हरिण्यश्च मां समबोधयन् । कीदृशम्---तवागतिज्ञम्, लताप्रदर्शितमार्गमजानन्तम् । ततस्ताः मम्यगबोधयन्निति, यतस्तास्तदपेक्षया किञ्चित्प्रबुद्धा इति । ताश्च कीदृश्यः---तथाविधवैशससंदर्शनवशाद् दुःखितत्वेन परित्यक्ततृणग्रासाः । किं कुर्वाणाः---तस्यां दिशि नयनानि समर्पयन्त्यः । कीदृशानि---ऊर्ध्वोकृतपक्ष्मपङ्क्तीनि । तदेवं तथाविधस्थानकयुक्तत्वेन दक्षिणां दिशमन्तरिक्षेण नीतेति संज्ञया निवेदयन्त्यः । अत्र वृक्षमृगादिषु लिङ्गान्तरेषु संभवत्स्वपि स्त्रीलिङ्गमेव पदार्थौचित्यानुसारेण चेतनचमत्कारकारितया कवेरभिप्रेतम् । तस्मात् कामपि वक्रतामावहति । एवं प्रातिपदिकलक्षणस्य सुबन्तसंभविनः पदपूर्वार्धस्य यथासंभवं वक्रभावं विचार्येदानीमुभयोरपि सुप्तिङन्तयोर्धातुस्वरूपः पूर्वभागो यः संभवति तस्य वक्रतां विचारयति । तस्य च क्रियावैचित्र्यनिबन्धनगेव वक्रत्वं विद्यते । तस्मात् क्रियावैचित्र्यस्यैव कीदृशाः कियन्तश्च प्रकाराः संभवन्तीति तत्स्वरूपनिरूपणार्थमाह--- कर्त्तुरत्यन्तरङ्गत्वं कर्त्रन्तरविचित्रता । स्वविशेषणवैचित्र्यमुपचारमनोज्ञता
hariṇyaśca māṃ samabodhayan / kīdṛśam---tavāgatijñam, latāpradarśitamārgamajānantam / tatastāḥ mamyagabodhayanniti, yatastāstadapekṣayā kiñcitprabuddhā iti / tāśca kīdṛśyaḥ---tathāvidhavaiśasasaṃdarśanavaśād duḥkhitatvena parityaktatṛṇagrāsāḥ / kiṃ kurvāṇāḥ---tasyāṃ diśi nayanāni samarpayantyaḥ / kīdṛśāni---ūrdhvokṛtapakṣmapaṅktīni / tadevaṃ tathāvidhasthānakayuktatvena dakṣiṇāṃ diśamantarikṣeṇa nīteti saṃjñayā nivedayantyaḥ / atra vṛkṣamṛgādiṣu liṅgāntareṣu saṃbhavatsvapi strīliṅgameva padārthaucityānusāreṇa cetanacamatkārakāritayā kaverabhipretam / tasmāt kāmapi vakratāmāvahati / evaṃ prātipadikalakṣaṇasya subantasaṃbhavinaḥ padapūrvārdhasya yathāsaṃbhavaṃ vakrabhāvaṃ vicāryedānīmubhayorapi suptiṅantayordhātusvarūpaḥ pūrvabhāgo yaḥ saṃbhavati tasya vakratāṃ vicārayati / tasya ca kriyāvaicitryanibandhanageva vakratvaṃ vidyate / tasmāt kriyāvaicitryasyaiva kīdṛśāḥ kiyantaśca prakārāḥ saṃbhavantīti tatsvarūpanirūpaṇārthamāha--- kartturatyantaraṅgatvaṃ kartrantaravicitratā / svaviśeṣaṇavaicitryamupacāramanojñatā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.