitālikāḥ--- ārūḍhe varavīrarudranṛpatau siṃhāsanaṃ śāsituṃ tasyājñā kṣitipālamaulivalabhīḥ svacchandamārohati / lokāṃstrīnadhirohato niravadhī kīrttipritāpau haṭhād ārohanti ca vindhyabhūdharataṭān pratyarthinaḥ pārthivāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणतो वैतालिकाः--- गायन्तीरनुमोदते निजवधूः शेषः शिरः कम्पनैर् लक्ष्मीं प्रीणयते ऽद्य कच्छपपतिर्वक्षस्स्थलीदर्शनात् । दिङ्नागाश्च करेणुकाशुचमपाकुर्वन्त्यनुव्रज्यया दोष्णा काकतिवीररुद्रनृपतौ विश्वंभरां बिभ्रति

dakṣiṇato vaitālikāḥ--- gāyantīranumodate nijavadhūḥ śeṣaḥ śiraḥ kampanair lakṣmīṃ prīṇayate 'dya kacchapapatirvakṣassthalīdarśanāt / diṅnāgāśca kareṇukāśucamapākurvantyanuvrajyayā doṣṇā kākativīrarudranṛpatau viśvaṃbharāṃ bibhrati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरतो वैतालिकाः--- प्रस्थेभ्यः कुलभूभृतामपि हरिद्दन्तावलानां महा- कुम्भेभ्यो ऽपि फणाभृतामधिपतेर्मूर्ध्नां सहस्रादपि । कूर्मेन्द्रस्य च कर्परादपि जगद्विख्यातसारोन्नतौ बाहौ संप्रति वीररुद्रनृपतेः प्राप्तप्रतिष्ठा मही

uttarato vaitālikāḥ--- prasthebhyaḥ kulabhūbhṛtāmapi hariddantāvalānāṃ mahā- kumbhebhyo 'pi phaṇābhṛtāmadhipatermūrdhnāṃ sahasrādapi / kūrmendrasya ca karparādapi jagadvikhyātasāronnatau bāhau saṃprati vīrarudranṛpateḥ prāptapratiṣṭhā mahī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष सर्वदुः खशमनात् समयः । मन्त्रिणः---अहो ! प्रभावः काकतीयान्वयस्य । यदिदानीं--- प्रतापरुद्रस्य महाभिषेकपयः कणा ये निपतन्ति राज्ञाम् । प्रणामनम्रेषु शिरस्सु तेषां तैः कल्पितः स्वस्वपदाभिषेकः

eṣa sarvaduḥ khaśamanāt samayaḥ / mantriṇaḥ---aho ! prabhāvaḥ kākatīyānvayasya / yadidānīṃ--- pratāparudrasya mahābhiṣekapayaḥ kaṇā ye nipatanti rājñām / praṇāmanamreṣu śirassu teṣāṃ taiḥ kalpitaḥ svasvapadābhiṣekaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रूयन्ते बहवो महानृपतयः किं तैरनीदृक्क्रमैर् ईदृग्विश्वजनीनशौर्यगरिमा जागर्ति कः क्ष्मातले । बाल्यक्रीडितदिग्जयस्त्रिभुवनक्षेमंकरप्रक्रियः किंकुर्वाणसमस्तभूपतिगणः श्रीवीररुद्रो यथा

śrūyante bahavo mahānṛpatayaḥ kiṃ tairanīdṛkkramair īdṛgviśvajanīnaśauryagarimā jāgarti kaḥ kṣmātale / bālyakrīḍitadigjayastribhuvanakṣemaṃkaraprakriyaḥ kiṃkurvāṇasamastabhūpatigaṇaḥ śrīvīrarudro yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदखिलातिशायित्वकथनमुखेन प्रकृतकार्यानुमोदनादाभाषणम् । तदिदानीं खलु--- यत् काकतीयनृपराज्यविलासचिह्नं यच्छायया वसुमती विजहाति तापम् । छत्रेण तेन कृतलक्ष्मणि वीररुद्रे मुक्तातपत्रविभवाः सुहृदो द्विषश्च

etadakhilātiśāyitvakathanamukhena prakṛtakāryānumodanādābhāṣaṇam / tadidānīṃ khalu--- yat kākatīyanṛparājyavilāsacihnaṃ yacchāyayā vasumatī vijahāti tāpam / chatreṇa tena kṛtalakṣmaṇi vīrarudre muktātapatravibhavāḥ suhṛdo dviṣaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रक्रान्तमुर्वीश्चरमौलिरत्नैः कुर्वन्ति नीराजनमम्बुजाक्ष्यः । प्रतापरुद्रस्य लसत्प्रतापप्रदीपनीराजितदिङ्मुखस्य

prakrāntamurvīścaramauliratnaiḥ kurvanti nīrājanamambujākṣyaḥ / pratāparudrasya lasatpratāpapradīpanīrājitadiṅmukhasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपतयः---(शिरस्यञ्जलिं बद्ध्वा) अहो ! चरितार्था सांप्रतमास्माकी चक्षुष्मत्ता, यया खल्वीदृगनुभूयते । यतः नीराजयन्त्यन्ध्रपुरीरमण्यः प्रदीपजालैर्वरवीररुद्रम् । चन्द्रानना गोत्रपतिं रजन्यस्तारागणैर्मेरुमिव स्फुरद्भिः

nṛpatayaḥ---(śirasyañjaliṃ baddhvā) aho ! caritārthā sāṃpratamāsmākī cakṣuṣmattā, yayā khalvīdṛganubhūyate / yataḥ nīrājayantyandhrapurīramaṇyaḥ pradīpajālairvaravīrarudram / candrānanā gotrapatiṃ rajanyastārāgaṇairmerumiva sphuradbhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालिङ्गात्र निषीद, कोङ्कणपते ! दूरे भवाङ्गेश्वर ! प्रान्तं संश्रय, मालवेन्द्र, शनकैः स्वोपायनं प्रापय । पाण्ड्याग्रे भव, सेवणक्षितिपते ! पश्चाद्भवाद्यैव वः स्वामी काकतिवीररुद्रनृपतिः सर्वान् क्रमादीक्षते

kāliṅgātra niṣīda, koṅkaṇapate ! dūre bhavāṅgeśvara ! prāntaṃ saṃśraya, mālavendra, śanakaiḥ svopāyanaṃ prāpaya / pāṇḍyāgre bhava, sevaṇakṣitipate ! paścādbhavādyaiva vaḥ svāmī kākativīrarudranṛpatiḥ sarvān kramādīkṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शासितर्यविनीतानां नरेन्द्र ! त्वयि शासति । मध्यस्थतास्य लोकस्य चिरेणान्वर्थतां गता

śāsitaryavinītānāṃ narendra ! tvayi śāsati / madhyasthatāsya lokasya cireṇānvarthatāṃ gatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा---(सविनयं) स्वयम्भूछ देववरानुकूलानां भवदाशीर्वादानां फलमिदं यत्काकतीयक्षात्रं वर्धते । मन्त्रिणः---राजन् ! प्रतापरुद्र ! सर्वेषां काकतीयानां भागधेयविभूतयः । एवंरूपा विवर्तन्ते यत्कुलप्रभवो भवान्

rājā---(savinayaṃ) svayambhūcha devavarānukūlānāṃ bhavadāśīrvādānāṃ phalamidaṃ yatkākatīyakṣātraṃ vardhate / mantriṇaḥ---rājan ! pratāparudra ! sarveṣāṃ kākatīyānāṃ bhāgadheyavibhūtayaḥ / evaṃrūpā vivartante yatkulaprabhavo bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरः प्रतापरुद्रो ऽयं वधूरेषा वसुंधरा । तयोर्घटयिता देवः स्वयंभूः सदृशः क्रमः

varaḥ pratāparudro 'yaṃ vadhūreṣā vasuṃdharā / tayorghaṭayitā devaḥ svayaṃbhūḥ sadṛśaḥ kramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाशीः फलविश्रमैकवसतेः किं वा तवाशास्महे यद्वा विश्वविभौ स्वयंभुवि शिवे नस्तन्वतामाशिषः । किं चित्रं स विभुर्भवानपि समो गौरीश्रियोर्वल्लभा वाचन्द्रार्कमिमां क्षमां कृतयशोरक्षौ युवां रक्षतम्

sarvāśīḥ phalaviśramaikavasateḥ kiṃ vā tavāśāsmahe yadvā viśvavibhau svayaṃbhuvi śive nastanvatāmāśiṣaḥ / kiṃ citraṃ sa vibhurbhavānapi samo gaurīśriyorvallabhā vācandrārkamimāṃ kṣamāṃ kṛtayaśorakṣau yuvāṃ rakṣatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्त्वद्गोत्रमहत्तरस्य जगतां त्रातुः स्वयंभूविभोस् तत्तादृक्चरिताद्भुतैर्महिमभिः स्वीयैर्द्वितीयो ऽभवत् । देवो ऽसौ गणपेश्वरः प्रतिकलं स्फारप्रसादोन्मुखो नुप्तुस्ते कुलमण्डनस्य महतीं पुष्णातु राज्यश्रियम्

yastvadgotramahattarasya jagatāṃ trātuḥ svayaṃbhūvibhos tattādṛkcaritādbhutairmahimabhiḥ svīyairdvitīyo 'bhavat / devo 'sau gaṇapeśvaraḥ pratikalaṃ sphāraprasādonmukho nuptuste kulamaṇḍanasya mahatīṃ puṣṇātu rājyaśriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वामिंस्त्रिलिङ्गदेशपरमेश्वर ! यैर्देशस्त्रिभिरेष याति महतीं ख्यातिं त्रिलिङ्गाख्यया येषां काकतिराजकीर्त्तिविभवैः कैलासशैलाः कृताः । ते देवाः प्रसरत्प्रसादमधुराः श्रीशैलकालेश्वर- द्राक्षारामनिवासिनः प्रतिदिनं त्वच्छ्रेयसे जाग्रतु

svāmiṃstriliṅgadeśaparameśvara ! yairdeśastribhireṣa yāti mahatīṃ khyātiṃ triliṅgākhyayā yeṣāṃ kākatirājakīrttivibhavaiḥ kailāsaśailāḥ kṛtāḥ / te devāḥ prasaratprasādamadhurāḥ śrīśailakāleśvara- drākṣārāmanivāsinaḥ pratidinaṃ tvacchreyase jāgratu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साहस्रांशवमैन्दवं च महती ये द्वे कुले निर्मिते ते जाते लघुनी गुणैर्विजयिनि श्रीकाकतीयान्वये । भूपालेषु भवत्प्रतापयशसोः पूर्णार्कचन्द्रश्रियोः प्राप्यानुग्रहमूर्जितेषु पुनरप्येते लभेते स्थितिम्

sāhasrāṃśavamaindavaṃ ca mahatī ye dve kule nirmite te jāte laghunī guṇairvijayini śrīkākatīyānvaye / bhūpāleṣu bhavatpratāpayaśasoḥ pūrṇārkacandraśriyoḥ prāpyānugrahamūrjiteṣu punarapyete labhete sthitim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरोधसो यथार्हं सर्वानुपवेशयन्ति । ) प्रकृतयः---विजयतां विजयतां प्रतापरुद्रमहाराजः । भूपाः सन्तु चिराय संशृणुमहे भास्वत्कुलालंकृती रामो ऽयं न जगाम लोचनपथं तेनैव खिन्ना वयम् । अद्य त्वां वरवीररुद्रनृपते ! तस्यावतारान्तरं वीक्ष्यैवं चरितार्थतां सुमहतीमह्नाय गाहामहे

purodhaso yathārhaṃ sarvānupaveśayanti / ) prakṛtayaḥ---vijayatāṃ vijayatāṃ pratāparudramahārājaḥ / bhūpāḥ santu cirāya saṃśṛṇumahe bhāsvatkulālaṃkṛtī rāmo 'yaṃ na jagāma locanapathaṃ tenaiva khinnā vayam / adya tvāṃ varavīrarudranṛpate ! tasyāvatārāntaraṃ vīkṣyaivaṃ caritārthatāṃ sumahatīmahnāya gāhāmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रिणः---स्वामिन् सांप्रतं यथार्हमर्हणया माननीयाः पौराणां श्रेणयः । राजा---(सानन्दौदार्यं) जागर्तु राजशब्दो ऽयं ममैवाज्ञाफलैकभूः । राज्योपभोगविभवः सर्वसाधारणो हि नः

mantriṇaḥ---svāmin sāṃprataṃ yathārhamarhaṇayā mānanīyāḥ paurāṇāṃ śreṇayaḥ / rājā---(sānandaudāryaṃ) jāgartu rājaśabdo 'yaṃ mamaivājñāphalaikabhūḥ / rājyopabhogavibhavaḥ sarvasādhāraṇo hi naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येषामपि नगरवासिनां यथाप्रधानं संभावनामाचरति । ) नृपतयः---(सामात्यानुरोधमुत्थाय महार्घाणि गजतुरगरथाभरणविशेषरूपाण्युपायनानि यथावकाशमुपनीय विरचिताञ्जलयः) स्वामिन् काकतीयमहाराज ! त्रायस्वेत्यनुवाद एव भुवनत्राणैकबद्धव्रते त्वद्भृत्या इति सिद्धसादनमिदं विश्वैकनाथे त्वयि । त्वद्गर्भे वसतिं गताः स्म इति च स्पष्टार्थमंशे हरेः कुक्षिस्थाखिलविष्टपस्य सदृशं किं वात्र विज्ञाप्यते

anyeṣāmapi nagaravāsināṃ yathāpradhānaṃ saṃbhāvanāmācarati / ) nṛpatayaḥ---(sāmātyānurodhamutthāya mahārghāṇi gajaturagarathābharaṇaviśeṣarūpāṇyupāyanāni yathāvakāśamupanīya viracitāñjalayaḥ) svāmin kākatīyamahārāja ! trāyasvetyanuvāda eva bhuvanatrāṇaikabaddhavrate tvadbhṛtyā iti siddhasādanamidaṃ viśvaikanāthe tvayi / tvadgarbhe vasatiṃ gatāḥ sma iti ca spaṣṭārthamaṃśe hareḥ kukṣisthākhilaviṣṭapasya sadṛśaṃ kiṃ vātra vijñāpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिह्नान्यस्य पदाब्जयोः पिशुनयन्त्युर्वीश्वरोपास्यतां पाणी सूचयतः सचापकुलिशावुद्वाहलीलां भुवः । नेत्रे शारदपुण्डरीकरुचिनी लीलावतारं हरेर् आख्यातस्तदितीह सिद्धवचनं प्रत्यक्षमीक्षामहे

cihnānyasya padābjayoḥ piśunayantyurvīśvaropāsyatāṃ pāṇī sūcayataḥ sacāpakuliśāvudvāhalīlāṃ bhuvaḥ / netre śāradapuṇḍarīkarucinī līlāvatāraṃ harer ākhyātastaditīha siddhavacanaṃ pratyakṣamīkṣāmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा---(सविनयव्रीडं) किमसाध्यं स्वयंभूदेवमूर्त्यन्तराणां भूदेवतानां भवतामनुग्रहस्य । पुरोधसः---(सादरं) महाराज ! काकतीश्वरकुलवासनावासितया भवदुपासनया परं प्रसेदिवान् परः सहस्रप्रसादोन्मुखः स्वयंभूनाथः किं ते भूयः प्रियमुपकरोतु । एषा वाक्यार्थसमाप्तिरूपा संहृतिः । राजा---(सप्रणामादरं) काकतीयराज्यधुरायामवहितमेव स्वयंभूदेवेन; तथापीदमस्तु । भूरस्तु संपन्नसमस्तसस्या भूदेवताः पूर्णमनोरथाश्च । भूपाश्च धर्मप्रवणैकचित्ताः सर्वे जनाः सन्तु निरामयाश्च

rājā---(savinayavrīḍaṃ) kimasādhyaṃ svayaṃbhūdevamūrtyantarāṇāṃ bhūdevatānāṃ bhavatāmanugrahasya / purodhasaḥ---(sādaraṃ) mahārāja ! kākatīśvarakulavāsanāvāsitayā bhavadupāsanayā paraṃ prasedivān paraḥ sahasraprasādonmukhaḥ svayaṃbhūnāthaḥ kiṃ te bhūyaḥ priyamupakarotu / eṣā vākyārthasamāptirūpā saṃhṛtiḥ / rājā---(sapraṇāmādaraṃ) kākatīyarājyadhurāyāmavahitameva svayaṃbhūdevena; tathāpīdamastu / bhūrastu saṃpannasamastasasyā bhūdevatāḥ pūrṇamanorathāśca / bhūpāśca dharmapravaṇaikacittāḥ sarve janāḥ santu nirāmayāśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.