अत्र राशिद्वयकरणस्यायमभिप्रायो यद् विभावादिरूपेण रसाङ्गभूताः शकुनिरुततरुसलिलकुसुमसमयप्रभृतयः पदार्थाः सातिशयस्वभाववर्णनप्राधान्येनैव रसाङ्गतां प्रतिपद्यन्ते । तद्व्यतिरिक्ताः सुरगन्धर्वप्रभृतयः सोत्कर्षचेतनायोगिनः शृङ्गारादिरसनिर्भरतया वर्ण्यमानाः सरसहृदयाह्लादकारितामायान्तीति कविभिरभ्युपगतम् । तथाविधमेव लक्ष्ये दृश्यते । अन्यच्च कीदृशः---अविभावितसंस्थानरामणीयकरञ्जकः । अविभावितमनालोचितं संस्थानं संस्थितिर्यत्र तेन रामणीयकेन रमणीयत्वेन रञ्जकः सहृदयाह्लादकः । तेनायमर्थः---यदि तथा विधं कविकौशलमत्र संभवति तद् व्यपदेष्टुमियत्तया न कथञ्चिदपि पार्यते, केवलं सर्वातिशायितया चेतसि परिस्फुरति । अन्यच्च कीदृशः---विधिवैदग्धयनिष्पन्ननिर्माणातिशयोपमः । विधिर्विधाता तस्य वैदग्ध्यं कौशलं तेन निष्पन्नः परिसमाप्तो यो ऽसौ निर्मणातिशयः सुन्दरः सर्गोल्लेखो रमणीयलावण्यादिः स उपमा निदर्शनं तस्य स तथोक्तः । तेन विधातुरिव कवेः कौशलं यत्र विवेक्तुमशक्यम् । यथा ज्याबन्धनिष्पन्दभुजेन यस्य विनिःश्वसद्वक्त्रपरंपरेण । कारागृहे निर्जितवासवेन दशाननेनोषितमा प्रसादात्
atra rāśidvayakaraṇasyāyamabhiprāyo yad vibhāvādirūpeṇa rasāṅgabhūtāḥ śakunirutatarusalilakusumasamayaprabhṛtayaḥ padārthāḥ sātiśayasvabhāvavarṇanaprādhānyenaiva rasāṅgatāṃ pratipadyante / tadvyatiriktāḥ suragandharvaprabhṛtayaḥ sotkarṣacetanāyoginaḥ śṛṅgārādirasanirbharatayā varṇyamānāḥ sarasahṛdayāhlādakāritāmāyāntīti kavibhirabhyupagatam / tathāvidhameva lakṣye dṛśyate / anyacca kīdṛśaḥ---avibhāvitasaṃsthānarāmaṇīyakarañjakaḥ / avibhāvitamanālocitaṃ saṃsthānaṃ saṃsthitiryatra tena rāmaṇīyakena ramaṇīyatvena rañjakaḥ sahṛdayāhlādakaḥ / tenāyamarthaḥ---yadi tathā vidhaṃ kavikauśalamatra saṃbhavati tad vyapadeṣṭumiyattayā na kathañcidapi pāryate, kevalaṃ sarvātiśāyitayā cetasi parisphurati / anyacca kīdṛśaḥ---vidhivaidagdhayaniṣpannanirmāṇātiśayopamaḥ / vidhirvidhātā tasya vaidagdhyaṃ kauśalaṃ tena niṣpannaḥ parisamāpto yo 'sau nirmaṇātiśayaḥ sundaraḥ sargollekho ramaṇīyalāvaṇyādiḥ sa upamā nidarśanaṃ tasya sa tathoktaḥ / tena vidhāturiva kaveḥ kauśalaṃ yatra vivektumaśakyam / yathā jyābandhaniṣpandabhujena yasya viniḥśvasadvaktraparaṃpareṇa / kārāgṛhe nirjitavāsavena daśānanenoṣitamā prasādāt
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.