Library·Visvaksenasamhita·14

Visvaksenasamhita 14

संक्षेपात् कथितं गुह्यं साधकानां हिताय वै ॥ इति श्रीपाञ्चरात्रे विष्वक्सेनसंहितायां झ्र्मन्त्राणां ऋषिछन्द- देवतादिकथनं नामट त्रयोदशो ऽध्यायः ॥ चतुर्दशो ऽध्यायः चतुर्दशो ऽध्यायः विष्वक्सेनः--- अतः परं प्रवक्ष्यामि चरुपाकविधिं परम् । शृणु नारद सर्वज्ञ व्रीहिक्षेत्रादिकान् क्रमात्

saṃkṣepāt kathitaṃ guhyaṃ sādhakānāṃ hitāya vai // iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ jhrmantrāṇāṃ ṛṣichanda- devatādikathanaṃ nāmaṭa trayodaśo 'dhyāyaḥ || caturdaśo 'dhyāyaḥ caturdaśo 'dhyāyaḥ viṣvaksenaḥ--- ataḥ paraṃ pravakṣyāmi carupākavidhiṃ param / śṛṇu nārada sarvajña vrīhikṣetrādikān kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चोषरधरायां च चण्डालादिगृहान्तिके । न श्मशानान्तिके भूम्यां धान्यसंग्रहणं भवेत्

na coṣaradharāyāṃ ca caṇḍālādigṛhāntike / na śmaśānāntike bhūmyāṃ dhānyasaṃgrahaṇaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभक्षेत्रोद्भवं धान्यं त्र्यहाब्दं (त्र्यब्दं वा?) वत्सरं तु वा । षण्मासं वा त्रिमासं वा सम्यक् पर्युषितं शुभम्

śubhakṣetrodbhavaṃ dhānyaṃ tryahābdaṃ (tryabdaṃ vā?) vatsaraṃ tu vā / ṣaṇmāsaṃ vā trimāsaṃ vā samyak paryuṣitaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तशालिं ततो (तु वा?) श्वेतं कृष्णशालिं तथैव च । संग्रहे ऽस्मिन् मुनिश्रेष्ठ तण्डुलं श्वेतमुत्तमम्

raktaśāliṃ tato (tu vā?) śvetaṃ kṛṣṇaśāliṃ tathaiva ca / saṃgrahe 'smin muniśreṣṭha taṇḍulaṃ śvetamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुन्देन्दुमुक्तासंकाशैः तत्कृतैः (?) शालितण्डुलैः । पाचयेद्धरिवेश्मस्य (-गेहस्य?) आग्नेय्यां पचनालये

kundendumuktāsaṃkāśaiḥ tatkṛtaiḥ (?) śālitaṇḍulaiḥ / pācayeddhariveśmasya (-gehasya?) āgneyyāṃ pacanālaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रज्ञो वंशसंपन्नः प्रातःस्नानपरायणः । हविषां पाकयोग्यस्तु बलवान् कर्मतत्परः

mantrajño vaṃśasaṃpannaḥ prātaḥsnānaparāyaṇaḥ / haviṣāṃ pākayogyastu balavān karmatatparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानादि चाधुना वक्ष्ये शृणु गुह्यमनुत्तमम् । द्विशतैः पञ्चविंशद्भिः व्रीहिभिश्चैव पूरितम्

mānādi cādhunā vakṣye śṛṇu guhyamanuttamam / dviśataiḥ pañcaviṃśadbhiḥ vrīhibhiścaiva pūritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्तिमात्रमिति ख्यातं मानं तेनैव कल्पयेत् । तद्द्वयं तलमित्युक्तं प्रकुब्जं (-ञ्चः?)स्यात्तलद्वयम्

śuktimātramiti khyātaṃ mānaṃ tenaiva kalpayet / taddvayaṃ talamityuktaṃ prakubjaṃ (-ñcaḥ?)syāttaladvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्द्वयं प्रसृतिः प्रोक्ता कुडुम्बं(-बं?)प्रसृतिद्वयम् । अञ्जलिस्तद्द्वयं प्रोक्तं प्रस्थः स्यादञ्जलिद्वयम्

taddvayaṃ prasṛtiḥ proktā kuḍumbaṃ(-baṃ?)prasṛtidvayam / añjalistaddvayaṃ proktaṃ prasthaḥ syādañjalidvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पात्रं प्रस्थद्वयं प्रोक्तमाढकं तद्द्वयं भवेत् । तद्द्वयं शिवमित्युक्तं द्रोणं विद्याच्छिवद्वयम्

pātraṃ prasthadvayaṃ proktamāḍhakaṃ taddvayaṃ bhavet / taddvayaṃ śivamityuktaṃ droṇaṃ vidyācchivadvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रोणद्वयं भवेत् खारी भारं खारित्रयं भवेत् । मानमेवं मया प्रोक्तं पात्रशुद्धिमथो शृणु

droṇadvayaṃ bhavet khārī bhāraṃ khāritrayaṃ bhavet / mānamevaṃ mayā proktaṃ pātraśuddhimatho śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरुपात्रद्वयं प्रोक्तं ताम्रं मृण्मयमेव वा । ताम्राभावे मुनिश्रेष्ठ मृण्मयं वाथ कारयेत्

carupātradvayaṃ proktaṃ tāmraṃ mṛṇmayameva vā / tāmrābhāve muniśreṣṭha mṛṇmayaṃ vātha kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिने दिने नवं गृह्यं साधयेत् साधकोत्तमः । पात्राणि च शरावाणि संगृह्य परिचारकः

dine dine navaṃ gṛhyaṃ sādhayet sādhakottamaḥ / pātrāṇi ca śarāvāṇi saṃgṛhya paricārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धतोयेन संक्षाल्य विष्णुगायत्रिया पुनः । प्रोक्षयेद्गन्धतोयेन पञ्चोपनिषदैः क्रमात्

śuddhatoyena saṃkṣālya viṣṇugāyatriyā punaḥ / prokṣayedgandhatoyena pañcopaniṣadaiḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पात्रशुद्धिरिह प्रोक्ता हविःसंख्या(?)प्रचक्षते । उत्तमोत्तममित्युक्तमष्टद्रोणैस्तु पूरितम्

pātraśuddhiriha proktā haviḥsaṃkhyā(?)pracakṣate / uttamottamamityuktamaṣṭadroṇaistu pūritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्द्रोणैस्तण्डुलैःसिद्धं भवेदुत्तममध्यमम् । द्रोणहीनं भवेत्तत्र उत्तमाधममुच्यते

ṣaḍdroṇaistaṇḍulaiḥsiddhaṃ bhaveduttamamadhyamam / droṇahīnaṃ bhavettatra uttamādhamamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमोत्तममित्युक्तं खारिद्वयसमन्वितम् । द्रोणद्वयेन नैवेद्यं भवेन्मध्यममध्यमम्

madhyamottamamityuktaṃ khāridvayasamanvitam / droṇadvayena naivedyaṃ bhavenmadhyamamadhyamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमाधममित्युक्तं द्रोणद्वयसमद्वयम् (?) । द्रोणं चैव तदर्धं च तस्यार्धमधमत्रयम्

madhyamādhamamityuktaṃ droṇadvayasamadvayam (?) / droṇaṃ caiva tadardhaṃ ca tasyārdhamadhamatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलैराढकैर्हीनं नैवेद्यं न प्रकल्पयेत् । चरुःप्रस्थद्वयः प्रोक्तः हविराढकमुच्यते

taṇḍulairāḍhakairhīnaṃ naivedyaṃ na prakalpayet / caruḥprasthadvayaḥ proktaḥ havirāḍhakamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् (तत्तु?)श्रियादिदेवीनामाढकं वार्धमेव वा । निवेदयेन्मुनिश्रेष्ठ तण्डुलानां विधिं शृणु

tasmin (tattu?)śriyādidevīnāmāḍhakaṃ vārdhameva vā / nivedayenmuniśreṣṭha taṇḍulānāṃ vidhiṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयावरणे चैव तृतीयावरणे ऽपि वा । कुर्याद्धान्यावघातस्य शालामीशानगोचरे

dvitīyāvaraṇe caiva tṛtīyāvaraṇe 'pi vā / kuryāddhānyāvaghātasya śālāmīśānagocare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणे वाथ वायव्ये नैरृते वान्तरे तथा । शालां च भूषयित्वा तु वितानाद्यैर्मनोहरैः

dakṣiṇe vātha vāyavye nairṛte vāntare tathā / śālāṃ ca bhūṣayitvā tu vitānādyairmanoharaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमयेन समालिप्य शालिपिष्टैर्विचित्रयेत् । ब्राह्मणी तु सुशीला च ब्राह्मण्येन समन्विता

gomayena samālipya śālipiṣṭairvicitrayet / brāhmaṇī tu suśīlā ca brāhmaṇyena samanvitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यावघातं तत्रैव कुर्यादाममनुत्तमम् । उलूखलादि संप्रोक्ष्य हरिरित्युच्चरन् क्रमात्

dhānyāvaghātaṃ tatraiva kuryādāmamanuttamam / ulūkhalādi saṃprokṣya harirityuccaran kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घातयेत् सर्वधान्यानि पश्चात्तण्डुलमेव च । आमं वाप्यथवा पक्वमेवमेव दिने दिने

ghātayet sarvadhānyāni paścāttaṇḍulameva ca / āmaṃ vāpyathavā pakvamevameva dine dine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्कृत्य तण्डुलान् सर्वान् संगृह्य प्रणवेन तु । निरीक्ष्य तण्डुलान् पश्चात् शर्करादीनि सर्वशः

saṃskṛtya taṇḍulān sarvān saṃgṛhya praṇavena tu / nirīkṣya taṇḍulān paścāt śarkarādīni sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिस्मृत्या क्रमेणैव शुचिर्भूत्वा समहितः (ता?) । परार्थे विष्णुपूजायां सच्छूद्रो वैष्णवो मुने

harismṛtyā krameṇaiva śucirbhūtvā samahitaḥ (tā?) / parārthe viṣṇupūjāyāṃ sacchūdro vaiṣṇavo mune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्पृशेत् पक्वमामं॥।कुर्याद्यथारुचि । तदभावे मुनिश्रेष्ठ वैष्णवानां गृहे गृहे

na spṛśet pakvamāmaṃ...kuryādyathāruci / tadabhāve muniśreṣṭha vaiṣṇavānāṃ gṛhe gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिने दिने तु कर्तव्यास्तण्डुलाः शूद्रकैर्विना । अस्मिन् (यस्तु?)शुद्रगृहे मोहाल्लेभाद्वा मुनिसत्तम

dine dine tu kartavyāstaṇḍulāḥ śūdrakairvinā / asmin (yastu?)śudragṛhe mohāllebhādvā munisattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलं कुरुते पूजा निष्फला सा भविष्यति । सर्वनाशमवाप्नोति तस्माद्यत्नेन वर्जयेत्

taṇḍulaṃ kurute pūjā niṣphalā sā bhaviṣyati / sarvanāśamavāpnoti tasmādyatnena varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वार्थार्चने यथाकामं भक्त्या देवाय दापयेत् । अभिन्नास्तण्डुला ग्राह्या अखिन्नाश्च तथैव च

svārthārcane yathākāmaṃ bhaktyā devāya dāpayet / abhinnāstaṇḍulā grāhyā akhinnāśca tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतुषाश्चाप्यपाषाणाः कृमिकीटविवर्जिताः । अकणाश्च रजोपेताः पांसुस्पर्शनवर्जिता (?)

atuṣāścāpyapāṣāṇāḥ kṛmikīṭavivarjitāḥ / akaṇāśca rajopetāḥ pāṃsusparśanavarjitā (?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपक्वास्तण्डुलाश्चान्याः न निवेद्याः कथंचन । पक्वमेव चरुं दद्यात् अपक्वं तु विवर्जयेत्

apakvāstaṇḍulāścānyāḥ na nivedyāḥ kathaṃcana / pakvameva caruṃ dadyāt apakvaṃ tu vivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्जितं च चरुं मोहात् निवेदयति चेन्मुने । राक्षसाश्च पिशाचाश्च हृष्टा गृह्णान्ति तच्चरुम्

varjitaṃ ca caruṃ mohāt nivedayati cenmune / rākṣasāśca piśācāśca hṛṣṭā gṛhṇānti taccarum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुप्यते(?)तु हरिश्चापि नात्र कार्या विचारणा । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वर्जितं वर्जयेत् सदा

kupyate(?)tu hariścāpi nātra kāryā vicāraṇā / tasmāt sarvaprayatnena varjitaṃ varjayet sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धरेत् सर्वपात्राणि प्रणवेन महामुने । पुरा पात्राणि प्रक्षाल्य पूर्वोक्तेन विधानतः

uddharet sarvapātrāṇi praṇavena mahāmune / purā pātrāṇi prakṣālya pūrvoktena vidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाक्षरेण मन्त्रेण आज्येनैव तु लेपयेत् । स्पृशेच्च तण्डुलान् पश्चात् द्वादशाक्षरविद्यया

aṣṭākṣareṇa mantreṇa ājyenaiva tu lepayet / spṛśecca taṇḍulān paścāt dvādaśākṣaravidyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षिपेद्द्वादशमुष्टिं तु क्रमाद्द्वादशनामभिः । नमस्कारान्तसंयुक्तं ध्यात्वा तु हृदये हरिम्

kṣipeddvādaśamuṣṭiṃ tu kramāddvādaśanāmabhiḥ / namaskārāntasaṃyuktaṃ dhyātvā tu hṛdaye harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्च चतुरो मुष्टीन् प्रक्षिपेन्मूर्तिनामभिः । षड्भिः(?)प्रक्षालनं कृत्वा बीजेन परमेष्ठिना

tataśca caturo muṣṭīn prakṣipenmūrtināmabhiḥ / ṣaḍbhiḥ(?)prakṣālanaṃ kṛtvā bījena parameṣṭhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चुल्यामारोपयेत् पश्चाद्बीजेन पुरुषात्मना । अग्निं समेधयेत् पश्चाद्विश्वबीजेन साधकः

culyāmāropayet paścādbījena puruṣātmanā / agniṃ samedhayet paścādviśvabījena sādhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्या अभिघार्याथ सर्वेणैवावतारयेत् । मूर्तिमन्त्रेण वा सर्वान् मूलमन्त्रेण वा मुने

nivṛtyā abhighāryātha sarveṇaivāvatārayet / mūrtimantreṇa vā sarvān mūlamantreṇa vā mune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारयेन्मुनिशार्दूल नित्ये नैमित्तिके क्रमात् । चरुपाकविधाने ऽस्मिन् मन्त्रान् सर्वान महामुने

kārayenmuniśārdūla nitye naimittike kramāt / carupākavidhāne 'smin mantrān sarvāna mahāmune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस्कारविहीनेन(-नांस्तु?) योजयेन्मन्त्रवित्तमः । हविरादिषु वक्ष्यामि वर्ज्यावर्ज्यविधिं क्रमात्

namaskāravihīnena(-nāṃstu?) yojayenmantravittamaḥ / havirādiṣu vakṣyāmi varjyāvarjyavidhiṃ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलितं वर्जयेद्धव्यमतिपक्वं तथैव च । तथाप्यपाकसंपूर्णमर्धतण्डुलमेव च

nīlitaṃ varjayeddhavyamatipakvaṃ tathaiva ca / tathāpyapākasaṃpūrṇamardhataṇḍulameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णान्तरगतं चैव गन्धदुष्टं च धूपितम् । द्विपक्वं स्थापितं चैवाघ्रातं निष्वितनकम्(?)

varṇāntaragataṃ caiva gandhaduṣṭaṃ ca dhūpitam / dvipakvaṃ sthāpitaṃ caivāghrātaṃ niṣvitanakam(?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपक्षुतं श्वासहतं मुखवायुहतं तथा । परस्पृष्टं शुनादृष्टमदीक्षितनिरीक्षितम्

apakṣutaṃ śvāsahataṃ mukhavāyuhataṃ tathā / paraspṛṣṭaṃ śunādṛṣṭamadīkṣitanirīkṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेदबिन्दुहतं चापि धामहस्तगतं (वामहस्तहतं?) तथा । लङ्घितं शीतमत्युष्णं भिन्नपात्रगतं तथा

svedabinduhataṃ cāpi dhāmahastagataṃ (vāmahastahataṃ?) tathā / laṅghitaṃ śītamatyuṣṇaṃ bhinnapātragataṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृमिकेशादिसहितं कोष्ठ(काष्ठ?)लोष्ठादिपाति(संयु)तम् । मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनमतोषितम् (?)

kṛmikeśādisahitaṃ koṣṭha(kāṣṭha?)loṣṭhādipāti(saṃyu)tam / mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ bhaktihīnamatoṣitam (?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्कपात्रगतं चापि वर्जयेद्यत्नतश्चरुम् । फलानि यत्नपक्वानि वर्जनीयानि सर्वशः

arkapātragataṃ cāpi varjayedyatnataścarum / phalāni yatnapakvāni varjanīyāni sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदलीफलमेकं तु यत्नपक्वेषु गृह्यते । अपक्वम(-क्वं त्व?)ग्निनाशस्तं फलमत्र निवेदयेत्

kadalīphalamekaṃ tu yatnapakveṣu gṛhyate / apakvama(-kvaṃ tva?)gnināśastaṃ phalamatra nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तं तु शुद्धान्नं पायसं त्वधुनोच्यते । यजमानेच्छया तस्मिंस्तण्डुलं गृह्य साधकः

evamuktaṃ tu śuddhānnaṃ pāyasaṃ tvadhunocyate / yajamānecchayā tasmiṃstaṇḍulaṃ gṛhya sādhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलद्विगुणं क्षीरं मुद्गसारः समो भवेत् । पाचितं पायसं प्रोक्तं शेषं पूर्ववदाचरेत्

taṇḍuladviguṇaṃ kṣīraṃ mudgasāraḥ samo bhavet / pācitaṃ pāyasaṃ proktaṃ śeṣaṃ pūrvavadācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलस्य चतुर्थांशांस्तिलान् प्रक्षिप्य चूर्णितान् । तच्चतुर्थं घृतं क्षिप्त्वा पाचयित्वा यथाविधि

taṇḍulasya caturthāṃśāṃstilān prakṣipya cūrṇitān / taccaturthaṃ ghṛtaṃ kṣiptvā pācayitvā yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृसरान्नमिति प्रोक्तं गौल्यान्नं त्वधुना शृणु । पायसं पूर्ववत् कृत्वा तण्डुलेन समं गुलम्

kṛsarānnamiti proktaṃ gaulyānnaṃ tvadhunā śṛṇu / pāyasaṃ pūrvavat kṛtvā taṇḍulena samaṃ gulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुलार्धं प्रक्षिपेदाज्यं कदल्यादिफलं क्षिपेत् । गुलान्नमिति संप्रोक्तं मुद्गान्नमधुनोच्यते

gulārdhaṃ prakṣipedājyaṃ kadalyādiphalaṃ kṣipet / gulānnamiti saṃproktaṃ mudgānnamadhunocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलेन समं मुद्गं नालिकेरुलान्वितम् । मुद्गान्नमिति संप्रोक्तं हरिद्रान्नमिहोच्यते

taṇḍulena samaṃ mudgaṃ nālikerulānvitam / mudgānnamiti saṃproktaṃ haridrānnamihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरीचिरजनीयुक्तं जीरकैः सर्षपैर्युतम् । उच्यते पाचितं ह्येतत् हरिद्रान्नं यथाविधि

marīcirajanīyuktaṃ jīrakaiḥ sarṣapairyutam / ucyate pācitaṃ hyetat haridrānnaṃ yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विधिं चाधुना वक्ष्ये शृणु भागोत्तरं (पाकक्रमं?) मुने । द्रोणतण्डुलमादाय कुन्देन्दुधवलप्रभम्

tadvidhiṃ cādhunā vakṣye śṛṇu bhāgottaraṃ (pākakramaṃ?) mune / droṇataṇḍulamādāya kundendudhavalaprabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्ववत् पाचयित्वा तु मरीच्यादीनि विन्यसेत् । मरीचं प्रस्थपादं च त्रिगुणं(णां?) रजनीं क्षिपेत्

pūrvavat pācayitvā tu marīcyādīni vinyaset / marīcaṃ prasthapādaṃ ca triguṇaṃ(ṇāṃ?) rajanīṃ kṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्षपं द्विगुणं चैव तदर्धं जीरकं क्षिपेत् । द्रोणस्यैवं मया प्रोक्तं शेषं युक्त्या प्रयोजयेत्

sarṣapaṃ dviguṇaṃ caiva tadardhaṃ jīrakaṃ kṣipet / droṇasyaivaṃ mayā proktaṃ śeṣaṃ yuktyā prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति भागोत्तरं प्रोक्तं हरिद्रान्नस्य ते मया । उपदंशान् प्रवक्ष्यामि शृणुष्व मुनिसत्तम

iti bhāgottaraṃ proktaṃ haridrānnasya te mayā / upadaṃśān pravakṣyāmi śṛṇuṣva munisattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धवर्णरसोपेतं वस्त्रपूतं घृतं नवम् । द्वात्रिंशदंशमाज्यं स्यात् गृह्णीयादत्र गोघृतम्

gandhavarṇarasopetaṃ vastrapūtaṃ ghṛtaṃ navam / dvātriṃśadaṃśamājyaṃ syāt gṛhṇīyādatra goghṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षोडशांशं तु गुल्माषं तदर्धं गुलमिष्यते । पक्वयुक्फलमूलं च सर्वं लवणमिश्रितम्

ṣoḍaśāṃśaṃ tu gulmāṣaṃ tadardhaṃ gulamiṣyate / pakvayukphalamūlaṃ ca sarvaṃ lavaṇamiśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतेन पाचयेत् सम्यक् तप्तकाञ्चनवन्मुने । मरीचै रजनीमिश्रैः सर्षपैश्च महामुने

ghṛtena pācayet samyak taptakāñcanavanmune / marīcai rajanīmiśraiḥ sarṣapaiśca mahāmune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाचयित्वोपदंशानि देवेशाय निवेदयेत् । शेषाणिं चोपदंशानि यजमानेच्छया पचेत्

pācayitvopadaṃśāni deveśāya nivedayet / śeṣāṇiṃ copadaṃśāni yajamānecchayā pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधिखण्डरसैर्युक्तमष्टांशकमुदाहृतम् । सूपं चैव तथा कुर्यात् यथावित्तानुसारतः(?)

dadhikhaṇḍarasairyuktamaṣṭāṃśakamudāhṛtam / sūpaṃ caiva tathā kuryāt yathāvittānusārataḥ(?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतस्तत् परिमाणं तु वक्ष्यामि मुनिसत्तम । यजमानेच्छया तस्मिन् गोदधि गृह्य साधकः

atastat parimāṇaṃ tu vakṣyāmi munisattama / yajamānecchayā tasmin godadhi gṛhya sādhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदर्धं तु गुलं क्षिप्त्वा तथा खण्डरसं क्षिपेत् । तस्याभावे तु सर्पिः स्यात् मरीचं निशि(?)चूर्णकम्

tadardhaṃ tu gulaṃ kṣiptvā tathā khaṇḍarasaṃ kṣipet / tasyābhāve tu sarpiḥ syāt marīcaṃ niśi(?)cūrṇakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विन्यसेत् पाचितं ह्येतत् सूपं तत्र यथाविधि । कदलीपनसाम्राणां परिपक्वफलानि च

vinyaset pācitaṃ hyetat sūpaṃ tatra yathāvidhi / kadalīpanasāmrāṇāṃ paripakvaphalāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आम्रं चैवोपदंशं स्यात् शृणु पक्वोपदंशकान् । कदलीपनसं चैव कारवल्लीद्वयं तथा

āmraṃ caivopadaṃśaṃ syāt śṛṇu pakvopadaṃśakān / kadalīpanasaṃ caiva kāravallīdvayaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्कवल्लीद्वयं चैव कूष्माण्डोर्वारुकं तथा । बृहतीं कृष्णबृहतीं करवर्तं तथैव च

karkavallīdvayaṃ caiva kūṣmāṇḍorvārukaṃ tathā / bṛhatīṃ kṛṣṇabṛhatīṃ karavartaṃ tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्करीं क्षुद्रबृहतीमलसन्तीद्वयं तथा । तथा कृष्णालसन्ती च ग्राह्याणि मधुराणि च

karkarīṃ kṣudrabṛhatīmalasantīdvayaṃ tathā / tathā kṛṣṇālasantī ca grāhyāṇi madhurāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरेषु च सर्वेषु तालमेकं तु वर्जयेत् । कदलीपनसाद्येषु(-द्यानां?)सारमुद्धृत्य नारद

madhureṣu ca sarveṣu tālamekaṃ tu varjayet / kadalīpanasādyeṣu(-dyānāṃ?)sāramuddhṛtya nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पात्रे निक्षिप्य देवाय दद्याच्चर्मादि वर्जयेत् । वर्जितं वर्जयेद्यत्नान्निवेदयति चेन्मुने

pātre nikṣipya devāya dadyāccarmādi varjayet / varjitaṃ varjayedyatnānnivedayati cenmune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पूजा निष्फला याति सर्वरोगविवृद्धिकृत् । तस्माच्चर्मादि यत्नेन वर्जयेद्वर्जितं सदा

tatpūjā niṣphalā yāti sarvarogavivṛddhikṛt / tasmāccarmādi yatnena varjayedvarjitaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलुत्थमाषनिष्पावं वर्जयेद्द्वे(-द्द्वि?) दलेषु च । मुद्गद्वयं च शीबं च तथा कृष्णालसन्ति च (-काम्?)

kulutthamāṣaniṣpāvaṃ varjayeddve(-ddvi?) daleṣu ca / mudgadvayaṃ ca śībaṃ ca tathā kṛṣṇālasanti ca (-kām?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शर्कराद्वयसंयुक्तं सम्यक्पक्वं सुशीतलम् । अन्नोपरि विनिक्षिप्य देवदेवं निवेदयेत्

śarkarādvayasaṃyuktaṃ samyakpakvaṃ suśītalam / annopari vinikṣipya devadevaṃ nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोशातकीमलाबुं च पत्रजातीश्च वर्जयेत् । फलानि कथितान्यत्र मूलानि शृणु तत्परम्

kośātakīmalābuṃ ca patrajātīśca varjayet / phalāni kathitānyatra mūlāni śṛṇu tatparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्ली चैव महावल्ली वनवल्ली तथैव च । पिण्डा चैव महापिण्डा क्षुद्रपिण्डा तथैव च

vallī caiva mahāvallī vanavallī tathaiva ca / piṇḍā caiva mahāpiṇḍā kṣudrapiṇḍā tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुगन्धोत्पलकन्दं च देवेशस्य प्रियं शुभम् । ग्राह्याणि मूलान्येतानि देवदेवं निवेदयेत्

sugandhotpalakandaṃ ca deveśasya priyaṃ śubham / grāhyāṇi mūlānyetāni devadevaṃ nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलाभे शेष (सर्व?) मूलानि (-नां?) वर्जयेद्वनसूरणम् । तथैव नित्यपूजायां सूरणं मुनिसत्तम

alābhe śeṣa (sarva?) mūlāni (-nāṃ?) varjayedvanasūraṇam / tathaiva nityapūjāyāṃ sūraṇaṃ munisattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभान्मोहान्निवेद्यं चेत् (?) तत्पूजा निष्फला भवेत् । तस्मात् प्रयत्नतो वर्ज्यं सूरणं परिवर्जयेत्

lobhānmohānnivedyaṃ cet (?) tatpūjā niṣphalā bhavet / tasmāt prayatnato varjyaṃ sūraṇaṃ parivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काम्ये महोत्सवे चैव महान्ने तु महामुने । यजमानेच्छया तस्मिन् (?) सूरणं तु निवेदयेत्

kāmye mahotsave caiva mahānne tu mahāmune / yajamānecchayā tasmin (?) sūraṇaṃ tu nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुश्चैव महाविष्णुस्तथैव च महामुने । तृप्यत्व(न्त्य?)त्र महान्नेन हृष्टा गृह्णन्ति तच्चरुम्

viṣṇuścaiva mahāviṣṇustathaiva ca mahāmune / tṛpyatva(ntya?)tra mahānnena hṛṣṭā gṛhṇanti taccarum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुकाश्च तथाम्लाश्च तिक्ताश्चेति विशेषतः । यथालाभोपदंशेन पाचयेल्लक्षणैर्युतम्

kaṭukāśca tathāmlāśca tiktāśceti viśeṣataḥ / yathālābhopadaṃśena pācayellakṣaṇairyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरीचिं निशिचूर्णं च तन्मध्ये कुडुबं क्षिपेत् । आम्लोपदंशमित्याहुः सर्वसंपत् सुखावहम्

marīciṃ niśicūrṇaṃ ca tanmadhye kuḍubaṃ kṣipet / āmlopadaṃśamityāhuḥ sarvasaṃpat sukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथितानि निवेद्यानि नान्यानि तु कथंचन । पात्राणि च शरावाणि बाह्यशुद्धिश्च कारयेत्

kathitāni nivedyāni nānyāni tu kathaṃcana / pātrāṇi ca śarāvāṇi bāhyaśuddhiśca kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वपात्रेषु बाह्येषु ऊर्ध्वपुण्ड्रं च भस्मना । कारयेन्मूर्तिमन्त्रेण पूर्वादिषु यथाक्रमम्

sarvapātreṣu bāhyeṣu ūrdhvapuṇḍraṃ ca bhasmanā / kārayenmūrtimantreṇa pūrvādiṣu yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरावे विष्णुमन्त्रेण पूर्वपात्रे (-भागे?) तु लाच्छयेत् । महानसं समारभ्य गर्भगेहावसानकम्

śarāve viṣṇumantreṇa pūrvapātre (-bhāge?) tu lācchayet / mahānasaṃ samārabhya garbhagehāvasānakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमेन जलैः प्रोक्ष्य भाण्डानुत्थापयेत् क्रमात् । तेन मन्त्रेण मतिमान् सर्वानुत्थापयेत् क्रमात्

prathamena jalaiḥ prokṣya bhāṇḍānutthāpayet kramāt / tena mantreṇa matimān sarvānutthāpayet kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्नेव काले तु शङ्खं दध्मु (?) स्त्रिभिः पृथक् । द्वारस्योत्तरपार्श्वे तु न्यसेत् पात्राणि सर्वशः

etasminneva kāle tu śaṅkhaṃ dadhmu (?) stribhiḥ pṛthak / dvārasyottarapārśve tu nyaset pātrāṇi sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्णं राजतं ताम्रमथवा कदलीदलम् । शुद्धकांस्येन वा कुर्यात् पात्रं शतपलेन तु

sauvarṇaṃ rājataṃ tāmramathavā kadalīdalam / śuddhakāṃsyena vā kuryāt pātraṃ śatapalena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदर्धं वा मुनिश्रेष्ठ द्वात्रिंशत् पलेन (-लकेन?) वा । यथावित्तानुसारेण (?) पात्रं संगृह्य साधकः

tadardhaṃ vā muniśreṣṭha dvātriṃśat palena (-lakena?) vā / yathāvittānusāreṇa (?) pātraṃ saṃgṛhya sādhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्वीघनं (?) समादाय आज्येनैवाभिघारयेत् । अन्नेन पूरयेत् पात्रं गुल्माषेण गुडेन च

darvīghanaṃ (?) samādāya ājyenaivābhighārayet / annena pūrayet pātraṃ gulmāṣeṇa guḍena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलेनाज्येन दध्ना च सोपदंशं निवेदयेत् । चतुर्धास्मिन् विभज्यैकं भागं देवाय कल्पयेत्

palenājyena dadhnā ca sopadaṃśaṃ nivedayet / caturdhāsmin vibhajyaikaṃ bhāgaṃ devāya kalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवार्थं कल्पितं भागं देवेशाय निवेदयेत् । निवेद्य काले तन्त्रज्ञः अर्घ्यपाद्यादिकं ददेत्

devārthaṃ kalpitaṃ bhāgaṃ deveśāya nivedayet / nivedya kāle tantrajñaḥ arghyapādyādikaṃ dadet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पं दत्वा नमस्कृत्य हरेः पादौ तु साधकः । हस्तप्रक्षालनं कृत्वा देवस्यास्त्रेण मन्त्रवित्

puṣpaṃ datvā namaskṛtya hareḥ pādau tu sādhakaḥ / hastaprakṣālanaṃ kṛtvā devasyāstreṇa mantravit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिषेकं ततः कृत्वा पूर्ववत् साधकोत्तमः । कृत्वा सु(स्व?)पाणी प्रक्षाल्य मूलमन्त्रेण संस्पृशेत्

pariṣekaṃ tataḥ kṛtvā pūrvavat sādhakottamaḥ / kṛtvā su(sva?)pāṇī prakṣālya mūlamantreṇa saṃspṛśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषं तु पूर्ववत् कृत्वा हविराद्यं महामुने । स्वस्तिकासनसंयुक्ते देशिकोपेन्द्रतो मुखः

śeṣaṃ tu pūrvavat kṛtvā havirādyaṃ mahāmune / svastikāsanasaṃyukte deśikopendrato mukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणे करशाखासु पञ्चोपनिषदं न्यसेत् । निवेदयेद्धविस्तस्मिन् पञ्चधा परमेष्ठिना

dakṣiṇe karaśākhāsu pañcopaniṣadaṃ nyaset / nivedayeddhavistasmin pañcadhā parameṣṭhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस्कृत्य जपेत् पश्चात् पञ्चोपनिषदा मुने । पाणिं प्रक्षाल्य यत्नेन पृथक् पात्रे निवेदयेत्

namaskṛtya japet paścāt pañcopaniṣadā mune / pāṇiṃ prakṣālya yatnena pṛthak pātre nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खदुन्दुभिसुयंक्तं नृत्तगेयसमन्वितम् । देवदेवस्य देवर्षे नित्ये नैमित्तिके पुनः

śaṅkhadundubhisuyaṃktaṃ nṛttageyasamanvitam / devadevasya devarṣe nitye naimittike punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूपं सुधूपितं भक्त्या पुनर्दधि निवेदयेत् । पानीयं च पुनर्दत्वा केलिपात्रे ऽमले शुभे

dhūpaṃ sudhūpitaṃ bhaktyā punardadhi nivedayet / pānīyaṃ ca punardatvā kelipātre 'male śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्पणं पुनराचामं दत्वा तत्तत्प्रतिग्रहे । गन्धपिष्टैःसमुद्वर्त्य पाणिं सुश्वेतवाससा

tarpaṇaṃ punarācāmaṃ datvā tattatpratigrahe / gandhapiṣṭaiḥsamudvartya pāṇiṃ suśvetavāsasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आच्छाद्य गन्धकल्केन पुनराचमनं ददेत् । मुखवासं ततो दत्वा विधिवत् साधकोत्तमः

ācchādya gandhakalkena punarācamanaṃ dadet / mukhavāsaṃ tato datvā vidhivat sādhakottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्द्वितीयभागेन हविषा मूलविद्यया । जुहुयादग्निकुण्डे तु समिदाज्यपुरःसरम्

punardvitīyabhāgena haviṣā mūlavidyayā / juhuyādagnikuṇḍe tu samidājyapuraḥsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयेन बलिं दद्यात् प्राड्मुखो वाप्युदङ्मुखः । पुनर्दत्वा जलं सम्यक् नमस्कृत्य प्रदक्षिणम्

tṛtīyena baliṃ dadyāt prāḍmukho vāpyudaṅmukhaḥ / punardatvā jalaṃ samyak namaskṛtya pradakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्वा तद्बलिशेषं तु बलिपीठे विनिक्षिपेत् । तुर्यभागं तु संगृह्य आचार्यो मन्त्रवित्तमः

datvā tadbaliśeṣaṃ tu balipīṭhe vinikṣipet / turyabhāgaṃ tu saṃgṛhya ācāryo mantravittamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राशयेत् प्राङ्मुखो भूत्वा पात्रशेषमनुत्तमम् । तच्छेषं सर्वपापघ्नं सर्वरोगनिकृन्तनम्

prāśayet prāṅmukho bhūtvā pātraśeṣamanuttamam / taccheṣaṃ sarvapāpaghnaṃ sarvaroganikṛntanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतीर्थप्रदं तस्माद्भक्षयेच्छेदषमुत्तमम् । आलयस्योत्तरे वापि नैरृते वापि मन्त्रवित्

sarvatīrthapradaṃ tasmādbhakṣayecchedaṣamuttamam / ālayasyottare vāpi nairṛte vāpi mantravit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्त्वा चैव मुनिश्रेष्ठ शेषं पूर्ववदाचरेत् । नित्यपूजाविधौ ब्रह्मन् चरुपाकविधौ क्रमात्

bhuktvā caiva muniśreṣṭha śeṣaṃ pūrvavadācaret / nityapūjāvidhau brahman carupākavidhau kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तप्रकारेण कारयेत्तु दिने दिने । महाहविर्विधिं वक्ष्ये ह्यष्टद्रोणं कनीयसम्

evamuktaprakāreṇa kārayettu dine dine / mahāhavirvidhiṃ vakṣye hyaṣṭadroṇaṃ kanīyasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विगुणं मध्यमं प्रोक्तं त्रिगुणं चाधमोत्तमम् । चतुः पञ्चगुणं षट्कं मध्यमस्य त्रयं विदुः

dviguṇaṃ madhyamaṃ proktaṃ triguṇaṃ cādhamottamam / catuḥ pañcaguṇaṃ ṣaṭkaṃ madhyamasya trayaṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्ताष्टनवमं प्रोक्तमुत्तमस्य त्रयं विदुः । पूर्ववत् पाचयित्वा तु सर्वानुत्थापयेत् पृथक्

saptāṣṭanavamaṃ proktamuttamasya trayaṃ viduḥ / pūrvavat pācayitvā tu sarvānutthāpayet pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डपस्योत्तरे भागे न्यसेद्भाण्डान्यथ क्रमात् । नैरृते वारुणे वापि विन्यसेच्च महाहविः

maṇḍapasyottare bhāge nyasedbhāṇḍānyatha kramāt / nairṛte vāruṇe vāpi vinyasecca mahāhaviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डपं चतुरश्रं तु कृत्वालंकृत्य चाक्षतैः । पिष्टचूर्णैरलंकृत्य पद्मं कुर्यात् सकर्णिकम्

maṇḍapaṃ caturaśraṃ tu kṛtvālaṃkṛtya cākṣataiḥ / piṣṭacūrṇairalaṃkṛtya padmaṃ kuryāt sakarṇikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पटेनाच्छाद्य भूमिं तु रम्भापत्राणि चोपरि । स्नानादिदेवकर्माणि पूर्ववत् कारयेत् क्रमात्

paṭenācchādya bhūmiṃ tu rambhāpatrāṇi copari / snānādidevakarmāṇi pūrvavat kārayet kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस्नय पुरतः कृत्वा कार्यं विज्ञापयेच्छनैः । पीठादुत्थाप्य देवेशं पादुकाभ्यामुपासकः

devasnaya purataḥ kṛtvā kāryaṃ vijñāpayecchanaiḥ / pīṭhādutthāpya deveśaṃ pādukābhyāmupāsakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खध्वनिसमायुक्तमानयेद्भोजनासनम् । पाद्यार्घ्याचमनं दत्वा गन्धपुष्पैः प्रपूजयेत्

śaṅkhadhvanisamāyuktamānayedbhojanāsanam / pādyārghyācamanaṃ datvā gandhapuṣpaiḥ prapūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोक्षयित्वाभिघार्याथ चरुपात्राणि चैव हि । पायसं कृसरं गौल्यं मुद्गान्नं च यथाक्रमम्

prokṣayitvābhighāryātha carupātrāṇi caiva hi / pāyasaṃ kṛsaraṃ gaulyaṃ mudgānnaṃ ca yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.