Vidyakara: Subhasitaratnakosa 19

प्रौढ-प्रेम-रसान् नितम्ब-फलकाद् विश्रंसिते ऽप्य् अंशुके काञ्ची-दाम-मणि-प्रभाभिर् अनु चारब्धे दुकूलान्तरे । कान्तेनाशु मुधा विलोकितम् अथो तन्व्या मुधा लज्जितं भूयो ऽनेन मुधावकृष्टम् अथ तत् तन्व्या मुधा संवृतम्

prauḍha-prema-rasān nitamba-phalakād viśraṃsite 'py aṃśuke kāñcī-dāma-maṇi-prabhābhir anu cārabdhe dukūlāntare / kāntenāśu mudhā vilokitam atho tanvyā mudhā lajjitaṃ bhūyo 'nena mudhāvakṛṣṭam atha tat tanvyā mudhā saṃvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूढे रति-व्यतिकरे करणीय-शेषम् आयास-भाजि दयिते मुहुर् आतुरायाः । प्रत्यक्षरं मदन-मन्थरम् अर्थयन्त्याः किं किं न हन्त हृदयङ्गमम् अङ्गनायाः

rūḍhe rati-vyatikare karaṇīya-śeṣam āyāsa-bhāji dayite muhur āturāyāḥ / pratyakṣaraṃ madana-mantharam arthayantyāḥ kiṃ kiṃ na hanta hṛdayaṅgamam aṅganāyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतान्त-श्रान्तायाः स्तन-जघन-संदानित-दृशि स्मरावेश-व्यग्रे दवयति दुकूलं प्रणयिनि । क्षणं श्रोणौ पाणी क्षणम् अपि कुचाग्रे प्रिय-दृशोः क्षणं विन्यस्यन्त्यार् जगद् अपि न मूल्यं मृगदृशः

ratānta-śrāntāyāḥ stana-jaghana-saṃdānita-dṛśi smarāveśa-vyagre davayati dukūlaṃ praṇayini / kṣaṇaṃ śroṇau pāṇī kṣaṇam api kucāgre priya-dṛśoḥ kṣaṇaṃ vinyasyantyār jagad api na mūlyaṃ mṛgadṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैस् तैर् विजृम्भित-शतैर् मदनोपदेशैर् मुग्धा विधाय लडितानि च तानि तानि । अङ्के निलीय कमितुः शिथिलाङ्ग-मुद्रा निद्राति नाल्प-तपसः फल-संपद् एषा

tais tair vijṛmbhita-śatair madanopadeśair mugdhā vidhāya laḍitāni ca tāni tāni / aṅke nilīya kamituḥ śithilāṅga-mudrā nidrāti nālpa-tapasaḥ phala-saṃpad eṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् व्रीडा-भर-भुग्नम् आस्य-कमलं यच् चक्षुर् अत्युल्लसत्-द् पक्ष्म-श्रेणि यद् अङ्गम् अङ्गज-मनो-राज्य-श्रियाम् आश्रयः । यद् वर्धिष्णु मनोभव-प्रनयिता यन् मन्द-मन्यु-ग्रहस्ः तेनैवेह मनो हरत्य् अधरित-प्रौढा नवोढा न किम्

yad vrīḍā-bhara-bhugnam āsya-kamalaṃ yac cakṣur atyullasat-d pakṣma-śreṇi yad aṅgam aṅgaja-mano-rājya-śriyām āśrayaḥ / yad vardhiṣṇu manobhava-pranayitā yan manda-manyu-grahasḥ tenaiveha mano haraty adharita-prauḍhā navoḍhā na kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स स्वर्गाद् अपरो विधिः स च सुधासेकः क्षणं नेत्रयोस् तत्-साम्राज्यम् अगञ्जितं तद् अपरं प्रेम्णः प्रतिष्ठास्पदम् । यद् बाला बलवन् मनोभव-भय-भ्रश्यत्-त्रपं सत्रपा तत्-कालोचित-नर्म-कर्म दयितादम्यास्यम् अभ्यस्यति

sa svargād aparo vidhiḥ sa ca sudhāsekaḥ kṣaṇaṃ netrayos tat-sāmrājyam agañjitaṃ tad aparaṃ premṇaḥ pratiṣṭhāspadam / yad bālā balavan manobhava-bhaya-bhraśyat-trapaṃ satrapā tat-kālocita-narma-karma dayitādamyāsyam abhyasyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यापि । (स्क्म्सौक। ११६७) समालिङ्गत्य् अङ्गैर् अपसरति यत् प्रेयसि वपुः पिधातुं यद् दृश्यं घटयति घनालिङ्गनम् अपि । तपोभिर् भूयोभिः किम् उ न कमनीयं सुकृतिनाम् इदं रम्यं वाम्यं मदन-विवशाया मृगदृशः

kasyāpi | (Skmsa.u.ka. 1167) samāliṅgaty aṅgair apasarati yat preyasi vapuḥ pidhātuṃ yad dṛśyaṃ ghaṭayati ghanāliṅganam api / tapobhir bhūyobhiḥ kim u na kamanīyaṃ sukṛtinām idaṃ ramyaṃ vāmyaṃ madana-vivaśāyā mṛgadṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ११३३) इदम् अमृतम् अमेयं सेयम् आनन्द-सिन्धुर् मधु-मधुरम् अपीदं किंचिद् अन्तर् धुनोति । यद् अयम् उदय-लीला-लालसानां वधूनां रति-विनिमय-भाजां केलिभिर् याति कालः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1133) idam amṛtam ameyaṃ seyam ānanda-sindhur madhu-madhuram apīdaṃ kiṃcid antar dhunoti / yad ayam udaya-līlā-lālasānāṃ vadhūnāṃ rati-vinimaya-bhājāṃ kelibhir yāti kālaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को ऽसौ सुन्दरि पुष्प-सायक-सखः सौभाग्य-वारां-निधः को ऽसाव् इन्दुमुखि प्रसन्न-हृदयः कः कुम्भि-कुम्भ-स्तनि । यस्मिन् विस्मयनीय-तप्त-तपसे स्वैरं समुच्छृङ्खला विश्राम्यन्ति तव स्मर-ज्वर-हराः कन्दर्प-केलि-श्रियः

ko 'sau sundari puṣpa-sāyaka-sakhaḥ saubhāgya-vārāṃ-nidhaḥ ko 'sāv indumukhi prasanna-hṛdayaḥ kaḥ kumbhi-kumbha-stani / yasmin vismayanīya-tapta-tapase svairaṃ samucchṛṅkhalā viśrāmyanti tava smara-jvara-harāḥ kandarpa-keli-śriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रद्युम्नस्य -- आत्ते वाससि रोद्धुम् अक्षमतया दोः-कन्दलीभ्यां स्तनौ तस्योरः-स्थलम् उत्तरीय-विषये सद्यो मया सञ्जितम् । श्रोणीं तस्य करे ऽधिरोहति पुनर् व्रीडाम्बुधौ माम् अथो मज्जन्तीम् उदतारयन् मनसिजो देवः स मूर्च्छा-गुरुः

pradyumnasya -- ātte vāsasi roddhum akṣamatayā doḥ-kandalībhyāṃ stanau tasyoraḥ-sthalam uttarīya-viṣaye sadyo mayā sañjitam / śroṇīṃ tasya kare 'dhirohati punar vrīḍāmbudhau mām atho majjantīm udatārayan manasijo devaḥ sa mūrcchā-guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लणस्य (स्क्म्सौक। ११७३) यद् एतद् धन्यानाम् उरसि युवती-सङ्ग-समये समारूढं किंचित् पुलकम् इदम् आहुः किल जनाः । मतिस् त्व् एषास्माकं कुच-युग-तटी-चुम्बक-शिला- निवेशाद् आकृष्टः स्मर-शर-शलाकोत्कर इव

vallaṇasya (Skmsa.u.ka. 1173) yad etad dhanyānām urasi yuvatī-saṅga-samaye samārūḍhaṃ kiṃcit pulakam idam āhuḥ kila janāḥ / matis tv eṣāsmākaṃ kuca-yuga-taṭī-cumbaka-śilā- niveśād ākṛṣṭaḥ smara-śara-śalākotkara iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संकर्षणस्य -- अंसाकृष्ट-दुकूलया सरभसं गूढौ भुजाभ्यां स्तनाव् आकृष्टे जघनांशुके कृतम् अधः संसक्तम् ऊरु-द्वयम् । नाभी-मूल-निबद्ध-चक्षुषि तया ब्रीडानताङ्ग्या प्रिये दीपः फूत्कृति-वात-वेपित-शिखः कर्णोत्फलेनाहतः

saṃkarṣaṇasya -- aṃsākṛṣṭa-dukūlayā sarabhasaṃ gūḍhau bhujābhyāṃ stanāv ākṛṣṭe jaghanāṃśuke kṛtam adhaḥ saṃsaktam ūru-dvayam / nābhī-mūla-nibaddha-cakṣuṣi tayā brīḍānatāṅgyā priye dīpaḥ phūtkṛti-vāta-vepita-śikhaḥ karṇotphalenāhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णोत्पलस्य । (स्र्क् सौक। ५७०, स्प्द्शाप। ३६७४) जिह्रेमि जागर्ति गृहोपकण्ठे सखी-जनो वल्लभ-कौतुकेन । तद्-अंशुका-क्षेपम् अधीर-पाणे विमुञ्च काञ्ची-मणयो रणन्ति

karṇotpalasya | (Srk sa.u.ka. 570, Spdśā.pa. 3674) jihremi jāgarti gṛhopakaṇṭhe sakhī-jano vallabha-kautukena / tad-aṃśukā-kṣepam adhīra-pāṇe vimuñca kāñcī-maṇayo raṇanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महोदधेः -- कान्ते तल्पम् उपागते विगलिता नीवी स्वयं तत्-क्षणात् तद्-वासः श्लथ-मेखला-गुण-धृतं किंचिन् नितम्बे स्थितम् । एतावत् सखि वेद्मि केवलम् अहं तस्याङ्ग-सङ्गे पुनः को ऽसौ कास्मि रतं तु किं कथम् इति स्वल्पापि मे न स्मृतिः

mahodadheḥ -- kānte talpam upāgate vigalitā nīvī svayaṃ tat-kṣaṇāt tad-vāsaḥ ślatha-mekhalā-guṇa-dhṛtaṃ kiṃcin nitambe sthitam / etāvat sakhi vedmi kevalam ahaṃ tasyāṅga-saṅge punaḥ ko 'sau kāsmi rataṃ tu kiṃ katham iti svalpāpi me na smṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकट-नितम्बायाः । (आमरुशतक ९७, स्क्सकआ। ५।४४, द्र्दरू॥ उन्देर् २।१८, स्व्सुआ। २१४७, स्प्द्शाप। ३७४७, स्म्व्सूमु। ८६।१७, स्क्म्सौक। ११७१) अतिप्रौढा रात्रिर् बहल-शिख-दीपः प्रभवति प्रियः प्रेमारब्ध-स्मर-विधि-रसज्ञः परम् असौ । सखि स्वैरं स्वैरं सुरतम् अकरोद् व्रीडित-वपुः यतः पर्यङ्गो ऽयं रिपुर् इव कडत्-कार-मुखरः

vikaṭa-nitambāyāḥ | (āmaruśataka 97, Sksa.ka.ā. 5.44, Drda.rū.. under 2.18, Svsu.ā. 2147, Spdśā.pa. 3747, Smvsū.mu. 86.17, Skmsa.u.ka. 1171) atiprauḍhā rātrir bahala-śikha-dīpaḥ prabhavati priyaḥ premārabdha-smara-vidhi-rasajñaḥ param asau / sakhi svairaṃ svairaṃ suratam akarod vrīḍita-vapuḥ yataḥ paryaṅgo 'yaṃ ripur iva kaḍat-kāra-mukharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्यासि यत् कथयसि प्रिय-संगमेन नर्म-स्मितं च वदनं च रसं च तस्य । नीवीं प्रति प्रणिहिते तु करे प्रियेण सख्यः शपामि यदि किंचिद् अपि स्मरामि

dhanyāsi yat kathayasi priya-saṃgamena narma-smitaṃ ca vadanaṃ ca rasaṃ ca tasya / nīvīṃ prati praṇihite tu kare priyeṇa sakhyaḥ śapāmi yadi kiṃcid api smarāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यायाः । (स्द्साद। उन्देर् ३।७३, स्प्द्शाप। ३७६, स्क्म्सौक। ११७२) जयति समर-तान्तान् दोलना-पाण्ड-गण्ड- स्थल-कृत-निज-वास-खेद-पूरानुजन्मा । श्लथ-तनु-भुज-बन्ध-प्राप्र-दीर्घ-प्रसारो मुख-परिमल-मुग्धः कान्तयोः श्वासवातः

vidyāyāḥ | (Sdsā.da. under 3.73, Spdśā.pa. 376, Skmsa.u.ka. 1172) jayati samara-tāntān dolanā-pāṇḍa-gaṇḍa- sthala-kṛta-nija-vāsa-kheda-pūrānujanmā / ślatha-tanu-bhuja-bandha-prāpra-dīrgha-prasāro mukha-parimala-mugdhaḥ kāntayoḥ śvāsavātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोजन्म-प्रौढ-व्यतिकर-शतायास-विधिषु प्रियः प्रायो मुग्धो झगिति कृत-चेतो-भव-विधिः । सहूङ्कारोज्जृम्भा स्मर-परवशा कान्त-विमुखं मुखं मुग्धापाङ्गं क्षिपति विरसं प्रौढ-युवती

manojanma-prauḍha-vyatikara-śatāyāsa-vidhiṣu priyaḥ prāyo mugdho jhagiti kṛta-ceto-bhava-vidhiḥ / sahūṅkārojjṛmbhā smara-paravaśā kānta-vimukhaṃ mukhaṃ mugdhāpāṅgaṃ kṣipati virasaṃ prauḍha-yuvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नव-नव-रहो-लीलाभ्यास-प्रपञ्चित-मन्मथ- व्यतिकर-कला-कल्लोलान्तर्-निमग्न-मनस्कयोः । अपि तरुणयोः किं स्यात् तस्यां दिवि स्पृहयालुताः मुकुलित-दृशोर् उद्भिद्यन्ते न चेद् विरह-त्विषः

nava-nava-raho-līlābhyāsa-prapañcita-manmatha- vyatikara-kalā-kallolāntar-nimagna-manaskayoḥ / api taruṇayoḥ kiṃ syāt tasyāṃ divi spṛhayālutāḥ mukulita-dṛśor udbhidyante na ced viraha-tviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यापाङ्ग-विलोकितस्य मधुर-प्रोल्लासितार्ध-भ्रुवस् तस्य स्मेर-शुचेः क्रमस्य च गिरां मुग्धाक्षराणां ह्रिया । भावानाम् अपि तादृशां मृगदृशो हावानुगानाम् अहो नाधन्यः कुरुते प्ररूढ-पुलकैर् आतिथ्यम् अङ्गैर् जनः

tasyāpāṅga-vilokitasya madhura-prollāsitārdha-bhruvas tasya smera-śuceḥ kramasya ca girāṃ mugdhākṣarāṇāṃ hriyā / bhāvānām api tādṛśāṃ mṛgadṛśo hāvānugānām aho nādhanyaḥ kurute prarūḍha-pulakair ātithyam aṅgair janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाकृष्टं वासः कथम् अपि हठात् पश्यति तदा क्रमाद् ऊरु-द्वन्द्वं जरठ-शर-गौरं मृग-दृशः । तया दृष्टिं दत्त्वा महति मणि-दीपे निपुणया निरुद्धं हस्ताभ्यां झगिति निज-नेत्रोत्पल-युगम्

samākṛṣṭaṃ vāsaḥ katham api haṭhāt paśyati tadā kramād ūru-dvandvaṃ jaraṭha-śara-gauraṃ mṛga-dṛśaḥ / tayā dṛṣṭiṃ dattvā mahati maṇi-dīpe nipuṇayā niruddhaṃ hastābhyāṃ jhagiti nija-netrotpala-yugam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्प्द्शाप। ३६७७, स्म्व्सूमु। ७७।५, स्क्म्सौक। ११२२) अनल्पं संतापं शमयति मनोजन्म-जनितं तथा शीतं स्फीतं हिमवति निशीथे ग्लपयति । तद् एवं को ऽप्य् ऊष्मा रमण-परिरम्भोत्सव-मिलत्- पुरन्ध्री-नीरन्ध्र-स्तन-कलश-जन्मा विजयते

kasyacit | (Spdśā.pa. 3677, Smvsū.mu. 77.5, Skmsa.u.ka. 1122) analpaṃ saṃtāpaṃ śamayati manojanma-janitaṃ tathā śītaṃ sphītaṃ himavati niśīthe glapayati / tad evaṃ ko 'py ūṣmā ramaṇa-parirambhotsava-milat- purandhrī-nīrandhra-stana-kalaśa-janmā vijayate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाधन्यान्वि-परीत-मोहन-रस-प्रेङ्खन्-नितम्ब-स्थली- लोलद्-भूषण-किङ्किणी-कल-रव-व्यामिश्र-कण्ठ-स्वनम् । संरम्भ-श्लथ-केश-बन्ध-विगलन्-मुक्ता-कलाप-द्रुत- छ्वास-च्छेद-तरङ्गित-स्तन-युगं प्रीणाति शृङ्गारिणी

nādhanyānvi-parīta-mohana-rasa-preṅkhan-nitamba-sthalī- lolad-bhūṣaṇa-kiṅkiṇī-kala-rava-vyāmiśra-kaṇṭha-svanam / saṃrambha-ślatha-keśa-bandha-vigalan-muktā-kalāpa-druta- chvāsa-ccheda-taraṅgita-stana-yugaṃ prīṇāti śṛṅgāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोन्नोकस्य । (स्क्म्सौक। ११४२) सीत्कारवन्ति दर-मीलित-लोचनानि रोमाञ्च-मुञ्चि मकर-केतु-निकेतनानि । एणी-दृशां मकर-केतु-निकेतनानि वन्दामहे सुरत-विभ्रम-चेष्टितानि

sonnokasya | (Skmsa.u.ka. 1142) sītkāravanti dara-mīlita-locanāni romāñca-muñci makara-ketu-niketanāni / eṇī-dṛśāṃ makara-ketu-niketanāni vandāmahe surata-vibhrama-ceṣṭitāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ११६९) मुहुर् व्रीडावत्याः प्रतिहसितवत्याः प्रतिमुहुर् मुहुर् विश्रान्ताया मुहुर् अभिनिविष्ट-व्यवसितेः । श्रमाम्भोभिस् तम्यत्-तिलक-मलिका-घूर्ण-दलकं मुखं लीलावत्या हरति विपरीत-व्यतिकरे

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1169) muhur vrīḍāvatyāḥ pratihasitavatyāḥ pratimuhur muhur viśrāntāyā muhur abhiniviṣṭa-vyavasiteḥ / śramāmbhobhis tamyat-tilaka-malikā-ghūrṇa-dalakaṃ mukhaṃ līlāvatyā harati viparīta-vyatikare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरभेः -- आस्तां दूरेण विश्लेषः प्रियाम् आलिङ्गतो मम । स्वेदः किं न सरिन्नाथो रोमाञ्चः किं न पर्वतः

surabheḥ -- āstāṃ dūreṇa viśleṣaḥ priyām āliṅgato mama / svedaḥ kiṃ na sarinnātho romāñcaḥ kiṃ na parvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरारूढ-प्रेम-प्रणय-परिहासेन हृतया तद्-आरब्धं तन्व्या न तु यद् अबलायाः समुचितम् । अनिर्व्यूढे तस्मिन् प्रकृति-सुकुमाराङ्ग-लतया पुनर् लज्जालोलं मयि विनिहितं लोचन-युगम्

cirārūḍha-prema-praṇaya-parihāsena hṛtayā tad-ārabdhaṃ tanvyā na tu yad abalāyāḥ samucitam / anirvyūḍhe tasmin prakṛti-sukumārāṅga-latayā punar lajjālolaṃ mayi vinihitaṃ locana-yugam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोङ्कस्य । (स्क्म्सौक। ११५०) नख-दशन-निपात-जर्जराङ्गी रति-कलहे परिपीडिता प्रहारैः । सपदि मरणम् एव सा तु यायाद् यदि न पिबेद् अधरामृतं प्रियस्य

koṅkasya | (Skmsa.u.ka. 1150) nakha-daśana-nipāta-jarjarāṅgī rati-kalahe paripīḍitā prahāraiḥ / sapadi maraṇam eva sā tu yāyād yadi na pibed adharāmṛtaṃ priyasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुग्धे तवास्मि दयिता दयितो भव त्वम् इत्य् उक्तया न हि न हीति शिरो ऽवधूय । स्वस्मात् करान् मम करे वलयं क्षिपन्त्या वाचं विनाभ्युपगमः कथितो मृगाक्ष्या

mugdhe tavāsmi dayitā dayito bhava tvam ity uktayā na hi na hīti śiro 'vadhūya / svasmāt karān mama kare valayaṃ kṣipantyā vācaṃ vinābhyupagamaḥ kathito mṛgākṣyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पततु तवो७रसि सततं दयिताधम्मिल्लमल्लिकाप्रकरः । रतिरसरभसकचग्रहलुलितालकवल्लरीगलितः

patatu tavo7rasi satataṃ dayitādhammillamallikāprakaraḥ / ratirasarabhasakacagrahalulitālakavallarīgalitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पततु तवोरसि सततं दयिता-धम्मिल्ल-मल्लिका-प्रकरः ।* रति-रस-रभस-कच-ग्रह-लुलितालक-वल्लरी-गलितः ॥ विद्स्र्क् १९।३० *(५८८) ॥* बाणस्य -- आवृण्वाना झगिति जघनं मद्-दुकूलाञ्चलेन प्रेङ्खत्-क्रीडाकुलित-कबरी-बन्धन-व्यग्र-पाणिः । अर्धोच्छ्वास-स्फुट-नख-पदालंकृताभ्यां स्तनाभ्यां दृष्टा धार्ष्ट्य-स्मृति-नत-मुखी मोहनान्ते मया सा

patatu tavorasi satataṃ dayitā-dhammilla-mallikā-prakaraḥ /* rati-rasa-rabhasa-kaca-graha-lulitālaka-vallarī-galitaḥ // VidSrk 19.30 *(588) //* bāṇasya -- āvṛṇvānā jhagiti jaghanaṃ mad-dukūlāñcalena preṅkhat-krīḍākulita-kabarī-bandhana-vyagra-pāṇiḥ / ardhocchvāsa-sphuṭa-nakha-padālaṃkṛtābhyāṃ stanābhyāṃ dṛṣṭā dhārṣṭya-smṛti-nata-mukhī mohanānte mayā sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य । (स्म्व्सूमु। ८०।५, स्क्म्सौक। ११५१) हरति रति-विमर्दे लुप्त-पात्राङ्कुरत्वात्द् प्रकट-नख-पदाङ्कः किं च रोमाञ्च-मुद्रः । हरिण-शिशु-दृशो ऽस्या मुग्ध-मुग्धं हसन्त्याः परिणत-शर-काण्ड-स्निग्ध-पाण्डुः कपोलः

rājaśekharasya | (Smvsū.mu. 80.5, Skmsa.u.ka. 1151) harati rati-vimarde lupta-pātrāṅkuratvātd prakaṭa-nakha-padāṅkaḥ kiṃ ca romāñca-mudraḥ / hariṇa-śiśu-dṛśo 'syā mugdha-mugdhaṃ hasantyāḥ pariṇata-śara-kāṇḍa-snigdha-pāṇḍuḥ kapolaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यमित्रस्य -- कर-किसलयं धूत्वा धूत्वा विलम्बित-मेखला क्षिपति सुमनो-माला-शेषं प्रदीप-शिखां प्रति । स्थगयति करैः पत्युर् नेत्रे विहस्य समाकुला सुरत-विरतौ रम्यं तन्वी पुनः पुनर् ईक्षितुम्

vīryamitrasya -- kara-kisalayaṃ dhūtvā dhūtvā vilambita-mekhalā kṣipati sumano-mālā-śeṣaṃ pradīpa-śikhāṃ prati / sthagayati karaiḥ patyur netre vihasya samākulā surata-viratau ramyaṃ tanvī punaḥ punar īkṣitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यापि । (स्व्सुआ। २१०५, स्प्द्शाप। ३७०६, स्म्व्सूमु। ८०।३, स्क्म्सौक। ११५२) विश्रान्तिं नूपुरे याते श्रूयते रसना-ध्वनिः । प्रायः कान्ते रति-श्रान्ते कामिनी पुरुषायते

kasyāpi | (Svsu.ā. 2105, Spdśā.pa. 3706, Smvsū.mu. 80.3, Skmsa.u.ka. 1152) viśrāntiṃ nūpure yāte śrūyate rasanā-dhvaniḥ / prāyaḥ kānte rati-śrānte kāminī puruṣāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावोद्गाढम् उपोढ-कम्प-पुलकैर् अङ्गैः समालिङ्गितं रागाच् चुम्बितम् अप्य् उपेत्य वदनं पीतं च वक्त्रामृतम् । जल्पन्त्यैव मुहुर् ननेति निभृतं प्रध्वस्त-चारित्रया निःशेषेण समापितो रति-विधिर् वाचा तु नाङ्गीकृतः

bhāvodgāḍham upoḍha-kampa-pulakair aṅgaiḥ samāliṅgitaṃ rāgāc cumbitam apy upetya vadanaṃ pītaṃ ca vaktrāmṛtam / jalpantyaiva muhur naneti nibhṛtaṃ pradhvasta-cāritrayā niḥśeṣeṇa samāpito rati-vidhir vācā tu nāṅgīkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ११३७) यत् पीन-स्तन-भार-लालस-लसद्-वासः स्फुरद्-गण्डया तन्वङ्ग्या रभसार्पितं सरभसं वक्त्रं मुहुः पीयते । तच् छ्लाघ्यं सुरतं च तत् तद् अमृतं तद् वस्तु तद् ब्रह्म तच् चेतो-हारि तद् एव तत् किम् अपि तत् तत्त्वान्तरं सर्वथा

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1137) yat pīna-stana-bhāra-lālasa-lasad-vāsaḥ sphurad-gaṇḍayā tanvaṅgyā rabhasārpitaṃ sarabhasaṃ vaktraṃ muhuḥ pīyate / tac chlāghyaṃ surataṃ ca tat tad amṛtaṃ tad vastu tad brahma tac ceto-hāri tad eva tat kim api tat tattvāntaraṃ sarvathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न बत विधृतः काञ्ची-स्थाने करः श्लथ-वाससि प्रहितम् असकृद् दीपे चक्षुर् घन-स्थिर-तेजसि । कुच-कलशयोर् ऊढः कम्पस् तया मम संनिधौ मनसिज-रुजो भावैर् उक्ता वचोभिर् अपह्नुताः

na bata vidhṛtaḥ kāñcī-sthāne karaḥ ślatha-vāsasi prahitam asakṛd dīpe cakṣur ghana-sthira-tejasi / kuca-kalaśayor ūḍhaḥ kampas tayā mama saṃnidhau manasija-rujo bhāvair uktā vacobhir apahnutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिनन्दस्य -- हर्षाश्रु-दूषित-विलोचनया मयाद्य किं तस्य तत् सखि निरूपितम् अङ्गम् अङ्गम् । रोमाञ्च-कञ्चुक-तिरस्कृत-देहया वा ज्ञातानि तानि परिरम्भ-सुखानि किं वा

abhinandasya -- harṣāśru-dūṣita-vilocanayā mayādya kiṃ tasya tat sakhi nirūpitam aṅgam aṅgam / romāñca-kañcuka-tiraskṛta-dehayā vā jñātāni tāni parirambha-sukhāni kiṃ vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचलस्य । (स्र्क्म् ११७४, अचल-दासस्य) स कस्मान् मे प्रेयान् सखि कथम् अहं तस्य दयिता यतो मां स्पृष्ट्वैव स्नपयति करं स्वेद-पयसा । विलोक्याश्लेषाद् अप्य् अवहित इवामील्य नयने व्युदञ्चद्-रोमाञ्च-स्थगित-वपुर् आलिङ्गति समाम्

acalasya | (Srkm 1174, acala-dāsasya) sa kasmān me preyān sakhi katham ahaṃ tasya dayitā yato māṃ spṛṣṭvaiva snapayati karaṃ sveda-payasā / vilokyāśleṣād apy avahita ivāmīlya nayane vyudañcad-romāñca-sthagita-vapur āliṅgati samām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् अपि किम् अपि मन्दं मन्दम् आसत्ति-योगाद् अविचलित-कपोलं जल्पतोश् च क्रमेण । अशिथिल-परिरम्भ-व्यापृतैकैक-दोष्णोर् अविदित-गत-यामा रात्रिर् एव व्यरंसीत्

kim api kim api mandaṃ mandam āsatti-yogād avicalita-kapolaṃ jalpatoś ca krameṇa / aśithila-parirambha-vyāpṛtaikaika-doṣṇor avidita-gata-yāmā rātrir eva vyaraṃsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवभूतेः (उराच। १।२७) दाक्षिण्याद् अभिमानतो रस-वशाद् विश्राम-हेतोर् मम प्रागल्भ्यात् यद् अनुष्ठितं मृगदृशा शक्यं न तद् योषिताम् । निर्व्यूढं न यदा तया तद् अखिलं खिन्नैस् ततस् तारकैः स-व्रीडैश् च विलोकितैर् मयि पुनर् न्यस्तः समस्तो व्ययः

bhavabhūteḥ (u.rā.ca. 1.27) dākṣiṇyād abhimānato rasa-vaśād viśrāma-hetor mama prāgalbhyāt yad anuṣṭhitaṃ mṛgadṛśā śakyaṃ na tad yoṣitām / nirvyūḍhaṃ na yadā tayā tad akhilaṃ khinnais tatas tārakaiḥ sa-vrīḍaiś ca vilokitair mayi punar nyastaḥ samasto vyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ११४९, महाकवेः) वलित-मनसोर् अप्य् अन्योन्यं समावृत-भावयोः पुनर् उपचित-प्राय-प्रेम्णोः पुनस् त्रप-माणयोः । इह हि निविड-व्रीडानङ्ग-ज्वरातुर-चेतसोर् नव-तरुणयोः को जानीते किम् अद्य फलिष्यति

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1149, mahākaveḥ) valita-manasor apy anyonyaṃ samāvṛta-bhāvayoḥ punar upacita-prāya-premṇoḥ punas trapa-māṇayoḥ / iha hi niviḍa-vrīḍānaṅga-jvarātura-cetasor nava-taruṇayoḥ ko jānīte kim adya phaliṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मीधरस्य -- द्रष्टुं केतक-पत्र-गर्भ-सुभगाम् ऊरु-प्रभाम् उत्सुकस् तत्-संवाहन-लीलया च शनकैर् उत्क्षिप्त-चण्डातकः । लज्जा-मुग्ध-विलोचन-स्मित-सुधा-निर्धौत-बिम्बाधरं कम्प-प्रश्लथ-बाहु-बन्धनम् असाव् आलिङ्गितो बालया

lakṣmīdharasya -- draṣṭuṃ ketaka-patra-garbha-subhagām ūru-prabhām utsukas tat-saṃvāhana-līlayā ca śanakair utkṣipta-caṇḍātakaḥ / lajjā-mugdha-vilocana-smita-sudhā-nirdhauta-bimbādharaṃ kampa-praślatha-bāhu-bandhanam asāv āliṅgito bālayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १०९८) निद्रार्तं किल लोचनं मृगदृशा विश्लेषयन्त्या कथां दीर्घापाङ्ग-सरित्-तरङ्ग-तरलं शय्याम् अनुप्रेषितम् । उज्जृम्भः किल वल्लभो ऽपि विरते वस्तुन्य् अपि प्रस्तुते घूर्णन्ती किल सापि हूङ्कृतवती शून्यं सखी दक्षिणा

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1098) nidrārtaṃ kila locanaṃ mṛgadṛśā viśleṣayantyā kathāṃ dīrghāpāṅga-sarit-taraṅga-taralaṃ śayyām anupreṣitam / ujjṛmbhaḥ kila vallabho 'pi virate vastuny api prastute ghūrṇantī kila sāpi hūṅkṛtavatī śūnyaṃ sakhī dakṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वैकासन-संस्ह्तिते प्रियतमे पश्चाद् उपेत्यादराद् एकस्या नयने पिद्याय विहित-क्रीडानुबन्ध-च्छलः । ईषद्-वक्रिम-कन्धरः स-पुलकः प्रेमोल्लसन्-मानसाम् अन्तर्-हास-लसत्-कपोल-फलकां धूर्तो ऽपरां चुम्बति

dṛṣṭvaikāsana-saṃshtite priyatame paścād upetyādarād ekasyā nayane pidyāya vihita-krīḍānubandha-cchalaḥ / īṣad-vakrima-kandharaḥ sa-pulakaḥ premollasan-mānasām antar-hāsa-lasat-kapola-phalakāṃ dhūrto 'parāṃ cumbati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुचोपान्तं कान्ते लिखति नखराग्रैर् अकलितं ततः किंचित् पश्चाद् वलति च मुखेन्दौ मृगदृशः । बहिर् व्याजामर्ष-प्रसर-परुषान्तर्-गत-रसा निरीक्ष्या रे मायी किम् इदम् इति पूर्वा विजयते

kucopāntaṃ kānte likhati nakharāgrair akalitaṃ tataḥ kiṃcit paścād valati ca mukhendau mṛgadṛśaḥ / bahir vyājāmarṣa-prasara-paruṣāntar-gata-rasā nirīkṣyā re māyī kim idam iti pūrvā vijayate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवचन्द्रस्य -- आश्लेषः प्रथमं क्रमेण विजिते कृत्ये धनस्यार्पणं केलि-द्यूत-विधौ पणं प्रियतमे कान्तां पुनः पृच्छति । अन्तर्-गूढ-विगाढ-संभ्रम-रस-स्फारी-भवद्-गण्डया तूष्णीं शारि-विसारणाय निहितः खेदाम्बु-गर्भः करः

jīvacandrasya -- āśleṣaḥ prathamaṃ krameṇa vijite kṛtye dhanasyārpaṇaṃ keli-dyūta-vidhau paṇaṃ priyatame kāntāṃ punaḥ pṛcchati / antar-gūḍha-vigāḍha-saṃbhrama-rasa-sphārī-bhavad-gaṇḍayā tūṣṇīṃ śāri-visāraṇāya nihitaḥ khedāmbu-garbhaḥ karaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजशेखरस्य । (स्र्क् सौक। १०६७ योगेश्वरस्य, स्प्द्शाप। ३६६४, स्म्व्सूमु। ७५।५) आश्लेष-चुम्बन-रतोत्सव-कौतुकानि क्रीडा दुरोत्दर-पणः प्रतिभूर् अनङ्गः । भोगः स यद्यपि जये च पराजये च यूनोर् मनस् तद् अपि वाञ्छति जेतुम् एव

rājaśekharasya | (Srk sa.u.ka. 1067 yogeśvarasya, Spdśā.pa. 3664, Smvsū.mu. 75.5) āśleṣa-cumbana-ratotsava-kautukāni krīḍā durotdara-paṇaḥ pratibhūr anaṅgaḥ / bhogaḥ sa yadyapi jaye ca parājaye ca yūnor manas tad api vāñchati jetum eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुरारेः । (अर् ७।११५, स्प्द्शाप। ३६६१, स्म्व्सूमु। ७५।७, स्क्म्सौक। १०६६) कलह-कलया यत् संवृत्यै त्रपावनतानना पिहित-पुलकोद्भेदं सुभ्रूश् चकर्ष न कञ्चुकम् । दयितम् अभितस् ताम् उत्कण्ठां विवव्रुर् अनन्तरं झटिति झटिति त्रुट्यन्तो ऽन्तः स्तनांशुक-सन्धयः

murāreḥ | (Ar 7.115, Spdśā.pa. 3661, Smvsū.mu. 75.7, Skmsa.u.ka. 1066) kalaha-kalayā yat saṃvṛtyai trapāvanatānanā pihita-pulakodbhedaṃ subhrūś cakarṣa na kañcukam / dayitam abhitas tām utkaṇṭhāṃ vivavrur anantaraṃ jhaṭiti jhaṭiti truṭyanto 'ntaḥ stanāṃśuka-sandhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रति-पति-धनुर्-ज्या-टङ्कारो मद-द्विप-डिण्डिमः स-पुलक-जल-प्रेम-प्रावृट्-पयोधर-गर्जितम् । निधुवन-युधस् तूर्यातोद्यं जहार नत-भ्रुवां जघन-सरसी-हंस-स्वानः श्रुतिं रसना-रवः

rati-pati-dhanur-jyā-ṭaṅkāro mada-dvipa-ḍiṇḍimaḥ sa-pulaka-jala-prema-prāvṛṭ-payodhara-garjitam / nidhuvana-yudhas tūryātodyaṃ jahāra nata-bhruvāṃ jaghana-sarasī-haṃsa-svānaḥ śrutiṃ rasanā-ravaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युगलम् अगलत् तर्षोत्कर्षे तरूत्पल-गौरयोः पटु-विघटनाद् ऊर्वोः पूर्वं प्रिये परिपश्यति । श्रुति-कुवलयं दीपोच्छित्त्यै निरास यद् अङ्गना ज्वलति रसना-रोचिर् दीपे तद् आप निरर्थताम्

yugalam agalat tarṣotkarṣe tarūtpala-gaurayoḥ paṭu-vighaṭanād ūrvoḥ pūrvaṃ priye paripaśyati / śruti-kuvalayaṃ dīpocchittyai nirāsa yad aṅganā jvalati rasanā-rocir dīpe tad āpa nirarthatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशन-दशनैर् ओष्ठो मम्लौ न पल्लव-कोमलो व्यसहत नख-च्छेदानङ्गं शिरीष-मृदु-च्छवि । न भुज-लतिका-गाढाश्लेषैः श्रमं ललिता ययुर् युवतिषु किम् अप्य् अव्याख्येयं स्मरस्य विजृम्भितम्

daśana-daśanair oṣṭho mamlau na pallava-komalo vyasahata nakha-cchedānaṅgaṃ śirīṣa-mṛdu-cchavi / na bhuja-latikā-gāḍhāśleṣaiḥ śramaṃ lalitā yayur yuvatiṣu kim apy avyākhyeyaṃ smarasya vijṛmbhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् उपगमिता भर्त्रा तप्त-द्विलोह-वेदकतां उत रमयितुः स्यूताङ्गे ऽङ्गे शितैः स्मर-सायकैः । विलयनम् अथ प्राप्ता रागानलोष्मभिर् इत्य् अहो न पति-भुजयोर् निष्यन्दान्तः प्रिया निरवीयत

kim upagamitā bhartrā tapta-dviloha-vedakatāṃ uta ramayituḥ syūtāṅge 'ṅge śitaiḥ smara-sāyakaiḥ / vilayanam atha prāptā rāgānaloṣmabhir ity aho na pati-bhujayor niṣyandāntaḥ priyā niravīyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.