प्रातर् बाष्पाम्बु-बिन्दु-व्यतिकर-विगलत्-क्लिन्न-सृक्कः कथंचित् किंचित् संकुब्ज-जङ्घा-जनित-जड-जवो जीर्ण-जानुर् जरार्तः । मुष्ट्य्-आवष्टभ्य यष्टिं कटि-पुट-विचटत्-कर्पटः प्लुष्ट-कन्थः कुन्थन्न् उत्थाय पान्थः पथि परुष-मरुन्-मूर्च्छ्यमानः प्रयाति
prātar bāṣpāmbu-bindu-vyatikara-vigalat-klinna-sṛkkaḥ kathaṃcit kiṃcit saṃkubja-jaṅghā-janita-jaḍa-javo jīrṇa-jānur jarārtaḥ / muṣṭy-āvaṣṭabhya yaṣṭiṃ kaṭi-puṭa-vicaṭat-karpaṭaḥ pluṣṭa-kanthaḥ kunthann utthāya pānthaḥ pathi paruṣa-marun-mūrcchyamānaḥ prayāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यानौ पूर्ण-वाञ्छः प्रथमम् अगणित-प्लोष-दोषः प्रदोषे पान्थस् तप्त्वा प्रसुप्तः प्रतत-तनु-तृणे धामनि ग्राम-देव्याः । उत्कम्पी कर्पटार्घे जरति पद-हति-च्छिद्रिते च्छिन्न-निद्रो वाते वाति प्रकमं हिम-कणिनि कणन् कोणतः कोणम् एति
puṇyānau pūrṇa-vāñchaḥ prathamam agaṇita-ploṣa-doṣaḥ pradoṣe pānthas taptvā prasuptaḥ pratata-tanu-tṛṇe dhāmani grāma-devyāḥ / utkampī karpaṭārghe jarati pada-hati-cchidrite cchinna-nidro vāte vāti prakamaṃ hima-kaṇini kaṇan koṇataḥ koṇam eti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणस्य (स्व्सुआ। १८५७, स्प्द्शाप। ३९४६, स्म्व्सूमु। ६४।१२, स्क्म्सौक। १३४४) पोतान् एतान् अपि गृहवति ग्रीष्म-मासावसानं यावन् निर्वाहयति भवती येन वा केनचिद् वा । पश्चाद् अम्भोधर-जल-परीपातम् आसाद्य तुम्बी कूष्माण्डी च प्रभवति तदा भूभुजः के वयं के
bāṇasya (Svsu.ā. 1857, Spdśā.pa. 3946, Smvsū.mu. 64.12, Skmsa.u.ka. 1344) potān etān api gṛhavati grīṣma-māsāvasānaṃ yāvan nirvāhayati bhavatī yena vā kenacid vā / paścād ambhodhara-jala-parīpātam āsādya tumbī kūṣmāṇḍī ca prabhavati tadā bhūbhujaḥ ke vayaṃ ke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धरणीधरस्य -- क्षुत्-क्षामाः शिशवः शवा इव तनुर् मन्दादरो बान्धवो लिप्ता जर्जर-कर्करी-जल-लवैर् नो मां तथा बाधते । गेहिन्याः स्फुटितांशुकं घटयितुं कृत्वा सकाकु-स्मितं कुप्यन्ती प्रतिवेशिनी प्रतिदिनं सूचीं यथा याचिता
dharaṇīdharasya -- kṣut-kṣāmāḥ śiśavaḥ śavā iva tanur mandādaro bāndhavo liptā jarjara-karkarī-jala-lavair no māṃ tathā bādhate / gehinyāḥ sphuṭitāṃśukaṃ ghaṭayituṃ kṛtvā sakāku-smitaṃ kupyantī prativeśinī pratidinaṃ sūcīṃ yathā yācitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। २२३८) साक्रन्दाः शिशवः स-पत्र-पुटका वप्तुः पुरो-वर्तिनः प्रच्छन्ने च वधूर् विभाग-कुशला मध्ये स्थिता गेहिनी । कट्याच्छादन-बन्धकेन कथम् अप्य् आसादितेनान्धसा सिन्दूरारुण-मण्डले सवितरि प्राणाहुतिर् दीयते
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 2238) sākrandāḥ śiśavaḥ sa-patra-puṭakā vaptuḥ puro-vartinaḥ pracchanne ca vadhūr vibhāga-kuśalā madhye sthitā gehinī / kaṭyācchādana-bandhakena katham apy āsāditenāndhasā sindūrāruṇa-maṇḍale savitari prāṇāhutir dīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते दरिद्र-शिशवस् तनु-जीर्ण-कन्थां स्कन्धे निधाय मलिनां पुलकाकुलाङ्गाः । सूर्य-स्फुरत्-कर-करम्बित-भित्ति-देश -लाभाय शीत-समये कलिम् आचरन्ति
ete daridra-śiśavas tanu-jīrṇa-kanthāṃ skandhe nidhāya malināṃ pulakākulāṅgāḥ / sūrya-sphurat-kara-karambita-bhitti-deśa -lābhāya śīta-samaye kalim ācaranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् एव गृहोदरे रसवती तत्रैव सा कण्डनी तत्रोपस्करणानि तत्र शिशवस् तत्रैव वासः स्वयम् । एतत् सोढवतो ऽपि दुःस्थ-गृहिणः किं ब्रूमहे दुर्दशाम् अद्य श्वो विजनिष्यमाण-गृहिणी तत्रैव यत् कुन्थति
tasminn eva gṛhodare rasavatī tatraiva sā kaṇḍanī tatropaskaraṇāni tatra śiśavas tatraiva vāsaḥ svayam / etat soḍhavato 'pi duḥstha-gṛhiṇaḥ kiṃ brūmahe durdaśām adya śvo vijaniṣyamāṇa-gṛhiṇī tatraiva yat kunthati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। २२३९, वैनतेयस्य) अद्याशनं शिशु-जनस्य बलेन जातं श्वो वा कथं नु भवितेति विचिन्तयन्ती । इत्य् अश्रु-पात-मलिनी-कृत-गण्ड-देशा नेच्छेद् दरिद्र-गृहिणी रजनी-विरामम्
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 2239, vainateyasya) adyāśanaṃ śiśu-janasya balena jātaṃ śvo vā kathaṃ nu bhaviteti vicintayantī / ity aśru-pāta-malinī-kṛta-gaṇḍa-deśā necched daridra-gṛhiṇī rajanī-virāmam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। २२४१) सक्तूञ् शोचति संप्लुतान् प्रतिकरोत्य् आक्रन्दतो बालकान् प्रत्युत्सिञ्चति कर्परेण सलिलं शय्या-तृणं रक्षति । दत्त्वा मूर्धनि शीर्णं शूर्प-शकलं जीर्णे गृहे व्याकुला किं तद् यन् न करोति दुःस्थ-गृहिणी देवे भृशं वर्षति
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 2241) saktūñ śocati saṃplutān pratikaroty ākrandato bālakān pratyutsiñcati karpareṇa salilaṃ śayyā-tṛṇaṃ rakṣati / dattvā mūrdhani śīrṇaṃ śūrpa-śakalaṃ jīrṇe gṛhe vyākulā kiṃ tad yan na karoti duḥstha-gṛhiṇī deve bhṛśaṃ varṣati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगेश्वरस्य जरदम्बरसंवरणग्रन्थिविधौ ग्रन्थकार एको ऽहम् । परिमितकदन्नवण्टनविद्यापारंगता गृहिणी
yogeśvarasya jaradambarasaṃvaraṇagranthividhau granthakāra eko 'ham / parimitakadannavaṇṭanavidyāpāraṃgatā gṛhiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगेश्वरस्य । (स्क्म्सौक। २२४५, लङ्ग-दत्तस्य; स्व्सुआ। ३२०१) जरद्-अम्बर-संवरण-ग्रन्थि-विधौ ग्रन्थ-कार एको ऽहम् ।* परिमित-कदन्न-बण्टन-विद्या-पारं-गता गृहिणी ॥ विद्स्र्क् ३९।१० *(१३१३) ॥* वीरस्य । (स्क्म्सौक। २२३०, भानोः) मा रोदीश् चिरम् एहि वत्स विफलं दृष्ट्वाद्य पुत्रान् इमान् आयातो भवतो ऽपि दास्यति पिता ग्रैवेयकं वाससी । श्रुत्वैवं गृहिणी-वचांसि निकटे कुड्यस्य निष्किंचनो निश्वस्याश्रु-जल-फुतानत-मुखः पान्थः पुनः प्रोषितः
yogeśvarasya | (Skmsa.u.ka. 2245, laṅga-dattasya; Svsu.ā. 3201) jarad-ambara-saṃvaraṇa-granthi-vidhau grantha-kāra eko 'ham /* parimita-kadanna-baṇṭana-vidyā-pāraṃ-gatā gṛhiṇī // VidSrk 39.10 *(1313) //* vīrasya | (Skmsa.u.ka. 2230, bhānoḥ) mā rodīś ciram ehi vatsa viphalaṃ dṛṣṭvādya putrān imān āyāto bhavato 'pi dāsyati pitā graiveyakaṃ vāsasī / śrutvaivaṃ gṛhiṇī-vacāṃsi nikaṭe kuḍyasya niṣkiṃcano niśvasyāśru-jala-phutānata-mukhaḥ pānthaḥ punaḥ proṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूष्माण्डी-विटपः फलत्य् अविरतं सिक्तः सुवर्णाम्बुना भूयोभिर् गदितं हितैषिभिर् इतीवास्माभिर् अङ्गीकृतम् । तत् संयाच्य कुतश्चिद् ईश्वर-गृहाद् आनीयमानं शनैः अध्वन्य् एव हि बिन्दुभिर् विगलितं श्राणे शरावोदरे
kūṣmāṇḍī-viṭapaḥ phalaty avirataṃ siktaḥ suvarṇāmbunā bhūyobhir gaditaṃ hitaiṣibhir itīvāsmābhir aṅgīkṛtam / tat saṃyācya kutaścid īśvara-gṛhād ānīyamānaṃ śanaiḥ adhvany eva hi bindubhir vigalitaṃ śrāṇe śarāvodare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातर् धर्म-परे दयां कुरु मयि श्रान्ते च वैदेशिके द्वारालिन्दक-कोणकेषु निभृतं स्थित्वा क्षिपामि क्षपाम् । इत्य् एवं गृहिणी-प्रचण्ड-वदना-वाक्येन निर्भर्त्सितो हस्त-न्यस्त-पलाल-मुष्टि-विभवः पान्थः शनैर् गच्छति
mātar dharma-pare dayāṃ kuru mayi śrānte ca vaideśike dvārālindaka-koṇakeṣu nibhṛtaṃ sthitvā kṣipāmi kṣapām / ity evaṃ gṛhiṇī-pracaṇḍa-vadanā-vākyena nirbhartsito hasta-nyasta-palāla-muṣṭi-vibhavaḥ pānthaḥ śanair gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् (स्व्सुआ। २४१६, अन्त् स्प्द् शाप। ५८० रविदत्तस्य, स्म्व्सूमु। ९६।३ रविगुप्तस्य, स्क्म्सौक। १३४१ शतानन्दस्य) लग्नः शृङ्ग-युगे गृही सतनयो वृद्धौ गुरू पार्श्वयोः पुच्छाग्रे गृहिणी खुरेषु शिशवो लग्ना वधूः कम्बले । एकः शीर्ण-जरद्-गवो विधिवशात् सर्वस्व-भूतो गृहे सर्वेणैव कुटुम्बकेन रुदता सुप्तः समुत्थाप्यते
kasyacit (Svsu.ā. 2416, ant spd śā.pa. 580 ravidattasya, Smvsū.mu. 96.3 raviguptasya, Skmsa.u.ka. 1341 śatānandasya) lagnaḥ śṛṅga-yuge gṛhī satanayo vṛddhau gurū pārśvayoḥ pucchāgre gṛhiṇī khureṣu śiśavo lagnā vadhūḥ kambale / ekaḥ śīrṇa-jarad-gavo vidhivaśāt sarvasva-bhūto gṛhe sarveṇaiva kuṭumbakena rudatā suptaḥ samutthāpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। २२२६) शीत-वात-समुद्भिन्न- पुलकाङ्कुर-शालिनी । ममाम्बर-विहीनस्य त्वग् एव पटिकायते
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 2226) śīta-vāta-samudbhinna- pulakāṅkura-śālinī / mamāmbara-vihīnasya tvag eva paṭikāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यो विभिद्यते नूनं दरिद्र-तनु-पञ्जरम् । यदि न स्यान् मनोराज्य- रज्जुभिर् दृढ-संयतम्
sadyo vibhidyate nūnaṃ daridra-tanu-pañjaram / yadi na syān manorājya- rajjubhir dṛḍha-saṃyatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायो दरिद्र-शिशवः पर-मन्दिराणां द्वारेषु दत्त-कर-पल्लव-लीन-देहाः । लज्जा-निगूढ-वचसो बत भोक्तु-कामा भोक्तारम् अर्ध-नयनेन विलोकयन्ति
prāyo daridra-śiśavaḥ para-mandirāṇāṃ dvāreṣu datta-kara-pallava-līna-dehāḥ / lajjā-nigūḍha-vacaso bata bhoktu-kāmā bhoktāram ardha-nayanena vilokayanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। २२२७) अध्व-श्रमाय चरणौ विरहाय दारा अभ्यर्थनाय वचनं च वपुर् जरायै । एतानि मे विदधतस् तव सर्वदैव धातस् त्रपा यदि न किं न परिश्रमो ऽपि
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 2227) adhva-śramāya caraṇau virahāya dārā abhyarthanāya vacanaṃ ca vapur jarāyai / etāni me vidadhatas tava sarvadaiva dhātas trapā yadi na kiṃ na pariśramo 'pi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धनमुखासिकायाम् उदरपिशाचः किम् इच्छकाम् इच्छन् । पर्याकुलयति गृहिणीम् अकिंचनः कृपणसंवासः
vardhanamukhāsikāyām udarapiśācaḥ kim icchakām icchan / paryākulayati gṛhiṇīm akiṃcanaḥ kṛpaṇasaṃvāsaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धन-मुखासिकायाम् उदर-पिशाचः किम् इच्छकाम् इच्छन् ।* पर्याकुलयति गृहिणीम् अकिंचनः कृपण-संवासः ॥ विद्स्र्क् ३९।१९ *(१३२२) ॥* वरं मृतो न तु क्षुद्रस् तथापि महद् अन्तरम् । एकस्य बन्धुःन्र् नादत्ते नामान्य् अस्याखिलो जनः
vardhana-mukhāsikāyām udara-piśācaḥ kim icchakām icchan /* paryākulayati gṛhiṇīm akiṃcanaḥ kṛpaṇa-saṃvāsaḥ // VidSrk 39.19 *(1322) //* varaṃ mṛto na tu kṣudras tathāpi mahad antaram / ekasya bandhuḥnr nādatte nāmāny asyākhilo janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपणस्यास्तु दारिद्र्यं कार्पण्यावृति-कारकम् । विभवस् तस्य तद्-दोष- घोषणा-पटु-डिण्डिमः
kṛpaṇasyāstu dāridryaṃ kārpaṇyāvṛti-kārakam / vibhavas tasya tad-doṣa- ghoṣaṇā-paṭu-ḍiṇḍimaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यासस्य -- जीवतापि शवेनापि कृपणेन न दीयते । मांसं वर्धयतानेन काकस्योपकृतिः कृता
vyāsasya -- jīvatāpi śavenāpi kṛpaṇena na dīyate / māṃsaṃ vardhayatānena kākasyopakṛtiḥ kṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कविराजस्य श्रीफलं यन् न तद् दीर्घम् इति तावद् व्यवस्थितम् । तत्रै७कान्तधृतिर् यस्य मन्यते मुग्ध एव स
kavirājasya śrīphalaṃ yan na tad dīrgham iti tāvad vyavasthitam / tatrai7kāntadhṛtir yasya manyate mugdha eva sa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रिसूकस्य दृढतरनिबद्धमुष्टेः कोषनिषण्णस्य सहजमलिनस्य । कृपणस्य कृपाणस्य च केवलम् आकारतो भेदः
risūkasya dṛḍhataranibaddhamuṣṭeḥ koṣaniṣaṇṇasya sahajamalinasya / kṛpaṇasya kṛpāṇasya ca kevalam ākārato bhedaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कविराजस्य -- श्रीफलं यन् न तद् दीर्घम् इति तावद् व्यवस्थितम् ।* तत्रैकान्त-धृतिर् यस्य मन्यते मुग्ध एव सः ॥ विद्स्र्क् ३९।२३ *(१३२६) ॥* रिसूकस्य -- दृढतर-निबद्ध-मुष्टेः कोष-निषण्णस्य सहज-मलिनस्य ।* कृपणस्य कृपाणस्य च केवलम् आकारतो भेदः ॥ विद्स्र्क् ३९।२४ *(१३२७) ॥* गोभट्टस्य -- पथिक हे विजहीहि वृथार्थितां न खलु वेत्सि नवस् त्वम् इहागतः । इदम् अहि-भ्रमितं पच-मन्दिरं बलिभुजो ऽपि न यान्ति यद्-अन्तिकम्
kavirājasya -- śrīphalaṃ yan na tad dīrgham iti tāvad vyavasthitam /* tatraikānta-dhṛtir yasya manyate mugdha eva saḥ // VidSrk 39.23 *(1326) //* risūkasya -- dṛḍhatara-nibaddha-muṣṭeḥ koṣa-niṣaṇṇasya sahaja-malinasya /* kṛpaṇasya kṛpāṇasya ca kevalam ākārato bhedaḥ // VidSrk 39.24 *(1327) //* gobhaṭṭasya -- pathika he vijahīhi vṛthārthitāṃ na khalu vetsi navas tvam ihāgataḥ / idam ahi-bhramitaṃ paca-mandiraṃ balibhujo 'pi na yānti yad-antikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रवेर् अस्तमये येन निद्रा नेत्रेषु निर्मिता । तेन किं न कृतो मृत्युर् मर्त्यानां विभव-क्षये
raver astamaye yena nidrā netreṣu nirmitā / tena kiṃ na kṛto mṛtyur martyānāṃ vibhava-kṣaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनैवाम्बर-खण्डेन दिवा सञ्चरते रविः । तेनैव निशि शीतांशुर् अहो दौर्गत्यम् एतयोः
yenaivāmbara-khaṇḍena divā sañcarate raviḥ / tenaiva niśi śītāṃśur aho daurgatyam etayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलीमसेन देहेन प्रतिगेहम् उपस्थिताः । आत्मनैवात्म-कथका वयं वायस-वृत्तयः
malīmasena dehena pratigeham upasthitāḥ / ātmanaivātma-kathakā vayaṃ vāyasa-vṛttayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयाद् अतो बहु-व्रीहि- शासनाशा मुधैव मे । पूर्वापरापरामर्शाद् विमूढस्येव मे मतिः
bhūyād ato bahu-vrīhi- śāsanāśā mudhaiva me / pūrvāparāparāmarśād vimūḍhasyeva me matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.