Visvaksenasamhita 39

आचार्यदक्षिणाहीने प्रायश्चित्तेन पूजयेत् । देवस्य स्थापनादूर्ध्वं चतुर्थे ऽहनि नारद

ācāryadakṣiṇāhīne prāyaścittena pūjayet / devasya sthāpanādūrdhvaṃ caturthe 'hani nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नपनं चार्चनं तस्मिन्नकृतं चेत्तु नारद । तदूर्ध्वं द्वादशाहादर्वाक् प्रायश्चित्तं विधीयते

snapanaṃ cārcanaṃ tasminnakṛtaṃ cettu nārada / tadūrdhvaṃ dvādaśāhādarvāk prāyaścittaṃ vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नपनं चोत्तमं वा स्यादधमोत्तममेव वा । स्नपनं कारयित्वादौ ब्राह्मणानां च भोजनम्

snapanaṃ cottamaṃ vā syādadhamottamameva vā / snapanaṃ kārayitvādau brāhmaṇānāṃ ca bhojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चोपनिषदैर्भन्त्रैर्हुत्वाज्येन शतं शतम् । यथावित्तानुसारेण(!) स्नपनं वाथ कारयेत्

pañcopaniṣadairbhantrairhutvājyena śataṃ śatam / yathāvittānusāreṇa(!) snapanaṃ vātha kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथावितं तु देवेशं पूजयेत्तु दिने दिने । पूजान्ते दक्षिणां दद्यादहन्यहनि नारद

yathāvitaṃ tu deveśaṃ pūjayettu dine dine / pūjānte dakṣiṇāṃ dadyādahanyahani nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधकानां हितार्थाय राजराष्ट्रहिताय च । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दक्षिणां दापयेत् सदा

sādhakānāṃ hitārthāya rājarāṣṭrahitāya ca / tasmātsarvaprayatnena dakṣiṇāṃ dāpayet sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणाहीनमेतच्चेत् सर्वं निष्फलमेव च । आचार्यदक्षिणाहीने प्रायश्चित्तं विधीयते

dakṣiṇāhīnametaccet sarvaṃ niṣphalameva ca / ācāryadakṣiṇāhīne prāyaścittaṃ vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधमोत्तममार्गेण देवेशं स्नापयेत्ततः । ब्राह्मणान् भोजयेत् पश्चात् पुण्याहं वाचयेत्ततः

adhamottamamārgeṇa deveśaṃ snāpayettataḥ / brāhmaṇān bhojayet paścāt puṇyāhaṃ vācayettataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोक्तेन विधानेन पूजयेत् पुरुषोत्तमम् । आचार्यं पूजयेत् पश्चाद्यथावित्तानुसारतः(!)

pūrvoktena vidhānena pūjayet puruṣottamam / ācāryaṃ pūjayet paścādyathāvittānusārataḥ(!)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन दक्षिणानमुत्तमम् । स्रुक्स्रुवं (-वौ?) मण्डपे चैव कुण्डमण्डलतोरणम्

tasmāt sarvaprayatnena dakṣiṇānamuttamam / sruksruvaṃ (-vau?) maṇḍape caiva kuṇḍamaṇḍalatoraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदिकादि मुनिश्रेष्ठ कुर्याच्चेदप्रमाणतः । प्रमादान्मूलमन्त्रेण मूलयुक्शतमाहुतीः

vedikādi muniśreṣṭha kuryāccedapramāṇataḥ / pramādānmūlamantreṇa mūlayukśatamāhutīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जुहुयाद्वैष्णवाग्नो तु आचार्यो ऽनलमध्यमे । प्रत्येकं समिदाज्येन चरुणापि महामुने

juhuyādvaiṣṇavāgno tu ācāryo 'nalamadhyame / pratyekaṃ samidājyena caruṇāpi mahāmune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैष्णवीकरणात्तस्मिंस्तेन शान्तिर्भविष्यति । हरेरतिप्रियकरं तस्मात् कर्म समाचरेत्

vaiṣṇavīkaraṇāttasmiṃstena śāntirbhaviṣyati / hareratipriyakaraṃ tasmāt karma samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालस्थानस्य वक्ष्यामि प्रायश्चित्तं तु नारद । मूलागारार्चनाबिम्बं बालागारे न पूजयेत्

bālasthānasya vakṣyāmi prāyaścittaṃ tu nārada / mūlāgārārcanābimbaṃ bālāgāre na pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालस्थानार्चनाबिम्बं मूलस्थाने तु पूजयेत् । पूजयेद्वर्ज्यबिम्बं तु यदि लोभाच्च मन्त्रवित्

bālasthānārcanābimbaṃ mūlasthāne tu pūjayet / pūjayedvarjyabimbaṃ tu yadi lobhācca mantravit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पूजा निष्फलं याति कर्ता भर्ता विनश्यति । यो मोहादर्चयेद्बिम्बं प्रायश्चित्तं विधीयते

tatpūjā niṣphalaṃ yāti kartā bhartā vinaśyati / yo mohādarcayedbimbaṃ prāyaścittaṃ vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नापयेदर्चनाबिम्बमधमोत्तममार्गतः । मध्यमं वा मुनिश्रेष्ठ तद्दोषस्य निकृन्तनम्

snāpayedarcanābimbamadhamottamamārgataḥ / madhyamaṃ vā muniśreṣṭha taddoṣasya nikṛntanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणान् भोजयेत् पश्चात् वैष्णवान् वेदपारगान् । शान्तिहोमं क्रमात् कृत्वा पुण्याहं वाचयेत्ततः

brāhmaṇān bhojayet paścāt vaiṣṇavān vedapāragān / śāntihomaṃ kramāt kṛtvā puṇyāhaṃ vācayettataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलायामर्चकः सम्यक् बालसद्मनि पूजयेत् । बालगेहार्चकस्तस्मिन् मूलस्थाने न पूजयेत्

mūlāyāmarcakaḥ samyak bālasadmani pūjayet / bālagehārcakastasmin mūlasthāne na pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजयेद्यदि संमोहात् निष्फलं स्यान्न संशयः । तद्ग्रामं निधनं याति धर्ममार्गो विनश्यति

pūjayedyadi saṃmohāt niṣphalaṃ syānna saṃśayaḥ / tadgrāmaṃ nidhanaṃ yāti dharmamārgo vinaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन मूलागारे न पूजयेत् । लोभान्मोहात्तु देवेशं पूजयेद्यदि नारद

tasmāt sarvaprayatnena mūlāgāre na pūjayet / lobhānmohāttu deveśaṃ pūjayedyadi nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पूजाफलसिद्ध्यर्थं प्रायश्चित्तं विधीयते । जलसंप्रोक्षणं कृत्वा सुपुण्याहपुरःसरम्

tatpūjāphalasiddhyarthaṃ prāyaścittaṃ vidhīyate / jalasaṃprokṣaṇaṃ kṛtvā supuṇyāhapuraḥsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलाधिवासनं कृत्वा मण्डपे चाधिवासनम् । अधमोत्तममार्गं वा कारयेन्मुनिसत्तम

mūlādhivāsanaṃ kṛtvā maṇḍape cādhivāsanam / adhamottamamārgaṃ vā kārayenmunisattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणान् भोजयेत् पश्चात् यथावित्तानुसारतः (!) । पूजयेद्बालगेहे तु यावन्मूलप्रवेशनम्

brāhmaṇān bhojayet paścāt yathāvittānusārataḥ (!) / pūjayedbālagehe tu yāvanmūlapraveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं चापि न कृत्वा तु वर्तते काललङ्घनम् । स्नपनं मूर्तिहोमं च मण्डपे चाधिवासनम्

evaṃ cāpi na kṛtvā tu vartate kālalaṅghanam / snapanaṃ mūrtihomaṃ ca maṇḍape cādhivāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा तु विधिवत् सम्यक् स्थापयेद्विधिवत् क्रमात् । ऊर्ध्वं तु वत्सरात् कालो गतं चेद्वक्ष्यते ऽधुना

kṛtvā tu vidhivat samyak sthāpayedvidhivat kramāt / ūrdhvaṃ tu vatsarāt kālo gataṃ cedvakṣyate 'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना जलाधिवासं च सर्वं पूर्ववदाचरेत् । प्रतिष्ठायाः क्रियाः कृत्वा ॥॥॥प्रार्थयेद्धरिम्

vinā jalādhivāsaṃ ca sarvaṃ pūrvavadācaret / pratiṣṭhāyāḥ kriyāḥ kṛtvā ......prārthayeddharim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चोरैरपहृतःस (-हृता चेत्?) तु प्रतिमा तरुणालये । बिम्बमन्यं समुत्पाद्य लोहजं सुमनोहरम्

corairapahṛtaḥsa (-hṛtā cet?) tu pratimā taruṇālaye / bimbamanyaṃ samutpādya lohajaṃ sumanoharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलाधिवासनं कृत्वा मण्डपे चाधिवासनम् । मूर्तिहोमं तथा शान्तिं स्नपनं चाधमोत्तमम्

jalādhivāsanaṃ kṛtvā maṇḍape cādhivāsanam / mūrtihomaṃ tathā śāntiṃ snapanaṃ cādhamottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा पुण्याहघोषं च स्थापयेद्बालसद्मनि । पूर्वसंस्कृतबिम्बं चेज्जलवासं विना भवेत्

kṛtvā puṇyāhaghoṣaṃ ca sthāpayedbālasadmani / pūrvasaṃskṛtabimbaṃ cejjalavāsaṃ vinā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालस्थानं समाप्यैवं तन्त्रसंकरणं शृणु । वास्तुसाङ्कर्यमेवं वै वक्ष्यामि क्रमयोगतः

bālasthānaṃ samāpyaivaṃ tantrasaṃkaraṇaṃ śṛṇu / vāstusāṅkaryamevaṃ vai vakṣyāmi kramayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चरात्रं तथा शैवं वैखानसमिति त्रिधा । तत्तच्छास्त्रोक्तमार्गेण वास्तुसंग्रहणादयः

pañcarātraṃ tathā śaivaṃ vaikhānasamiti tridhā / tattacchāstroktamārgeṇa vāstusaṃgrahaṇādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा तथैव कर्तव्याः प्रासादप्रतिमादयः । कृत्वा तु विधिवत् सम्यक् स्थापनादिक्रमेण हि

tathā tathaiva kartavyāḥ prāsādapratimādayaḥ / kṛtvā tu vidhivat samyak sthāpanādikrameṇa hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां वास्तौ तु सांकर्याद्राष्ट्रनाशो धनक्षयः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन वर्जयेद्वास्तुसंकरम्

teṣāṃ vāstau tu sāṃkaryādrāṣṭranāśo dhanakṣayaḥ / tasmātsarvaprayatnena varjayedvāstusaṃkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र किञ्चि (कश्चि?) द्विशेषो ऽस्ति वक्ष्यामि शृणु सुव्रत । कर्षणादिकृतं पूर्वं वैखानसविधानतः

atra kiñci (kaści?) dviśeṣo 'sti vakṣyāmi śṛṇu suvrata / karṣaṇādikṛtaṃ pūrvaṃ vaikhānasavidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चरात्रेण शास्त्रेण स्थापयेत् पुरुषोत्तमम् । शैववैखानसाभ्यां तु विधिना वास्तुसंग्रहम्

pañcarātreṇa śāstreṇa sthāpayet puruṣottamam / śaivavaikhānasābhyāṃ tu vidhinā vāstusaṃgraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्देशे स्थापयेद्देवं सात्त्वतेन विधानतः । ग्रामराजानुसारेण ब्राह्मणानामनुज्ञया

taddeśe sthāpayeddevaṃ sāttvatena vidhānataḥ / grāmarājānusāreṇa brāhmaṇānāmanujñayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यते यदि वाञ्छा चेत् पञ्चरात्रेण वार्चनम् । तच्छास्त्रेणोक्तमार्गेण स्थापितं पूजितं पुरा

vidyate yadi vāñchā cet pañcarātreṇa vārcanam / tacchāstreṇoktamārgeṇa sthāpitaṃ pūjitaṃ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैववैखानसाभ्यां च अर्चयेन्न कदाचन । वैखानसस्य शैवस्यावैदिकत्वान्मुनीश्वर

śaivavaikhānasābhyāṃ ca arcayenna kadācana / vaikhānasasya śaivasyāvaidikatvānmunīśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैवं वेखानसं चापि असौम्यं तदुदाहृतम् । सौम्यं तु सात्त्वतं चैव तस्मात्सौम्यं विशिष्यते

śaivaṃ vekhānasaṃ cāpi asaumyaṃ tadudāhṛtam / saumyaṃ tu sāttvataṃ caiva tasmātsaumyaṃ viśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सात्त्वतमार्गेण पूजयेत् पुरुषोत्तमम् । शैववैखानसाभ्यां तु रोद्रपूजाग्निरोगकृत्

tatra sāttvatamārgeṇa pūjayet puruṣottamam / śaivavaikhānasābhyāṃ tu rodrapūjāgnirogakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौम्यं तु सात्त्वतं तन्त्रं तच्छास्त्रविधिमाचरेत् । दैवाद्वा मानुषाद्वापि लोभान्मोहात् प्रमादतः

saumyaṃ tu sāttvataṃ tantraṃ tacchāstravidhimācaret / daivādvā mānuṣādvāpi lobhānmohāt pramādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थापिते रौद्रमार्गेण पूज्यमाने दिने दिने । हित्वा रौद्रविधानं तु सर्वेषां हितकाम्यया

sthāpite raudramārgeṇa pūjyamāne dine dine / hitvā raudravidhānaṃ tu sarveṣāṃ hitakāmyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामवृद्धिकरं पुण्यं राजभूसुरवर्धनम् । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन हित्वा रौद्रं तु तत्क्षणात्

grāmavṛddhikaraṃ puṇyaṃ rājabhūsuravardhanam / tasmāt sarvaprayatnena hitvā raudraṃ tu tatkṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थापयेत् सात्त्वतेनाथ विधिना पूजयेद्धरिम् । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन न कुर्यात्तन्त्रसंकरम्

sthāpayet sāttvatenātha vidhinā pūjayeddharim / tasmāt sarvaprayatnena na kuryāttantrasaṃkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सात्त्वंतं पञ्चरात्राख्यं साक्षद्विष्णुमुखाच्छ्रुतम् । अनुष्ठेयं द्विजश्रेष्ठैर्वैष्णवैर्वेदपारगैः

sāttvaṃtaṃ pañcarātrākhyaṃ sākṣadviṣṇumukhācchrutam / anuṣṭheyaṃ dvijaśreṣṭhairvaiṣṇavairvedapāragaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चरात्रं महाज्ञानं धर्मकामार्थमोक्षदम् । शैवं च शम्भुना प्रोक्तं शुद्धं लैङ्गमिति द्विधा

pañcarātraṃ mahājñānaṃ dharmakāmārthamokṣadam / śaivaṃ ca śambhunā proktaṃ śuddhaṃ laiṅgamiti dvidhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानुष्ठेयं द्विजश्रेष्ठैः परार्थे मुनिसत्तम । आत्मार्थे मुनि(द्विज?)वर्यस्तु पूजयेच्छुद्धमुत्तमम्

nānuṣṭheyaṃ dvijaśreṣṭhaiḥ parārthe munisattama / ātmārthe muni(dvija?)varyastu pūjayecchuddhamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिने दिने मुनिश्रेष्ठ लैङ्गिकं न स्मरेद्बुधः । वैखानसहितार्थाय शास्त्रं भार्गवनिर्मितम्

dine dine muniśreṣṭha laiṅgikaṃ na smaredbudhaḥ / vaikhānasahitārthāya śāstraṃ bhārgavanirmitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानुष्ठेयं द्विजश्रेष्ठैरात्मनोर्ऽथे परस्य च । प्रतिलोमहितार्थाय पूजयेत् पुरुषोत्तमम्

nānuṣṭheyaṃ dvijaśreṣṭhairātmanor'the parasya ca / pratilomahitārthāya pūjayet puruṣottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा पूजा शूद्रवृद्ध्यर्था द्विजानां शक्तिहानिकृत् । दिने दिने मुनिश्रेष्ठ नात्र कार्या विचारणा

sā pūjā śūdravṛddhyarthā dvijānāṃ śaktihānikṛt / dine dine muniśreṣṭha nātra kāryā vicāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पूजावैदिकत्वाच्च नानुष्ठेया द्विजोत्तमैः । नारदः--- वैखानसा इति प्रोक्ताः के ते चात्र विवक्षिताः

tatpūjāvaidikatvācca nānuṣṭheyā dvijottamaiḥ / nāradaḥ--- vaikhānasā iti proktāḥ ke te cātra vivakṣitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वानप्रस्था द्विधा किं ते सूता वा किं विवक्षिताः । विष्वक्सेनः--- ब्रह्मण्यां क्षत्रियाज्याताः सूता वैखानसास्तथा

vānaprasthā dvidhā kiṃ te sūtā vā kiṃ vivakṣitāḥ / viṣvaksenaḥ--- brahmaṇyāṃ kṣatriyājyātāḥ sūtā vaikhānasāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूतकाश्च रथकाराश्च तथा पौराणिका इति । पर्यायवाचकाः शब्दाः प्रतिलोमेषु पूजिताः

sūtakāśca rathakārāśca tathā paurāṇikā iti / paryāyavācakāḥ śabdāḥ pratilomeṣu pūjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते वैखानसा प्रोक्ताः भार्गवागमपूजकाः । प्रतिलोमहितार्थाय भृगुणा तन्त्रमीरितम्

ete vaikhānasā proktāḥ bhārgavāgamapūjakāḥ / pratilomahitārthāya bhṛguṇā tantramīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वादिधर्मशास्त्रेषु वानप्रस्थाश्रमः क्रमात् । संप्रोक्तस्तु मुनिश्रेष्ठ इति शास्त्रस्य निश्चयः

manvādidharmaśāstreṣu vānaprasthāśramaḥ kramāt / saṃproktastu muniśreṣṭha iti śāstrasya niścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेषां संकरं तत्र वर्ज्यमाहुर्मनीषिणः । तन्त्रसंकरदोषेण सर्वं नश्यत्यसंशयः

eteṣāṃ saṃkaraṃ tatra varjyamāhurmanīṣiṇaḥ / tantrasaṃkaradoṣeṇa sarvaṃ naśyatyasaṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञा सर्वप्रयत्नेन जगद्रक्षणकांक्षिणा । संकरः परिहर्तव्यो राजराष्ट्रसुखाय च

rājñā sarvaprayatnena jagadrakṣaṇakāṃkṣiṇā / saṃkaraḥ parihartavyo rājarāṣṭrasukhāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्दैवत्यं कृतं क्षेत्रं विधिना कर्षणादिना । तदन्यदैवतं विप्र मनसापि न कल्पयेत्

yaddaivatyaṃ kṛtaṃ kṣetraṃ vidhinā karṣaṇādinā / tadanyadaivataṃ vipra manasāpi na kalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि वा स्थाप्यते मोहाद्दण्ड्यो वध्यःस पापभाक् । स कर्ता संकरस्यापि राज्ञो राष्ट्रस्य तस्य हि

yadi vā sthāpyate mohāddaṇḍyo vadhyaḥsa pāpabhāk / sa kartā saṃkarasyāpi rājño rāṣṭrasya tasya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चरात्रं तु शैवं वै वैखानसविधानकम् । तेषां वास्त्वादिसांकर्यात् किञ्चिदेव विशेषकम्

pañcarātraṃ tu śaivaṃ vai vaikhānasavidhānakam / teṣāṃ vāstvādisāṃkaryāt kiñcideva viśeṣakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सात्त्वतं सर्ववृद्ध्यर्थं शैवं सर्वविनाशकृत् । वैखानसमनर्थार्थं तस्मात्तत्परिवर्जयेत्

sāttvataṃ sarvavṛddhyarthaṃ śaivaṃ sarvavināśakṛt / vaikhānasamanarthārthaṃ tasmāttatparivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थानस्थापिताः केचित् स्वस्थान [परि?]वर्जिताः । देवताद्वयकोपेन सर्वं नश्यत्यसंशयः

asthānasthāpitāḥ kecit svasthāna [pari?]varjitāḥ / devatādvayakopena sarvaṃ naśyatyasaṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संकरो द्विविधः प्रोक्तः सर्वप्राणिविनाशनः । जातिसंकरणं चैव तन्त्रसंकरणं तथा

saṃkaro dvividhaḥ proktaḥ sarvaprāṇivināśanaḥ / jātisaṃkaraṇaṃ caiva tantrasaṃkaraṇaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातिसंकरणेनैव जगच्चण्डालतां व्रजेत् । तन्त्रसंकरणेनैव राजाराष्ट्रं विनश्यति

jātisaṃkaraṇenaiva jagaccaṇḍālatāṃ vrajet / tantrasaṃkaraṇenaiva rājārāṣṭraṃ vinaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राष्ट्रं शरीरं राजस्तु राजा जीवः स उच्यते । राष्ट्रक्षये क्षयो राज्ञः तस्माद्रक्ष्यं द्वयं बुधैः

rāṣṭraṃ śarīraṃ rājastu rājā jīvaḥ sa ucyate / rāṣṭrakṣaye kṣayo rājñaḥ tasmādrakṣyaṃ dvayaṃ budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चण्डालत्वं गते लोके वेदाः सर्वे तिरोहिताः । तिरोहितेषु वेदेषु यज्ञादिक्रतवस्तथा

caṇḍālatvaṃ gate loke vedāḥ sarve tirohitāḥ / tirohiteṣu vedeṣu yajñādikratavastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकवर्णं जगत्सर्वं वस्तु निश्चेष्टकं भवेत् (?) । जातिसंकरदोषेण द्विजानां मरणं भवेत्

ekavarṇaṃ jagatsarvaṃ vastu niśceṣṭakaṃ bhavet (?) / jātisaṃkaradoṣeṇa dvijānāṃ maraṇaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन सांकर्यं परिवर्जयेत् । देवदेवात्परं नान्यत्तदायत्ता हि सिद्धयः

tasmāt sarvaprayatnena sāṃkaryaṃ parivarjayet / devadevātparaṃ nānyattadāyattā hi siddhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चिन्त्यैव भूतानां वयं देवमुपास्महे । सर्वदेवमयो विष्णुर्भगवान् भूतभावनः

iti cintyaiva bhūtānāṃ vayaṃ devamupāsmahe / sarvadevamayo viṣṇurbhagavān bhūtabhāvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वप्राणिहितार्थाय नान्यैवैको ऽपि दृश्यते । ब्रह्मा रुद्रश्च शक्रश्च वसवो वरुणस्तथा

sarvaprāṇihitārthāya nānyaivaiko 'pi dṛśyate / brahmā rudraśca śakraśca vasavo varuṇastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यक्षगन्धर्वसिद्धश्च भूतवेतालराक्षसाः । शक्तयश्च तथा चान्याः सर्वाः विष्णुविभूतयः

yakṣagandharvasiddhaśca bhūtavetālarākṣasāḥ / śaktayaśca tathā cānyāḥ sarvāḥ viṣṇuvibhūtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताश्च सर्वाः प्रसीदन्ति पुरा चार्थार्थिनां नृणाम् । पूज्यमाने तु सततं तत्तत्पूजाविधानतः

tāśca sarvāḥ prasīdanti purā cārthārthināṃ nṛṇām / pūjyamāne tu satataṃ tattatpūjāvidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वप्राणिहितार्थाय मुनिभिः करुणात्मभिः । कृतानि तत्तद्योग्यानि शास्त्राणि मुनिपुङ्गव

sarvaprāṇihitārthāya munibhiḥ karuṇātmabhiḥ / kṛtāni tattadyogyāni śāstrāṇi munipuṅgava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैदिकं तान्त्रिकं चैव तथा वैदिकतान्त्रिकम् । त्रिविधं कर्म संप्रोक्तं पञ्चरात्रार्णवामृतम् (?)

vaidikaṃ tāntrikaṃ caiva tathā vaidikatāntrikam / trividhaṃ karma saṃproktaṃ pañcarātrārṇavāmṛtam (?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैदिकं ब्राह्मणानां तु राज्ञां वैदिकतान्त्रिकम् । तान्त्रिकं वैश्यशूद्राणां सर्वेषां तान्त्रिकं तु वा

vaidikaṃ brāhmaṇānāṃ tu rājñāṃ vaidikatāntrikam / tāntrikaṃ vaiśyaśūdrāṇāṃ sarveṣāṃ tāntrikaṃ tu vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्गवेणोक्तधर्मेण प्रतिलोमादि कारयेत् । अश्रीकरमसौम्यं तदब्राह्मणपरिग्रहम्

bhārgaveṇoktadharmeṇa pratilomādi kārayet / aśrīkaramasaumyaṃ tadabrāhmaṇaparigraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवैदिकत्वात्तत्तन्त्रं वैखानसमथाधमम् । संकरः परिहर्तव्यो ब्राह्मणैश्च जगद्धितैः

avaidikatvāttattantraṃ vaikhānasamathādhamam / saṃkaraḥ parihartavyo brāhmaṇaiśca jagaddhitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वास्तौ बिम्बस्य पूजायां पूजकस्य च संकरः । सर्वथा परिहर्तव्यो प्रायश्चित्तैः पृथग्विधौ(-धैः?)

vāstau bimbasya pūjāyāṃ pūjakasya ca saṃkaraḥ / sarvathā parihartavyo prāyaścittaiḥ pṛthagvidhau(-dhaiḥ?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारदः--- प्रायश्चित्तं समाचक्ष्व बिम्बसंकरणादिषु । यत्कृत्वा सर्वदोषाश्च नश्यन्त्यशुभहेतवः

nāradaḥ--- prāyaścittaṃ samācakṣva bimbasaṃkaraṇādiṣu / yatkṛtvā sarvadoṣāśca naśyantyaśubhahetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्वक्सेनः--- न तिथिर्न च नक्षत्रं कालवेला न विद्यते । संकरं तयज्यते क्षिप्रं सर्वप्राणिहिताय वै

viṣvaksenaḥ--- na tithirna ca nakṣatraṃ kālavelā na vidyate / saṃkaraṃ tayajyate kṣipraṃ sarvaprāṇihitāya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्य एव तु कर्तव्या संकरस्य तु निष्कृतिः । निष्कृत्याहरहः(?)पश्चात् राजराष्ट्रसुवृद्धिकृत्

sadya eva tu kartavyā saṃkarasya tu niṣkṛtiḥ / niṣkṛtyāharahaḥ(?)paścāt rājarāṣṭrasuvṛddhikṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामस्य नगरस्यापि सर्वसंपत्सुखावहम् । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन क्षिप्रं शान्तिं समाचरेत्

grāmasya nagarasyāpi sarvasaṃpatsukhāvaham / tasmāt sarvaprayatnena kṣipraṃ śāntiṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्तन्त्रेण समारब्धं तत्तन्त्रेणैव कारयेत् । अन्यथा चेन्महादोषो राजराष्ट्रविनाशकृत्

yattantreṇa samārabdhaṃ tattantreṇaiva kārayet / anyathā cenmahādoṣo rājarāṣṭravināśakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन न कुर्यात्तन्त्रसंकरम् । एकाहमर्चनाहीने स्वकल्पोक्तविधानतः

tasmāt sarvaprayatnena na kuryāttantrasaṃkaram / ekāhamarcanāhīne svakalpoktavidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाशीतिक्रमात् कृत्वा स्नपनं साधकोत्तमः । शान्तिहोमं क्रमात् कृत्वा स्नपनं साधकोत्तमः

ekāśītikramāt kṛtvā snapanaṃ sādhakottamaḥ / śāntihomaṃ kramāt kṛtvā snapanaṃ sādhakottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तिहोमं क्रमात् कृत्वा वास्तुहोमं तथैव च । ब्राह्मणान् भोजयेत् पश्चादष्टोत्तरशतं क्रमात्

śāntihomaṃ kramāt kṛtvā vāstuhomaṃ tathaiva ca / brāhmaṇān bhojayet paścādaṣṭottaraśataṃ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यार्धं वा तदर्धं वा यथावित्तानुसारतः(!) । चतुर्मूर्तिविधिं स्मृत्वा पञ्चमूर्तिविधि त्यजेत्(?)

tasyārdhaṃ vā tadardhaṃ vā yathāvittānusārataḥ(!) / caturmūrtividhiṃ smṛtvā pañcamūrtividhi tyajet(?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिवाराणि सर्वाणि पूर्ववत् स्थापयेत् क्रमात् । तत्त्वन्यासं क्रमात् कृत्वा सृष्टिन्यासं तथैव च

parivārāṇi sarvāṇi pūrvavat sthāpayet kramāt / tattvanyāsaṃ kramāt kṛtvā sṛṣṭinyāsaṃ tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलमन्त्रेण मतिमान् मूलमूर्तिमनुस्मरन् । पूजयेत् सततं पश्चात् पूर्वोक्तेन विधानतः

mūlamantreṇa matimān mūlamūrtimanusmaran / pūjayet satataṃ paścāt pūrvoktena vidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाहविर्निवेद्याथ कारयेद्गुरुपूजनम् । पूजालोपे ऽपि चेत्तत्र पुनस्तेनैव पूजयेत्

mahāhavirnivedyātha kārayedgurupūjanam / pūjālope 'pi cettatra punastenaiva pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सात्त्वतमार्गेण पूज्यमाने दिने दिने । तन्त्रान्तरेण देवेशं कदाचिन्न तु पूजयेत्

tatra sāttvatamārgeṇa pūjyamāne dine dine / tantrāntareṇa deveśaṃ kadācinna tu pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजयेद्यदि संमोहान्निष्फलं स्यान्नं संशयः । तत्पूजाहरहः पश्चात्तद्ग्रामस्य विनाशकृत्

pūjayedyadi saṃmohānniṣphalaṃ syānnaṃ saṃśayaḥ / tatpūjāharahaḥ paścāttadgrāmasya vināśakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन पूजयेत्तद्द्विजोत्तम । पूर्वं कर्मार्चनादीनां शुद्धस्नानं तु कारयेत्

tasmāt sarvaprayatnena pūjayettaddvijottama / pūrvaṃ karmārcanādīnāṃ śuddhasnānaṃ tu kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलसंप्रोक्षणादीनि मूलार्चायां नियोजयेत् । स्नपनादीनि कर्माणि कर्मार्चायां नियोजयेत्

jalasaṃprokṣaṇādīni mūlārcāyāṃ niyojayet / snapanādīni karmāṇi karmārcāyāṃ niyojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्सवं कारयेत्तस्मिन् बलिहोमपुरःसरम् । एकाहं वा त्र्यहं वाथ सप्ताहं वा मुनीश्वर

utsavaṃ kārayettasmin balihomapuraḥsaram / ekāhaṃ vā tryahaṃ vātha saptāhaṃ vā munīśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारयेदुत्सवं तत्र यथाशक्त्यानुरूपतः (!) । एतत् क्रमेण कर्तव्यं द्वादशाब्दान्तमेव च

kārayedutsavaṃ tatra yathāśaktyānurūpataḥ (!) / etat krameṇa kartavyaṃ dvādaśābdāntameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाब्दे रक्षसां स्थानं (वासः?) तस्माच्छान्तिं तु कारेयत् । द्व्यब्दे च यक्षवासस्तु त्र्यब्दे भूतसंकुलम्

ekābde rakṣasāṃ sthānaṃ (vāsaḥ?) tasmācchāntiṃ tu kāreyat / dvyabde ca yakṣavāsastu tryabde bhūtasaṃkulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरब्दे पिशाचानां पञ्चाब्दे दानवालयम् । पञ्चवर्षमतीते तु निवासो ब्रह्मरक्षसाम्

caturabde piśācānāṃ pañcābde dānavālayam / pañcavarṣamatīte tu nivāso brahmarakṣasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन क्षिप्रं शान्तिं तु कारयेत् । द्वादशाब्दात् पुरा कुर्यात् जलसंप्रोक्षणेन तु

tasmāt sarvaprayatnena kṣipraṃ śāntiṃ tu kārayet / dvādaśābdāt purā kuryāt jalasaṃprokṣaṇena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमेव तु कर्तव्यं विंशद्वर्षान्तमेव तु । अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रायश्चित्तं तु नारद

evameva tu kartavyaṃ viṃśadvarṣāntameva tu / ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prāyaścittaṃ tu nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलसंप्रोक्षणं कुर्याज्जलवासपुरःसरम् । ब्राह्मणान् भोजयेत् पश्चान्महाहविपुरःसरम्

jalasaṃprokṣaṇaṃ kuryājjalavāsapuraḥsaram / brāhmaṇān bhojayet paścānmahāhavipuraḥsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्त्रिंशद्वत्सरादर्वाक् तावत्तेनैव कारयेत् । षट्त्रिंशद्वत्सरादूर्ध्वं प्रायश्चित्तं विधीयते

ṣaṭtriṃśadvatsarādarvāk tāvattenaiva kārayet / ṣaṭtriṃśadvatsarādūrdhvaṃ prāyaścittaṃ vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चगव्यं क्रमात् कृत्वा गर्भागारं विशोधयेत् । पुण्याहं वाचयित्वा तु ब्राह्मणानामनुज्ञया

pañcagavyaṃ kramāt kṛtvā garbhāgāraṃ viśodhayet / puṇyāhaṃ vācayitvā tu brāhmaṇānāmanujñayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलाधिवासनादीनि पूर्वोक्तेनैव कारयेत् । गोदानं भूमिदानं च हिरण्यं वस्त्रमेव च

jalādhivāsanādīni pūrvoktenaiva kārayet / godānaṃ bhūmidānaṃ ca hiraṇyaṃ vastrameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वदानं ततः कुर्यात् ब्राह्मणेभ्यो यथाक्रमम् । एवं तद्वर्धयित्वा तु पञ्चाशद्वत्सरान्तकम्

sarvadānaṃ tataḥ kuryāt brāhmaṇebhyo yathākramam / evaṃ tadvardhayitvā tu pañcāśadvatsarāntakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चाशद्वत्सरादूर्ध्वां प्रायश्चित्तं विधीयते । जलाधिवासनादीनि पुनः स्थापनमारभेत्

pañcāśadvatsarādūrdhvāṃ prāyaścittaṃ vidhīyate / jalādhivāsanādīni punaḥ sthāpanamārabhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणान् भोजयेत्तत्र शेषं पूर्ववदाचरेत् । एतत् क्रमेण कर्तव्यं शतवर्षान्तमेव च

brāhmaṇān bhojayettatra śeṣaṃ pūrvavadācaret / etat krameṇa kartavyaṃ śatavarṣāntameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवत्सरशतादूर्ध्वं शून्यस्थानं भवेद्ध्रुवम् । तद्ग्रामं निधनं याति तत्रस्था नरकं व्रजेत्(?)

saṃvatsaraśatādūrdhvaṃ śūnyasthānaṃ bhaveddhruvam / tadgrāmaṃ nidhanaṃ yāti tatrasthā narakaṃ vrajet(?)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्ग्रामं निधनं याति तस्माच्छान्तिं तु कारयेत् । शान्तिं कृत्वा विधानेन पञ्चरात्रेण पूजयेत्

tadgrāmaṃ nidhanaṃ yāti tasmācchāntiṃ tu kārayet / śāntiṃ kṛtvā vidhānena pañcarātreṇa pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजालोपे ऽपि चेत्तस्मिन् पुनस्तेनैव पूजयेत् । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन क्षिप्रं शान्तिं समाचरेत्

pūjālope 'pi cettasmin punastenaiva pūjayet / tasmāt sarvaprayatnena kṣipraṃ śāntiṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.