Library·Vidyakara: Subhasitaratnakosa·29
शृङ्गारे सूत्रधारः कुसुम-शर-मुनेर् आश्रमे ब्रह्मचारी नारीणाम् आदिदेवस् त्रिभुवन-महितो राग-राज्ये पुरोधाः । ज्योत्स्नासत्रं दधानः पुर-मथन-जटाजूट-कोटीशयालुर् देवः क्षीरोद-जन्मा जयति कुमुदिनी-कामुकः श्वेत-भानुः
śṛṅgāre sūtradhāraḥ kusuma-śara-muner āśrame brahmacārī nārīṇām ādidevas tribhuvana-mahito rāga-rājye purodhāḥ / jyotsnāsatraṃ dadhānaḥ pura-mathana-jaṭājūṭa-koṭīśayālur devaḥ kṣīroda-janmā jayati kumudinī-kāmukaḥ śveta-bhānuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुकल्पस्य (स्क्म्सौक। ३५६) शशधरः कुमुदाकर-बान्धवः कमल-षण्ड-निमीलन-पण्डितः । अयम् उदेति करेण दिग्-अङ्गनाः परिमृषन्न् इव कुङ्कुम-कान्तिना
vasukalpasya (Skmsa.u.ka. 356) śaśadharaḥ kumudākara-bāndhavaḥ kamala-ṣaṇḍa-nimīlana-paṇḍitaḥ / ayam udeti kareṇa dig-aṅganāḥ parimṛṣann iva kuṅkuma-kāntinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजश्रियः -- लोकाः शोकं त्यजत न चिर-स्थायिनी ध्वान्त-वृत्तिर् भद्रे यायाः कुमुदिनि मुदं मुञ्च मोहं चकोर । स्वच्छ-ज्योत्स्नामृत-रस-नदी-स्रोतसाम् एक-शैलः सो ऽयं श्रीमान् उदयति शशी विश्व-सामान्य-दीपः
rājaśriyaḥ -- lokāḥ śokaṃ tyajata na cira-sthāyinī dhvānta-vṛttir bhadre yāyāḥ kumudini mudaṃ muñca mohaṃ cakora / svaccha-jyotsnāmṛta-rasa-nadī-srotasām eka-śailaḥ so 'yaṃ śrīmān udayati śaśī viśva-sāmānya-dīpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतौ राजश्रियः -- कर्पूरैः किम् अपूरि किं मलयजैर् आलेपि किं पारदैर् अक्षालि स्फटिकोपलैः किम् अघटि द्याव्-आपृथिव्योर् वपुः । एतत् तर्कय कैरव-क्लम-हरे शृङ्गार-दीक्षा-गुरौ दिक्कान्तामुकुरे चकोर-सुहृदि प्रौढे तुषार-त्विषि
etau rājaśriyaḥ -- karpūraiḥ kim apūri kiṃ malayajair ālepi kiṃ pāradair akṣāli sphaṭikopalaiḥ kim aghaṭi dyāv-āpṛthivyor vapuḥ / etat tarkaya kairava-klama-hare śṛṅgāra-dīkṣā-gurau dikkāntāmukure cakora-suhṛdi prauḍhe tuṣāra-tviṣi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलाधारो वक्रः स्फुरद्-अधर-रागो नव-तनुर् गलन्-मानावेशास् तरुण-रमणीर् नागर इव । घन-श्रोणी-बिम्बे नयन-मुकुले चाधर-दले कपोले ग्रीवायां कुच-कलशयोश् चुम्बति शशी
kalādhāro vakraḥ sphurad-adhara-rāgo nava-tanur galan-mānāveśās taruṇa-ramaṇīr nāgara iva / ghana-śroṇī-bimbe nayana-mukule cādhara-dale kapole grīvāyāṃ kuca-kalaśayoś cumbati śaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकण्ठस्य । (स्र्क्म् ४१५) संबन्धी रघु-भूभुजां मनसिज-व्यापार-दीक्षा-गुरुर् गौराङ्गी-वदनोपमा-परिचितस् तारा-वधू-वल्लभः । चन्द्रः सुन्दरि दृश्यताम् अयम् इतश् चण्डीश-चूडामणिः सद्यो-मार्जित-दाक्षिणात्य-युवती-दन्तावदात-द्युतिः
śrīkaṇṭhasya | (Srkm 415) saṃbandhī raghu-bhūbhujāṃ manasija-vyāpāra-dīkṣā-gurur gaurāṅgī-vadanopamā-paricitas tārā-vadhū-vallabhaḥ / candraḥ sundari dṛśyatām ayam itaś caṇḍīśa-cūḍāmaṇiḥ sadyo-mārjita-dākṣiṇātya-yuvatī-dantāvadāta-dyutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेखाम् अनङ्ग-पुरतोरण-कान्ति-भाजम् इन्दोर् विलोकय तनूदरि नूतनस्य । देशान्तर-प्रणयिनोर् अपि यत्र यूनोर् नूनं मिथः सखि मिलन्ति विलोकितानि
lekhām anaṅga-puratoraṇa-kānti-bhājam indor vilokaya tanūdari nūtanasya / deśāntara-praṇayinor api yatra yūnor nūnaṃ mithaḥ sakhi milanti vilokitāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजशेखरस्य । (स्क्म्सौक। ३६२, वसुकल्पस्य) नैतन् नभो लवण-तोय-धिरेष पश्य छाया-पथश् च न भवत्य् अयम् अस्य सेतुः । नायं शशि निविड-पिण्डित-भोग एष शेषो न लाञ्छनम् इदं हरिर् एष सुप्तः
rājaśekharasya | (Skmsa.u.ka. 362, vasukalpasya) naitan nabho lavaṇa-toya-dhireṣa paśya chāyā-pathaś ca na bhavaty ayam asya setuḥ / nāyaṃ śaśi niviḍa-piṇḍita-bhoga eṣa śeṣo na lāñchanam idaṃ harir eṣa suptaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपाले मार्जारः पय इति करान् लेढि शशिनः तरु-च्छिद्र-प्रोतान् बिसम् इति करी संकलयति । रतान्ते तल्प-स्थान् हरति वनिताप्य् अंशुकम् इव प्रभा-मत्तश् चन्द्रो जगद् इदम् अहो विक्लवयति
kapāle mārjāraḥ paya iti karān leḍhi śaśinaḥ taru-cchidra-protān bisam iti karī saṃkalayati / ratānte talpa-sthān harati vanitāpy aṃśukam iva prabhā-mattaś candro jagad idam aho viklavayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवति भविष्यति किम् इदं निपतिष्यति बिम्बम् अम्बराच् छशिनः । अहम् अपि चन्दनपङ्कैर् अङ्कम् अनङ्कं करिष्यामि
bhavati bhaviṣyati kim idaṃ nipatiṣyati bimbam ambarāc chaśinaḥ / aham api candanapaṅkair aṅkam anaṅkaṃ kariṣyāmi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजशेखरस्य (क्प् ५४६, स्व्सुआ। १९९४, स्क्सकआ। ३।११४, स्क्म्सौक। ३८२) भवति भविष्यति किम् इदं निपतिष्यति बिम्बम् अम्बराद् शशिनः ।* अहम् अपि चन्दन-पङ्कैर् अङ्कम् अनङ्कं करिष्यामि ॥ विद्स्र्क् २९।१० *(९०६) ॥* भिक्षुसुमतेः -- चिताचक्रं चन्द्रः कुसुम-धनुषो दग्ध-वपुषः कलङ्कस् तत्रत्यो वहति मलिनाङ्गार-तुलनाम् । इदं त्व् अस्य ज्योतिर् दर-दलित-कर्पूर-धवलं मरुद्भिर् भस्मेव प्रसरति विकीर्णं दिशि दिशि
rājaśekharasya (Kp 546, Sv.su.ā. 1994, Sksa.ka.ā. 3.114, Skmsa.u.ka. 382) bhavati bhaviṣyati kim idaṃ nipatiṣyati bimbam ambarād śaśinaḥ /* aham api candana-paṅkair aṅkam anaṅkaṃ kariṣyāmi // VidSrk 29.10 *(906) //* bhikṣusumateḥ -- citācakraṃ candraḥ kusuma-dhanuṣo dagdha-vapuṣaḥ kalaṅkas tatratyo vahati malināṅgāra-tulanām / idaṃ tv asya jyotir dara-dalita-karpūra-dhavalaṃ marudbhir bhasmeva prasarati vikīrṇaṃ diśi diśi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यः कुङ्कुम-पङ्क-पिच्छिलम् इव व्योमाङ्गणं कल्पयन् पश्यैरावत-कान्त-दन्त-मुसल-च्छेदोपमेयाकृतिः । उद्गच्छत्य् अयम् अच्छ-मौक्तिक-मणि-प्रालम्ब-लम्बैः करैर् मुग्धानां स्मर-लेख-वाचन-कला-केलि-प्रदीपः शशी
sadyaḥ kuṅkuma-paṅka-picchilam iva vyomāṅgaṇaṃ kalpayan paśyairāvata-kānta-danta-musala-cchedopameyākṛtiḥ / udgacchaty ayam accha-mauktika-maṇi-prālamba-lambaiḥ karair mugdhānāṃ smara-lekha-vācana-kalā-keli-pradīpaḥ śaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजशेखरस्य । (स्क्म्सौक। ३७७) असाव् एक-द्वि-त्रि-प्रभृति-परिपाट्या प्रकटयन् कलाः स्वैरं स्वैरं नव-कमल-कन्दाङ्कुर-रुचः । पुरन्ध्रीणां प्रेयो-विरह-दहनोद्दीपित-दृशां कटाक्षेभ्यो बिभ्यन् निभृतम् इव चन्द्रो ऽभ्युदयते
rājaśekharasya | (Skmsa.u.ka. 377) asāv eka-dvi-tri-prabhṛti-paripāṭyā prakaṭayan kalāḥ svairaṃ svairaṃ nava-kamala-kandāṅkura-rucaḥ / purandhrīṇāṃ preyo-viraha-dahanoddīpita-dṛśāṃ kaṭākṣebhyo bibhyan nibhṛtam iva candro 'bhyudayate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १२१८, राजशेखरस्य) उन्मीलन्ति मृणाल-कोमल-रुचो राजीव-संवर्तिका- संवर्त-व्रत-वृत्तयः कतिपये पीयूष-भानोः कराः । अप्य् उस्रैर् धवली-भवत्सु गिरिषु क्षुब्धो ऽयम् उन्मज्जता विश्वेनेव तमो-मयो निधिर् अपाम् अह्नाय फेनायते
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1218, rājaśekharasya) unmīlanti mṛṇāla-komala-ruco rājīva-saṃvartikā- saṃvarta-vrata-vṛttayaḥ katipaye pīyūṣa-bhānoḥ karāḥ / apy usrair dhavalī-bhavatsu giriṣu kṣubdho 'yam unmajjatā viśveneva tamo-mayo nidhir apām ahnāya phenāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्मीरेण दिहानम् अम्बर-तलं वाम-भ्रुवाम् आननद्- वैराज्यं विदधानम् इन्दु-दृषदां भिन्दानम् अम्भः-शिराः । प्रत्युद्यत्-पुरुहूत-पत्तन-वधू-दत्तार्घ-दूर्वाङ्कुर- क्षीवोत्सङ्ग-कुरङ्गम् ऐन्दवम् इदं तद् बिम्बम् उज्जृम्भते
kāśmīreṇa dihānam ambara-talaṃ vāma-bhruvām ānanad- vairājyaṃ vidadhānam indu-dṛṣadāṃ bhindānam ambhaḥ-śirāḥ / pratyudyat-puruhūta-pattana-vadhū-dattārgha-dūrvāṅkura- kṣīvotsaṅga-kuraṅgam aindavam idaṃ tad bimbam ujjṛmbhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैवायं भगवान् उदञ्चति शशी गव्यूति-मात्रीम् अपि द्याम् अद्यापि तमस् तु कौरव-कुल-श्री-चाटु-काराः कराः । मथ्नन्ति स्थल-सीम्नि शैल-गहनोत्सङ्गेषु संरुन्धते जीव-ग्राहम् इव क्वचित् क्वचिद् अपि च्छायासु गृह्णन्ति च
naivāyaṃ bhagavān udañcati śaśī gavyūti-mātrīm api dyām adyāpi tamas tu kaurava-kula-śrī-cāṭu-kārāḥ karāḥ / mathnanti sthala-sīmni śaila-gahanotsaṅgeṣu saṃrundhate jīva-grāham iva kvacit kvacid api cchāyāsu gṛhṇanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं नु ध्वान्त-पयोधिर् एष कतक-क्षोदैर् इवेन्दोः करैर् अत्यच्छो ऽयम् अधश् च पङ्कम् अखिलं छायापदेशाद् अभूत् । किं वा तत्-कर-कर्तरीभिर् अभितो निस्तक्षणाद् उज्ज्वलं व्योमैवेदम् इतस् ततश् च पतिताश् छाया-छलेन त्वचः
kiṃ nu dhvānta-payodhir eṣa kataka-kṣodair ivendoḥ karair atyaccho 'yam adhaś ca paṅkam akhilaṃ chāyāpadeśād abhūt / kiṃ vā tat-kara-kartarībhir abhito nistakṣaṇād ujjvalaṃ vyomaivedam itas tataś ca patitāś chāyā-chalena tvacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दल-वितति-भृतां तले तरूणां इह तिल-तण्डुलितं मृगाङ्क-रोचिः । मद-चपल-चकोर-चञ्चु-कोटी- कवलन-तुच्छम् इवान्तरान्तर् आभूत्
dala-vitati-bhṛtāṃ tale tarūṇāṃ iha tila-taṇḍulitaṃ mṛgāṅka-rociḥ / mada-capala-cakora-cañcu-koṭī- kavalana-tuccham ivāntarāntar ābhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा पौरस्त्यायां दिशि कुमुद-केदार-कलिका- कपाटघ्नीम् इन्दुः किरण-लहरीम् उल्ललयति । समन्ताद् उन्मीलद्-बहु-जल-बिन्दुस्तबकिनो यथा पुञ्जायन्ते प्रति-गुण-कमेणाङ्क-मणयः
tathā paurastyāyāṃ diśi kumuda-kedāra-kalikā- kapāṭaghnīm induḥ kiraṇa-laharīm ullalayati / samantād unmīlad-bahu-jala-bindustabakino yathā puñjāyante prati-guṇa-kameṇāṅka-maṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुरारेः । (अर् २।७८, स्क्म्सौक। ४०७) भूयस् तराणि यद् अमूनि तमस्विनीषु ज्योत्स्नीषु च प्रविरलानि ततः प्रतीमः । संध्यानलेन भृशम् अम्बर-मूषिकायाम् आवर्तितैर् उडुभिर् एव भृतो ऽयम् इन्दुः
murāreḥ | (Ar 2.78, Skmsa.u.ka. 407) bhūyas tarāṇi yad amūni tamasvinīṣu jyotsnīṣu ca praviralāni tataḥ pratīmaḥ / saṃdhyānalena bhṛśam ambara-mūṣikāyām āvartitair uḍubhir eva bhṛto 'yam induḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं प्राक् प्रत्यग् अवाग् उदञ्चि ककुभां नामानि संबिभ्रतं ज्योत्स्ना-जाल-झल-ज्झलाभिर् अभितो लुम्पन्तम् अन्धं तमः । प्राचीनाद् अचलाद् इतस् त्रि-जगताम् आलोक-बीजाद् बहिर् निर्यान्तं हरिणाङ्कम् अङ्कुरम् इव द्रष्टुं जनो जीवति
yaṃ prāk pratyag avāg udañci kakubhāṃ nāmāni saṃbibhrataṃ jyotsnā-jāla-jhala-jjhalābhir abhito lumpantam andhaṃ tamaḥ / prācīnād acalād itas tri-jagatām āloka-bījād bahir niryāntaṃ hariṇāṅkam aṅkuram iva draṣṭuṃ jano jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राचीनाचल-चूल-चन्द्र-मणिभिर् निर्व्यूढ-पाद्यं निजैर् निर्यासैर् उडुभिर् निजेन वपुषा दत्तार्घलाजाञ्जलि । अन्तः-प्रौढ-कलङ्क-तुच्छम् अभितः सान्द्रं परिस्तीर्यते बिम्बाद् अङ्कुर-भग्न-नैशिक-तमः-संदोहम् इन्दोर् महः
prācīnācala-cūla-candra-maṇibhir nirvyūḍha-pādyaṃ nijair niryāsair uḍubhir nijena vapuṣā dattārghalājāñjali / antaḥ-prauḍha-kalaṅka-tuccham abhitaḥ sāndraṃ paristīryate bimbād aṅkura-bhagna-naiśika-tamaḥ-saṃdoham indor mahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुरारेर् अमी शशिनम् असूत प्राची नृत्यति मदनो हसन्ति ककुभो ऽपि । कुमुदरजःपटवासं विकिरति गगनाङ्गणे पवनः
murārer amī śaśinam asūta prācī nṛtyati madano hasanti kakubho 'pi / kumudarajaḥpaṭavāsaṃ vikirati gaganāṅgaṇe pavanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुरारेर् अमी (अनर्घ-राघव ७।७२) शशिनम् असूत प्राची नृत्यति मदनो हसन्ति ककुभो ऽपि ।* कुमुद-रजः-पट-वासं विकिरति गगनाङ्गने पवनः ॥ विद्स्र्क् २९।२३ *(९१९) ॥* धर्म-कीर्तेः । (स्क्म्सौक। ४०६) कह्लार-स्पर्शि-गर्भैः शिशिर-परिगमात् कान्तिमद्भिः कराग्रैश् चन्द्रेणालिङ्गितायास् तिमिर-निवसने स्रंसमाने रजन्याः । अन्योन्यालोकनीभिः परिचय-जनित-प्रेम-निस्यन्दिनीभिर् दूरारूढे प्रमोदे हसितम् इव परिस्पष्टम् आशा-वधूभिः
murārer amī (anargha-rāghava 7.72) śaśinam asūta prācī nṛtyati madano hasanti kakubho 'pi /* kumuda-rajaḥ-paṭa-vāsaṃ vikirati gaganāṄgane pavanaḥ // VidSrk 29.23 *(919) //* dharma-kīrteḥ | (Skmsa.u.ka. 406) kahlāra-sparśi-garbhaiḥ śiśira-parigamāt kāntimadbhiḥ karāgraiś candreṇāliṅgitāyās timira-nivasane sraṃsamāne rajanyāḥ / anyonyālokanībhiḥ paricaya-janita-prema-nisyandinībhir dūrārūḍhe pramode hasitam iva parispaṣṭam āśā-vadhūbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणिनेः ॥ (स्क्म्सौक। ४११) अद्यापि स्तन-शैल-दुर्ग-विषमे सीमन्तिनीनां हृदि स्थातुं वाञ्छति मान एष धिग् इति क्रोधाद् इवालोहितः । उद्यद्-दूरतर-प्रसारित-करः कर्षत्य् असौ तत्-क्षणात् फुल्लत्-कैरव-कोश-निःसर-दलि-श्रेणी-कृपाणं शशी
pāṇineḥ || (Skmsa.u.ka. 411) adyāpi stana-śaila-durga-viṣame sīmantinīnāṃ hṛdi sthātuṃ vāñchati māna eṣa dhig iti krodhād ivālohitaḥ / udyad-dūratara-prasārita-karaḥ karṣaty asau tat-kṣaṇāt phullat-kairava-kośa-niḥsara-dali-śreṇī-kṛpāṇaṃ śaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुकल्पस्य । (म्न् २।४१, स्क्म्सौक। ३७६, स्प्द्शाप। ३६३६, स्द्साद। उन्देर् ७।४, क्प् २३७) यातस्यास्तम् अनन्तरं दिन-कृतो वेशेन रागान्वितः स्वैरं शीतकरः करं कमलिनीम् आलिङ्गितुं योजयन् । शीत-स्पर्शम् अवाप्य संप्रति तथा गुप्ते मुखाम्भोरुहे हासेनेव कुमुद्वती-वनितया वैलक्ष्य-पाण्डू-कृतः
vasukalpasya | (Mn 2.41, Skmsa.u.ka. 376, Spdśā.pa. 3636, Sdsā.da. under 7.4, Kp 237) yātasyāstam anantaraṃ dina-kṛto veśena rāgānvitaḥ svairaṃ śītakaraḥ karaṃ kamalinīm āliṅgituṃ yojayan / śīta-sparśam avāpya saṃprati tathā gupte mukhāmbhoruhe hāseneva kumudvatī-vanitayā vailakṣya-pāṇḍū-kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुकल्पस्य । (स्क्म्सौक। ४१३, म्न् २।४२) तथोद्दामैर् इन्दोः सरस-विस-दण्ड-द्युति-धरैर् मयूखैर् विक्रान्तं सपदि परितः पीत-तिमिरैः । दिनं-मन्या रात्रिश् चकित-चकितं कौशिक-कुलं प्रफुल्लं निद्राणैः कथम् अपि यथाम्भोरुह-वनैः
vasukalpasya | (Skmsa.u.ka. 413, Mn 2.42) tathoddāmair indoḥ sarasa-visa-daṇḍa-dyuti-dharair mayūkhair vikrāntaṃ sapadi paritaḥ pīta-timiraiḥ / dinaṃ-manyā rātriś cakita-cakitaṃ kauśika-kulaṃ praphullaṃ nidrāṇaiḥ katham api yathāmbhoruha-vanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धोयीकस्य (स्क्म्सौक। ४२०, योगेश्वरस्य) उद्दर्प-हूण-तरुणी-रमणोपमर्द- भुग्नोन्नत-स्तन-निवेश-निभं हिमांशोः । बिम्बं कठोर-विसकाण्ड-कडार-गौरैर् विष्णोः पदं प्रथमम् अग्रकरैर् व्यनक्ति
dhoyīkasya (Skmsa.u.ka. 420, yogeśvarasya) uddarpa-hūṇa-taruṇī-ramaṇopamarda- bhugnonnata-stana-niveśa-nibhaṃ himāṃśoḥ / bimbaṃ kaṭhora-visakāṇḍa-kaḍāra-gaurair viṣṇoḥ padaṃ prathamam agrakarair vyanakti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपराजित-रक्षितस्य । (स्क्म्सौक। ३६७) तमोभिर् दिक्कालैर् वियद् अपि विलङ्घ्य क्व नु गतं गता द्राङ्मुद्रापि क्व नु कुमुद-कोषस्य सरसः । क्व धैर्यं तच् चाब्धेर् विदितम् उदयाद्रेः प्रतिसर- स्थली-मध्यासीने शशिनि जगद् अप्य् आकुलम् इदम्
aparājita-rakṣitasya | (Skmsa.u.ka. 367) tamobhir dikkālair viyad api vilaṅghya kva nu gataṃ gatā drāṅmudrāpi kva nu kumuda-koṣasya sarasaḥ / kva dhairyaṃ tac cābdher viditam udayādreḥ pratisara- sthalī-madhyāsīne śaśini jagad apy ākulam idam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपराजित्स्य । (स्क्म्सौक। ४३४, अपराजित-रक्षितस्य) प्रथमम् अरुण-च्छायस् तावत् ततः कनक-प्रभस् तद् अनु विरहोत्ताम्यत्-तन्वी-कपोल-तल-द्युतिः । प्रसरति पुनर् ध्वान्त-ध्वंस-क्षमः क्षणदामुखे सरस-बिसिनी-कन्द-च्छेद-च्छविर् मृग-लाञ्छनः
aparājitsya | (Skmsa.u.ka. 434, aparājita-rakṣitasya) prathamam aruṇa-cchāyas tāvat tataḥ kanaka-prabhas tad anu virahottāmyat-tanvī-kapola-tala-dyutiḥ / prasarati punar dhvānta-dhvaṃsa-kṣamaḥ kṣaṇadāmukhe sarasa-bisinī-kanda-ccheda-cchavir mṛga-lāñchanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (क्प् १३९, स्व्सुआ। २००४, स्म्व्सूमु। ७२।४, स्क्म्सौक। ३९६, राजशेखरस्य) चन्द्रः क्षीरम् इव क्षरत्य् अविरतं धारा-सहस्रोत्करैर् उद्ग्रीवैस् तृषितैर् इवाद्य कुमुदैर् ज्योत्स्ना-पयः पीयते । क्षीरोदाम्भसि मज्जतीव दिवस-व्यापार-खिन्नं जगत् तत् क्षोभाज् जल-बुद्बुदा इव तरन्त्यालोहितास् तारकाः
kasyacit | (Kp 139, Svsu.ā. 2004, Smvsū.mu. 72.4, Skmsa.u.ka. 396, rājaśekharasya) candraḥ kṣīram iva kṣaraty avirataṃ dhārā-sahasrotkarair udgrīvais tṛṣitair ivādya kumudair jyotsnā-payaḥ pīyate / kṣīrodāmbhasi majjatīva divasa-vyāpāra-khinnaṃ jagat tat kṣobhāj jala-budbudā iva tarantyālohitās tārakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्णाम् स्फटिकालवाललक्ष्मीं प्रवहति शशिबिम्बम् अम्बरोद्याने । किरणजलसिक्तलाञ्छनबालतमालैकविटपस्य
caturṇām sphaṭikālavālalakṣmīṃ pravahati śaśibimbam ambarodyāne / kiraṇajalasiktalāñchanabālatamālaikaviṭapasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्णाम् । (स्क्म्सौक। ३९०, विक्रमादित्य-चण्डाल-विद्या-कालि-दासानाम्) स्फटिकाल-वाल-लक्ष्मीं प्रवहति शशि-बिम्बम् अम्बरोद्याने ।* किरण-जल-सिक्त-लाञ्छन-बाल-तमालैक-विटपस्य ॥ विद्स्र्क् २९।३२ *(९२८) ॥* कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ३९४, राजशेखरस्य) इह बहलितम् इन्दोर् दीधितीनां प्रभाभिर् मद-विकल-चकोरी-चञ्चु-मुद्राङ्किताभिः । रति-भर-परिखेद-स्रस्तरार्थं वधूनां कर-किसलय-लीला-भञ्जन-व्यञ्जिकाभिः
caturṇām | (Skmsa.u.ka. 390, vikramāditya-caṇḍāla-vidyā-kāli-dāsānām) sphaṭikāla-vāla-lakṣmīṃ pravahati śaśi-bimbam ambarodyāne /* kiraṇa-jala-sikta-lāñchana-bāla-tamālaika-viṭapasya // VidSrk 29.32 *(928) //* kasyacit | (Skmsa.u.ka. 394, rājaśekharasya) iha bahalitam indor dīdhitīnāṃ prabhābhir mada-vikala-cakorī-cañcu-mudrāṅkitābhiḥ / rati-bhara-parikheda-srastarārthaṃ vadhūnāṃ kara-kisalaya-līlā-bhañjana-vyañjikābhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजनि-पुरन्ध्रि-रोध्र-तिलकस् तिमिर-द्विप-यूथ-केसरी रजत-मयो ऽभिषेक-कलशः कुसुमायुध-मेदिनी-पतेः । अयम् उदयाचलैक-चूडामणिर् अभिनव-दर्पणो दिशां उदयति गगन-सरसि हंसस्य हसन्न् इव विभ्रमं शशी
rajani-purandhri-rodhra-tilakas timira-dvipa-yūtha-kesarī rajata-mayo 'bhiṣeka-kalaśaḥ kusumāyudha-medinī-pateḥ / ayam udayācalaika-cūḍāmaṇir abhinava-darpaṇo diśāṃ udayati gagana-sarasi haṃsasya hasann iva vibhramaṃ śaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणस्य -- एष सान्द्र-तिमिरे गगनान्ते वारिणीव मलिने यमुनायाः । भाति पक्ष-पुट-गोपित-चञ्चू राज-हंस इव शीत-मयूखः
bāṇasya -- eṣa sāndra-timire gaganānte vāriṇīva maline yamunāyāḥ / bhāti pakṣa-puṭa-gopita-cañcū rāja-haṃsa iva śīta-mayūkhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गगन-तल-तडाग-प्रान्त-सीम्नि प्रदोष- प्रबलतर-वराहोत्खन्यमानश् चकास्ति । परिकलित-कलङ्कः स्तोक-पङ्कानुलेपो निज-किरण-मृणाली-मूल-कन्दो ऽयम् इन्दुः
gagana-tala-taḍāga-prānta-sīmni pradoṣa- prabalatara-varāhotkhanyamānaś cakāsti / parikalita-kalaṅkaḥ stoka-paṅkānulepo nija-kiraṇa-mṛṇālī-mūla-kando 'yam induḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिणत-लवली-फलाभिपाण्डुस् तनुर् अभवन् मलिनोदरा हिमांशोः । जन-हृदय-विभेद-कुण्ठितेषोर् विशिख-निशात-शिलेव मन्मथस्य
pariṇata-lavalī-phalābhipāṇḍus tanur abhavan malinodarā himāṃśoḥ / jana-hṛdaya-vibheda-kuṇṭhiteṣor viśikha-niśāta-śileva manmathasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लब्धोदये सुहृदि चन्द्रमसि स्व-वृद्धिर् आसाद्य भिन्न-समयस् त्रिदशोद्धृतानि । रत्नानि लिप्सुर् इव दिग्-भुवनान्तराले ज्योत्स्ना-छलेन धवलो जलधिर् जगाह
labdhodaye suhṛdi candramasi sva-vṛddhir āsādya bhinna-samayas tridaśoddhṛtāni / ratnāni lipsur iva dig-bhuvanāntarāle jyotsnā-chalena dhavalo jaladhir jagāha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणपतेः -- पिनष्टीव तरङ्गाग्रैर् अर्णवः फेन-चन्दनम् । तद् आदाय करैर् इन्दुर् लिम्पतीव दिग्-अङ्गनाम्
gaṇapateḥ -- pinaṣṭīva taraṅgāgrair arṇavaḥ phena-candanam / tad ādāya karair indur limpatīva dig-aṅganām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वस्वं गगन-श्रिया रति-पतेर् विश्वास-पात्रं सखा वास्तव्यो हर-मूर्ध्नि सर्व-भुवन-ध्वान्तौघ-मुष्टिन्धयः । क्षीराम्भोधि-रसायनं कमलिनी-निद्रौषधी-पल्लवो देवः कान्ति-महा-धनो विजयते दाक्षायणी-वल्लभः
sarvasvaṃ gagana-śriyā rati-pater viśvāsa-pātraṃ sakhā vāstavyo hara-mūrdhni sarva-bhuvana-dhvāntaugha-muṣṭindhayaḥ / kṣīrāmbhodhi-rasāyanaṃ kamalinī-nidrauṣadhī-pallavo devaḥ kānti-mahā-dhano vijayate dākṣāyaṇī-vallabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्पूर-द्रवशीकरोत्कर-महा-नीहार-मग्नाम् इव प्रत्यग्रामृत-फेन-पङ्क-पटली-लेपोपदिग्धाम् इव । स्वच्छैक-स्फटिकाश्म-वेश्म-जठर-क्षिप्ताम् इव क्ष्माम् इमां कुर्वन् पार्वण-शर्वरी-पतिर् असाव् उद्दामम् उद्द्योतते
karpūra-dravaśīkarotkara-mahā-nīhāra-magnām iva pratyagrāmṛta-phena-paṅka-paṭalī-lepopadigdhām iva / svacchaika-sphaṭikāśma-veśma-jaṭhara-kṣiptām iva kṣmām imāṃ kurvan pārvaṇa-śarvarī-patir asāv uddāmam uddyotate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असौ बिभ्रत्-ताम्र-त्विषम् उदय-शैलस्य शिरसि स्खलन् प्रालेयांशुर् यदि भवति मत्तो हलधरः । तदानीम् एतत् तु प्रतिनव-तमाल-द्युति-हरं तमो ऽपि व्यालोलं विगलति तदीयं निवसनम्
asau bibhrat-tāmra-tviṣam udaya-śailasya śirasi skhalan prāleyāṃśur yadi bhavati matto haladharaḥ / tadānīm etat tu pratinava-tamāla-dyuti-haraṃ tamo 'pi vyālolaṃ vigalati tadīyaṃ nivasanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगेश्वरस्य -- यथायं भात्य् अंशून् दिशि दिशि किरन् कुन्द-विशदान् शशाङ्कः काश्मीरी-कुच-कलश-लावण्य-लडितः । तथायं कस्तूरी-मद-लिखित-पत्रावलि-तुलां नवाम्भोद-च्छेद-च्छविर् अपि समारोहति मृगः
yogeśvarasya -- yathāyaṃ bhāty aṃśūn diśi diśi kiran kunda-viśadān śaśāṅkaḥ kāśmīrī-kuca-kalaśa-lāvaṇya-laḍitaḥ / tathāyaṃ kastūrī-mada-likhita-patrāvali-tulāṃ navāmbhoda-ccheda-cchavir api samārohati mṛgaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्वस्य । (स्क्म्सौक। ३९५) यथैवैष श्रीमांश् चरम-गिरि-वप्रान्त-जलधौ सुधा-सूतिश् चेतः कनक-कमला-शङ्कि कुरुते । तथायं लावण्य-प्रसर-मकरन्द-द्रव-तृषा- पतद्-भृङ्ग-श्रेणि-श्रियम् अपि कलङ्कः कलयति
śarvasya | (Skmsa.u.ka. 395) yathaivaiṣa śrīmāṃś carama-giri-vaprānta-jaladhau sudhā-sūtiś cetaḥ kanaka-kamalā-śaṅki kurute / tathāyaṃ lāvaṇya-prasara-makaranda-drava-tṛṣā- patad-bhṛṅga-śreṇi-śriyam api kalaṅkaḥ kalayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फुट-कोकनदारुणं पुरस्ताद् अथ जाम्बूनद-पत्र-पिञ्जराभम् । क्रम-लङ्घित-मुग्ध-भावम् इन्दोः स्फटिक-च्छेद-निभं विभाति बिम्बम्
sphuṭa-kokanadāruṇaṃ purastād atha jāmbūnada-patra-piñjarābham / krama-laṅghita-mugdha-bhāvam indoḥ sphaṭika-ccheda-nibhaṃ vibhāti bimbam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगीरथस्य । (स्क्म्सौक। ३६८) वियति विसर्पतीव कुमुदेषु बहूभवतीव योषितां प्रतिफलतीव जठरशरकाण्डविपाण्डुषु गण्डभित्तिषु । अम्भसि विकसतीव हसतीव सुधाधवलेषु धामसु ध्वजपटपल्लवेषु ललतीव समीरचलेषु चन्द्रिका
bhagīrathasya | (Skmsa.u.ka. 368) viyati visarpatīva kumudeṣu bahūbhavatīva yoṣitāṃ pratiphalatīva jaṭharaśarakāṇḍavipāṇḍuṣu gaṇḍabhittiṣu / ambhasi vikasatīva hasatīva sudhādhavaleṣu dhāmasu dhvajapaṭapallaveṣu lalatīva samīracaleṣu candrikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनलस-जवा-पुष्पोत्पीड-च्छवि प्रथमं ततः समदय-वनी-गण्ड-च्छायं पुनर् मधु-पिङ्गलम् । तद् अनु च नव-स्वर्णाम्भोज-प्रभं शशिनस् ततस् तरुणि तगराकारं बिम्बं विभाति नभस्-तले
analasa-javā-puṣpotpīḍa-cchavi prathamaṃ tataḥ samadaya-vanī-gaṇḍa-cchāyaṃ punar madhu-piṅgalam / tad anu ca nava-svarṇāmbhoja-prabhaṃ śaśinas tatas taruṇi tagarākāraṃ bimbaṃ vibhāti nabhas-tale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ३६६) रक्तः करं किरति पाण्डु-पयोधराग्रे चन्द्रो विधूय तिमिरावरणं निशायाः । दिग्-योषितस् तद् अवलोक्य कुतूहलिन्यो ह्रीणाश् च स-स्मितम् इवापसरन्ति दूरम्
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 366) raktaḥ karaṃ kirati pāṇḍu-payodharāgre candro vidhūya timirāvaraṇaṃ niśāyāḥ / dig-yoṣitas tad avalokya kutūhalinyo hrīṇāś ca sa-smitam ivāpasaranti dūram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गो-रोचनारुचक-भङ्ग-पिशङ्गिताङ्गस् तारापतिर् मसृणम् आक्रमते क्रमेण । गोभिर् नवीन-बिस-तन्तु-वितान-गौरैर् आढ्यम्भविष्णुर् अयम् अम्बरम् आवृणोति
go-rocanārucaka-bhaṅga-piśaṅgitāṅgas tārāpatir masṛṇam ākramate krameṇa / gobhir navīna-bisa-tantu-vitāna-gaurair āḍhyambhaviṣṇur ayam ambaram āvṛṇoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। ३७९) असौ समालोकित-काननान्तरे विकीर्ण-विस्पष्ट-मरीचि-केसरः । विनिर्गतः सिंह इवोदयाचलाद् गृहीत-निष्पन्द-मृगो निशाकरः
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 379) asau samālokita-kānanāntare vikīrṇa-vispaṣṭa-marīci-kesaraḥ / vinirgataḥ siṃha ivodayācalād gṛhīta-niṣpanda-mṛgo niśākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणिनेः -- इन्दुम् इन्द्र-दिग् असूत सरस्वान् उत्तरङ्ग-भुज-राजिर् अनृत्यन् । उज्जहर्ष झष-केतुर् अवापुः षट्पदाः कुमुद-बन्धन-मोक्षम्
pāṇineḥ -- indum indra-dig asūta sarasvān uttaraṅga-bhuja-rājir anṛtyan / ujjaharṣa jhaṣa-ketur avāpuḥ ṣaṭpadāḥ kumuda-bandhana-mokṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिनन्दस्य मृगेन्द्रस्येव चन्द्रस्य मयूखैर् नखरैर् इव । पाटित-ध्वान्त-मातङ्ग- मुक्ताभा भान्ति तारकाः
abhinandasya mṛgendrasyeva candrasya mayūkhair nakharair iva / pāṭita-dhvānta-mātaṅga- muktābhā bhānti tārakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौर-त्विषां कुच-तटेषु कपोल-पीठेष्व् एणीदृशां रभस-हासम् इवारभन्ते । तन्वन्ति वेल्लन-विलासम् इवामलासु मुक्तावलीषु विशदाः शशिनो मयूखाः
gaura-tviṣāṃ kuca-taṭeṣu kapola-pīṭheṣv eṇīdṛśāṃ rabhasa-hāsam ivārabhante / tanvanti vellana-vilāsam ivāmalāsu muktāvalīṣu viśadāḥ śaśino mayūkhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कचमूलबद्धपन्नगनिश्वासविषाग्निधूमहतमध्यम् । ऐशानम् इव कपालं स्फुटलक्ष्म स्फुरति शशिबिम्बम्
kacamūlabaddhapannaganiśvāsaviṣāgnidhūmahatamadhyam / aiśānam iva kapālaṃ sphuṭalakṣma sphurati śaśibimbam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर-मूल-बद्ध-पन्नग-विषाग्नि-धूम-हत-मध्यम् ।* ऐशानम् इव कपालं स्फुट-लक्ष्म स्फुरति शशिबिम्बम् ॥ विद्स्र्क् २९।५४ *(९५०) ॥* दक्षस्य (स्क्म्सौक। ३६९, झ् ७।१७) गते ज्योत्स्नासित-व्योम- प्रासादाद् दृग्-अतुल्यताम् । हिमांशु-मण्डले लक्ष्म नील-पारावतायते
kara-mūla-baddha-pannaga-viṣāgni-dhūma-hata-madhyam /* aiśānam iva kapālaṃ sphuṭa-lakṣma sphurati śaśibimbam // VidSrk 29.54 *(950) //* dakṣasya (Skmsa.u.ka. 369, Jh 7.17) gate jyotsnāsita-vyoma- prāsādād dṛg-atulyatām / himāṃśu-maṇḍale lakṣma nīla-pārāvatāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यः-पाटित-केतकोदर-दल-श्रेणी-श्रियं बिभ्रती येयं मौक्तिक-दाम-गुम्फन-विधौ योग्य-च्छविः प्राग् अभूत् । उन्मेयाकुलशीभिर् अञ्जलि-पुटैर् ग्राह्या मृणालाङ्कुरैः पातव्या च शशिन्य्-अमुग्ध-विभवे सा वर्तते चन्द्रिका
sadyaḥ-pāṭita-ketakodara-dala-śreṇī-śriyaṃ bibhratī yeyaṃ mauktika-dāma-gumphana-vidhau yogya-cchaviḥ prāg abhūt / unmeyākulaśībhir añjali-puṭair grāhyā mṛṇālāṅkuraiḥ pātavyā ca śaśiny-amugdha-vibhave sā vartate candrikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजशेखरस्य । (सौक। ३८९, स्प्द्शाप। ३६३८, स्म्व्सूमु। ७२।१५, स्क्म् ३८९) ये पूर्वं यव-शूच-सूत्र-सुहृदो ये केतकाग्र-च्छद- च्छाया-धाम-भृतो मृणाल-लतिका लावण्य-भाजो ऽत्र ये । ये धाराम्बु-विडम्बिनः क्षणम् अथो ये तार-हार-श्रियस् ते ऽमी स्फाटिक-दण्ड-डम्बर-जितो जाताः सुधांशोः कराः
rājaśekharasya | (sa.u.ka. 389, Spdśā.pa. 3638, Smvsū.mu. 72.15, Skm 389) ye pūrvaṃ yava-śūca-sūtra-suhṛdo ye ketakāgra-cchada- cchāyā-dhāma-bhṛto mṛṇāla-latikā lāvaṇya-bhājo 'tra ye / ye dhārāmbu-viḍambinaḥ kṣaṇam atho ye tāra-hāra-śriyas te 'mī sphāṭika-daṇḍa-ḍambara-jito jātāḥ sudhāṃśoḥ karāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजशेखरस्य । (व्स्ब्विशाभ। ३।१०, स्क्म्सौक। ३८१) त्रियामाव् आमायाः कमल-मृदु-गण्ड-स्थल-धृति- प्रगल्भो गण्डाली न विधुर् अयम् अक्षुण्ण-किरणः । तद् अक्षणः सीम्नेयं यद्-उरसि मनाग् अञ्जन-मयी मृग-च्छाया दैवाद् अघटि न कलङ्कः पुनर् अयम्
rājaśekharasya | (Vsbvi.śā.bha. 3.10, Skmsa.u.ka. 381) triyāmāv āmāyāḥ kamala-mṛdu-gaṇḍa-sthala-dhṛti- pragalbho gaṇḍālī na vidhur ayam akṣuṇṇa-kiraṇaḥ / tad akṣaṇaḥ sīmneyaṃ yad-urasi manāg añjana-mayī mṛga-cchāyā daivād aghaṭi na kalaṅkaḥ punar ayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्योत्स्ना-मुग्ध-वधू-विलास-भवनं पीयूष-वीचि-सरः क्षीराब्धेर् नवनीत-कूटम् अवनीतापार्तितोयोपलः । यामिन्यास् तिलकः कला मृग-दृशां प्रेम-व्रतैकाश्रमः क्रामत्य् एष चकोरयाचक-महः-कर्पूर-वर्षः शशी
jyotsnā-mugdha-vadhū-vilāsa-bhavanaṃ pīyūṣa-vīci-saraḥ kṣīrābdher navanīta-kūṭam avanītāpārtitoyopalaḥ / yāminyās tilakaḥ kalā mṛga-dṛśāṃ prema-vrataikāśramaḥ krāmaty eṣa cakorayācaka-mahaḥ-karpūra-varṣaḥ śaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारा-कोर-कराजि-भाजि गगनोद्याने तमो-मक्षिकाः संध्या-पल्लव-पातिनीः कवलयन्न् एकान्ततस् तर्कय । एतस्मिन्न् उदयास्त-भूधर-तरु-द्वन्द्वान्तराले ततैर् एभिर् भाति गभस्ति-तन्तु-पटलैः श्वेतोर्ण-नाभः शशी
tārā-kora-karāji-bhāji gaganodyāne tamo-makṣikāḥ saṃdhyā-pallava-pātinīḥ kavalayann ekāntatas tarkaya / etasminn udayāsta-bhūdhara-taru-dvandvāntarāle tatair ebhir bhāti gabhasti-tantu-paṭalaiḥ śvetorṇa-nābhaḥ śaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.