इयमपरा वर्णविन्यासवक्रता त्रिधा त्रिभिः प्रकारैरुक्तेति "चऽ-शब्देनाभिसम्बन्धः । के पुनरस्यास्त्रयः प्रकारा इत्याह---वर्गान्तयोगिनः स्पर्शाः । स्पर्शाः कादयो मकारपर्यन्ता वर्गास्तदन्तैः ङकारादिभिर्योगः संयोगो येषां ते तथोक्ताः, पुनः पुनर्बध्यमानाः---प्रथमः प्रकारः । त-ल-नादयः तकार-लकार-नकार-प्रभृतयो द्विरुक्ता द्विरुच्चारिता द्विगुणाः सन्तः, पुनः पुनर्बध्यमानाः---द्वितीयः । तद्व्यतिरिक्ताः शिष्टाश्च व्यञ्जनसंज्ञा ये वर्णास्ते रेफप्रभृतिभिः संयुक्ताः पुनः पुनर्बध्यमानाः---तृतीयः । स्वल्पान्तराः परिमितव्यवहिता इति सर्वेषामभिसबन्धः । ते च कीदृशाः---प्रस्तुतौचित्यशोभिनः । प्रस्तुतं वर्ण्यमानं वस्तु तस्य यदौचित्यमुचितभावस्तेन शोभन्ते ये ते यथोक्ताः । न पुनर्वर्णसावर्ण्यव्यसनितामात्रेणोपनिबद्धाः प्रस्तुतौचित्यम्लानत्वकारिणः । प्रस्तुतौचित्यशोभित्वात् कुत्रचित्परुषरसप्रस्तावे तादृशानेवाभ्यनुजानाति । अथ प्रथमप्राकारोदाहरणं यथा उन्निद्रकोकनदरेणुपिशङ्गिताङ्गा गुञ्जन्ति मञ्जु मधुपाः कमलाकरेषु । एतच्चकास्ति च रवेर्नवबन्धुजीव- पुष्पच्छदाभमुदयाचलचुम्बिबिम्बम्
iyamaparā varṇavinyāsavakratā tridhā tribhiḥ prakārairukteti "ca'-śabdenābhisambandhaḥ / ke punarasyāstrayaḥ prakārā ityāha---vargāntayoginaḥ sparśāḥ / sparśāḥ kādayo makāraparyantā vargāstadantaiḥ ṅakārādibhiryogaḥ saṃyogo yeṣāṃ te tathoktāḥ, punaḥ punarbadhyamānāḥ---prathamaḥ prakāraḥ / ta-la-nādayaḥ takāra-lakāra-nakāra-prabhṛtayo dviruktā dviruccāritā dviguṇāḥ santaḥ, punaḥ punarbadhyamānāḥ---dvitīyaḥ / tadvyatiriktāḥ śiṣṭāśca vyañjanasaṃjñā ye varṇāste rephaprabhṛtibhiḥ saṃyuktāḥ punaḥ punarbadhyamānāḥ---tṛtīyaḥ / svalpāntarāḥ parimitavyavahitā iti sarveṣāmabhisabandhaḥ / te ca kīdṛśāḥ---prastutaucityaśobhinaḥ / prastutaṃ varṇyamānaṃ vastu tasya yadaucityamucitabhāvastena śobhante ye te yathoktāḥ / na punarvarṇasāvarṇyavyasanitāmātreṇopanibaddhāḥ prastutaucityamlānatvakāriṇaḥ / prastutaucityaśobhitvāt kutracitparuṣarasaprastāve tādṛśānevābhyanujānāti / atha prathamaprākārodāharaṇaṃ yathā unnidrakokanadareṇupiśaṅgitāṅgā guñjanti mañju madhupāḥ kamalākareṣu / etaccakāsti ca ravernavabandhujīva- puṣpacchadābhamudayācalacumbibimbam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.