Library·Kuntaka: Vakroktijivita·1·1.93

Kuntaka: Vakroktijivita 1.93

VjivC 1.93

अत्र रूपकलक्षणो यो ऽयं काव्यालङ्कारः तस्य सन्देहोक्तिरियं छायान्तरातिशयोत्पदानायोपनिबद्धा चेतनचमत्कारकारिता मावहित । शिष्टं पूर्वोदाहरणद्वयोक्तमनुसर्तव्यम् । अन्यच्च कीदृक्---रत्नेत्यादि । युगलकम् । यत्र यस्मिन्नलङ्कारैर्भ्राजमानैर्निजात्मना स्वजीवितेन भासमानैर्भूषायै परिकल्प्यते शोभायै भूष्यते । कथम्---यथा भूषणैः, कङ्कणादिभिः । कीदृशैः---रत्नरश्मिच्छटोत्सेकभासुरैः मणिमयूखोल्लासभ्राजिष्णुभिः । किं कृत्वा---कान्ताशरीरमाच्छाद्य कामिनीवपुः स्वप्रभाप्रसरतिरोहितं विधाय । भूषायै कल्पनम्---यदेतैः स्वशोभातिशयान्तः स्थं निजकान्तिकमनीयान्तर्गतमलङ्कार्यमलङ्कारणीयं प्रकाश्यते द्योत्यते । तदिदमत्र तात्पर्यम्---तदलङ्कारमहिमैव तथाविधो ऽत्र भ्राजते तस्यात्यन्तोद्रिक्तवृत्तेः स्वशोभातिशयान्तर्गतमलङ्कार्यं प्रकाश्यते । यथा आर्यस्याजिमहोत्सवव्यतिकरे नासंविभक्तो ऽत्र वः कश्चित् काप्यवशिष्यते त्यजत रे नक्तञ्चराः संभ्रमम् । भूयिष्ठेष्वपि का भवत्सु गणनात्यर्थं किमुत्ताम्यते तस्योदारभुजोष्मणो ऽनवसिता नाराच संपत्तयः

atra rūpakalakṣaṇo yo 'yaṃ kāvyālaṅkāraḥ tasya sandehoktiriyaṃ chāyāntarātiśayotpadānāyopanibaddhā cetanacamatkārakāritā māvahita / śiṣṭaṃ pūrvodāharaṇadvayoktamanusartavyam / anyacca kīdṛk---ratnetyādi / yugalakam / yatra yasminnalaṅkārairbhrājamānairnijātmanā svajīvitena bhāsamānairbhūṣāyai parikalpyate śobhāyai bhūṣyate / katham---yathā bhūṣaṇaiḥ, kaṅkaṇādibhiḥ / kīdṛśaiḥ---ratnaraśmicchaṭotsekabhāsuraiḥ maṇimayūkhollāsabhrājiṣṇubhiḥ / kiṃ kṛtvā---kāntāśarīramācchādya kāminīvapuḥ svaprabhāprasaratirohitaṃ vidhāya / bhūṣāyai kalpanam---yadetaiḥ svaśobhātiśayāntaḥ sthaṃ nijakāntikamanīyāntargatamalaṅkāryamalaṅkāraṇīyaṃ prakāśyate dyotyate / tadidamatra tātparyam---tadalaṅkāramahimaiva tathāvidho 'tra bhrājate tasyātyantodriktavṛtteḥ svaśobhātiśayāntargatamalaṅkāryaṃ prakāśyate / yathā āryasyājimahotsavavyatikare nāsaṃvibhakto 'tra vaḥ kaścit kāpyavaśiṣyate tyajata re naktañcarāḥ saṃbhramam / bhūyiṣṭheṣvapi kā bhavatsu gaṇanātyarthaṃ kimuttāmyate tasyodārabhujoṣmaṇo 'navasitā nārāca saṃpattayaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/VjivC/1.93

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita 1.93, in HREEM (hreem.cc/library/VjivC/1.93), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text