Library·Kuntaka: Vakroktijivita·1·1.28

Kuntaka: Vakroktijivita 1.28

VjivC 1.28

अत्र परमेश्वरवाचकशब्दसहस्त्रसंभवे ऽपि कपालिन इति बीभत्सरसालम्बनविभाववाचकः शब्दो जुगुप्सास्पदत्वेन प्रयुज्यमानः कामपि वाचकवक्रतां विदधाति । "संप्रतिऽ "द्वयंऽ चेत्यतीव रमणीयम्---यत् किल पूर्वमेका सैव दुर्व्यसनदूषितत्वेन शोचनीया जाता,६१ संप्रति पुनस्त्वया तस्यास्तथाविधदुरध्यवसायसाहायकमिवारब्धमित्युपहस्यते । "प्रार्थनाऽ-शब्दो ऽप्यतितरां रमणीयः, यस्मात् काकतालीययोगेन तत्समागमः कदाचिन्न वाच्यतावहः । प्रार्थना पुनरत्रात्यन्तं कौलीनकलङ्ककारिणी । "सा चऽ "त्वं चऽ इति द्वयोरप्यनुभूयमानपरस्परस्पर्धिलावण्यातिशयप्रतिपादनपरत्वेनोपात्तम् । "कलावतः ऽ कान्तिमतीऽ इति च मतुप्६२ प्रत्ययेन द्वयोरपि प्रशंसा प्रतीयत इत्येषां प्रत्येकं कश्चिदप्यर्थः शब्दान्तराभिधेयतां नोत्सहते । कविविवक्षितविशेषाभिधानक्षमत्वमेव वाचरकत्वलक्षणम् । यस्मात्प्रतिभायां तत्कालोल्लिखितेन केनचित्परिस्पन्देन परिस्फुरन्तः पदार्थाः प्रकृतप्रस्तावसमुचितेन केनचिदुत्कर्षेण वा समाच्छादितस्वभावाः सन्तो विवक्षाविधेयत्वेनाभिधेयतापदवीमवतरन्तस्तथाविधविशेषप्रतिपादनसमर्थेनाभिधानेनाभिधीयमानाश्चेतश्चमत्कारि६३ तामापद्यन्ते । यथा संरम्भः करिकीटमेघशकलोद्देशेन सिंहस्य यः सर्वस्यैव स जातिमात्रविहितो हेवाकलेशः किल । इत्याशाद्विरदक्षयाम्भुदघटाबन्धे ऽप्यसंरब्धवान् यो ऽसौ कुत्र चमत्कृतेरतिशयं यात्वम्विकाकेसरी

atra parameśvaravācakaśabdasahastrasaṃbhave 'pi kapālina iti bībhatsarasālambanavibhāvavācakaḥ śabdo jugupsāspadatvena prayujyamānaḥ kāmapi vācakavakratāṃ vidadhāti / "saṃprati' "dvayaṃ' cetyatīva ramaṇīyam---yat kila pūrvamekā saiva durvyasanadūṣitatvena śocanīyā jātā,61 saṃprati punastvayā tasyāstathāvidhaduradhyavasāyasāhāyakamivārabdhamityupahasyate / "prārthanā'-śabdo 'pyatitarāṃ ramaṇīyaḥ, yasmāt kākatālīyayogena tatsamāgamaḥ kadācinna vācyatāvahaḥ / prārthanā punaratrātyantaṃ kaulīnakalaṅkakāriṇī / "sā ca' "tvaṃ ca' iti dvayorapyanubhūyamānaparasparaspardhilāvaṇyātiśayapratipādanaparatvenopāttam / "kalāvataḥ ' kāntimatī' iti ca matup62 pratyayena dvayorapi praśaṃsā pratīyata ityeṣāṃ pratyekaṃ kaścidapyarthaḥ śabdāntarābhidheyatāṃ notsahate / kavivivakṣitaviśeṣābhidhānakṣamatvameva vācarakatvalakṣaṇam / yasmātpratibhāyāṃ tatkālollikhitena kenacitparispandena parisphurantaḥ padārthāḥ prakṛtaprastāvasamucitena kenacidutkarṣeṇa vā samācchāditasvabhāvāḥ santo vivakṣāvidheyatvenābhidheyatāpadavīmavatarantastathāvidhaviśeṣapratipādanasamarthenābhidhānenābhidhīyamānāścetaścamatkāri63 tāmāpadyante / yathā saṃrambhaḥ karikīṭameghaśakaloddeśena siṃhasya yaḥ sarvasyaiva sa jātimātravihito hevākaleśaḥ kila / ityāśādviradakṣayāmbhudaghaṭābandhe 'pyasaṃrabdhavān yo 'sau kutra camatkṛteratiśayaṃ yātvamvikākesarī

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/VjivC/1.28

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita 1.28, in HREEM (hreem.cc/library/VjivC/1.28), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text