Library·Kuntaka: Vakroktijivita [Vjiv]·3·3.2

Kuntaka: Vakroktijivita [Vjiv] 3.2

Vjiv 3.2

एतदेवातीव युक्तयुक्तम् । यस्मान्महाकवीनां प्रस्तुतौचित्यानुरोधेन कदाचित् स्वाभाविकमेव सौन्दर्यमैकराज्येन विजृम्भयितुमभिप्रेतं भवति, कदाचिद् विविधारचनावैचित्र्युक्तमिति । अत्र पूर्वस्मिन् पक्षे, रूपकादेरलङ्कारणकलापस्य नात्यादृतत्वम् । अपरस्मिन् पुनः स एवसुतरां समुज्जृम्भते । तस्मादनेन न्यायेन सर्वातिशायिनः स्वाभाविकसौन्दर्यलक्षणस्य पदार्थपरिस्पन्दस्यालङ्कार्यत्वमेव युक्तियुक्ततामालम्बते, न पुनरलङ्कारणत्वम् । सातिशयत्वशून्यधर्मयुक्तस्य वस्तुनो विभूषितस्यापि पिशाचादेरिव तद्विदाह्लादकारित्वविरहादनुपादेयत्वमेवेत्यलमतिप्रसङ्गेन । यदि वा प्रस्तुतौचित्यमाहात्म्यान्मुक्यतया भावस्वभावः सातिशयत्वेन वर्ण्यमानः स्वमहिम्ना भूषणान्तरासहिष्णुः स्वयमेव शोभातिशयशालित्वादलङ्कार्यो ऽप्यलङ्करणमित्यभिधीयते तदयमास्माकीनएव पक्षः । तदतिरिक्तवृत्तेरलङ्कारान्तरस्य तिरस्कारतात्पर्येणाभिधानान्नात्र वयं विवदामहे । एवमेषैव वर्ण्यमानस्य वस्तुनो वक्रतेत्युतान्या काचिदस्तीत्याह-- अपरा सहजाहार्यकविकौशलशालिनी । निर्मितिर्नूतनोल्लेखलोकातिक्रान्तगोचरा

etadevātīva yuktayuktam / yasmānmahākavīnāṃ prastutaucityānurodhena kadācit svābhāvikameva saundaryamaikarājyena vijṛmbhayitumabhipretaṃ bhavati, kadācid vividhāracanāvaicitryuktamiti / atra pūrvasmin pakṣe, rūpakāderalaṅkāraṇakalāpasya nātyādṛtatvam / aparasmin punaḥ sa evasutarāṃ samujjṛmbhate / tasmādanena nyāyena sarvātiśāyinaḥ svābhāvikasaundaryalakṣaṇasya padārthaparispandasyālaṅkāryatvameva yuktiyuktatāmālambate, na punaralaṅkāraṇatvam / sātiśayatvaśūnyadharmayuktasya vastuno vibhūṣitasyāpi piśācāderiva tadvidāhlādakāritvavirahādanupādeyatvamevetyalamatiprasaṅgena / yadi vā prastutaucityamāhātmyānmukyatayā bhāvasvabhāvaḥ sātiśayatvena varṇyamānaḥ svamahimnā bhūṣaṇāntarāsahiṣṇuḥ svayameva śobhātiśayaśālitvādalaṅkāryo 'pyalaṅkaraṇamityabhidhīyate tadayamāsmākīnaeva pakṣaḥ / tadatiriktavṛtteralaṅkārāntarasya tiraskāratātparyeṇābhidhānānnātra vayaṃ vivadāmahe / evameṣaiva varṇyamānasya vastuno vakratetyutānyā kācidastītyāha-- aparā sahajāhāryakavikauśalaśālinī / nirmitirnūtanollekhalokātikrāntagocarā

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Vjiv/3.2

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita [Vjiv] 3.2, in HREEM (hreem.cc/library/Vjiv/3.2), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text