गगनं च मत्तमेघं धारालुलितार्जुनानि च वनानि । निरहङ्कारमृगाङ्का हरन्ति नीलाश्च निशाः ॥ इति छाया । अत्र मत्तत्वं निरहङ्कारत्वं च चेतनधर्मसामान्यमुपचरितम् । सो ऽयमुपचारवक्रताप्रकारः सत्कविप्रवाहे सहस्त्रशः संभवतीति सहृदयैः स्वयमेवोत्प्रेक्षणीयः अतएव च प्रत्यासन्नान्तरे ऽस्मिन्नुपचारे न वक्रताव्यवहारः, यथा गौर्वाहीक इति । इदमपरमुपचारवक्रतायाः स्वरूपम्---यन्मूला सरसोल्लेखा रूपकादिरलङ्कृतिः । या मूलं यस्याः सा तथोक्ता । रूपकमादिर्यस्याः सा तथोक्ता । का सा---अलङ्कृतिरलङ्करणं रूपकप्रभृतिरलङ्कारविच्छित्तिरित्यर्थः । कीदृशी---सरसोल्लेखा । सरसः सास्वादः सचमत्कृतिरुल्लेखः समुन्मेषोयस्याः सा तथोक्ता । समानाधिकरणयोरत्र हेतुहेतुमद्भावः, यथा अतिगुरवो राजमाषा न भक्ष्या इति
gaganaṃ ca mattameghaṃ dhārālulitārjunāni ca vanāni / nirahaṅkāramṛgāṅkā haranti nīlāśca niśāḥ // iti chāyā / atra mattatvaṃ nirahaṅkāratvaṃ ca cetanadharmasāmānyamupacaritam / so 'yamupacāravakratāprakāraḥ satkavipravāhe sahastraśaḥ saṃbhavatīti sahṛdayaiḥ svayamevotprekṣaṇīyaḥ ataeva ca pratyāsannāntare 'sminnupacāre na vakratāvyavahāraḥ, yathā gaurvāhīka iti / idamaparamupacāravakratāyāḥ svarūpam---yanmūlā sarasollekhā rūpakādiralaṅkṛtiḥ / yā mūlaṃ yasyāḥ sā tathoktā / rūpakamādiryasyāḥ sā tathoktā / kā sā---alaṅkṛtiralaṅkaraṇaṃ rūpakaprabhṛtiralaṅkāravicchittirityarthaḥ / kīdṛśī---sarasollekhā / sarasaḥ sāsvādaḥ sacamatkṛtirullekhaḥ samunmeṣoyasyāḥ sā tathoktā / samānādhikaraṇayoratra hetuhetumadbhāvaḥ, yathā atiguravo rājamāṣā na bhakṣyā iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.