वक्ष्यमाणेत्यादि । वक्ष्यमाणोक्तौ विषयौ येषां ते वक्ष्यमाणोक्तविषयाः, "दृष्टान्तप्रभृतयश्च "त्रयो ऽप्येते" अभिधास्यमानाभिहितगोचराः संभवन्तीति संबन्धः । केन हेतुना"विवक्षया" = वक्तुमिच्छया = कवेर्यथाप्रतिभासमभिधातुं वाञ्छया । तदिदमत्र तात्पर्यम्---यदा संनिवेशवैचित्र्यमात्रमेतन्न पुनरत्र लक्षणातिरेकः कश्चिदस्ति । मध्यमस्य विशेषान्तरमभिधातुमाह--- "हेतौ सत्यथवासति" हेताविति । "हेतौ" हेतुवाचिनि हिशब्दादौ "सति" संभवति = प्रमुज्यमाने, "अथवा" कदाचित्, "असति" असभवति---अप्रयुज्यमाने । एवं (हेतोरभिधानेनानभिधानेन) वार्थान्तरन्यासः प्रकारद्वयेन विद्यते । अर्थान्तरन्यासमात्रमभिभूषणमित्यर्थः । निदर्शनजातमत्र पूर्वोक्तव्यतिरेकि न प्रदर्शितम्, तस्मात्स्वयमेवोत्प्रेक्षणीयम् । एवं स्वरूपविशेषप्रतिषेधबोधितछायातिशयमलङ्करणमभिधाय कारणप्रतिषेधोत्तेजित(छाया)तिशयमभिधत्ते--- स्वकारणपरित्यागपूर्वकं कान्तिपुष्टये । भावनार्थस्य केनापि विशेषेण विभावना
vakṣyamāṇetyādi / vakṣyamāṇoktau viṣayau yeṣāṃ te vakṣyamāṇoktaviṣayāḥ, "dṛṣṭāntaprabhṛtayaśca "trayo 'pyete" abhidhāsyamānābhihitagocarāḥ saṃbhavantīti saṃbandhaḥ / kena hetunā"vivakṣayā" = vaktumicchayā = kaveryathāpratibhāsamabhidhātuṃ vāñchayā / tadidamatra tātparyam---yadā saṃniveśavaicitryamātrametanna punaratra lakṣaṇātirekaḥ kaścidasti / madhyamasya viśeṣāntaramabhidhātumāha--- "hetau satyathavāsati" hetāviti / "hetau" hetuvācini hiśabdādau "sati" saṃbhavati = pramujyamāne, "athavā" kadācit, "asati" asabhavati---aprayujyamāne / evaṃ (hetorabhidhānenānabhidhānena) vārthāntaranyāsaḥ prakāradvayena vidyate / arthāntaranyāsamātramabhibhūṣaṇamityarthaḥ / nidarśanajātamatra pūrvoktavyatireki na pradarśitam, tasmātsvayamevotprekṣaṇīyam / evaṃ svarūpaviśeṣapratiṣedhabodhitachāyātiśayamalaṅkaraṇamabhidhāya kāraṇapratiṣedhottejita(chāyā)tiśayamabhidhatte--- svakāraṇaparityāgapūrvakaṃ kāntipuṣṭaye / bhāvanārthasya kenāpi viśeṣeṇa vibhāvanā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.