Vidyakara: Subhasitaratnakosa 35

अजाजी-जम्बाले रजसि मरिचानां च लुठिताः कटुत्वाद् उष्णत्वाज् जनित-रसनौष्ठ-व्यतिकराः । अनिर्वाणोत्थेन प्रबलतर-तैलाक्त-तनवो मया सद्यो भृष्टाः कतिपय-कवय्यः कवलिताः

ajājī-jambāle rajasi maricānāṃ ca luṭhitāḥ kaṭutvād uṣṇatvāj janita-rasanauṣṭha-vyatikarāḥ / anirvāṇotthena prabalatara-tailākta-tanavo mayā sadyo bhṛṣṭāḥ katipaya-kavayyaḥ kavalitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवाभङाभिरामं मुहुर् अनुपतति स्यन्दने दत्त-दृष्टिः पश्चार्धेन प्रविष्टः शरपतन-भयाद् भूयसा पूर्व-कायम् । शष्पैर् अर्धावलीढैः श्रम-विवृत-मुख-भ्रंशिभिः कीर्ण-वर्त्मा पश्योदग्र-प्लुतत्वाद् वियति बहुतरं स्तोकम् उर्व्यां प्रयाति

grīvābhaṅābhirāmaṃ muhur anupatati syandane datta-dṛṣṭiḥ paścārdhena praviṣṭaḥ śarapatana-bhayād bhūyasā pūrva-kāyam / śaṣpair ardhāvalīḍhaiḥ śrama-vivṛta-mukha-bhraṃśibhiḥ kīrṇa-vartmā paśyodagra-plutatvād viyati bahutaraṃ stokam urvyāṃ prayāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालिदासस्य । (शक्। १।७ हन्। ४।३, स्म्क् ९३।१, प्म्त् १७७, स्स्म् ९९३, क्व्व् ३२, इप्क् ४२, क्प्द्, ८३, अश् प्।७४ अद्। २०।२३, एकावली प्।१०१, अक्, प्। ३२७, अम्द् १२७, व्य्क् २।१२०, स्र्ब् २०७।७) स्वैरं चक्रानुवृत्त्या मुहुर् उपरि परिभ्रम्य सम्यक् कृतास्थः क्षिप्ताधो-दृष्टि-लक्ष्यी-कृत-पल-शकलः पक्कण-प्राङ्गणेषु । तीव्राधः-पात-पुञ्जी-कृत-वितत-चलत्-पक्ष-पाली-विशालश् चिल्लश् चाण्डाल-पल्ली-पिठर-जठरतः प्रोद्धरत्य् अर्ध-दग्धम्

kālidāsasya | (śak. 1.7 Han. 4.3, Smk 93.1, Pmt 177, Ssm 993, Kvv 32, Ipk 42, Kpd, 83, Aś p.74 ad. 20.23, Ekāvalī p.101, Ak, p. 327, Amd 127, Vyk 2.120, Srb 207.7) svairaṃ cakrānuvṛttyā muhur upari paribhramya samyak kṛtāsthaḥ kṣiptādho-dṛṣṭi-lakṣyī-kṛta-pala-śakalaḥ pakkaṇa-prāṅgaṇeṣu / tīvrādhaḥ-pāta-puñjī-kṛta-vitata-calat-pakṣa-pālī-viśālaś cillaś cāṇḍāla-pallī-piṭhara-jaṭharataḥ proddharaty ardha-dagdham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् -- उद्ग्रीवा विवृतारुणास्य-कुहरास् तृष्णाचलत्-तालवः पक्षा-संभव-वेपमान-तनवः प्रोड्डीय किंचिन् मुहुः । अन्योन्याक्षमिणः शरारि-शिशवः प्रातर् नदी-रोधसि प्रालेयाम्बु पिबन्ति वीरण-दल-द्रोणी प्रणाली-स्रुतम्

kasyacit -- udgrīvā vivṛtāruṇāsya-kuharās tṛṣṇācalat-tālavaḥ pakṣā-saṃbhava-vepamāna-tanavaḥ proḍḍīya kiṃcin muhuḥ / anyonyākṣamiṇaḥ śarāri-śiśavaḥ prātar nadī-rodhasi prāleyāmbu pibanti vīraṇa-dala-droṇī praṇālī-srutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्र्क्म् १३३०) रज्जु-क्सेपरयोन्नमद्-भुज-लता-व्यक्तैक-पार्श्व-स्तनी सूत्र-च्छेद-विलोल-शङ्ख-वलय-श्रेणी-झणत्-कारिणी । तिर्यग्-विस्तृत-पीवरोरु-युगला पृष्ठान् अतिव्याकृता- भोग-श्रोणिर् उदस्यति प्रतिमुहुः कूपाद् अपः पामरी

kasyacit | (Srkm 1330) rajju-kseparayonnamad-bhuja-latā-vyaktaika-pārśva-stanī sūtra-ccheda-vilola-śaṅkha-valaya-śreṇī-jhaṇat-kāriṇī / tiryag-vistṛta-pīvaroru-yugalā pṛṣṭhān ativyākṛtā- bhoga-śroṇir udasyati pratimuhuḥ kūpād apaḥ pāmarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। २००४, शरणस्य) पक्षाभ्यां सहितौ प्रसार्य चरणाव् एकैकशः पार्श्वयोर् एकीकृत्य शिरोधरोपरि शनैः पाण्डूदरे पक्षती । निद्राशेष-विशेष-रक्त-नयनो निर्याय नीडोदराद् आसृक्कान्त-विदारितानन-पुटः पारावतो जृम्भते

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 2004, śaraṇasya) pakṣābhyāṃ sahitau prasārya caraṇāv ekaikaśaḥ pārśvayor ekīkṛtya śirodharopari śanaiḥ pāṇḍūdare pakṣatī / nidrāśeṣa-viśeṣa-rakta-nayano niryāya nīḍodarād āsṛkkānta-vidāritānana-puṭaḥ pārāvato jṛmbhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृङ्गारस्य । (स्क्म्सौक। २०२५) प्रातर् वार-विलासिनी-जन-रणन् मञ्जीर-मञ्जु-स्वनैर् उद्बुद्धः परिधूय पक्षति-पुटं पारावतः स-स्पृहम् । किंचित् कुञ्चित-लोचनां सहचरीं संचुम्ब्य चञ्च्वा चिरं मनान्दोलित-कण्ठ-कुण्ठित-गलः सोत्कण्ठम् उत्कूजति

bhṛṅgārasya | (Skmsa.u.ka. 2025) prātar vāra-vilāsinī-jana-raṇan mañjīra-mañju-svanair udbuddhaḥ paridhūya pakṣati-puṭaṃ pārāvataḥ sa-spṛham / kiṃcit kuñcita-locanāṃ sahacarīṃ saṃcumbya cañcvā ciraṃ manāndolita-kaṇṭha-kuṇṭhita-galaḥ sotkaṇṭham utkūjati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रमादित्य-तपस्विनोः । (स्क्म्सौक। २०२४, विक्रमादित्यस्य) उत्प्लुत्य दूरं परिधूय पक्षा- वधो निरीक्ष्य क्षण-बद्ध-लक्ष्यः । मध्ये-जलं बुड्डति दत्त-झम्पः समत्स्यम् उत्सर्पति मत्स्य-रङ्कः

vikramāditya-tapasvinoḥ | (Skmsa.u.ka. 2024, vikramādityasya) utplutya dūraṃ paridhūya pakṣā- vadho nirīkṣya kṣaṇa-baddha-lakṣyaḥ / madhye-jalaṃ buḍḍati datta-jhampaḥ samatsyam utsarpati matsya-raṅkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पति-राजस्य । (स्क्म्सौक। २०३१, कस्यचित्) नीडाद् अपक्रम्य विधूय पक्षौ वृक्षाग्रम् आरुह्य ततः क्रमेण । उद्ग्रीवम् उत्पुच्छम् उदेक-पादम् उच्चूडम् उकूजति ताम्र-चूडः

vākpati-rājasya | (Skmsa.u.ka. 2031, kasyacit) nīḍād apakramya vidhūya pakṣau vṛkṣāgram āruhya tataḥ krameṇa / udgrīvam utpuccham udeka-pādam uccūḍam ukūjati tāmra-cūḍaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधोः । (स्क्म्सौक। २०३२ कस्यचित्) अङ्गुष्ठाक्रम-यन्त्रिताङ्गुलिर् अधः पादार्ध-नीरुद्ध-भूर् पार्श्वोद्वेग-कृतो निहत्य कफणि-द्वन्द्वेन दंशान् मुहुः । न्यग्-जानु-द्वय-यन्त्र-यन्त्रित-घटी-वक्त्रान्तराल-स्खलद्- धाराध्वान-मनोहरं सखि पयो गां दोग्धि दामोदरः

madhoḥ | (Skmsa.u.ka. 2032 kasyacit) aṅguṣṭhākrama-yantritāṅgulir adhaḥ pādārdha-nīruddha-bhūr pārśvodvega-kṛto nihatya kaphaṇi-dvandvena daṃśān muhuḥ / nyag-jānu-dvaya-yantra-yantrita-ghaṭī-vaktrāntarāla-skhalad- dhārādhvāna-manoharaṃ sakhi payo gāṃ dogdhi dāmodaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपाध्याय-दामोदरस्य ॥ (प्व्पद्या। २६२; स्क्म्सौक। २००१, स्म्व्सूमु। ९६।१४) कर्णाग्रन्थित-किं-तनुर् नत-शिरा बिभ्रज्-जरा-जर्जर- स्फिक्-सन्धि-प्रविवेशित-प्रविचलल्-लङ्गूल-नालः क्षणम् । आराद् वीक्ष्य विपक्व-साक्रम-कृत-क्रोध-स्फुरत्-कन्धरं श्वा मल्लीकलिका-विकाशि-दशनऊ किंचित् क्वणन् गच्छति

upādhyāya-dāmodarasya || (Pvpadyā. 262; Skmsa.u.ka. 2001, Smvsū.mu. 96.14) karṇāgranthita-kiṃ-tanur nata-śirā bibhraj-jarā-jarjara- sphik-sandhi-praviveśita-pravicalal-laṅgūla-nālaḥ kṣaṇam / ārād vīkṣya vipakva-sākrama-kṛta-krodha-sphurat-kandharaṃ śvā mallīkalikā-vikāśi-daśanaū kiṃcit kvaṇan gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् -- तुन्दी चेत् परिचुम्बति प्रियतमां स्वार्थात् ततो भ्रश्यति स्वार्थं चेत् कुरुते प्रियाधर-रसास्वादं न विन्दत्य् असौ । तं चेमं च करोति मूढ-जड-धीः कामान्ध-मुग्धो यतस् तुन्दौ तुन्दित-विग्रहस्य सुरते नैको भवेन् नापरः

kasyacit -- tundī cet paricumbati priyatamāṃ svārthāt tato bhraśyati svārthaṃ cet kurute priyādhara-rasāsvādaṃ na vindaty asau / taṃ cemaṃ ca karoti mūḍha-jaḍa-dhīḥ kāmāndha-mugdho yatas tundau tundita-vigrahasya surate naiko bhaven nāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् -- नश्यद्-वक्रिम-कुन्तलान्तलुलित-स्वच्छाम्बु-बिन्दूत्करा हस्त-स्वस्तिक-संयमे नव-कुच-प्राग्-भारम् आतन्वती । पीनोरुद्वय-लीन-चीन-वसना स्तोकावनम्रा जलात् तीरोद्देऽच-निमेष-लोल-नयना बालेयम् उत्तिष्ठति

kasyacit -- naśyad-vakrima-kuntalāntalulita-svacchāmbu-bindūtkarā hasta-svastika-saṃyame nava-kuca-prāg-bhāram ātanvatī / pīnorudvaya-līna-cīna-vasanā stokāvanamrā jalāt tīrodde`ca-nimeṣa-lola-nayanā bāleyam uttiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोज्य-देवस्य -- अम्भोमुचां सलिलम् उद्गिरतां निशीथे तादी-वनेषु निभृत-स्थित-कर्ण-तालाः । आकर्णयन्ति करिणो ऽर्ध-निमीलिताक्षा धारा-रवं दशन-कोटि-निषण्ण-हस्ताः

bhojya-devasya -- ambhomucāṃ salilam udgiratāṃ niśīthe tādī-vaneṣu nibhṛta-sthita-karṇa-tālāḥ / ākarṇayanti kariṇo 'rdha-nimīlitākṣā dhārā-ravaṃ daśana-koṭi-niṣaṇṇa-hastāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तिपकस्य । (स्प्द्शाप। ५९३, स्भ्सुआ। २४१३, स्र्ब् २०७।६) हलाग्रोत्कीर्णायां परिसर-भुवि ग्राम-चटका लुठन्ति स्वच्छन्दं नखर-शिखराच् छोतित-मृदः । चलत्-पक्ष-द्वन्द्व-प्रभव-मरुद्-उत्तम्भित-रजः- कणाश्लेष-भ्रामद्-रुत-मुकुलितोन्मीलित-दृशः

hastipakasya | (Spdśā.pa. 593, Sbhsu.ā. 2413, Srb 207.6) halāgrotkīrṇāyāṃ parisara-bhuvi grāma-caṭakā luṭhanti svacchandaṃ nakhara-śikharāc chotita-mṛdaḥ / calat-pakṣa-dvandva-prabhava-marud-uttambhita-rajaḥ- kaṇāśleṣa-bhrāmad-ruta-mukulitonmīlita-dṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् -- आकुब्जी-कृत-पृष्ठम् उन्नत-वलद्-वक्त्राग्र-पुच्छं भयाद् अन्तर्-वेश्म-निवेशितैक-नयनं निष्कम्प-कर्ण-द्वयम् । लाला-कीर्ण-विदीर्ण-सृक्क-विकचद्-दंष्ट्राकरालाननः श्वा निःश्वास-निरोध-पीवर-गलो मार्जारम् आस्कन्दति

kasyacit -- ākubjī-kṛta-pṛṣṭham unnata-valad-vaktrāgra-pucchaṃ bhayād antar-veśma-niveśitaika-nayanaṃ niṣkampa-karṇa-dvayam / lālā-kīrṇa-vidīrṇa-sṛkka-vikacad-daṃṣṭrākarālānanaḥ śvā niḥśvāsa-nirodha-pīvara-galo mārjāram āskandati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् (स्क्म्सौक। २०१८ योगेश्वरस्य) पयसि सरसः स्वच्छे मत्स्याञ्जिघृक्षुर् इतस् ततो वलित-नयनो मन्दं मन्दं पदं निदधद् बकः । वियति विधृतैकाङ्घ्रिस् तिरग् विवर्तित-कन्धरो दलम् अपि चलत् स-प्रत्याशं मुहुर् मुहुर् ईक्षते

kasyacit (Skmsa.u.ka. 2018 yogeśvarasya) payasi sarasaḥ svacche matsyāñjighṛkṣur itas tato valita-nayano mandaṃ mandaṃ padaṃ nidadhad bakaḥ / viyati vidhṛtaikāṅghris tirag vivartita-kandharo dalam api calat sa-pratyāśaṃ muhur muhur īkṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। २०३०, योगेश्वरस्य) मुक्तेषु रश्मिषु निरायत-पूर्वकाया निष्कम्प-चामर-शिखा निभृतोर्ध्व-कर्णाः । आत्मोद्धतैर् अपि रजोभिर् अलङ्घनीया धावन्त्य् अमी मृग-जवाक्षमयेव रथ्याः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 2030, yogeśvarasya) mukteṣu raśmiṣu nirāyata-pūrvakāyā niṣkampa-cāmara-śikhā nibhṛtordhva-karṇāḥ / ātmoddhatair api rajobhir alaṅghanīyā dhāvanty amī mṛga-javākṣamayeva rathyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् -- पश्चाद् अङ्घ्री प्रसार्य त्रि-कनति-विततं द्राघयित्वाङ्गम् उच्चैर् आसज्याभुग्न-कण्ठो मुखम् उरसि सटां घूलि-धूम्रां विधूय । घास-ग्रासाभिलाषाद् अनवरत-चलत्-प्रोथ-तुण्डस् तुरङ्गो मन्दं शब्दायमानो विलिखति शयनाद् उत्थितः क्ष्मां खुरेण

kasyacit -- paścād aṅghrī prasārya tri-kanati-vitataṃ drāghayitvāṅgam uccair āsajyābhugna-kaṇṭho mukham urasi saṭāṃ ghūli-dhūmrāṃ vidhūya / ghāsa-grāsābhilāṣād anavarata-calat-protha-tuṇḍas turaṅgo mandaṃ śabdāyamāno vilikhati śayanād utthitaḥ kṣmāṃ khureṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् ॥ (भट्ट-बाणस्य; ह्च् ३।५, स्व्सुआ। २४२०, स्म्व्सूमु। १०२।४, स्क्म्सौक। २००९) आघ्रात-क्षोणि-पीठः खुर-शिखर-समाकृष्ट-रेणुस् तुरङ्गः पुञ्जी-कृत्याखिलाङ्घ्रीन् क्रम-वश-विनमज्-जानुर्-उन्मुक्त-कायः । पृष्ठान्तः पार्श्व-कण्डू-व्यप-नयन-रसाद् द्विस्-त्रिर्-उद्वर्तिताङ्गः प्रोत्थाय द्राङ् निरीहः क्षणम् अथ वपुर् आस्यानुपूर्व्यां धुनोति

kasyacit || (bhaṭṭa-bāṇasya; Hc 3.5, Svsu.ā. 2420, Smvsū.mu. 102.4, Skmsa.u.ka. 2009) āghrāta-kṣoṇi-pīṭhaḥ khura-śikhara-samākṛṣṭa-reṇus turaṅgaḥ puñjī-kṛtyākhilāṅghrīn krama-vaśa-vinamaj-jānur-unmukta-kāyaḥ / pṛṣṭhāntaḥ pārśva-kaṇḍū-vyapa-nayana-rasād dvis-trir-udvartitāṅgaḥ protthāya drāṅ nirīhaḥ kṣaṇam atha vapur āsyānupūrvyāṃ dhunoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रमादित्यस्य । (स्क्म्सौक। २००८) आदौ वितत्य चरणो विनमय्य कण्ठम् उत्थाप्य वक्त्रम् अभिहत्य मुहुश् च वत्साः । मात्रा प्रवर्तित-मुखं मुख-लिह्यमान- पश्चार्ध-सुस्थ-मनसः स्तनम् उत्पिबन्ति

vikramādityasya | (Skmsa.u.ka. 2008) ādau vitatya caraṇo vinamayya kaṇṭham utthāpya vaktram abhihatya muhuś ca vatsāḥ / mātrā pravartita-mukhaṃ mukha-lihyamāna- paścārdha-sustha-manasaḥ stanam utpibanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियायां स्वैरायाम् अतिकठिन-गर्भालसतया किराते चाकर्णी धृत-धनुषि धावत्य् अनुपदम् । प्रिया-प्रेम-प्राण-प्रतिभय-वशाकृत-विकलो मृत्गः पश्चाद् आलोकयति च मुहुर् याति च मुहुः

priyāyāṃ svairāyām atikaṭhina-garbhālasatayā kirāte cākarṇī dhṛta-dhanuṣi dhāvaty anupadam / priyā-prema-prāṇa-pratibhaya-vaśākṛta-vikalo mṛtgaḥ paścād ālokayati ca muhur yāti ca muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १८६३, कालिदासस्य) शीर्ण-क्षुद्रातपत्री जठर-वलयितानेक-मात्रा-प्रपञ्चश्ः चूडा-निर्व्यूढ-बिल्व-च्छद उदर-दरी-भीषणो जीर्ण-कण्ठः । दूराध्व-भ्रान्ति-खिन्नः कथम् अपि शनकैर् अङ्घ्रि-पीडां नियम्य स्वैरेन्ध-स्फोटनाय द्विज-भवनम् अनु स्नातकः सायम् एति

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1863, kālidāsasya) śīrṇa-kṣudrātapatrī jaṭhara-valayitāneka-mātrā-prapañcaśḥ cūḍā-nirvyūḍha-bilva-cchada udara-darī-bhīṣaṇo jīrṇa-kaṇṭhaḥ / dūrādhva-bhrānti-khinnaḥ katham api śanakair aṅghri-pīḍāṃ niyamya svairendha-sphoṭanāya dvija-bhavanam anu snātakaḥ sāyam eti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चञ्चच्-चञ्चल-चञ्चु-वञ्चित-चलच्-चूडाग्रम् उग्रं पतच्- चक्राकार-कराल-केसर-सटास्फार-स्फुरत्-कन्धरम् । वारं वारम् उदङ्घ्रि-लङ्घन-घन-प्रेङ्खन्-नख-क्षुण्णयोः कामं कुक्कुटयोर् द्वयं द्रुत-पद-क्रूर-क्रमं युध्यति

cañcac-cañcala-cañcu-vañcita-calac-cūḍāgram ugraṃ patac- cakrākāra-karāla-kesara-saṭāsphāra-sphurat-kandharam / vāraṃ vāram udaṅghri-laṅghana-ghana-preṅkhan-nakha-kṣuṇṇayoḥ kāmaṃ kukkuṭayor dvayaṃ druta-pada-krūra-kramaṃ yudhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्प्द्शाप। ५७२, स्क्म्सौक। २०३४) एते जीर्ण-कुलाय-काल-जटिलाः पांसूत्कराकर्षिणः शाखा-कम्प-विहस्त-दुःस्थ-विहगान् आकम्पयन्तस् तरून् । हेलान्दोलित-नर्तितोज्झित-हत-व्याघट्टितोन्मूलित- प्रोत्क्षिप्त-भ्रमितैः प्रपा-पटलकैः क्रीडन्ति झञ्झानिलाः

kasyacit | (Spdśā.pa. 572, Skmsa.u.ka. 2034) ete jīrṇa-kulāya-kāla-jaṭilāḥ pāṃsūtkarākarṣiṇaḥ śākhā-kampa-vihasta-duḥstha-vihagān ākampayantas tarūn / helāndolita-nartitojjhita-hata-vyāghaṭṭitonmūlita- protkṣipta-bhramitaiḥ prapā-paṭalakaiḥ krīḍanti jhañjhānilāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते संतत-भृज्यमान-चणकामोद-प्रधाना मनः कर्षन्त्य् ऊषर-संनिवेश-जरठ-च्छायाः स्थली-ग्रामकाः । तारुण्यातिशयाग्र-पामर-वधू-सोल्लास-हस्त-ग्रह- भ्राम्यत्-पीवर-यन्त्रक-ध्वनिर् असद्-गम्भीर-गेहोदराः

ete saṃtata-bhṛjyamāna-caṇakāmoda-pradhānā manaḥ karṣanty ūṣara-saṃniveśa-jaraṭha-cchāyāḥ sthalī-grāmakāḥ / tāruṇyātiśayāgra-pāmara-vadhū-sollāsa-hasta-graha- bhrāmyat-pīvara-yantraka-dhvanir asad-gambhīra-gehodarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन्न् ईषद् वितत-वलित-स्तोक-विच्छिन्न-भुग्नः किंचिल्-लीलोपचित-विनतः पुञ्जितश् चोत्थितश् च । धूमोद्गारस् तरुण-महिष-स्कन्धो ऽनीलो दवाग्नेः स्वैरं सर्पन् सृजति गगने गत्वरान् पत्र-भङ्गान्

asminn īṣad vitata-valita-stoka-vicchinna-bhugnaḥ kiṃcil-līlopacita-vinataḥ puñjitaś cotthitaś ca / dhūmodgāras taruṇa-mahiṣa-skandho 'nīlo davāgneḥ svairaṃ sarpan sṛjati gagane gatvarān patra-bhaṅgān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् (स्क्सकआ। १।८५, स्क्म्सौक। १२७२ बाणस्य) कैश्चिद् वीत-दयेन भोग-पतिना निष्कारणोपप्लुत- प्रक्षीणैर् निज-वंश-भूर् इति मितैर् अत्यज्यमानाः कुलैः । ग्रामा निस्तृण-जीर्ण-कुड्य-बहुलाः स्वैरं भ्रमद्-बभ्रवः प्रायः पाण्डु-कपोत-कण्ठ-मुखरारामे न यान्त्य् उत्कताम्

kasyacit (Sksa.ka.ā. 1.85, Skmsa.u.ka. 1272 bāṇasya) kaiścid vīta-dayena bhoga-patinā niṣkāraṇopapluta- prakṣīṇair nija-vaṃśa-bhūr iti mitair atyajyamānāḥ kulaiḥ / grāmā nistṛṇa-jīrṇa-kuḍya-bahulāḥ svairaṃ bhramad-babhravaḥ prāyaḥ pāṇḍu-kapota-kaṇṭha-mukharārāme na yānty utkatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुरुपहित-हलेषासार्गल-द्वारम् आराद् प्त् परिचकित-पुरन्ध्री-पातिताभ्यर्ण-भाण्डम् । पवन-रय-तिरश्चीस् तोय-धाराः प्रतीच्छन् विशति वलित-शृङ्गः पामरागारम् उक्षा

durupahita-haleṣāsārgala-dvāram ārād pt paricakita-purandhrī-pātitābhyarṇa-bhāṇḍam / pavana-raya-tiraścīs toya-dhārāḥ pratīcchan viśati valita-śṛṅgaḥ pāmarāgāram ukṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्प्लुत्या गृह-कोणतः प्रचलिताः स्तोकाग्रहङ्घं ततो वक्त्र-स्वैर-पद-क्रमैर् उपगताः किंचिच् चलन्तो गले । भेकाः पूतिनि-पातिनो मिचिमिचीत्य् उन्मीलितार्र्धेक्षणाः नक्राकार-विदारितानन-पुटैर् निर्मक्षिकं कुर्वते

utplutyā gṛha-koṇataḥ pracalitāḥ stokāgrahaṅghaṃ tato vaktra-svaira-pada-kramair upagatāḥ kiṃcic calanto gale / bhekāḥ pūtini-pātino micimicīty unmīlitārrdhekṣaṇāḥ nakrākāra-vidāritānana-puṭair nirmakṣikaṃ kurvate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलास-मसृणोलसन् मुसल-लोल-दोः-कन्दलीः परस्पर-परिस्खलद्-वलय-निःस्वनो दन्तुराः । चलन्ति कल-दुङ्कृति-प्रसभ-कम्पितोरः-स्थल- त्रुटद्-गमक-संकुलाः कलम-कण्डनी-गीतयः

vilāsa-masṛṇolasan musala-lola-doḥ-kandalīḥ paraspara-pariskhalad-valaya-niḥsvano danturāḥ / calanti kala-duṅkṛti-prasabha-kampitoraḥ-sthala- truṭad-gamaka-saṃkulāḥ kalama-kaṇḍanī-gītayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्प्द्शाप। ५८२, स्क्म्सौक। १०६३) विकासयति लोचने स्पृशति पाणिना कुञ्चिते विदूरम् अवलोकयत्य् अतिसमीप-संस्थं पुनः । बहिर् व्रजति सातपे स्मरति नेत्र-वर्तेः पुमान् जरा-प्रमुख-संस्थितः समवलोकयन् पुस्तकम्

kasyacit | (Spdśā.pa. 582, Skmsa.u.ka. 1063) vikāsayati locane spṛśati pāṇinā kuñcite vidūram avalokayaty atisamīpa-saṃsthaṃ punaḥ / bahir vrajati sātape smarati netra-varteḥ pumān jarā-pramukha-saṃsthitaḥ samavalokayan pustakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वराहस्य । (स्क्म्सौक। २२६०, कस्यचित्) प्रायो रथ्या-स्थल-भुवि रजः-प्राय-दूर्वा-लतायां जाल्मैः पृष्ठापहृत-सलवाः सक्षुधो माम् अहोक्षाः । स्वैरं श्वासानिल-तरलितोद्भूत-धूली-प्रवेश- प्लुष्ट-प्राणा विहित-विधुत-ग्रास-विघ्नं चरन्ति

varāhasya | (Skmsa.u.ka. 2260, kasyacit) prāyo rathyā-sthala-bhuvi rajaḥ-prāya-dūrvā-latāyāṃ jālmaiḥ pṛṣṭhāpahṛta-salavāḥ sakṣudho mām ahokṣāḥ / svairaṃ śvāsānila-taralitodbhūta-dhūlī-praveśa- pluṣṭa-prāṇā vihita-vidhuta-grāsa-vighnaṃ caranti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सीमनि लघुपङ्कायाम् अङ्कुरगौराणि चञ्चितोरस्काः । लघुतरम् उत्प्लवमानाश् चरन्ति बीजान्ति कलविङ्काः

sīmani laghupaṅkāyām aṅkuragaurāṇi cañcitoraskāḥ / laghutaram utplavamānāś caranti bījānti kalaviṅkāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सीमनि लघु-पङ्कायाम् अङ्कुर-गौराणि चञ्चितोरस्काः ।* लघुतरम् उत्प्लवमानाश् चरन्ति बीजान्ति कलविङ्काः ॥ विद्स्र्क् ३५।३४ *(११८१) ॥* क्वणद्-वलय-संतति-क्षणम् उदञ्चि-दोष्कन्दली गलत्-पट-समुन्मिषत्-कुच-तटी-नखाङ्कावली । कराम्बुज-धृतोल्लसन्-मुशलम् उन्नमन्ती मुहुः प्रलम्बि-मणि-मालिनी कलम् अकण्डनी राजते

sīmani laghu-paṅkāyām aṅkura-gaurāṇi cañcitoraskāḥ /* laghutaram utplavamānāś caranti bījānti kalaviṅkāḥ // VidSrk 35.34 *(1181) //* kvaṇad-valaya-saṃtati-kṣaṇam udañci-doṣkandalī galat-paṭa-samunmiṣat-kuca-taṭī-nakhāṅkāvalī / karāmbuja-dhṛtollasan-muśalam unnamantī muhuḥ pralambi-maṇi-mālinī kalam akaṇḍanī rājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वागुरस्य -- उत्पुच्छः प्रमदोच्छ्वसद् वपुर् अधो-विस्रंसि-पक्ष-द्वयः स्वैरोत्फाल-गति-क्रमेण परितो भ्रान्त्वा सलीलं मुहुः । उत्कण्ठालस-कूजितः कल-रुतां भूयो रिरंसा-रस- न्यग्-भूतां चटकः प्रियाम् अभिसरत्य् उद्वेपमानः क्षणम्

vāgurasya -- utpucchaḥ pramadocchvasad vapur adho-visraṃsi-pakṣa-dvayaḥ svairotphāla-gati-krameṇa parito bhrāntvā salīlaṃ muhuḥ / utkaṇṭhālasa-kūjitaḥ kala-rutāṃ bhūyo riraṃsā-rasa- nyag-bhūtāṃ caṭakaḥ priyām abhisaraty udvepamānaḥ kṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोन्नोकस्य । (स्क्म्सौक। २०३५, सोह्लोकस्य) सिद्धार्थ-यष्टिषु यथोत्तर-हीयमान- संस्थान-बद्ध-फल-सूचित-परम्परासु । विच्छिद्यमान-कुसुमासु जनि-क्रमेण पाक-क्रमः कपिशिमानम् उपादधाति

sonnokasya | (Skmsa.u.ka. 2035, sohlokasya) siddhārtha-yaṣṭiṣu yathottara-hīyamāna- saṃsthāna-baddha-phala-sūcita-paramparāsu / vicchidyamāna-kusumāsu jani-krameṇa pāka-kramaḥ kapiśimānam upādadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् (स्क्म्सौक। १३५९ लक्ष्मीधरस्य) बकोटाः पान्थानां शिशिर-सरसी-सीम्नि सरताम् अमी नेत्रानन्दं ददति चरणाचोटित-मुखाः । धुनाना मूर्धानं गल-बिल-गलत्-स्फार-शफर- स्फुरत्-पुच्छानच्छ-व्यतिकर-स-बाष्पाकुल-दृशः

kasyacit (Skmsa.u.ka. 1359 lakṣmīdharasya) bakoṭāḥ pānthānāṃ śiśira-sarasī-sīmni saratām amī netrānandaṃ dadati caraṇācoṭita-mukhāḥ / dhunānā mūrdhānaṃ gala-bila-galat-sphāra-śaphara- sphurat-pucchānaccha-vyatikara-sa-bāṣpākula-dṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। २०२७, मधुकण्ठस्य) तिर्यक्-तीक्ष्ण-विषाण-युग्म-चलन-व्यानम्र-कण्ठाननः किंचित्-कुञ्चित-लोचनः खुर-पुटेनाचोटयन् भूतलम् । निश्वासैर् अतिसंततैर् बुष-कणा-जालं खले विक्षिपन्न् उक्षा गोष्ठ-तटीषु लब्ध-विजयो गो-वृन्दम् आस्कन्दति

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 2027, madhukaṇṭhasya) tiryak-tīkṣṇa-viṣāṇa-yugma-calana-vyānamra-kaṇṭhānanaḥ kiṃcit-kuñcita-locanaḥ khura-puṭenācoṭayan bhūtalam / niśvāsair atisaṃtatair buṣa-kaṇā-jālaṃ khale vikṣipann ukṣā goṣṭha-taṭīṣu labdha-vijayo go-vṛndam āskandati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचलस्य -- अर्चिर्-माला-करालाद् दिवम् अभिलिहतो दाव-वह्नेर् अदूराद् उड्डीयोड्डीय किंचिच्-छलभ-कवलनानन्द-मन्द-प्रचाराः । अग्रे ऽग्रे संरटन्तः प्रचुरतर-मसीपात-दुर्लक्ष-धूम्राः धूम्याटाः पर्यटन्ति प्रतिविटपम् अमी निष्ठुराः स्व-स्थलीषु

acalasya -- arcir-mālā-karālād divam abhilihato dāva-vahner adūrād uḍḍīyoḍḍīya kiṃcic-chalabha-kavalanānanda-manda-pracārāḥ / agre 'gre saṃraṭantaḥ pracuratara-masīpāta-durlakṣa-dhūmrāḥ dhūmyāṭāḥ paryaṭanti prativiṭapam amī niṣṭhurāḥ sva-sthalīṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुकण्ठस्य -- नीवारौदन-मण्डम् उष्ण-मधुरं सद्यः-प्रसूत-प्रिया- पीताद् अप्य् अधिकं तपो-वन-मृगः पर्याप्तम् आचामति । गन्धेन स्फुरता मनाग् अनुसृतो भक्तस्य सर्पिष्मतः कर्कन्धू-फल-मिश्र-शाक-पचनामोदः परिस्तीर्यते

madhukaṇṭhasya -- nīvāraudana-maṇḍam uṣṇa-madhuraṃ sadyaḥ-prasūta-priyā- pītād apy adhikaṃ tapo-vana-mṛgaḥ paryāptam ācāmati / gandhena sphuratā manāg anusṛto bhaktasya sarpiṣmataḥ karkandhū-phala-miśra-śāka-pacanāmodaḥ paristīryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवभूतेः । (उराच। ४।१) मधुरम् इव वदन्तः स्वागतं भृङ्ग-शब्दैर् नतिम् इव फल-नम्रैः कुर्वते ऽमी शिरोभिः । मम ददत इवार्घं पुष्प-वृष्टिं किरन्तः कथय नति-सपर्यां शिक्षिताः शाखिनो ऽपि

bhavabhūteḥ | (u.rā.ca. 4.1) madhuram iva vadantaḥ svāgataṃ bhṛṅga-śabdair natim iva phala-namraiḥ kurvate 'mī śirobhiḥ / mama dadata ivārghaṃ puṣpa-vṛṣṭiṃ kirantaḥ kathaya nati-saparyāṃ śikṣitāḥ śākhino 'pi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीहर्षस्य (नागानन्द १।११) अस्मिन् वृद्ध-वनेचरी-करतलैर् दत्ताः सपञ्चाङ्गुलाः । । । । । । । । शिखरिभिः शृङ्गैः करालोदराः । द्वारोपान्त-पशूकृतार्प्य-पुरुष-क्षुब्धास्थि-किर्मीरिताःकिर्मीरिताश् चित्तोत्कम्पम् इवानयन्ति गहनाः कान्तार । । । ।

śrīharṣasya (nāgānanda 1.11) asmin vṛddha-vanecarī-karatalair dattāḥ sapañcāṅgulāḥ . . . . . . . . śikharibhiḥ śṛṅgaiḥ karālodarāḥ / dvāropānta-paśūkṛtārpya-puruṣa-kṣubdhāsthi-kirmīritāḥkirmīritāś cittotkampam ivānayanti gahanāḥ kāntāra . . . .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैस् तैर् जीवोपहारैर् इह कुहर-शिलासंश्रयाम् अर्चयित्वा देवीं कान्तार-दुर्गां रुधिरम् उपतरु-क्षेत्र-पालाय दत्त्वा । तुम्बी-वीना-विनोद-व्यवहित-सरकाम् अह्नि जीर्णे पुराणीं हालां मालूर-कोषैर् युवति-सहचरा बर्बराः शीलयन्ति

tais tair jīvopahārair iha kuhara-śilāsaṃśrayām arcayitvā devīṃ kāntāra-durgāṃ rudhiram upataru-kṣetra-pālāya dattvā / tumbī-vīnā-vinoda-vyavahita-sarakām ahni jīrṇe purāṇīṃ hālāṃ mālūra-koṣair yuvati-sahacarā barbarāḥ śīlayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगेश्वरस्य । (स्क्म्सौक। २००२, कस्यचित्) अभिनव-मुख-मुद्रं क्षुद्र-कूपोपवीतं प्रशिथिल-विपुलत्वं ज्वालकोच्छ्वासि-पालम् । परिणति-परिपाटि-व्याकृतेनारुणिम्ना हत-हरितिम् अशेषं नाग-रङ्गं चकास्ति

yogeśvarasya | (Skmsa.u.ka. 2002, kasyacit) abhinava-mukha-mudraṃ kṣudra-kūpopavītaṃ praśithila-vipulatvaṃ jvālakocchvāsi-pālam / pariṇati-paripāṭi-vyākṛtenāruṇimnā hata-haritim aśeṣaṃ nāga-raṅgaṃ cakāsti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.