भणितिवैचित्र्यमात्रमेवात्र काव्यार्थः, न तु नूतनोल्लेखशालि वाच्यविजृम्भितम् । एतच्च भणितिवैचित्र्यं सहस्त्रप्रकारं संभवतीति स्वयमेवोत्प्रेक्षणीयम् । पुनर्विचित्रमेव प्रकारान्तरेण लक्षयति---यत्रान्यथेत्यादि । यत्र यस्मिन्नन्यथाभवदन्येन प्रकारेण सत् सर्वमेव पदार्थजातम् अन्यथैव प्रकारान्तरेणैव भाव्यते । कथम्---यथारुचि । स्वप्रतिभासानुरूपेणोत्पाद्यते । केन---प्रतिभोल्लेखमहत्त्वेन महाकवेः, प्रतिभासोन्मेषा तिशयत्वेन सत्कवेः । यत्किल वर्ण्यमानस्य वस्तुनः प्रस्तावमुचितं किमपि सहृदयहृदयहारि रूपान्तरं निर्मिमीते कविः । यथा तापः स्वात्मनि संश्रितद्रुमलताशोषो ऽध्यवगैर्वर्जनं सख्यं दुःशमया तृषा तव मरो को ऽसावनर्थो न यः । एकोर्ऽथस्तु महानयं जललवस्वाम्यस्मयोद्गर्जिनः संनह्यन्ति न यत्तवोपकृतये धाराधराः प्राकृताः
bhaṇitivaicitryamātramevātra kāvyārthaḥ, na tu nūtanollekhaśāli vācyavijṛmbhitam / etacca bhaṇitivaicitryaṃ sahastraprakāraṃ saṃbhavatīti svayamevotprekṣaṇīyam / punarvicitrameva prakārāntareṇa lakṣayati---yatrānyathetyādi / yatra yasminnanyathābhavadanyena prakāreṇa sat sarvameva padārthajātam anyathaiva prakārāntareṇaiva bhāvyate / katham---yathāruci / svapratibhāsānurūpeṇotpādyate / kena---pratibhollekhamahattvena mahākaveḥ, pratibhāsonmeṣā tiśayatvena satkaveḥ / yatkila varṇyamānasya vastunaḥ prastāvamucitaṃ kimapi sahṛdayahṛdayahāri rūpāntaraṃ nirmimīte kaviḥ / yathā tāpaḥ svātmani saṃśritadrumalatāśoṣo 'dhyavagairvarjanaṃ sakhyaṃ duḥśamayā tṛṣā tava maro ko 'sāvanartho na yaḥ / ekor'thastu mahānayaṃ jalalavasvāmyasmayodgarjinaḥ saṃnahyanti na yattavopakṛtaye dhārādharāḥ prākṛtāḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.