Library·Vidyakara: Subhasitaratnakosa·50
सुबन्धौ भक्तिर् नः क इह रघुकारे न रमते धृतिर् दाक्षी-पुत्रे हरति हरिचन्द्रो ऽपि हृदयम् । विशुद्धोक्तिः शूरः प्रकृति-सुभगा भाव-विगिरस् तथाप्य् अन्तर् मोदं कम् अपि भवभूतिर् वितनुते
subandhau bhaktir naḥ ka iha raghukāre na ramate dhṛtir dākṣī-putre harati haricandro 'pi hṛdayam / viśuddhoktiḥ śūraḥ prakṛti-subhagā bhāva-vigiras tathāpy antar modaṃ kam api bhavabhūtir vitanute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। २१३०) तातः सृष्टिम् अपूर्व-वस्तु-विषयाम् एको ऽत्र निर्व्यूढवान् निष्णातः कवि-कुञ्जरेन्द्र-चरिते मार्गे गिरां वागुरः । रेवा विन्ध्य-पुलीन्द्र-पामर-वधू-झञ्झानिल-प्रेषित- प्राये ऽर्थे वचनानि पल्लवयितुं जानाति योगेश्वरः
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 2130) tātaḥ sṛṣṭim apūrva-vastu-viṣayām eko 'tra nirvyūḍhavān niṣṇātaḥ kavi-kuñjarendra-carite mārge girāṃ vāguraḥ / revā vindhya-pulīndra-pāmara-vadhū-jhañjhānila-preṣita- prāye 'rthe vacanāni pallavayituṃ jānāti yogeśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिनन्दस्य । (स्क्म्सौक। २१२६, भवानन्दस्य) पातु कर्ण-रसायनं रचयितुं वाचः सतां संमतां व्युत्पत्तिं परमाम् अवाप्तुम् अवधिं लब्धुं रस-स्रोतसः । भोक्तुं स्वादु फलं च जीवित-तरोर् यद्य् अस्ति ते कौतुकं तद् भ्रातः शृणु राजशेखर-कवेः सूक्तीः सुधा-स्यन्दनीः
abhinandasya | (Skmsa.u.ka. 2126, bhavānandasya) pātu karṇa-rasāyanaṃ racayituṃ vācaḥ satāṃ saṃmatāṃ vyutpattiṃ paramām avāptum avadhiṃ labdhuṃ rasa-srotasaḥ / bhoktuṃ svādu phalaṃ ca jīvita-taror yady asti te kautukaṃ tad bhrātaḥ śṛṇu rājaśekhara-kaveḥ sūktīḥ sudhā-syandanīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्कर-वर्मणः । (ब्र्बारा। १।१७, व्स्ब्विशाभ। १।१७, स्र्क् सौक। २१३३) देवीं वाचम् उपासते हि बहवः सारं तु सारस्वतं जानीते नितराम् असौ गुरुकुल-क्लिष्टो मुरारिः कविः । आब्धर् लङ्घित एव वानर-भटैः किं त्व् अस्य गम्भीरताम् आपाताल-विलग्न-पीवर-वपुर् जानाति मन्थाचलः
śaṅkara-varmaṇaḥ | (Brbā.rā. 1.17, Vsbvi.śā.bha. 1.17, Srk sa.u.ka. 2133) devīṃ vācam upāsate hi bahavaḥ sāraṃ tu sārasvataṃ jānīte nitarām asau gurukula-kliṣṭo murāriḥ kaviḥ / ābdhar laṅghita eva vānara-bhaṭaiḥ kiṃ tv asya gambhīratām āpātāla-vilagna-pīvara-vapur jānāti manthācalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुरारेः । (कुवलयावली, ५२; स्क्म्सौक। २१३५) तत् तादृग्-उज्ज्वल-ककुत्स्थ-कुल-प्रशस्ति- सौरभ्य-निर्भर-गभीर-मनो-हराणि । वाल्मीकि-वाग्-अमृत-कूप-निपात-लक्ष्मीम् एतानि बिभ्रति मुरारि-कवेर् वचांसि
murāreḥ | (kuvalayāvalī, 52; Skmsa.u.ka. 2135) tat tādṛg-ujjvala-kakutstha-kula-praśasti- saurabhya-nirbhara-gabhīra-mano-harāṇi / vālmīki-vāg-amṛta-kūpa-nipāta-lakṣmīm etāni bibhrati murāri-kaver vacāṃsi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुरारेर् एतौ (अनर्घ-राघव १।१२) धिग् धिक् तान् समयान् परिश्रम-रुजो धिक् ता गिरो निष्फला यत्रामूर् निभवन्ति वल्लण-गुणोत्खातामृत-प्रीतयः । रोम्णां नृत्य-भुवो विलोचन-पयः-पूराब्धि-चन्द्रोदयाः साहित्य-प्रतिगण्ड-गर्व-गलनं ग्लानि-क्रिया-हेतवः
murārer etau (anargha-rāghava 1.12) dhig dhik tān samayān pariśrama-rujo dhik tā giro niṣphalā yatrāmūr nibhavanti vallaṇa-guṇotkhātāmṛta-prītayaḥ / romṇāṃ nṛtya-bhuvo vilocana-payaḥ-pūrābdhi-candrodayāḥ sāhitya-pratigaṇḍa-garva-galanaṃ glāni-kriyā-hetavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्लणस्य । (स्र्क्सौक। २१३४) उत्तानोल्लपित-प्रतारित-नव-श्रोत्रैः कथं भाव्यतां वाक्-प्रत्यंश-निवेशिताखिल-जगत्-तत्त्वा कवीनां कला । रथ्या-गर्त-विगाहनाद्भुत-कृतैर् गाह्यः क्व रत्नाकरो यस्यान्तः-शफरावमानन-तटी-मज्जद्-गिरीन्द्राः श्रियः
vallaṇasya | (Srksa.u.ka. 2134) uttānollapita-pratārita-nava-śrotraiḥ kathaṃ bhāvyatāṃ vāk-pratyaṃśa-niveśitākhila-jagat-tattvā kavīnāṃ kalā / rathyā-garta-vigāhanādbhuta-kṛtair gāhyaḥ kva ratnākaro yasyāntaḥ-śapharāvamānana-taṭī-majjad-girīndrāḥ śriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुद्घुष्टः शब्दैर् अथ च घटनातः स्फुट-रसः पदानाम् अर्थात्मा रमयति न तूत्तानित-रसः । यथा किंचित् किंचित् पवन-चल-चीनांशुकतया स्तनाभोगः स्त्रीणां हरति न तथोन्मुद्रित-तनुः
anudghuṣṭaḥ śabdair atha ca ghaṭanātaḥ sphuṭa-rasaḥ padānām arthātmā ramayati na tūttānita-rasaḥ / yathā kiṃcit kiṃcit pavana-cala-cīnāṃśukatayā stanābhogaḥ strīṇāṃ harati na tathonmudrita-tanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्लणस्यै७ते अस्तंगतभारविरवि कालवशात् कालिदासविधुविधुरम् । निर्वाणबाणदीपं जगद् इदम् अद्योति रत्नेन
vallaṇasyai7te astaṃgatabhāraviravi kālavaśāt kālidāsavidhuvidhuram / nirvāṇabāṇadīpaṃ jagad idam adyoti ratnena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्लणस्यैते -- अस्तंगत-भार-विरवि काल-वशात् कालि-दास-विधु-विधुरम् ।* निर्वाण-बाण-दीपं जगद् इदम् अद्योति रत्नेन ॥ विद्स्र्क् ५०।९ *(१७०६) ॥* कस्यचित् । (स्क्म्सौक। २१२७, भोजदेवस्य) जानकी-हरणं कर्तुं रघुवंशे पुरः-स्थिते । कविः कुमार-दासो वा रावणो वा यदि क्षमः
vallaṇasyaite -- astaṃgata-bhāra-viravi kāla-vaśāt kāli-dāsa-vidhu-vidhuram /* nirvāṇa-bāṇa-dīpaṃ jagad idam adyoti ratnena // VidSrk 50.9 *(1706) //* kasyacit | (Skmsa.u.ka. 2127, bhojadevasya) jānakī-haraṇaṃ kartuṃ raghuvaṃśe puraḥ-sthite / kaviḥ kumāra-dāso vā rāvaṇo vā yadi kṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दास् ते न तथा-विधाः पथि धियां लोकस्य ये नासते नार्थात्मापि स को ऽपि धावति गिरां भूपाल-मार्गे न यः । अस्त्य् अन्यस् तु स संनिवेश-शिशिरः शब्दार्थयोः संगमो येनामी स्व-वशेन दग्ध-कवयो मथ्नन्ति चेतांसि नः
śabdās te na tathā-vidhāḥ pathi dhiyāṃ lokasya ye nāsate nārthātmāpi sa ko 'pi dhāvati girāṃ bhūpāla-mārge na yaḥ / asty anyas tu sa saṃniveśa-śiśiraḥ śabdārthayoḥ saṃgamo yenāmī sva-vaśena dagdha-kavayo mathnanti cetāṃsi naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयति कविकण्ठहरः श्रीरघुकारः प्रमेयकेदारे । यन्मतिदात्रविलूने शिलोञ्छम् इव कुर्वते कवयः
jayati kavikaṇṭhaharaḥ śrīraghukāraḥ prameyakedāre / yanmatidātravilūne śiloñcham iva kurvate kavayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयति कवि-कण्ठ-हरः श्री-रघु-कारः प्रमेय-केदारे ।* यन्-मति-दात्र-विलूने शिलोञ्छम् इव कुर्वते कवयः ॥ विद्स्र्क् ५०।१२ *(१७०९) ॥* कवीनाम् अगलद् दर्पो नूनं वासव-दत्तया । शक्त्येव पाण्डु-पुत्राणां गतया कर्ण-गोचरम्
jayati kavi-kaṇṭha-haraḥ śrī-raghu-kāraḥ prameya-kedāre /* yan-mati-dātra-vilūne śiloñcham iva kurvate kavayaḥ // VidSrk 50.12 *(1709) //* kavīnām agalad darpo nūnaṃ vāsava-dattayā / śaktyeva pāṇḍu-putrāṇāṃ gatayā karṇa-gocaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीर्तिः प्रवर-सेनस्य प्रयाता कुसुमोज्ज्वला । समुद्रस्य परं पारं कपिसेनेव सेतुना
kīrtiḥ pravara-senasya prayātā kusumojjvalā / samudrasya paraṃ pāraṃ kapiseneva setunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ति श्वान इवासंख्या जातिभाजो गृहे गृहे । उत्पादका न बहवः कवयः शरभा इव
santi śvāna ivāsaṃkhyā jātibhājo gṛhe gṛhe / utpādakā na bahavaḥ kavayaḥ śarabhā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणस्यामी (हर्षचरित १।५) कवयः कालि-दासाद्याः कवयो वयम् अप्य् अमी । पर्वते परमाणौ च वस्तुत्वम् उभयोर् अपि
bāṇasyāmī (harṣacarita 1.5) kavayaḥ kāli-dāsādyāḥ kavayo vayam apy amī / parvate paramāṇau ca vastutvam ubhayor api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौजन्याङ्कुर-कन्द-सुन्दर-कथा-सर्वस्व सीमन्तिनी- चित्ताकर्षण-मन्त्र-मन्मथ-सरित्-कल्लोल-वाग्-वल्लभ । सौभाग्यैक-निवेश पेशल-गिराम् आधार धैर्याम्बुधे धर्माद्रि-द्रुम राजशेखर-सखे दृष्टो ऽसि यामो वयम्
saujanyāṅkura-kanda-sundara-kathā-sarvasva sīmantinī- cittākarṣaṇa-mantra-manmatha-sarit-kallola-vāg-vallabha / saubhāgyaika-niveśa peśala-girām ādhāra dhairyāmbudhe dharmādri-druma rājaśekhara-sakhe dṛṣṭo 'si yāmo vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १४२२, अभिनन्दस्य) यद् एतद् वाग्-अर्थ-व्यतिकर-मयं किंचिद् अमृतं प्रमोद-प्रस्यन्दैः सहृदय-मनांसि स्नपयति । इदं काव्यं तत्त्वं स्फुरति तु यद् अत्राणु परमं तद् अन्तर्-बुद्धीनां स्फुटम् अथ च वाचाम् अविषयः
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1422, abhinandasya) yad etad vāg-artha-vyatikara-mayaṃ kiṃcid amṛtaṃ pramoda-prasyandaiḥ sahṛdaya-manāṃsi snapayati / idaṃ kāvyaṃ tattvaṃ sphurati tu yad atrāṇu paramaṃ tad antar-buddhīnāṃ sphuṭam atha ca vācām aviṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णालंकारा प्रकटितरसाश्लेष-निपुणा स्फुरद्-वैदर्भोक्तिर् ललित-पद-बन्ध-क्रम-गतिः । लसद् भूयो भावा मृदुर् अपि विमर्दोचित-तनुः कवीन्द्र त्वद्-वाणी हरति हरिणाक्षीव हृदयम्
suvarṇālaṃkārā prakaṭitarasāśleṣa-nipuṇā sphurad-vaidarbhoktir lalita-pada-bandha-krama-gatiḥ / lasad bhūyo bhāvā mṛdur api vimardocita-tanuḥ kavīndra tvad-vāṇī harati hariṇākṣīva hṛdayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यचित् । (स्क्म्सौक। २१५१, साकोकस्य) अम्बा येन सरस्वती सुतवती तस्यार्पयन्ती रसान् नाना-चाटु-मुखी स दुर्लडितवान् खेलाभिर् उच्छृङ्खलः । जिह्वा-दुर्व्यसनैर् उपद्रव-रुजः कुर्वन्ति ये दुःसुताः तान् दृष्ट्वार्थम् इतस् ततो निखनति स्वं निःस्वम् आतन्वती
kasyacit | (Skmsa.u.ka. 2151, sākokasya) ambā yena sarasvatī sutavatī tasyārpayantī rasān nānā-cāṭu-mukhī sa durlaḍitavān khelābhir ucchṛṅkhalaḥ / jihvā-durvyasanair upadrava-rujaḥ kurvanti ye duḥsutāḥ tān dṛṣṭvārtham itas tato nikhanati svaṃ niḥsvam ātanvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्लणस्य अविदितगुणा९पि सत्कविभणितिः कर्णेषु वमति मधुधाराम् । अनधिगतपरिमला९पि हि हरति दृशं मालतीमाला
vallaṇasya aviditaguṇā9pi satkavibhaṇitiḥ karṇeṣu vamati madhudhārām / anadhigataparimalā9pi hi harati dṛśaṃ mālatīmālā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्लणस्य -- अविदित-गुणापि सत्-कवि-भणितिः कर्णेषु वमति मधु-धाराम् ।* अनधिगत-परिमलापि हि हरति दृशं मालती-माला ॥ विद्स्र्क् ५०।२१ *(१७१८) ॥* सुबन्धोः (वासवदत्ता ११) बभूव वल्मीक-भवः पुरा कविस् ततः प्रपेदे भुवि भर्तृ-मेठताम् । पुनः स्थितो यो भव-भूति-रेखया स वर्तते संप्रति राजशेखरः
vallaṇasya -- avidita-guṇāpi sat-kavi-bhaṇitiḥ karṇeṣu vamati madhu-dhārām /* anadhigata-parimalāpi hi harati dṛśaṃ mālatī-mālā // VidSrk 50.21 *(1718) //* subandhoḥ (vāsavadattā 11) babhūva valmīka-bhavaḥ purā kavis tataḥ prapede bhuvi bhartṛ-meṭhatām / punaḥ sthito yo bhava-bhūti-rekhayā sa vartate saṃprati rājaśekharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्छ्वासो ऽपि न निर्याति बाणे हृदय-वर्तिनि । किं पुनर् विकटाटोप- पद-बन्धा सरस्वती
ucchvāso 'pi na niryāti bāṇe hṛdaya-vartini / kiṃ punar vikaṭāṭopa- pada-bandhā sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यल्लग्नं हृदि पुंसां भूयो भूयः शिरो न घूर्णयति । तद् अपि कवेः किम् उ काव्यं काण्डो वा धन्विनां किम् असौ
yallagnaṃ hṛdi puṃsāṃ bhūyo bhūyaḥ śiro na ghūrṇayati / tad api kaveḥ kim u kāvyaṃ kāṇḍo vā dhanvināṃ kim asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यल् लग्नं हृदि पुंसां भूयो भूयः शिरो न घूर्णयति ।* तद् अपि कवेः किम् उ काव्यं काण्डो वा धन्विनां किम् असौ ॥ विद्स्र्क् ५०।२४ *(१७२१) ॥* तामरसस्य -- कथंचित् कालिदासस्य कालेन बहुना मया । अवगाढेव गम्भीर- मसृणौघा सरस्वती
yal lagnaṃ hṛdi puṃsāṃ bhūyo bhūyaḥ śiro na ghūrṇayati /* tad api kaveḥ kim u kāvyaṃ kāṇḍo vā dhanvināṃ kim asau // VidSrk 50.24 *(1721) //* tāmarasasya -- kathaṃcit kālidāsasya kālena bahunā mayā / avagāḍheva gambhīra- masṛṇaughā sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कश्चिद् वाचं रचयितुम् अलं श्रोतुम् एवापरस् तां कल्याणी ते मतुर् उभयतो विस्मयं नस् तनोति । न ह्य् एकस्मिन् अतिशयवतां संनिपातो गुणानां एकः सूते कनकम् उपलस् तत्-परीक्षा-क्षमो ऽन्यः
kaścid vācaṃ racayitum alaṃ śrotum evāparas tāṃ kalyāṇī te matur ubhayato vismayaṃ nas tanoti / na hy ekasmin atiśayavatāṃ saṃnipāto guṇānāṃ ekaḥ sūte kanakam upalas tat-parīkṣā-kṣamo 'nyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालिदास्य -- प्रयोग-व्युत्पत्तौ प्रतिपद-विशेषार्थ-कथने प्रसत्तौ गाम्भीर्ये रसवति च वाक्यार्थ-घटने । अगम्यायाम् अन्यैर् दिशि परिणतेश् चार्थ-वचसोर् मतं चेद् अस्माकं कविर् अमर-सिंहो विजयते
kālidāsya -- prayoga-vyutpattau pratipada-viśeṣārtha-kathane prasattau gāmbhīrye rasavati ca vākyārtha-ghaṭane / agamyāyām anyair diśi pariṇateś cārtha-vacasor mataṃ ced asmākaṃ kavir amara-siṃho vijayate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालिकस्य । (स्क्म्सौक। २१३२, शालिकनाथस्य) इयं गौर् उद्दामा तव निविड-बन्धापि हि कथं न वैदर्भाद् अन्यत् चरति सुलभत्वे ऽपि हि कथम् । अवन्ध्या च ख्याता भुवि कथम् अगम्या कवि-वृषैः कथं वा पीयूषं स्रवति बहु दुग्धापि बहुभिः
śālikasya | (Skmsa.u.ka. 2132, śālikanāthasya) iyaṃ gaur uddāmā tava niviḍa-bandhāpi hi kathaṃ na vaidarbhād anyat carati sulabhatve 'pi hi katham / avandhyā ca khyātā bhuvi katham agamyā kavi-vṛṣaiḥ kathaṃ vā pīyūṣaṃ sravati bahu dugdhāpi bahubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दार्णवस्य । (स्क्म्सौक। २१५५) शैलैर् बन्धयति स्म वानर-हृतैर् वाल्मीकिर् अम्भोनिधिं व्यासः पार्थ-शरैस् तथापि न तयोर् अत्युक्तिर् उद्भाव्यते । वाग् अर्थौ च तुलाधृताव् इव तथाप्य् अस्मन्-निबन्धानयं लोको दूषयितुं प्रसारित-मुखस् तुभ्यं प्रतिष्ठे नमः
śabdārṇavasya | (Skmsa.u.ka. 2155) śailair bandhayati sma vānara-hṛtair vālmīkir ambhonidhiṃ vyāsaḥ pārtha-śarais tathāpi na tayor atyuktir udbhāvyate / vāg arthau ca tulādhṛtāv iva tathāpy asman-nibandhānayaṃ loko dūṣayituṃ prasārita-mukhas tubhyaṃ pratiṣṭhe namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मकीर्तेः । (स्क्म्सौक। २३७४) हा कष्टं कवि-चक्र-मौलि-मणिना दक्षेण यन् नेक्षितः श्रीमान् उत्पल-राज-देव-नृपतिर् विद्या-वधू-वल्लभः । तस्याप्य् अर्थि-जनैकरोहण-गिरेर् लक्ष्मीर् वृथैवाभवद् दक्षस्यास्य न येन सुन्दर-गिरः कर्णावतंसी-कृताः
dharmakīrteḥ | (Skmsa.u.ka. 2374) hā kaṣṭaṃ kavi-cakra-mauli-maṇinā dakṣeṇa yan nekṣitaḥ śrīmān utpala-rāja-deva-nṛpatir vidyā-vadhū-vallabhaḥ / tasyāpy arthi-janaikarohaṇa-girer lakṣmīr vṛthaivābhavad dakṣasyāsya na yena sundara-giraḥ karṇāvataṃsī-kṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षस्य यस्य यथा विज्ञानं तादृक् तस्ये७ह हृदयसद्भावः । उन्मीलति कविपुङ्गवचने च पुराणपुरुषे च
dakṣasya yasya yathā vijñānaṃ tādṛk tasye7ha hṛdayasadbhāvaḥ / unmīlati kavipuṅgavacane ca purāṇapuruṣe ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षस्य -- यस्य यथा विज्ञानं तादृक् तस्येह हृदय-सद्-भावः ।* उन्मीलति कवि-पुङ्ग-वचने च पुराण-पुरुषे च ॥ विद्स्र्क् ५०।३१ *(१७२८) ॥* वहति न पुरः कश्चित् पश्चान् न को ऽप्य् अनुयाति मां न च नव-पद-क्षुण्णो मार्गः कथं न्व् अहम् एककः । भवति विदितं पूर्व-व्यूढो ऽधुना खिलतां गतः स खलु बहुलो वामः पन्था मया स्फुटम् उर्जितः
dakṣasya -- yasya yathā vijñānaṃ tādṛk tasyeha hṛdaya-sad-bhāvaḥ /* unmīlati kavi-puṅga-vacane ca purāṇa-puruṣe ca // VidSrk 50.31 *(1728) //* vahati na puraḥ kaścit paścān na ko 'py anuyāti māṃ na ca nava-pada-kṣuṇṇo mārgaḥ kathaṃ nv aham ekakaḥ / bhavati viditaṃ pūrva-vyūḍho 'dhunā khilatāṃ gataḥ sa khalu bahulo vāmaḥ panthā mayā sphuṭam urjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मकीर्ति-पदानाम् -- विद्या-वधूम् अपरिणीय कुलानुरूपां श्लाघ्यां सुताम् इव ततः श्रियम् अप्रसूय । तां चार्थिने प्रणय-पेशलम् अप्रदाय धिक् तं मनुष्य-पदम् आत्मनि यः प्रयुङ्क्ते
dharmakīrti-padānām -- vidyā-vadhūm apariṇīya kulānurūpāṃ ślāghyāṃ sutām iva tataḥ śriyam aprasūya / tāṃ cārthine praṇaya-peśalam apradāya dhik taṃ manuṣya-padam ātmani yaḥ prayuṅkte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तृहरेः -- ये नाम केचिद् इह नः प्रथयन्त्य् अवज्ञां जानन्ति ते किम् अपि तान् प्रति नैष यत्नः । उत्पत्स्यते तु मम को ऽपि समान-धर्मा कालो ह्य् अयं निरवधिर् विपुला च लक्ष्मीः
bhartṛhareḥ -- ye nāma kecid iha naḥ prathayanty avajñāṃ jānanti te kim api tān prati naiṣa yatnaḥ / utpatsyate tu mama ko 'pi samāna-dharmā kālo hy ayaṃ niravadhir vipulā ca lakṣmīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवभूतेः (मामा। १।८) निधानं विद्यानां कुल-गृहम् अपारस्य यशसः शुचि क्ष्मा-पालानां सुचरित-कथा-दर्पण-तलम् । कला-संपद्-रत्न-व्रतति-विटपानां सुर-तरुः प्रकृत्या गम्भीरः कविर् इह स-शब्दो विजयते
bhavabhūteḥ (mā.mā. 1.8) nidhānaṃ vidyānāṃ kula-gṛham apārasya yaśasaḥ śuci kṣmā-pālānāṃ sucarita-kathā-darpaṇa-talam / kalā-saṃpad-ratna-vratati-viṭapānāṃ sura-taruḥ prakṛtyā gambhīraḥ kavir iha sa-śabdo vijayate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उन्नीतो भव-भूतिना प्रतिपदं बाणे गते यः पुरा यश् चीर्णः कमलायुधेन सुचिरं येनागमत् केशटः । यः श्री-वाक्पतिराज-पाद-रजसां संपर्क-पूतश् चिरं दिष्ट्या श्लाघ्य-गुणस्य कस्यचिद् असौ मार्गः समुन्मीलति
unnīto bhava-bhūtinā pratipadaṃ bāṇe gate yaḥ purā yaś cīrṇaḥ kamalāyudhena suciraṃ yenāgamat keśaṭaḥ / yaḥ śrī-vākpatirāja-pāda-rajasāṃ saṃparka-pūtaś ciraṃ diṣṭyā ślāghya-guṇasya kasyacid asau mārgaḥ samunmīlati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमाद्भुतरसधामन्य् उत्सलिते जगति वल्लनाम्भोधौ । विश्रान्तो रसभागस्तिमितयति यथा गभीरिमा को ऽपि
paramādbhutarasadhāmany utsalite jagati vallanāmbhodhau / viśrānto rasabhāgastimitayati yathā gabhīrimā ko 'pi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगेश्वरस्य (स्क्म्सौक। २१२९, अभिनन्दस्य) परमाद्भुत-रस-धामन्य् उत्सलिते जगति वल्लनाम्भोधौ ।* विश्रान्तो रस-भागस् तिमितयति यथा गभीरिमा को ऽपि ॥ विद्स्र्क् ५०।३७ *(१७३४) ॥* वल्लणस्य -- आढ्य-राज-कृतारम्भैर् हृदयस्थैः स्मृतैर् अपि । जिह्वान्तः कृष्यमाणेव न कवित्वे प्रगल्भते
yogeśvarasya (Skmsa.u.ka. 2129, abhinandasya) paramādbhuta-rasa-dhāmany utsalite jagati vallanāmbhodhau /* viśrānto rasa-bhāgas timitayati yathā gabhīrimā ko 'pi // VidSrk 50.37 *(1734) //* vallaṇasya -- āḍhya-rāja-kṛtārambhair hṛdayasthaiḥ smṛtair api / jihvāntaḥ kṛṣyamāṇeva na kavitve pragalbhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणस्य -- वाल्मीकेर् मुकुलीकृतैव कविता कः स्तोतुम् अस्त्य् आदरो वैयासानि वचांसि भारवि-गिरां भूतैव निर्भर्त्सना । काव्यं चेद् अवतंस-भूपम् अभजद् धर्मायणं कर्णयोस् तातः किं बहु वर्ण्यते स भगवान् वैदर्भ-गर्भेश्वरः
bāṇasya -- vālmīker mukulīkṛtaiva kavitā kaḥ stotum asty ādaro vaiyāsāni vacāṃsi bhāravi-girāṃ bhūtaiva nirbhartsanā / kāvyaṃ ced avataṃsa-bhūpam abhajad dharmāyaṇaṃ karṇayos tātaḥ kiṃ bahu varṇyate sa bhagavān vaidarbha-garbheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्माशोकस्य -- वामाङ्गं पृथुल-स्तन-स्तवकितं यावद् भवानी-पतेर् लक्ष्मी-कण्ठ-हठ-ग्रह-व्यसनिता यावच् च दोष्णां हरेः । यावच् च प्रति-साम-सारण-विधि-व्यग्रौ करौ ब्रह्मणः स्थेयासुः श्रुति-शुक्ति-लेह्य-मधवस् तावत् सतां सूक्तयः
dharmāśokasya -- vāmāṅgaṃ pṛthula-stana-stavakitaṃ yāvad bhavānī-pater lakṣmī-kaṇṭha-haṭha-graha-vyasanitā yāvac ca doṣṇāṃ hareḥ / yāvac ca prati-sāma-sāraṇa-vidhi-vyagrau karau brahmaṇaḥ stheyāsuḥ śruti-śukti-lehya-madhavas tāvat satāṃ sūktayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीर्त्या समं त्रिदिव-वासम् उपस्थितानां मर्त्यावतीर्ण-मरुताम् अपि सत्-कवीनाम् । जग्रन्थ दुर्लभ-सुभाषित-रत्न-कोषं विद्याकरः सुकृति-कण्ठ-विभूषणाय
kīrtyā samaṃ tridiva-vāsam upasthitānāṃ martyāvatīrṇa-marutām api sat-kavīnām / jagrantha durlabha-subhāṣita-ratna-koṣaṃ vidyākaraḥ sukṛti-kaṇṭha-vibhūṣaṇāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.