सफलं सुकृतं प्राप्य विष्णुसारूप्यमृच्छति ॥ इति श्रीपाञ्चरात्रे विष्वक्सेनसंहितायां [अङ्गन्यासादि- विधिर्नाम] एकोनविंशो ऽध्यायः ॥ विंशो ऽध्यायः विष्वक्सेनः--- शृणु नारद तत्त्वेन साधकानां हिताय वै । पूजाभेदं प्रवक्ष्यामि परमात्मादिमूर्तिषु
saphalaṃ sukṛtaṃ prāpya viṣṇusārūpyamṛcchati // iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ [aṅganyāsādi- vidhirnāma] ekonaviṃśo 'dhyāyaḥ || viṃśo 'dhyāyaḥ viṣvaksenaḥ--- śṛṇu nārada tattvena sādhakānāṃ hitāya vai / pūjābhedaṃ pravakṣyāmi paramātmādimūrtiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूते मनोरमे देशे वने पुण्यतमे ऽपि वा । तीर्थे वा क्षेत्रवर्ये वा ग्रामे वा नगरे ऽपि वा
pūte manorame deśe vane puṇyatame 'pi vā / tīrthe vā kṣetravarye vā grāme vā nagare 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खर्वटे खेटके वापि पत्तने वा तटे तटे(?) । महाग्रामे विशेषेण पश्चिमे मध्यमे ऽपि वा
kharvaṭe kheṭake vāpi pattane vā taṭe taṭe(?) / mahāgrāme viśeṣeṇa paścime madhyame 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारयेन्मन्दिरं सम्यक् सौम्यं सुमनसां प्रभोः । विष्णोः पूर्वोक्तमार्गेण कल्पयेद्बहुबेरकम्
kārayenmandiraṃ samyak saumyaṃ sumanasāṃ prabhoḥ / viṣṇoḥ pūrvoktamārgeṇa kalpayedbahuberakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षणं पूर्वमुक्तेन तत्र यद्येकबेरकम् (?) । रामत्रयादिकानां तु कल्ययेद्बहुबेरकम्
lakṣaṇaṃ pūrvamuktena tatra yadyekaberakam (?) / rāmatrayādikānāṃ tu kalyayedbahuberakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मार्थबेरमेकं वा स्वतन्त्रपरतन्त्रयोः । पूजाभेदः सुरमुने किञ्चि(कश्चि?)दस्ति तदुच्यते
ātmārthaberamekaṃ vā svatantraparatantrayoḥ / pūjābhedaḥ suramune kiñci(kaści?)dasti taducyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवाहनं विसर्गं च स्वतन्त्रे त्रिषु सन्धिषु । अग्निकार्यं बलिं चैव परतन्त्रेषु तैर्विना
āvāhanaṃ visargaṃ ca svatantre triṣu sandhiṣu / agnikāryaṃ baliṃ caiva paratantreṣu tairvinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मर्थे फलकायां वा पटे वालिख्य यत्नतः । पूर्वोक्तलक्षणोपेतं प्रतिष्ठायाः क्रमेण च
ātmarthe phalakāyāṃ vā paṭe vālikhya yatnataḥ / pūrvoktalakṣaṇopetaṃ pratiṣṭhāyāḥ krameṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्रोक्ष्य नवरत्नान्वा आवाह्यभ्यर्चयेत वा । स्थण्डिले प्रतिमायां वा लौह्यामिच्छानुरूपतः(?)
saṃprokṣya navaratnānvā āvāhyabhyarcayeta vā / sthaṇḍile pratimāyāṃ vā lauhyāmicchānurūpataḥ(?)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रनीलं मरतकं स्फटिकं वज्रमेव च । पद्मरागं प्रवालं च वैडूर्यं मुक्तमेव च
indranīlaṃ maratakaṃ sphaṭikaṃ vajrameva ca / padmarāgaṃ pravālaṃ ca vaiḍūryaṃ muktameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माणिक्कमिति रत्नानि नव तेषां यथाक्रमम् । कालं वक्ष्ये तथार्चायाः प्रातर्मध्याह्न एव च
māṇikkamiti ratnāni nava teṣāṃ yathākramam / kālaṃ vakṣye tathārcāyāḥ prātarmadhyāhna eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायाह्नश्च प्रदोषश्चाप्यर्धरात्रमुषस्तथा । इति षट्कं परार्थे तु पूजायामुत्तमं स्मृतम्
sāyāhnaśca pradoṣaścāpyardharātramuṣastathā / iti ṣaṭkaṃ parārthe tu pūjāyāmuttamaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यमाराधने सायमुषश्च परिवर्जयेत् । अधमे चार्धरात्रं च सायाह्नं च विवर्जयेत्
madhyamārādhane sāyamuṣaśca parivarjayet / adhame cārdharātraṃ ca sāyāhnaṃ ca vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातर्मध्यप्रदोषेषु बलिभ्रमणमाचरेत् । नान्येषूत्तमपूजायामपि वा मध्यमार्चने
prātarmadhyapradoṣeṣu balibhramaṇamācaret / nānyeṣūttamapūjāyāmapi vā madhyamārcane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलिहीने तु काले तु पूजाभेदमथो शृणु । आह्वानमर्घ्यपाद्यं च आचामं गन्धपुष्पकम्
balihīne tu kāle tu pūjābhedamatho śṛṇu / āhvānamarghyapādyaṃ ca ācāmaṃ gandhapuṣpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूपो दीपो निवेद्यं च मुखवासविसर्जने । इति कर्मोत्तमादीनां नाडीकालः प्रवक्ष्यते
dhūpo dīpo nivedyaṃ ca mukhavāsavisarjane / iti karmottamādīnāṃ nāḍīkālaḥ pravakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमा सप्तनाडी स्यात् मध्यमा पञ्चनाडिका । कनीयसी त्रिनाडी स्यात् इति शास्त्रस्य निश्चयः
prathamā saptanāḍī syāt madhyamā pañcanāḍikā / kanīyasī trināḍī syāt iti śāstrasya niścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवाकरोदयात् पूर्वमाचार्यः स्नानमाचरेत् । अर्कोदये मुनिश्रेष्ठ पूजाकर्म समाचरेत्
divākarodayāt pūrvamācāryaḥ snānamācaret / arkodaye muniśreṣṭha pūjākarma samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानपूर्वाः क्रियाःसर्वाः फलसंसिद्धिहेतवः । अतस्तान्(-स्तत्?)प्रथमं वक्ष्ये साधकानां हिताय वै
snānapūrvāḥ kriyāḥsarvāḥ phalasaṃsiddhihetavaḥ / atastān(-stat?)prathamaṃ vakṣye sādhakānāṃ hitāya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्रगामिन्यो वापि ह्रदे नद्यां जलादिषु । तटाके निर्झरे वापि स्नानं कुर्वीत साधकः
samudragāminyo vāpi hrade nadyāṃ jalādiṣu / taṭāke nirjhare vāpi snānaṃ kurvīta sādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय धर्ममोक्षार्थचिन्तकः । प्रागुदग्दिशमासाद्य साधकः स्नानमाचरेत्
brāhme muhūrte cotthāya dharmamokṣārthacintakaḥ / prāgudagdiśamāsādya sādhakaḥ snānamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राच्युत्तरे नीरराशौ स्नानं कुर्याद्विचक्षणः । वायव्ये नैरृताग्नेय्यां वरुणायां विसर्जयेत्
prācyuttare nīrarāśau snānaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ / vāyavye nairṛtāgneyyāṃ varuṇāyāṃ visarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जिते देशनीरे तु यो मोहात् स्नानमाचरेत् । तत् स्नानं निष्फलं याति पुनःस्नानं समाचरेत्
varjite deśanīre tu yo mohāt snānamācaret / tat snānaṃ niṣphalaṃ yāti punaḥsnānaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातरुत्थाय मूर्तीनां यां मूर्तिं स्वयमर्चति । तन्मूर्त्यर्चनमन्त्रेण साधकः स्नानमाचरेत्
prātarutthāya mūrtīnāṃ yāṃ mūrtiṃ svayamarcati / tanmūrtyarcanamantreṇa sādhakaḥ snānamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुमन्त्रेण वा साङ्गमथवा मूलविद्यया । अवगाह्य जले मध्ये त्रिराचम्य च मन्त्रतः
viṣṇumantreṇa vā sāṅgamathavā mūlavidyayā / avagāhya jale madhye trirācamya ca mantrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसृज्यार्द्राम्बरं चान्यत् वस्त्रयुग्मेन वेष्टयेत् । सपवित्रकरेणैव मन्त्राचमनमाचरेत्
visṛjyārdrāmbaraṃ cānyat vastrayugmena veṣṭayet / sapavitrakareṇaiva mantrācamanamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवार्णाद्यङ्गुलीयैवा(-यं वा?)धारयेद्दक्षिणे भुजे (करे?) । आपोहिष्ठेति मन्त्रेण प्रोक्षयेत् स्वशिरोपरि
suvārṇādyaṅgulīyaivā(-yaṃ vā?)dhārayeddakṣiṇe bhuje (kare?) / āpohiṣṭheti mantreṇa prokṣayet svaśiropari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्पयेत् स्वस्वमन्त्रेण स्नानकर्म समाचरेत् । अशक्तः पुनराचम्य प्रोक्तां विद्यामनुस्मरन्
tarpayet svasvamantreṇa snānakarma samācaret / aśaktaḥ punarācamya proktāṃ vidyāmanusmaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्रोक्ष्य स्नानकार्याणि कृत्वा कार्यं विशेद्बुधः । प्रविश्य कृतसच्छौचः पूजामन्त्रेण मन्त्रवित्
saṃprokṣya snānakāryāṇi kṛtvā kāryaṃ viśedbudhaḥ / praviśya kṛtasacchaucaḥ pūjāmantreṇa mantravit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कवाटोद्घाटनं कृत्वा मन्त्रेणाद्येन वा मुने । वायुमन्त्रेण वा द्वारं कवाटोद्धाटनं क्रमात्
kavāṭodghāṭanaṃ kṛtvā mantreṇādyena vā mune / vāyumantreṇa vā dvāraṃ kavāṭoddhāṭanaṃ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्द्वारं तु द्विधा कृत्वा साधको मन्त्रवित्तमः । सूत्रस्योत्तरपार्श्वे तु प्रतिशेद्दक्षिणाङ्घ्रिणा
taddvāraṃ tu dvidhā kṛtvā sādhako mantravittamaḥ / sūtrasyottarapārśve tu pratiśeddakṣiṇāṅghriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणम्य साधको मन्त्रं षडक्षरमनुस्मरन् । नित्यदीपं ततो ज्वाल्य विष्णुमन्त्रेण मन्त्रवित्
praṇamya sādhako mantraṃ ṣaḍakṣaramanusmaran / nityadīpaṃ tato jvālya viṣṇumantreṇa mantravit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत्रस्य दक्षिणे पार्श्वे उत्तराभिमुखः स्वयम् । समे शुचौ प्रदेशे तु कृष्णाजिनकुशास्तरे
sūtrasya dakṣiṇe pārśve uttarābhimukhaḥ svayam / same śucau pradeśe tu kṛṣṇājinakuśāstare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलके वा समासीनः स्वस्थान्तःकरणःशुचिः । पद्मं वा स्वस्तिकं वापि बद्ध्वा स्वेच्छानुरूपतः
phalake vā samāsīnaḥ svasthāntaḥkaraṇaḥśuciḥ / padmaṃ vā svastikaṃ vāpi baddhvā svecchānurūpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन मन्त्रेण दिग्बन्धमष्टदिक्षु निवेशयेत् । रक्षार्थं यागदेशं तदिति तत्त्वार्थदर्शिनः
tena mantreṇa digbandhamaṣṭadikṣu niveśayet / rakṣārthaṃ yāgadeśaṃ taditi tattvārthadarśinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृत्वा तु दिग्बन्धं प्राणायाममथारभेत् । सव्याहृतिं सप्रणवां गायत्रीं शिरसा सह
evaṃ kṛtvā tu digbandhaṃ prāṇāyāmamathārabhet / savyāhṛtiṃ sapraṇavāṃ gāyatrīṃ śirasā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणानायम्य यस्तिस्रः प्राणायामोत्तमः स्मृतः । पञ्चविंशतिकृत्वान्तः प्राणानायम्य मानसः
prāṇānāyamya yastisraḥ prāṇāyāmottamaḥ smṛtaḥ / pañcaviṃśatikṛtvāntaḥ prāṇānāyamya mānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यासो ऽष्टाक्षरस्यैकः प्राणायामः स मध्यमः । प्राणो वायुः शरीरस्थः तस्यायामो निरोधकः
abhyāso 'ṣṭākṣarasyaikaḥ prāṇāyāmaḥ sa madhyamaḥ / prāṇo vāyuḥ śarīrasthaḥ tasyāyāmo nirodhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूरकं कुम्भकं चैव रेचकं त्रिविध स्मृतम् । जानुं प्रदक्षिणीकृत्य न द्रुतं न विलम्बितम्
pūrakaṃ kumbhakaṃ caiva recakaṃ trividha smṛtam / jānuṃ pradakṣiṇīkṛtya na drutaṃ na vilambitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियते चाङ्गुलिस्फोटः सा(?)मात्रा परिकीर्तितः । तथा द्वादशमात्राभिः पूरकं क्रियते क्रमात्
kriyate cāṅgulisphoṭaḥ sā(?)mātrā parikīrtitaḥ / tathā dvādaśamātrābhiḥ pūrakaṃ kriyate kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्द्विगुणमात्राभिः कुम्भकं क्रियते बुधैः । तथैव रेचकं कृत्वा बुधास्तत्त्वार्थदर्शिनः
tasmāddviguṇamātrābhiḥ kumbhakaṃ kriyate budhaiḥ / tathaiva recakaṃ kṛtvā budhāstattvārthadarśinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणायाममिदं प्रोक्तमधमं मुतिसत्तम । त्रिप्रधाने विधाने ऽत्र यथासंभवमाचरेत्
prāṇāyāmamidaṃ proktamadhamaṃ mutisattama / tripradhāne vidhāne 'tra yathāsaṃbhavamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणायामत्रयं कृत्वा पञ्च वा सप्त वाथवा । प्राणायामं प्रकुर्वीत प्राणायामविदां वर
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā pañca vā sapta vāthavā / prāṇāyāmaṃ prakurvīta prāṇāyāmavidāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तु कायशुद्ध्यर्थं वर्णं धूम्रादि विन्यसेत् । शब्दःस्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पञ्चमः
tatastu kāyaśuddhyarthaṃ varṇaṃ dhūmrādi vinyaset / śabdaḥsparśaśca rūpaṃ ca raso gandhaśca pañcamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहङ्कारमनो बुद्धियुक्तमात्मानमानयेत् । सदाविष्णौ तु संयोज्य धातुदेहं सुशोधयेत्
ahaṅkāramano buddhiyuktamātmānamānayet / sadāviṣṇau tu saṃyojya dhātudehaṃ suśodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्बीजं नाभिमध्यस्थं धूम्रं चण्डानिलात्मकम् । विशोषयेदशेषं तु ध्यायेद्देहस्थकल्मषम्
yadbījaṃ nābhimadhyasthaṃ dhūmraṃ caṇḍānilātmakam / viśoṣayedaśeṣaṃ tu dhyāyeddehasthakalmaṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षौमं हृत्पद्ममध्यस्थं बीजं तेजोमयं स्मरेत् । अथोर्ध्वतिर्यगाभिश्च ज्वालाभिः कल्मषं दहेत्
kṣaumaṃ hṛtpadmamadhyasthaṃ bījaṃ tejomayaṃ smaret / athordhvatiryagābhiśca jvālābhiḥ kalmaṣaṃ dahet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशाङ्काकृतिवद्धायन्नम्बरस्थं सुधाम्बुधिम् । हृत्पद्मव्यापिभिर्देहं स्वकर्म भ्रामयेत् सुधीः
śaśāṅkākṛtivaddhāyannambarasthaṃ sudhāmbudhim / hṛtpadmavyāpibhirdehaṃ svakarma bhrāmayet sudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुषुम्ना योगमार्गेण सर्वनाडीविसर्पिभिः(?) । पश्चाच्छब्दादिविषयान् योजयेन्मूर्ध्निमध्यमे
suṣumnā yogamārgeṇa sarvanāḍīvisarpibhiḥ(?) / paścācchabdādiviṣayān yojayenmūrdhnimadhyame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चामृतरूपं तु मया प्रोक्तं तु नारद । यद्बीजं तु न्यसेन्नाभौ अनामिक्या तु नारद
evaṃ cāmṛtarūpaṃ tu mayā proktaṃ tu nārada / yadbījaṃ tu nyasennābhau anāmikyā tu nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां तु क्षौमबीजं हृदि न्यसेत् । सर्वासामङ्गुलीनां तु मूर्ध्नीमं (?) बीजमुत्तमम्
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu kṣaumabījaṃ hṛdi nyaset / sarvāsāmaṅgulīnāṃ tu mūrdhnīmaṃ (?) bījamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यकारादि वकारान्तं धूम्रमव्यारुणासितम् । एवं संशोध्य देहं तु ऊर्ध्वपुण्ड्रं समाचरेत्
yakārādi vakārāntaṃ dhūmramavyāruṇāsitam / evaṃ saṃśodhya dehaṃ tu ūrdhvapuṇḍraṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वपुण्ड्रविधिं वक्ष्ये शृणु नारद तत्त्वतः । सर्वाघनाशनं पुण्यं सर्वतीर्थफलप्रदम्
ūrdhvapuṇḍravidhiṃ vakṣye śṛṇu nārada tattvataḥ / sarvāghanāśanaṃ puṇyaṃ sarvatīrthaphalapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वमूर्त्यर्चनमन्त्रेण ललाटादि ककुत्परम् । चन्दनं श्वेतमृद् बिल्वतुलसीमूलतोयकैः
svamūrtyarcanamantreṇa lalāṭādi kakutparam / candanaṃ śvetamṛd bilvatulasīmūlatoyakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वपुण्ड्रं लिखेद्विद्वाननामिक्या तु साधकः । द्वादश (-शैः ?) द्वादशैर्मासैर्नामभिर्वा विशुद्धये
ūrdhvapuṇḍraṃ likhedvidvānanāmikyā tu sādhakaḥ / dvādaśa (-śaiḥ ?) dvādaśairmāsairnāmabhirvā viśuddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पूतो भवेदूर्ध्वपुण्ड्राणां धारणान्मुने । सृष्टिस्थित्यादिवशतो हस्ताङ्गन्यासयोर्द्वयोः
evaṃ pūto bhavedūrdhvapuṇḍrāṇāṃ dhāraṇānmune / sṛṣṭisthityādivaśato hastāṅganyāsayordvayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनाभ्य(-प्यर्?)चा फलवती मूर्तिमन्त्रप्रभावतः । आराधनक्रमं वक्ष्ये द्वारपूजादि नारद
vinābhya(-pyar?)cā phalavatī mūrtimantraprabhāvataḥ / ārādhanakramaṃ vakṣye dvārapūjādi nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधकःसिद्धसर्वाङ्गः सुभगो रोगवर्जितः । कुष्ठापस्माररहितो द्वारपूजां समाचरेत्
sādhakaḥsiddhasarvāṅgaḥ subhago rogavarjitaḥ / kuṣṭhāpasmārarahito dvārapūjāṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डप्रचण्डगरुडाः चतुर्थ्यन्तं नमो ऽन्तकम् । दक्षिणोत्तरपूर्वे तु(-पूर्वेषु?) द्वारे च प्रणवैः सह
caṇḍapracaṇḍagaruḍāḥ caturthyantaṃ namo 'ntakam / dakṣiṇottarapūrve tu(-pūrveṣu?) dvāre ca praṇavaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डाधरे तु चक्रं स्यात् प्रचण्डस्याधरे ऽम्बुजम् । गन्धपुप्पादिभिर्द्वारपूजामेवं समाचरेत्
caṇḍādhare tu cakraṃ syāt pracaṇḍasyādhare 'mbujam / gandhapuppādibhirdvārapūjāmevaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा द्वारपूजायाः क्रमं शृणु महामुने । चण्डादीन् पूर्ववत् पूज्य चक्रादिरहितेन तु
athavā dvārapūjāyāḥ kramaṃ śṛṇu mahāmune / caṇḍādīn pūrvavat pūjya cakrādirahitena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धातारं पूजयेद्वामे विधातारं तु दक्षिणे । सूत्रस्य दक्षिणे स्थित्वा आचार्यो मन्त्रवितमः
dhātāraṃ pūjayedvāme vidhātāraṃ tu dakṣiṇe / sūtrasya dakṣiṇe sthitvā ācāryo mantravitamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधोभागे तु भूमिः स्यादुपर्यङ्गं पूजयेच्छ्रियम् । दुर्गा गणपती चैव कवाटस्थौ प्रपूजयेत्
adhobhāge tu bhūmiḥ syāduparyaṅgaṃ pūjayecchriyam / durgā gaṇapatī caiva kavāṭasthau prapūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्गपद्मनिधी चैव शाखयोर्मूलदेशतः । गङ्गां च यमुनां चैव कवाटाधारके न्यसेत्
śaṅgapadmanidhī caiva śākhayormūladeśataḥ / gaṅgāṃ ca yamunāṃ caiva kavāṭādhārake nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्कर्षणीं कर्षणीं च अन्तर्यन्त्रे ह्यधोपरि । गन्धपुष्पाक्षतैर्धूपैः दीपाद्यैर्द्वारमर्चयेत्
utkarṣaṇīṃ karṣaṇīṃ ca antaryantre hyadhopari / gandhapuṣpākṣatairdhūpaiḥ dīpādyairdvāramarcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चण्डं प्रचण्डं च गरुडान्तं(-डं च?)समर्चयेत् । प्रणवादि स्ननाम्ना च मन्त्रमित्यभिधीयते
atha caṇḍaṃ pracaṇḍaṃ ca garuḍāntaṃ(-ḍaṃ ca?)samarcayet / praṇavādi snanāmnā ca mantramityabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्ववत् पूजयेद्द्वारदेवांस्तन्त्रविचक्षणः । त्रिप्रकारं मया प्रोक्तं यथायोगं समाचरेत्
pūrvavat pūjayeddvāradevāṃstantravicakṣaṇaḥ / triprakāraṃ mayā proktaṃ yathāyogaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणवादिस्वनाम्ना च पूजयेदिह नारद । एवं संक्षेपतः प्रोक्तः द्वारपूजाविधिक्रमः
praṇavādisvanāmnā ca pūjayediha nārada / evaṃ saṃkṣepataḥ proktaḥ dvārapūjāvidhikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कांस्यघण्टाध्वनिं कृत्वा द्वारमाच्छाद्य वाससा । प्रविशेद्देवपार्श्वे तु साधकः संयतेन्द्रियः
kāṃsyaghaṇṭādhvaniṃ kṛtvā dvāramācchādya vāsasā / praviśeddevapārśve tu sādhakaḥ saṃyatendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूवोक्तमासनं कृत्वा देवस्यासनमारभेत् । सौवर्णे राजते वाथ ताम्रे वाथ महामुने
pūvoktamāsanaṃ kṛtvā devasyāsanamārabhet / sauvarṇe rājate vātha tāmre vātha mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशेन वाथ पुष्पेण कल्पयेदासनं हरेः । देवस्य पुरतः कृत्वा ह्यासनं संयतेन्द्रियः
kuśena vātha puṣpeṇa kalpayedāsanaṃ hareḥ / devasya purataḥ kṛtvā hyāsanaṃ saṃyatendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधारः प्रणवो ज्ञेयः शक्तिर्वागीश्वरी तथा । कन्दं च पृथिवीं स्मृत्य(-त्वा?)नालमाकाशरूपकम्
ādhāraḥ praṇavo jñeyaḥ śaktirvāgīśvarī tathā / kandaṃ ca pṛthivīṃ smṛtya(-tvā?)nālamākāśarūpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नालस्याग्रे स्मरेत् पद्मं हृत्पद्मं परमालयम् । आधारादीनि सर्वाणि ह्यासनस्य महामुने
nālasyāgre smaret padmaṃ hṛtpadmaṃ paramālayam / ādhārādīni sarvāṇi hyāsanasya mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानात् कल्पयेन्मोहात् निष्फलं स्यान्न संशयः । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन आधारादीनि कल्पयेत्
ajñānāt kalpayenmohāt niṣphalaṃ syānna saṃśayaḥ / tasmāt sarvaprayatnena ādhārādīni kalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधारं प्रथमं न्यस्य शक्तिं चैव ततः परम् । शक्त्योपरि न्यसेद्धीमान् कन्दं चैव महामुने
ādhāraṃ prathamaṃ nyasya śaktiṃ caiva tataḥ param / śaktyopari nyaseddhīmān kandaṃ caiva mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्दस्योपरि विन्यस्य नालमाकाशरूपकम् । नालस्याग्रे तु विन्यस्य धर्मादीनि यथाक्रमम्
kandasyopari vinyasya nālamākāśarūpakam / nālasyāgre tu vinyasya dharmādīni yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मादीनां तु तन्मध्ये पद्मं श्वेताष्टपत्रकम् । धर्मं ज्ञानं च वैराग्यं ऐश्वर्यं च चतुष्टयम्
dharmādīnāṃ tu tanmadhye padmaṃ śvetāṣṭapatrakam / dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyaṃ aiśvaryaṃ ca catuṣṭayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वार्येतानि कोणेषु आग्नेयादिषु विन्यसेत् । मध्ये तु रुद्रं विन्यस्य नालमूलस्य मध्यमे
catvāryetāni koṇeṣu āgneyādiṣu vinyaset / madhye tu rudraṃ vinyasya nālamūlasya madhyame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्माज्ञान (-ना?) वैराग्यानैश्वर्यं च चतुष्टयम् । विन्यसेच्च चतुर्दिक्षु पूर्वादिषु यथाक्रमम्
adharmājñāna (-nā?) vairāgyānaiśvaryaṃ ca catuṣṭayam / vinyasecca caturdikṣu pūrvādiṣu yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मादीनि न्यसेदादौ मन्त्रेणाद्येन संयुतम् । स्वनाम्ना चैव सर्वेषां मन्त्रमित्यभिधीयते
dharmādīni nyasedādau mantreṇādyena saṃyutam / svanāmnā caiva sarveṣāṃ mantramityabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मादीनि सर्वेषां स्वस्वनाम्ना च साधकः । विन्यसेच्च चतुर्दिक्षु पूर्वादिक्रमयोगतः
adharmādīni sarveṣāṃ svasvanāmnā ca sādhakaḥ / vinyasecca caturdikṣu pūrvādikramayogataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं न्यासं क्रमात् कृत्वा ह्याधारादि महामुने । नारदः--- धर्मज्ञानादिरूपाणि श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो
evaṃ nyāsaṃ kramāt kṛtvā hyādhārādi mahāmune / nāradaḥ--- dharmajñānādirūpāṇi śrotumicchāmyahaṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुधानि च सर्वेषां यथावद्वक्तुमर्हसि । विष्वक्सेनः--- शृणु नारद तत्त्वज्ञ विष्णुपादपरायण
āyudhāni ca sarveṣāṃ yathāvadvaktumarhasi / viṣvaksenaḥ--- śṛṇu nārada tattvajña viṣṇupādaparāyaṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मादीनां स्वरूपाणि प्रवक्ष्याम्यायुधानि च । चतुर्वक्त्रं चतुर्बाहुं द्विपादं चासिताननम्
dharmādīnāṃ svarūpāṇi pravakṣyāmyāyudhāni ca / caturvaktraṃ caturbāhuṃ dvipādaṃ cāsitānanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खचक्रधरं सौम्यं पीताम्बरसमन्वितम् । जातिपुष्पदलप्रख्यं सर्वाभरणभूषितम्
śaṅkhacakradharaṃ saumyaṃ pītāmbarasamanvitam / jātipuṣpadalaprakhyaṃ sarvābharaṇabhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्ममूर्तिरिति ख्यातं ज्ञानमूर्तिं ब्रवीमि ते । द्विपादं च चतुर्बाहुं चतुर्वक्त्रं सनातनम्
dharmamūrtiriti khyātaṃ jñānamūrtiṃ bravīmi te / dvipādaṃ ca caturbāhuṃ caturvaktraṃ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलोत्पलदलप्रख्यं शङ्कचक्रगदाधरम् । ज्ञानमूर्तिरिति ख्यातं वैराग्यस्य वदाम्यहम्
nīlotpaladalaprakhyaṃ śaṅkacakragadādharam / jñānamūrtiriti khyātaṃ vairāgyasya vadāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्ताक्षित्रयसंयुक्तं चतुर्वक्त्रं चतुर्भुजम् । पीताम्बरधरं सौम्यं शङ्खचक्रधरं सदा
raktākṣitrayasaṃyuktaṃ caturvaktraṃ caturbhujam / pītāmbaradharaṃ saumyaṃ śaṅkhacakradharaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णिकारदलप्रख्यं वायव्यं दिशमाश्रितम् । वैराग्यस्ये(-मि?)ति निर्दिष्टं ऐश्वर्यस्य वदामि ते
karṇikāradalaprakhyaṃ vāyavyaṃ diśamāśritam / vairāgyasye(-mi?)ti nirdiṣṭaṃ aiśvaryasya vadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तोत्पलदलप्रख्यं चतुर्वक्त्रं चतुर्भुजम् । पीताभ्बधरं सौम्यं शङ्खचक्रधरं सदा
raktotpaladalaprakhyaṃ caturvaktraṃ caturbhujam / pītābhbadharaṃ saumyaṃ śaṅkhacakradharaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिताननसमायुक्तं मुक्ताहारसमन्वितम् । ऐश्वर्यस्येति निर्दिष्टमीश्वरस्य वदामि ते
sitānanasamāyuktaṃ muktāhārasamanvitam / aiśvaryasyeti nirdiṣṭamīśvarasya vadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुन्देन्दुमुक्त(?)संकाशं द्विपादं च चतुर्भुजम् । रक्ताक्षित्रयसंयुक्तं जटामकुटधारिणम्
kundendumukta(?)saṃkāśaṃ dvipādaṃ ca caturbhujam / raktākṣitrayasaṃyuktaṃ jaṭāmakuṭadhāriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीताम्बरधरं सौम्यं परशुं(ईश्वरं?)शूलधारिणम् । सर्वाभरणसंयुक्तं सर्वशोभितशोभनम्
pītāmbaradharaṃ saumyaṃ paraśuṃ(īśvaraṃ?)śūladhāriṇam / sarvābharaṇasaṃyuktaṃ sarvaśobhitaśobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं हरस्य रूपं तु देवर्षे विद्धि नारद । एवं संक्षेपतः प्रोक्तं धर्मज्ञानादिरूपकम्
itthaṃ harasya rūpaṃ tu devarṣe viddhi nārada / evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ dharmajñānādirūpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मादीनि गात्राणि (?) वक्ष्यामि शृणु नारद । रक्तवर्णं महाकायं कम्बुग्रीवं चतुर्भुजम्
adharmādīni gātrāṇi (?) vakṣyāmi śṛṇu nārada / raktavarṇaṃ mahākāyaṃ kambugrīvaṃ caturbhujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकवक्त्रं बृहत्कुक्षिं नेत्रत्रयसमन्वितम् । रक्ताम्बरधरं रौद्रं खङ्गमुद्गरधारिणम्
ekavaktraṃ bṛhatkukṣiṃ netratrayasamanvitam / raktāmbaradharaṃ raudraṃ khaṅgamudgaradhāriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मसयैवमुक्तं तु अज्ञानस्य वदामि ते । पीतवर्णं बृहत्कुक्षिं महाकायं चतुर्भुजम्
adharmasayaivamuktaṃ tu ajñānasya vadāmi te / pītavarṇaṃ bṛhatkukṣiṃ mahākāyaṃ caturbhujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूलखङ्गधरं रौद्रं सर्वाभरणभूषितम् । एतदज्ञानरूपं स्यादवैराग्यं वदामि ते
śūlakhaṅgadharaṃ raudraṃ sarvābharaṇabhūṣitam / etadajñānarūpaṃ syādavairāgyaṃ vadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूर्वाश्यामनिभं ब्रह्मन् द्विपादं च चतुर्भुजम् । परशुपाशधरं रौद्रं रक्ताम्बरधरं सदा
dūrvāśyāmanibhaṃ brahman dvipādaṃ ca caturbhujam / paraśupāśadharaṃ raudraṃ raktāmbaradharaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षित्रयसमोपेतं जटामकुटधारिणम् (-धारकम्?) । अवैराग्यस्य रूपं स्यात् अनैश्वर्यं वदामि ते
akṣitrayasamopetaṃ jaṭāmakuṭadhāriṇam (-dhārakam?) / avairāgyasya rūpaṃ syāt anaiśvaryaṃ vadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूम्राकारं बृहत्कुक्षिं चतुर्बाहुं महाहनुम् । एकवक्त्रं महाकायं मुक्तकेशसमन्वितम्
dhūmrākāraṃ bṛhatkukṣiṃ caturbāhuṃ mahāhanum / ekavaktraṃ mahākāyaṃ muktakeśasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्रीकरमसौम्यं च अक्षित्रयसमन्वितम् । अनैश्वर्यस्य रूपं तु निर्दिष्टमधुना मुने
aśrīkaramasaumyaṃ ca akṣitrayasamanvitam / anaiśvaryasya rūpaṃ tu nirdiṣṭamadhunā mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मादिपञ्चपादानि अधर्मादीनि नारद । तेषां रूपं स्मरेन्नित्यं न्यसेत्तस्मिन् यथाक्रमम्
dharmādipañcapādāni adharmādīni nārada / teṣāṃ rūpaṃ smarennityaṃ nyasettasmin yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यथा कल्पयेन्मोहात् आधारादिनिरूपकम्(?) । तत्पूजा निष्फला याति ग्रामस्याग्निभयं भवेत्
anyathā kalpayenmohāt ādhārādinirūpakam(?) / tatpūjā niṣphalā yāti grāmasyāgnibhayaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन स्मरेद्रूपाणि साधकः । न्यसेदष्टदलं पद्मं तेषामुपरि नारद
tasmāt sarvaprayatnena smaredrūpāṇi sādhakaḥ / nyasedaṣṭadalaṃ padmaṃ teṣāmupari nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रार्कसोमवह्नींश्च उपर्युपरि वन्यिसेत् । वृत्ताकारं तु रक्ताभमर्कमण्डलकं न्यसेत्
tatrārkasomavahnīṃśca uparyupari vanyiset / vṛttākāraṃ tu raktābhamarkamaṇḍalakaṃ nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रोपरि न्यसेद्ध्यात्वा श्वेतं वृत्तं शशाङ्ककम् । अग्निमग्निनिभं ध्यात्वा त्रिकोणं मण्डलोपरि
tatropari nyaseddhyātvā śvetaṃ vṛttaṃ śaśāṅkakam / agnimagninibhaṃ dhyātvā trikoṇaṃ maṇḍalopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं रूपं तु संचिन्त्य मण्डलार्कादि नारद । मण्डलोपरि विन्यस्य तामसादि गुणत्रयम्
evaṃ rūpaṃ tu saṃcintya maṇḍalārkādi nārada / maṇḍalopari vinyasya tāmasādi guṇatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामसं राजसं चैव सात्विकं च यथाक्रमम् । तामसं कृष्णरूपं तु राजसं रक्तरूपकम्
tāmasaṃ rājasaṃ caiva sātvikaṃ ca yathākramam / tāmasaṃ kṛṣṇarūpaṃ tu rājasaṃ raktarūpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सात्विकं श्वोतवर्णं तु वर्णान्येतानि संस्मरेत् । तत्र तद्वर्णकं चिन्त्य मण्डलोपरि विन्यसेत्
sātvikaṃ śvotavarṇaṃ tu varṇānyetāni saṃsmaret / tatra tadvarṇakaṃ cintya maṇḍalopari vinyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामसादिनि विन्यस्य न्यसेदात्मद्वयं बुधः । आत्मानं चान्तरात्मानं वासुदेवपरायणौ
tāmasādini vinyasya nyasedātmadvayaṃ budhaḥ / ātmānaṃ cāntarātmānaṃ vāsudevaparāyaṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मा तु श्वेतवर्णः स्यादन्तरात्मा तथैव च । श् तेषां वर्णं तु संचिन्त्य न्यसेदात्मान्तरात्मके
ātmā tu śvetavarṇaḥ syādantarātmā tathaiva ca / ś teṣāṃ varṇaṃ tu saṃcintya nyasedātmāntarātmake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधाराद्यन्तरात्मान्तं न्यासक्रममथो शृणु । आधारं प्रथमं न्यस्य श्वेतवर्णं त्रिमूर्तियुक्
ādhārādyantarātmāntaṃ nyāsakramamatho śṛṇu / ādhāraṃ prathamaṃ nyasya śvetavarṇaṃ trimūrtiyuk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिन्यासं द्वितीये तु कन्दन्यासमतः परम् । नालमाकाशरूपं स्यात्तमोवर्णं चतुर्थकम्
śaktinyāsaṃ dvitīye tu kandanyāsamataḥ param / nālamākāśarūpaṃ syāttamovarṇaṃ caturthakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नालस्याग्नेयकोणे तु धर्ममूर्तिं तु पञ्चमम् । षष्ठं तु नैरृते न्यस्य ज्ञानमूर्तिं तु नारद
nālasyāgneyakoṇe tu dharmamūrtiṃ tu pañcamam / ṣaṣṭhaṃ tu nairṛte nyasya jñānamūrtiṃ tu nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तमे तु न्यसेद्विद्वान् वैराग्यं वायुगोचरे । ऐश्वर्यमष्टमं न्यस्य ईशाने तन्त्रवित्तमः
saptame tu nyasedvidvān vairāgyaṃ vāyugocare / aiśvaryamaṣṭamaṃ nyasya īśāne tantravittamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवमं नालमूले तु रुद्रमूर्तिं सदाशिवम् । दशमं नालस्याग्रे तु पूर्वे ऽधर्मं तु विन्यसेत्
navamaṃ nālamūle tu rudramūrtiṃ sadāśivam / daśamaṃ nālasyāgre tu pūrve 'dharmaṃ tu vinyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशे तु विन्यस्य दक्षिणे ऽज्ञानरूपकम् । पश्चिमे तु न्यसेत् पश्चादवैराग्यं तु नारद
ekādaśe tu vinyasya dakṣiṇe 'jñānarūpakam / paścime tu nyaset paścādavairāgyaṃ tu nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदीच्यां विन्यसेद्देवमनैश्वर्यं त्रयोदश । नालस्याग्रे स्मरेद्विद्वान् पद्मं तत्परमालयम्
udīcyāṃ vinyaseddevamanaiśvaryaṃ trayodaśa / nālasyāgre smaredvidvān padmaṃ tatparamālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् पद्मासनं प्रोक्तं त्रिदशैः पूजितं सदा । तत्रोपरि न्यसेत् पश्चात् मण्डलार्कादि नारद
etat padmāsanaṃ proktaṃ tridaśaiḥ pūjitaṃ sadā / tatropari nyaset paścāt maṇḍalārkādi nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.