Library·Kuntaka: Vakroktijivita·1·1.30

Kuntaka: Vakroktijivita 1.30

VjivC 1.30

अत्र "आभासऽ- शब्दः स्वयमेव मात्रादिविशिष्टत्वमभिलषंल्लक्ष्यते । पाठान्तरम्---"छायामात्रमणीकृताश्मसु मणेस्तस्याश्मतैवोचिताऽ इति । एतच्च वाचकवक्रताप्रकारस्वरूपनिरूपणावसरे प्रतिपदं प्रकटीभविष्यतीत्यलमतिप्रसङ्गेन । अर्थश्च वाच्यलक्षणः कीदृशः---काव्ये यः सहृदयाह्लादकारिस्वस्पन्दसुन्दरः । सहृदयाः काव्यार्थविदस्तेषामाह्लादमानन्दं करोति यस्तेन स्वस्पन्देनात्मीयेन स्वभावेन सुन्दरः सुकुमारः । तदेतदुक्तं भवति---यद्यपि पदार्थस्य नानाविधधर्मखचितत्वं संभवति तथापि तथाविधेन धर्मेण संबन्धः समाख्यायते य), सहृदयहृदयाह्लादमाधातुं क्षमते । तस्य च तदाह्लादसामर्थ्यं संभाव्यते येन काचिदेव स्वभावमहत्ता रसपरिपोषाङ्गत्वं वा व्यक्तिमासादयति । यथा दंष्ट्रापिष्टेषु सद्यः शिखरिषु न कृतः स्कन्धकण्डूविनोदः सिन्धुष्वङ्गावगाहः खुरकुहरगलत्तुच्छतोयेषु नाप्तः । लब्धाः पातालपङ्के न लुठनरतयः पोत्रमात्रोपयुक्ते येनोद्धारे धरित्र्याः स जयति विभुताविघ्नितेच्छोवराहः

atra "ābhāsa'- śabdaḥ svayameva mātrādiviśiṣṭatvamabhilaṣaṃllakṣyate / pāṭhāntaram---"chāyāmātramaṇīkṛtāśmasu maṇestasyāśmataivocitā' iti / etacca vācakavakratāprakārasvarūpanirūpaṇāvasare pratipadaṃ prakaṭībhaviṣyatītyalamatiprasaṅgena / arthaśca vācyalakṣaṇaḥ kīdṛśaḥ---kāvye yaḥ sahṛdayāhlādakārisvaspandasundaraḥ / sahṛdayāḥ kāvyārthavidasteṣāmāhlādamānandaṃ karoti yastena svaspandenātmīyena svabhāvena sundaraḥ sukumāraḥ / tadetaduktaṃ bhavati---yadyapi padārthasya nānāvidhadharmakhacitatvaṃ saṃbhavati tathāpi tathāvidhena dharmeṇa saṃbandhaḥ samākhyāyate ya), sahṛdayahṛdayāhlādamādhātuṃ kṣamate / tasya ca tadāhlādasāmarthyaṃ saṃbhāvyate yena kācideva svabhāvamahattā rasaparipoṣāṅgatvaṃ vā vyaktimāsādayati / yathā daṃṣṭrāpiṣṭeṣu sadyaḥ śikhariṣu na kṛtaḥ skandhakaṇḍūvinodaḥ sindhuṣvaṅgāvagāhaḥ khurakuharagalattucchatoyeṣu nāptaḥ / labdhāḥ pātālapaṅke na luṭhanaratayaḥ potramātropayukte yenoddhāre dharitryāḥ sa jayati vibhutāvighnitecchovarāhaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/VjivC/1.30

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita 1.30, in HREEM (hreem.cc/library/VjivC/1.30), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text