स विचित्राभिधानः पन्थाः कीदृशः---अतिदुःसंचरः, यत्रातिदुःखेन संचरन्ते । किं बहुना, येन विदग्धकवयः केचिदेव व्युत्पन्नाः केवलं गताः प्रयाताः, तदाश्रयेण काव्यानि चक्रुरित्यर्थः । कथम्---कङ्गधारापथेनेव सुभटानां मनोरथाः । निस्त्रैंशधारामार्गेण यथा सुभटानांमहावीराणां मनोरथाः । निस्त्रिंशधारामार्गेण यथा सुभटानां महावीराणां मनोरथाः संकल्पविशेषाः । तदयमत्राभिप्रायः---यदसिधारामार्गगमने मनोरथानामौचित्यानुसारेण यथारुचि प्रवर्तमानानां मनाङ्मात्रमपि म्लानता न संभाव्यते । साक्षात्समरसंमर्दन समाचरणे पुनः कदाचित् किमपि म्लानत्वमपि संभाव्येत । तदनेन मार्गस्य दुर्गमत्वं तत्प्रस्थितानां च विहरणप्रौढिः प्रतिपाद्यते । कीदृशः सा मार्गः---यत्र यस्मिन् शब्दाभिधेययोरभिधानाभिधीयमानयोरन्तः स्वरूपानुप्रवेशिनी वक्रता भणितिविच्छित्तिः स्फुरतीव प्रस्पन्दमानेव विभाव्यते लक्ष्यते । कदा---प्रतिभाप्रथमोद्भेदसमये । प्रतिभायाः कविशक्तेरचरमोल्लेखावसरे । तदयमत्र परमार्थः---यत् कविप्रयत्ननिरपेक्षयोरेव शब्दार्थयोः स्वाभाविकः को ऽपि वक्रताप्रकारः परिस्फुरन् परिदृश्यते । यथा को ऽयं भाति प्रकारस्तव पवन पदं लोकपादाहतीनां तेजस्विव्रातसेव्ये नभसि नयसि यत्पांसुपूरं प्रतिष्ठाम् । यस्मिन्नुत्थाप्यमाने जननयनपथोपद्रवस्तावदास्तां केनापायेन सह्यो वपुषि कलुषतादोष एव त्वयैव
sa vicitrābhidhānaḥ panthāḥ kīdṛśaḥ---atiduḥsaṃcaraḥ, yatrātiduḥkhena saṃcarante / kiṃ bahunā, yena vidagdhakavayaḥ kecideva vyutpannāḥ kevalaṃ gatāḥ prayātāḥ, tadāśrayeṇa kāvyāni cakrurityarthaḥ / katham---kaṅgadhārāpatheneva subhaṭānāṃ manorathāḥ / nistraiṃśadhārāmārgeṇa yathā subhaṭānāṃmahāvīrāṇāṃ manorathāḥ / nistriṃśadhārāmārgeṇa yathā subhaṭānāṃ mahāvīrāṇāṃ manorathāḥ saṃkalpaviśeṣāḥ / tadayamatrābhiprāyaḥ---yadasidhārāmārgagamane manorathānāmaucityānusāreṇa yathāruci pravartamānānāṃ manāṅmātramapi mlānatā na saṃbhāvyate / sākṣātsamarasaṃmardana samācaraṇe punaḥ kadācit kimapi mlānatvamapi saṃbhāvyeta / tadanena mārgasya durgamatvaṃ tatprasthitānāṃ ca viharaṇaprauḍhiḥ pratipādyate / kīdṛśaḥ sā mārgaḥ---yatra yasmin śabdābhidheyayorabhidhānābhidhīyamānayorantaḥ svarūpānupraveśinī vakratā bhaṇitivicchittiḥ sphuratīva praspandamāneva vibhāvyate lakṣyate / kadā---pratibhāprathamodbhedasamaye / pratibhāyāḥ kaviśakteracaramollekhāvasare / tadayamatra paramārthaḥ---yat kaviprayatnanirapekṣayoreva śabdārthayoḥ svābhāvikaḥ ko 'pi vakratāprakāraḥ parisphuran paridṛśyate / yathā ko 'yaṃ bhāti prakārastava pavana padaṃ lokapādāhatīnāṃ tejasvivrātasevye nabhasi nayasi yatpāṃsupūraṃ pratiṣṭhām / yasminnutthāpyamāne jananayanapathopadravastāvadāstāṃ kenāpāyena sahyo vapuṣi kaluṣatādoṣa eva tvayaiva
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.