Library·Vidyakara: Subhasitaratnakosa·15
भ्रुवोः काचिल् लीला परिणतिर् अपूर्वा नयनयोः स्तनाभोगो ऽव्यक्तं तरुणिम-समारम्भ-समये । इदानीम् बालायाः किम् अमृत-मयः किम् मधु-मयः किम् आनन्दः साक्षात् ध्वनति मधुरः पञ्चम-लयः
bhruvoḥ kācil līlā pariṇatir apūrvā nayanayoḥ stanābhogo 'vyaktaṃ taruṇima-samārambha-samaye / idānīm bālāyāḥ kim amṛta-mayaḥ kim madhu-mayaḥ kim ānandaḥ sākṣāt dhvanati madhuraḥ pañcama-layaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीर्यमित्रस्य । (स्क्म्सौक। ४८२ राजोकस्य, स्प्द्शाप। ३२७४, स्म्व्सूमु। ५१।७) उन्नालालक-भञ्जनानि कबरी-पाशेषु शिक्षा-रसो दन्तानां परिकर्म नीवि-नहनं भ्रू-लास्य-योग्याग्रहः । तिर्यग्-लोचन-चेष्टितानि वचसि च्छेकोक्ति-संक्रान्तयः स्त्रीणां ग्लायति शैशवे प्रतिकलं को ऽप्य् एष केलि-क्रमः
vīryamitrasya | (Skmsa.u.ka. 482 rājokasya, Spdśā.pa. 3274, Smvsū.mu. 51.7) unnālālaka-bhañjanāni kabarī-pāśeṣu śikṣā-raso dantānāṃ parikarma nīvi-nahanaṃ bhrū-lāsya-yogyāgrahaḥ / tiryag-locana-ceṣṭitāni vacasi cchekokti-saṃkrāntayaḥ strīṇāṃ glāyati śaiśave pratikalaṃ ko 'py eṣa keli-kramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधत्ते सोल्लेखं कतरद् इह नाङ्गं तरुणिमा तथापि प्रागल्भ्यं किम् अपि चतुरं लोचन-युगे । यद् आदत्ते दृश्याद् अखिलम् अपि भाव-व्यतिकरं मनो-वृत्तिं द्रष्टुः प्रथयति च दृश्यं प्रति जनम्
vidhatte sollekhaṃ katarad iha nāṅgaṃ taruṇimā tathāpi prāgalbhyaṃ kim api caturaṃ locana-yuge / yad ādatte dṛśyād akhilam api bhāva-vyatikaraṃ mano-vṛttiṃ draṣṭuḥ prathayati ca dṛśyaṃ prati janam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतौ राजशेखरस्य -- एतद् दधाति नव-यौवन-नर्तकस्य कश्मीरज-च्छुरित-तालक-युग्मल-क्ष्मीम् । मध्ये समुच्छ्वसित-वृत्ति मनाग् उपान्ते लब्धात्म-सीम कुच-कुड्मल-युग्मम् अस्याः
etau rājaśekharasya -- etad dadhāti nava-yauvana-nartakasya kaśmīraja-cchurita-tālaka-yugmala-kṣmīm / madhye samucchvasita-vṛtti manāg upānte labdhātma-sīma kuca-kuḍmala-yugmam asyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यौवननगरारम्भे रामाहृदयस्थलीषु कुसुमेषोः । मकरपताके९वे७यं राजति रोमावली रम्या
yauvananagarārambhe rāmāhṛdayasthalīṣu kusumeṣoḥ / makarapatāke9ve7yaṃ rājati romāvalī ramyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यौवन-नगरारम्भे रामा-हृदय-स्थलीषु कुसुमेषोः ।* मकर-पताकेवेयं राजति रोमावली रम्या ॥ विद्स्र्क् १५।५ *(३३८) ॥* एतौ लडहचन्द्रस्य -- चलित-शिशु-दशानां यौवनारम्भ-रेखा- परिचय-परिचुम्बत्-प्रेम-कौतूहलानाम् । उचित-सहज-लज्जा-दुर्बला बालिकानां गुरु-जन-भय-भाजां के ऽपि ते भ्रू-विलासाः
yauvana-nagarārambhe rāmā-hṛdaya-sthalīṣu kusumeṣoḥ /* makara-patākeveyaṃ rājati romāvalī ramyā // VidSrk 15.5 *(338) //* etau laḍahacandrasya -- calita-śiśu-daśānāṃ yauvanārambha-rekhā- paricaya-paricumbat-prema-kautūhalānām / ucita-sahaja-lajjā-durbalā bālikānāṃ guru-jana-bhaya-bhājāṃ ke 'pi te bhrū-vilāsāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणेश्वरस्य -- नैतत् समुन्नमित-चूचुक-मुद्रम् अन्तः- संक्रान्त-सीम-कुच-कोरक-चक्रम् अस्याः । संकेतिताङ्ग-नव-यौवन-नाटकस्य कश्मीरज-च्छुरित-नूतन-कांस्य-तालम्
guṇeśvarasya -- naitat samunnamita-cūcuka-mudram antaḥ- saṃkrānta-sīma-kuca-koraka-cakram asyāḥ / saṃketitāṅga-nava-yauvana-nāṭakasya kaśmīraja-cchurita-nūtana-kāṃsya-tālam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नितम्बः संवादं मसृण-मणि-वेद्या मृगयते मनाग् गण्डः पाण्डुर् मधु-मुकुल-लक्ष्मीं तुलयति । विशन्त्यास् तारुण्यं घुसृण-घन-लावण्य-पयसि प्रकामं प्रोन्मज्जद् वपुर् अपि च तस्या विजयते
nitambaḥ saṃvādaṃ masṛṇa-maṇi-vedyā mṛgayate manāg gaṇḍaḥ pāṇḍur madhu-mukula-lakṣmīṃ tulayati / viśantyās tāruṇyaṃ ghusṛṇa-ghana-lāvaṇya-payasi prakāmaṃ pronmajjad vapur api ca tasyā vijayate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्भिन्न-स्तन-कुड्मल-द्वयम् उरः किंचित् कपोल-स्थलीं लिम्पत्य् एव मधूक-कान्तिर् अधरः संमुग्ध-लक्ष्मी-मयः । प्रत्यासीदति यौवने मृग-दृशः किं चान्यद् आविर्भवल् लावण्यामृत-पङ्क-लेप-लडह-च्छायं वपुर् वर्तते
udbhinna-stana-kuḍmala-dvayam uraḥ kiṃcit kapola-sthalīṃ limpaty eva madhūka-kāntir adharaḥ saṃmugdha-lakṣmī-mayaḥ / pratyāsīdati yauvane mṛga-dṛśaḥ kiṃ cānyad āvirbhaval lāvaṇyāmṛta-paṅka-lepa-laḍaha-cchāyaṃ vapur vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गेहाद् बहिर् विरम चापलम् अस्तु दूरम् अद्यापि शैशव-दशा-लडितानि तानि । आप्यायमान-जघन-स्थल-पीड्यमानम् अर्धोरुकं त्रुटति पुत्रि तव क्षणेन
gehād bahir virama cāpalam astu dūram adyāpi śaiśava-daśā-laḍitāni tāni / āpyāyamāna-jaghana-sthala-pīḍyamānam ardhorukaṃ truṭati putri tava kṣaṇena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेमासङ्गि च भङ्गि च प्रतिवचो ऽप्य् उक्तं च गुप्तं तथा यत्नाद् याचितम् आननं प्रति समाधाने च हाने च धीः । इत्य् अन्यो मधुरः स को ऽपि शिशुता-तारुण्ययोर् अन्तरे वर्तिष्णोर् मृग-चक्षुषो विजयते द्वैविध्य-मुग्धो रसः
premāsaṅgi ca bhaṅgi ca prativaco 'py uktaṃ ca guptaṃ tathā yatnād yācitam ānanaṃ prati samādhāne ca hāne ca dhīḥ / ity anyo madhuraḥ sa ko 'pi śiśutā-tāruṇyayor antare vartiṣṇor mṛga-cakṣuṣo vijayate dvaividhya-mugdho rasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीधरस्य -- नितम्बः स्वां लक्ष्मीम् अभिलषति नाद्यापि लभते समन्तात् साभोगं न च कुच-विभागाञ्चितम् उरः । दृशोर् लीलामुद्रा स्फुरति च न चापि स्थितिमती तद् अस्यास् तारुण्यं प्रथमम् अवतीर्णं विजयते
lakṣmīdharasya -- nitambaḥ svāṃ lakṣmīm abhilaṣati nādyāpi labhate samantāt sābhogaṃ na ca kuca-vibhāgāñcitam uraḥ / dṛśor līlāmudrā sphurati ca na cāpi sthitimatī tad asyās tāruṇyaṃ prathamam avatīrṇaṃ vijayate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शारिद्यूतकथाकुतूहलि मनश् छेकोक्तिशिक्षारतिः नित्यं दर्पणपाणिता सहचरीवर्गेण चाचार्यकम् । प्रौढस्त्रीचरितानुवृत्तिषु रसो बाल्येन लज्जा मनाक् स्तोकारोहिणि यौवने मृगदृशः को ऽप्य् एष केलिक्रमः
śāridyūtakathākutūhali manaś chekoktiśikṣāratiḥ nityaṃ darpaṇapāṇitā sahacarīvargeṇa cācāryakam / prauḍhastrīcaritānuvṛttiṣu raso bālyena lajjā manāk stokārohiṇi yauvane mṛgadṛśaḥ ko 'py eṣa kelikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टिः शैशव-मण्डना प्रतिकलं प्रागल्भ्यम् अभ्यस्यते पूर्वाकारम् उरस् तथापि कुचयोः शोभां नवाम् ईहते । नो धत्ते गुरुतां तद् अप्य् उपचिताभोगा नितम्ब-स्थली तन्व्याः स्वीकृत-मन्मथं विजयते नेत्रैकपेयं वपुः
dṛṣṭiḥ śaiśava-maṇḍanā pratikalaṃ prāgalbhyam abhyasyate pūrvākāram uras tathāpi kucayoḥ śobhāṃ navām īhate / no dhatte gurutāṃ tad apy upacitābhogā nitamba-sthalī tanvyāḥ svīkṛta-manmathaṃ vijayate netraikapeyaṃ vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकण्ठार्पित-कञ्चुकाञ्चलम् उरो हस्ताङ्गुली-मुद्रणा- मात्रा-सूत्रित-हास्यम् आस्यम् अलसाः पञ्चालिका-केलयः । तिर्यग्-लोचन-चेष्टितानि वचसां छेकोक्ति-संक्रान्तयस् तस्याः सीदति शैशवे प्रतिकलं को ऽप्य् एष केलि-क्रमः
ākaṇṭhārpita-kañcukāñcalam uro hastāṅgulī-mudraṇā- mātrā-sūtrita-hāsyam āsyam alasāḥ pañcālikā-kelayaḥ / tiryag-locana-ceṣṭitāni vacasāṃ chekokti-saṃkrāntayas tasyāḥ sīdati śaiśave pratikalaṃ ko 'py eṣa keli-kramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोर्-मूलावधि-सूत्रित-स्तनम् उरः स्निह्यत्-कटाक्षे दृशाव् ईषत्-ताण्डव-पण्डिते स्मित-सुधा-च्छेकोक्तिषु भ्रू-लते । चेतः कन्दलित-स्मर-व्यतिकरं लावण्यम् अङ्गैर् वृतं तन्वङ्ग्यास् तरुणिम्नि सर्पति शनैर् अन्यैव काचिद् गतिः
dor-mūlāvadhi-sūtrita-stanam uraḥ snihyat-kaṭākṣe dṛśāv īṣat-tāṇḍava-paṇḍite smita-sudhā-cchekoktiṣu bhrū-late / cetaḥ kandalita-smara-vyatikaraṃ lāvaṇyam aṅgair vṛtaṃ tanvaṅgyās taruṇimni sarpati śanair anyaiva kācid gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारं वारम् अनेकधा सखि मया चूत-द्रुमाणां वने पीत-कर्ण-दरी-प्रणाल-वलितः पुंस्कोकिलानां ध्वनिः । तस्मिन्न् अद्य पुनः श्रुति-प्रणयिनि प्रत्यङ्गम् उत्कम्पितं तापश् चेतसि नेत्रयोस् तरलिमा कस्माद् अकस्मान् मम
vāraṃ vāram anekadhā sakhi mayā cūta-drumāṇāṃ vane pīta-karṇa-darī-praṇāla-valitaḥ puṃskokilānāṃ dhvaniḥ / tasminn adya punaḥ śruti-praṇayini pratyaṅgam utkampitaṃ tāpaś cetasi netrayos taralimā kasmād akasmān mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् (स्क्म्सौक। ४९६) दरोत्तानं चक्षुः कलित-विरलापाङ्ग-वलनं भविष्यद्-विस्तारि-स्तन-युगल-गर्भालसम् उरः । नितम्बे संक्रान्ताः कतिपय-कला गौरव-जुषो वपुर् मुञ्चद् बाल्यं किम् अपि कमनीयं मृग-दृशः
kasyacit (Skmsa.u.ka. 496) darottānaṃ cakṣuḥ kalita-viralāpāṅga-valanaṃ bhaviṣyad-vistāri-stana-yugala-garbhālasam uraḥ / nitambe saṃkrāntāḥ katipaya-kalā gaurava-juṣo vapur muñcad bālyaṃ kim api kamanīyaṃ mṛga-dṛśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ४८३, स्म्व्सूमु। ५१।१०) गणित-गरिमा श्रोणिर् मध्यं निबद्ध-वलि-त्रयं हृदयम् उदयल्-लज्जं सज्जच्-चिरन्तन-चापलम् । मुकुलित-कुचं वक्षश् चक्षुर् मनाग्-वृत-वक्रिम क्रम-परिगलद्-बाल्यं तन्व्या वपुस् तनुते श्रियम्
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 483, Smvsū.mu. 51.10) gaṇita-garimā śroṇir madhyaṃ nibaddha-vali-trayaṃ hṛdayam udayal-lajjaṃ sajjac-cirantana-cāpalam / mukulita-kucaṃ vakṣaś cakṣur manāg-vṛta-vakrima krama-parigalad-bālyaṃ tanvyā vapus tanute śriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालो ऽद्यापि किलेति लक्षितम् अलंकर्तुं निजैर् भूषणै रामाभिश् चिरम् उद्यते हृदि लिहन्न् इच्छाम् अनिच्छां वहन् । स्निह्यत्-तारम् अथान्य-दृष्टि-विरहे यः संमुखं वीक्षितो नम्रः स्मेर-मुखी-भवन्न् इति वयः-सन्धि-श्रियालिङ्गितः
bālo 'dyāpi kileti lakṣitam alaṃkartuṃ nijair bhūṣaṇai rāmābhiś ciram udyate hṛdi lihann icchām anicchāṃ vahan / snihyat-tāram athānya-dṛṣṭi-virahe yaḥ saṃmukhaṃ vīkṣito namraḥ smera-mukhī-bhavann iti vayaḥ-sandhi-śriyāliṅgitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्लणस्य -- माध्यस्थ्यं च समस्त-वस्तुषु परिप्रश्ने शिरो-घूर्णनं प्रेयस्यां परम् अर्पितान्तर-बहिर्-वृत्ति-प्रपञ्च-क्रमः । किं चापि स्फुट-दृष्टि-विभ्रम-कला-निर्माण-शिक्षा-रसः प्रत्यङ्गं स्मर-केलि-मुद्रितम् अहो बाला वयो-विभ्रमे
vallaṇasya -- mādhyasthyaṃ ca samasta-vastuṣu paripraśne śiro-ghūrṇanaṃ preyasyāṃ param arpitāntara-bahir-vṛtti-prapañca-kramaḥ / kiṃ cāpi sphuṭa-dṛṣṭi-vibhrama-kalā-nirmāṇa-śikṣā-rasaḥ pratyaṅgaṃ smara-keli-mudritam aho bālā vayo-vibhrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्भ्यां मुक्तास् तरल-गतयः संश्रिता लोचनाभ्यां श्रोणी-बन्धस् त्यजति तनुतां सेवते मध्य-देशः । धत्ते वक्षः कुच-सचिवताम् अद्वितीयत्वम् आस्यं तद्-गात्राणां गुण-विनिमयः कल्पितो यौवनेन
padbhyāṃ muktās tarala-gatayaḥ saṃśritā locanābhyāṃ śroṇī-bandhas tyajati tanutāṃ sevate madhya-deśaḥ / dhatte vakṣaḥ kuca-sacivatām advitīyatvam āsyaṃ tad-gātrāṇāṃ guṇa-vinimayaḥ kalpito yauvanena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजशेखरस्य । (स्क्म्सौक। ४८४, स्प्द्शाप। ३२८२, स्म्व्सूमु। ५२।४) बाल्यं यद् अस्यास् त्रिवली-तटिन्यास् तटे विनष्टं सह चापलेन । तद्-अर्थम् उत्थापित-चारु-चैत्य- कल्पौ स्तनौ पाण्डुतरौ तरुण्याः
rājaśekharasya | (Skmsa.u.ka. 484, Spdśā.pa. 3282, Smvsū.mu. 52.4) bālyaṃ yad asyās trivalī-taṭinyās taṭe vinaṣṭaṃ saha cāpalena / tad-artham utthāpita-cāru-caitya- kalpau stanau pāṇḍutarau taruṇyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदात्व-प्रोन्मीलन्-म्रदिम-रमणीयात् कठिनतां निचित्य प्रत्यङ्गाद् इव तरुण-भावेन घटितौ । स्तनौ संबिभ्राणाः क्षण-विनय-वैजात्य-मसृण- स्मरोन्मेषाः केषाम् उपरि न रसानां युवतयः
tadātva-pronmīlan-mradima-ramaṇīyāt kaṭhinatāṃ nicitya pratyaṅgād iva taruṇa-bhāvena ghaṭitau / stanau saṃbibhrāṇāḥ kṣaṇa-vinaya-vaijātya-masṛṇa- smaronmeṣāḥ keṣām upari na rasānāṃ yuvatayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुरारेः (अनर्घ-राघवरा। ३।७) भ्रू-लीला चतुरा त्रिभाग-वलिता दृष्टिर् गतिर् मन्थरा विस्रब्धं हसितं कपोल-फलके वैदग्ध्य-वक्रं वचः । नोद्दिष्टं गुरुणा न बन्धु-कथितं दृष्टं न शास्त्रे क्वचिद् बालायाः स्वयम् एव मन्मथ-कला-पाण्डित्यम् उन्मीलति
murāreḥ (anargha-rāghava.rā. 3.7) bhrū-līlā caturā tribhāga-valitā dṛṣṭir gatir mantharā visrabdhaṃ hasitaṃ kapola-phalake vaidagdhya-vakraṃ vacaḥ / noddiṣṭaṃ guruṇā na bandhu-kathitaṃ dṛṣṭaṃ na śāstre kvacid bālāyāḥ svayam eva manmatha-kalā-pāṇḍityam unmīlati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लावण्यामृत-सान्द्र-सिन्धु-लहरी-संसिक्तम् अस्या वपुर् जातस् तत्र नवीन-यौवन-कला-लीलालता-मण्डपः । तत्रायं स्पृहणीय-शीतलतर-च्छायासु सुप्तोत्थितः संमुग्धो मधु-बान्धवः स भगवान् अद्यापि निद्रालसः
lāvaṇyāmṛta-sāndra-sindhu-laharī-saṃsiktam asyā vapur jātas tatra navīna-yauvana-kalā-līlālatā-maṇḍapaḥ / tatrāyaṃ spṛhaṇīya-śītalatara-cchāyāsu suptotthitaḥ saṃmugdho madhu-bāndhavaḥ sa bhagavān adyāpi nidrālasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीर्यमित्रस्य । (स्क्म्सौक। ४८०, भिक्षोः) भ्रुविर् लीलैवान्या दर-हसितम् अभ्यस्यति मुखं दृशोर् वक्रः पन्थास् तरुणिम-समारम्भ-सचिवः । इदानीम् एतस्याः कुवलय-दृशः प्रत्यहम् अयं नितम्बस्याभोगो नयति मणि-काञ्चीम् अधिकताम्
vīryamitrasya | (Skmsa.u.ka. 480, bhikṣoḥ) bhruvir līlaivānyā dara-hasitam abhyasyati mukhaṃ dṛśor vakraḥ panthās taruṇima-samārambha-sacivaḥ / idānīm etasyāḥ kuvalaya-dṛśaḥ pratyaham ayaṃ nitambasyābhogo nayati maṇi-kāñcīm adhikatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्य-पालस्य -- मध्यं बद्ध-वलि-त्रयं विजयते निःसन्धि-बन्धोन्नमद् विस्तारि-स्तन-भार-मन्थरम् उरो मुग्धा कपोल-श्रियः । किं चामुग्ध-विलोल-नीरज-दृशस् तारुण्य-पुण्यातिथेर् अस्याः कुङ्कुम-पङ्क-लेप-नडह-च्छायं वपुर् वर्तते
rājya-pālasya -- madhyaṃ baddha-vali-trayaṃ vijayate niḥsandhi-bandhonnamad vistāri-stana-bhāra-mantharam uro mugdhā kapola-śriyaḥ / kiṃ cāmugdha-vilola-nīraja-dṛśas tāruṇya-puṇyātither asyāḥ kuṅkuma-paṅka-lepa-naḍaha-cchāyaṃ vapur vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रमुष्टेः । (स्र्क्म् ४९०, कस्यचित्) समस्तं विज्ञाय स्मर-नरपतेश् चारु-चरितं चरश् चक्षुः कर्णे कथयितुम् अगात् सत्वरम् इव । प्रयाणं बाल्यस्य प्रतिपदम् अभूद् विग्रह-भरः परिस्पन्दो वाचाम् अपि च कुचयोः सन्धिर् अभवत्
vajramuṣṭeḥ | (Srkm 490, kasyacit) samastaṃ vijñāya smara-narapateś cāru-caritaṃ caraś cakṣuḥ karṇe kathayitum agāt satvaram iva / prayāṇaṃ bālyasya pratipadam abhūd vigraha-bharaḥ parispando vācām api ca kucayoḥ sandhir abhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्खेलत्-त्रिवली-तरङ्ग-तरला रोमावली-शैवल- स्रग्-वलिर् युवती ध्रुवं जन-मनो-निर्वाण-वाराणसी । एतस्या यद् उरस्-तटी-परिसरे यद् बाल्य-चापल्ययोः स्थाने यौवन-शिल्पि-कल्पित-चिता-चैत्य-द्वयं दृश्यते
utkhelat-trivalī-taraṅga-taralā romāvalī-śaivala- srag-valir yuvatī dhruvaṃ jana-mano-nirvāṇa-vārāṇasī / etasyā yad uras-taṭī-parisare yad bālya-cāpalyayoḥ sthāne yauvana-śilpi-kalpita-citā-caitya-dvayaṃ dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवस्य -- स्तनोद्भेदः किंचित् त्यजति तनुतायाः परिचयं तथा मध्यो भागस् त्रिवलि-वलयेभ्यः स्पृहयति । नितम्बे च स्वैरं विलसति विलास-व्यसनिता मृगाक्ष्याः प्रत्यङ्गं कृत-पदम् इवानङ्ग-लडितम्
bhavasya -- stanodbhedaḥ kiṃcit tyajati tanutāyāḥ paricayaṃ tathā madhyo bhāgas trivali-valayebhyaḥ spṛhayati / nitambe ca svairaṃ vilasati vilāsa-vyasanitā mṛgākṣyāḥ pratyaṅgaṃ kṛta-padam ivānaṅga-laḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् प्रत्यङ्गं स्फुटम् अनुसरन्त्य् ऊर्मयो विभ्रमाणां क्षोभं धत्ते यद् अपि बहलः स्निग्ध-लावण्य-पङ्कः । उन्मग्नं यत् स्फुरति च मनाक् कुम्भयोर् द्वन्द्वम् एतत् तन् मन्ये ऽस्या स्मर-गज-युवा गाहते हृत्-तडागम्
yat pratyaṅgaṃ sphuṭam anusaranty ūrmayo vibhramāṇāṃ kṣobhaṃ dhatte yad api bahalaḥ snigdha-lāvaṇya-paṅkaḥ / unmagnaṃ yat sphurati ca manāk kumbhayor dvandvam etat tan manye 'syā smara-gaja-yuvā gāhate hṛt-taḍāgam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधूकस्य (स्क्म्सौक। ४८१) कृत-निभशतं निष्क्रामन्तीं सखीभिर् अनूद्धृतां कथम् अपि हठाद् आकृष्यान्ते पटस्य निवेशिताम् । नव-निधुवन-क्रीडारम्भ-प्रकम्प-विवर्तिनीं अनुभव-मृदू-भूत-त्रासां मनः स्मरति प्रियाम्
vidhūkasya (Skmsa.u.ka. 481) kṛta-nibhaśataṃ niṣkrāmantīṃ sakhībhir anūddhṛtāṃ katham api haṭhād ākṛṣyānte paṭasya niveśitām / nava-nidhuvana-krīḍārambha-prakampa-vivartinīṃ anubhava-mṛdū-bhūta-trāsāṃ manaḥ smarati priyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मितं किंचिन्-मुग्धं तरल-मधुरो दृष्टि-विभवः परिस्पन्दो वाचाम् अभिनव-विलासोक्ति-सरसः । गतीनाम् आरम्भः किसलयित-लीला-परिमलः स्पृशन्त्यास् तारुण्यं किम् इव न मनोज्ञं मृगदृशः
smitaṃ kiṃcin-mugdhaṃ tarala-madhuro dṛṣṭi-vibhavaḥ parispando vācām abhinava-vilāsokti-sarasaḥ / gatīnām ārambhaḥ kisalayita-līlā-parimalaḥ spṛśantyās tāruṇyaṃ kim iva na manojñaṃ mṛgadṛśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति भयम् अस्ति कौतुकम् अस्ति च मन्दाक्षम् अस्ति चो७त्कण्ठा । बालानां प्रणयिजने भावः को ऽप्य् एष नैकरसः
asti bhayam asti kautukam asti ca mandākṣam asti co7tkaṇṭhā / bālānāṃ praṇayijane bhāvaḥ ko 'py eṣa naikarasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति भयम् अस्ति कौतुकम् अस्ति च मन्दाक्षम् अस्ति चोत्कण्ठा ।* बालानां प्रणयि-जने भावः को ऽप्य् एष नैक-रसः ॥ विद्स्र्क् १५।३५ *(३६८) ॥* प्रगल्भानाम् अन्ते निवसति शृणोति स्मर-कथां स्वयं तत्-तच्-चेष्टा-शतम् अभिनयेनार्पयति च । स्पृहाम् अन्तः कान्ते वहति न समभ्येति निकटं यथैवेयं बाला हरति च तथैवेयम् अधिकम्
asti bhayam asti kautukam asti ca mandākṣam asti cotkaṇṭhā /* bālānāṃ praṇayi-jane bhāvaḥ ko 'py eṣa naika-rasaḥ // VidSrk 15.35 *(368) //* pragalbhānām ante nivasati śṛṇoti smara-kathāṃ svayaṃ tat-tac-ceṣṭā-śatam abhinayenārpayati ca / spṛhām antaḥ kānte vahati na samabhyeti nikaṭaṃ yathaiveyaṃ bālā harati ca tathaiveyam adhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यान्तर-निर्गताङ्गुलि-दल-श्रेणी-भवन्-निश्चल- ग्रन्थि-प्रग्रथितं कर-द्वयम् उपर्य् उत्तानम् आविभ्रता । सेयं विभ्रम-तोरण-प्रणयिना जृम्भाभरोत्तम्भिते- नोच्चैर् बाहु-युगेन शंसति मनोजन्म-प्रवेशोत्सवम्
anyonyāntara-nirgatāṅguli-dala-śreṇī-bhavan-niścala- granthi-pragrathitaṃ kara-dvayam upary uttānam āvibhratā / seyaṃ vibhrama-toraṇa-praṇayinā jṛmbhābharottambhite- noccair bāhu-yugena śaṃsati manojanma-praveśotsavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतानन्दस्य -- स एष यौवनाचार्यः सिद्धये स्मर-भूभुजः । प्रियायां बलिम् उद्दिश्य तनोति स्तन-मण्डलम्
śatānandasya -- sa eṣa yauvanācāryaḥ siddhaye smara-bhūbhujaḥ / priyāyāṃ balim uddiśya tanoti stana-maṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिभ्रत्या वपुर् उन्नमत्-कुच-युगं प्रादुर्भवद्-विभ्रमं बालाया लसद्-अङ्ग-सन्धि-विरमद्-बाल्यं वलद्-भ्रू-लतम् । अन्तर् विस्फुरति स्मरो बहिर् अपि व्रीडा समुन्मीलते स्वैरं लोचन-वक्रिमा विलसति श्रीः काचिद् उज्जृम्भते
bibhratyā vapur unnamat-kuca-yugaṃ prādurbhavad-vibhramaṃ bālāyā lasad-aṅga-sandhi-viramad-bālyaṃ valad-bhrū-latam / antar visphurati smaro bahir api vrīḍā samunmīlate svairaṃ locana-vakrimā vilasati śrīḥ kācid ujjṛmbhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रस्य -- सुतनुर् अधुना सेयं निम्नां स्वनाभिम् अभीक्षते कलयति परावृत्तेनाक्ष्णा नितम्बसमुन्नतिम् । रहसि कुरुते वासोगुप्तौ स्वमध्यकदर्थनां अपि च किम् अपि व्रीडां क्रीडासखीम् इव मन्यते
rudrasya -- sutanur adhunā seyaṃ nimnāṃ svanābhim abhīkṣate kalayati parāvṛttenākṣṇā nitambasamunnatim / rahasi kurute vāsoguptau svamadhyakadarthanāṃ api ca kim api vrīḍāṃ krīḍāsakhīm iva manyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अन्योन्य-प्रेम-प्रवण-युवती-मन्मथ-कथा- समारम्भे स्तम्भीभवति पुलकैर् अञ्चित-तनुः । तथा मन्ये धन्यं परम-सुरत-ब्रह्म-निरतं कुरङ्गाक्षी दीक्षा-गुरुम् अकृत कञ्चित् सुकृतिनम्
yad anyonya-prema-pravaṇa-yuvatī-manmatha-kathā- samārambhe stambhībhavati pulakair añcita-tanuḥ / tathā manye dhanyaṃ parama-surata-brahma-nirataṃ kuraṅgākṣī dīkṣā-gurum akṛta kañcit sukṛtinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरसिंहस्य (स्क्म्सौक। ५०५) तरन्तीवाङ्गानि स्फुरद्-अमल-लावण्य-जलधौ प्रथिम्नः प्रागल्भ्यं स्तन-जघनम् उन्मुद्रयति च । दृशोर् लीलारम्भाः स्फुटम् अपवदन्ते सरलताम् अहो सारङ्गाक्ष्यास् तरुणिमनि गाढः परिचयः
narasiṃhasya (Skmsa.u.ka. 505) tarantīvāṅgāni sphurad-amala-lāvaṇya-jaladhau prathimnaḥ prāgalbhyaṃ stana-jaghanam unmudrayati ca / dṛśor līlārambhāḥ sphuṭam apavadante saralatām aho sāraṅgākṣyās taruṇimani gāḍhaḥ paricayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजशेखरस्य । (स्क्म्सौक। ४८६) गतिर् मन्दा सान्द्रं जघनम् उदरं क्षामम् अतनुः स्तनाभोगः स्तोकं वचनम् अतिमुग्धं च हसितम् । विलोक-भ्रू-वल्ली-चलन-लय-लोलं च नयनं क्व जातं बालायाः क्व च विषयम् अक्ष्णोर् इयम् अगात्
rājaśekharasya | (Skmsa.u.ka. 486) gatir mandā sāndraṃ jaghanam udaraṃ kṣāmam atanuḥ stanābhogaḥ stokaṃ vacanam atimugdhaṃ ca hasitam / viloka-bhrū-vallī-calana-laya-lolaṃ ca nayanaṃ kva jātaṃ bālāyāḥ kva ca viṣayam akṣṇor iyam agāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदोकस्य हरतितरां जनहृदयं कलिकोपगता लता च दयिता च । यदि पुनर् अतनुशिलीमुखसमाकुला किं न पर्याप्तम्
sudokasya haratitarāṃ janahṛdayaṃ kalikopagatā latā ca dayitā ca / yadi punar atanuśilīmukhasamākulā kiṃ na paryāptam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदोकस्य -- हरतितरां जन-हृदयं कलिकोपगता लता च दयिता च ।* यदि पुनर् अतनु-शिलीमुख-समाकुला किं न पर्याप्तम् ॥ विद्स्र्क् १५।४४ *(३७७) ॥* गोभटस्य -- धृतम् इव पुरः पश्चात् कैश्चित् प्रणुन्नम् इवोल्लसत्- पुलकम् इव यत् प्राप्तोच्छ्वास-व्युदस्त-मिथो ऽन्तरम् । अतिगत-सखी-हस्तोन्मान-क्रमं दिवस-क्रमैर् इदम् अनुभवद्-वाञ्छा-पूर्ति-क्षमर्द्धि कुच-द्वयम्
sudokasya -- haratitarāṃ jana-hṛdayaṃ kalikopagatā latā ca dayitā ca /* yadi punar atanu-śilīmukha-samākulā kiṃ na paryāptam // VidSrk 15.44 *(377) //* gobhaṭasya -- dhṛtam iva puraḥ paścāt kaiścit praṇunnam ivollasat- pulakam iva yat prāptocchvāsa-vyudasta-mitho 'ntaram / atigata-sakhī-hastonmāna-kramaṃ divasa-kramair idam anubhavad-vāñchā-pūrti-kṣamarddhi kuca-dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तनतटम् इदम् उत्तुङ्गं निम्नो मध्यः समुन्नतं जघनम् । इति विषमे हरिणाक्ष्या वपुषि नवे क इह न स्खलति
stanataṭam idam uttuṅgaṃ nimno madhyaḥ samunnataṃ jaghanam / iti viṣame hariṇākṣyā vapuṣi nave ka iha na skhalati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तन-तटम् इदम् उत्तुङ्गं निम्नो मध्यः समुन्नतं जघनम् ।* इति विषमे हरिणाक्ष्या वपुषि नवे क इह न स्खलति ॥ विद्स्र्क् १५।४६ *(३७९) ॥* मात्रा-नर्तन-पण्डित-भ्रु वदनं किंचित्-प्रगल्भे दृशौ स्तोकोद्भेद-निवेशित-स्तनम् उरो मध्यं दरिद्राति च । अस्या यज् जघनं घनं च कलया प्रत्यङ्गम् एणीदृशः सत्यङ्कार इव स्मरैक-सुहृदा तद् यौवनेनार्पितम्
stana-taṭam idam uttuṅgaṃ nimno madhyaḥ samunnataṃ jaghanam /* iti viṣame hariṇākṣyā vapuṣi nave ka iha na skhalati // VidSrk 15.46 *(379) //* mātrā-nartana-paṇḍita-bhru vadanaṃ kiṃcit-pragalbhe dṛśau stokodbheda-niveśita-stanam uro madhyaṃ daridrāti ca / asyā yaj jaghanaṃ ghanaṃ ca kalayā pratyaṅgam eṇīdṛśaḥ satyaṅkāra iva smaraika-suhṛdā tad yauvanenārpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजशेखरस्य अयि पुरारि परुन्मलयानिला ववुर् अमी जगुर् एव च कोकिलाः । कलमलोत्कलितं तु न मे मनः सखि बभूव वृथै९व यथै९षमः
rājaśekharasya ayi purāri parunmalayānilā vavur amī jagur eva ca kokilāḥ / kalamalotkalitaṃ tu na me manaḥ sakhi babhūva vṛthai9va yathai9ṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजशेखरस्य -- अयि पुरारि परुन्मलयानिला ववुर् अमी जगुर् एव च कोकिलाः ।* कलमलोत्कलितं तु न मे मनः सखि बभूव वृथैव यथैषमः ॥ विद्स्र्क् १५।४८ *(३८१) ॥* उत्पलराजस्य -- स्खलति वयसि बाले निर्जिते राजनीव स्फुरति रति-निधाने यौवने जेतरीव । मद-मदन-विवृद्धि-स्पर्धयेवाबलानां किम् अपि वपुषि लीला-कुड्मलानि स्फुटन्ति
rājaśekharasya -- ayi purāri parunmalayānilā vavur amī jagur eva ca kokilāḥ /* kalamalotkalitaṃ tu na me manaḥ sakhi babhūva vṛthaiva yathaiṣamaḥ // VidSrk 15.48 *(381) //* utpalarājasya -- skhalati vayasi bāle nirjite rājanīva sphurati rati-nidhāne yauvane jetarīva / mada-madana-vivṛddhi-spardhayevābalānāṃ kim api vapuṣi līlā-kuḍmalāni sphuṭanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्या वर्जितम् आर्जवं समतया दत्तं पयो वक्षसे क्षीणायुर् गतिषु त्वरा स्मितम् अपि भ्रू-लास्य-लीला-सखम् । सत्या न प्रकृतौ गुरः शिशुतया प्रस्थान-दत्तार्घया काप्य् अन्या हरिणी-दृशः परिणतिः कन्दर्प-मुद्राङ्किता
dṛṣṭyā varjitam ārjavaṃ samatayā dattaṃ payo vakṣase kṣīṇāyur gatiṣu tvarā smitam api bhrū-lāsya-līlā-sakham / satyā na prakṛtau guraḥ śiśutayā prasthāna-dattārghayā kāpy anyā hariṇī-dṛśaḥ pariṇatiḥ kandarpa-mudrāṅkitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.