अत्र त्रयाणामपि पर्यायाणामसंभाव्यमानतत्परित्राणपात्रत्वलक्षणमकिञ्चित्करत्वं गर्भोकृत्योपहस्यते---रक्षैनमिति । पदपूर्वार्धवक्रताया उपचारवक्रत्वं नाम प्रकारान्तरं विद्यते---यत्रामूर्तस्य वस्तुनो मूर्तद्रव्याभिधायिना शब्देनाभिधानमुपचारात् । यथा---निष्कारणं निकारकणिकापि मनस्विनां मानसमायासयति । यथा---हस्तावचेयं यशः इति । "कणिकाऽ---शब्दो मूर्तवस्तुस्तोकार्थाभिधायी स्तोकत्वसामान्योपचारादमूर्तस्यापि निकारस्य स्तोकाभिधानपरत्वेन प्रयुक्तस्तद्विदाह्लादकारित्वाद्वक्रतां पुष्णाति । "हस्तावचेयम्ऽ इति मूर्तपुष्पादिवस्तुसभविसंहतत्वसामान्योपचारादमूर्तस्यापि यशसो हस्तावचेयमित्यभिधानं वक्रत्वमावहति । द्रवरूपस्य वस्तुनो वाचकशब्दस्तरङ्गितत्वादिधर्मनिबन्धनः किमपि सादृश्यमात्रमवलम्ब्य संहतस्यापि वाचकत्वेन प्रयुज्यमानः कविप्रवाहे प्रसिद्धः । यथा श्वासोत्कम्पतरङ्गिणि स्तनतटे इति ॥ व्जिव्च् १। ४६ ॥ क्वचिदमूर्तस्यापि द्रवरूपार्थाभिधायी वाचकत्वेन प्रयुज्यते । यथा एकां कामपि कालविप्रुषममी शौर्योष्मकण्डूव्यय- व्यग्राः स्युश्चिरविस्मृतामरचमूडिम्बाहवा बाहवः
atra trayāṇāmapi paryāyāṇāmasaṃbhāvyamānatatparitrāṇapātratvalakṣaṇamakiñcitkaratvaṃ garbhokṛtyopahasyate---rakṣainamiti / padapūrvārdhavakratāyā upacāravakratvaṃ nāma prakārāntaraṃ vidyate---yatrāmūrtasya vastuno mūrtadravyābhidhāyinā śabdenābhidhānamupacārāt / yathā---niṣkāraṇaṃ nikārakaṇikāpi manasvināṃ mānasamāyāsayati / yathā---hastāvaceyaṃ yaśaḥ iti / "kaṇikā'---śabdo mūrtavastustokārthābhidhāyī stokatvasāmānyopacārādamūrtasyāpi nikārasya stokābhidhānaparatvena prayuktastadvidāhlādakāritvādvakratāṃ puṣṇāti / "hastāvaceyam' iti mūrtapuṣpādivastusabhavisaṃhatatvasāmānyopacārādamūrtasyāpi yaśaso hastāvaceyamityabhidhānaṃ vakratvamāvahati / dravarūpasya vastuno vācakaśabdastaraṅgitatvādidharmanibandhanaḥ kimapi sādṛśyamātramavalambya saṃhatasyāpi vācakatvena prayujyamānaḥ kavipravāhe prasiddhaḥ / yathā śvāsotkampataraṅgiṇi stanataṭe iti // VjivC 1. 46 // kvacidamūrtasyāpi dravarūpārthābhidhāyī vācakatvena prayujyate / yathā ekāṃ kāmapi kālavipruṣamamī śauryoṣmakaṇḍūvyaya- vyagrāḥ syuściravismṛtāmaracamūḍimbāhavā bāhavaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.