अत्र स्खलदमललावण्यजलधौ समुल्लसद्विमलसौन्दर्यसंभारसिन्धौ परिस्फुरपरिस्पन्दतया प्लवमानत्वेन लक्ष्यमाणानि पारप्राप्तिमासादयितुं व्यवस्यन्तीवेति चेतनपदार्थसंभविसादृश्योपचारात्तारुण्यतरलतरुणीगात्राणां तरणमुत्प्रेक्षितम् । उत्प्रेक्षायाश्चोपचार एव भूयसा जीवितत्वेन परिस्फुरतीत्युत्प्रेक्षावसर एव विचारयिष्यते । प्रथिम्नः प्रागल्भ्यं स्तनजघनमुन्मुद्रयति च (इति)-अत्र स्तनजघनं कर्तृ प्रथिम्नः प्रागल्भ्यं महत्त्वस्य प्रौढिमुन्मुद्रयत्युन्मीलयति । यथा कश्चिच्चेतनः किमपि रक्षणीयं वस्तु मुद्रयित्वा कमपि समयमवस्थाप्य समुचितोपयोगावसरे स्वयमुन्मुद्रयत्युद्धाटयति, तदेवं तत्कारित्वसाम्यात् स्तनजघनस्योन्मुद्रणमुपरितम् । तदिदमुक्तं भवति यद् तदेव शैशवदशायां शक्त्यात्मना विमीलितस्वरूपमनवस्थितमासीत्, तस्य प्रथिम्नः प्रागल्भ्यस्य प्रथमतरतारुण्यावतारावसरसमुचितं प्रथनप्रसरं समर्पयति । दृशोर्लोलारम्भाः स्फुटमपवदन्ते सरलताम् (इति)---अत्र शैशवप्रतिष्ठितां स्पष्टतां प्रकटमेवापसार्य दृशोर्विलासोल्लासाः कमपि नवयौवनसमुचितं विभ्रममधिरोपयन्ति । यथा केचिच्चेतनाः कुत्रचिद्विषये कमपि व्यवहारं समासादितप्रसरमपसार्य किमपि स्वाभिप्रायाभिमतं परिस्पन्दान्तरं प्रतिष्ठापयन्तीति तत्कारित्वसादृश्याल्लीलावतीलोचनविलासोल्लासानां सरलत्वापवदनमुपचरितम् । तदेवंविधेनोपचारेणैतास्तिस्त्रो ऽपि वक्रताप्रकाराः प्रतिपदं संभवन्तीत्यवसरान्तरे विचार्यन्ते । इदमपरं क्रियावैचित्र्यवक्रतायाः प्रकारान्तरम्--कर्मादिसंवृतिः । कर्मप्रभृतीनां कारकाणां संवृतिः संवरणम्, प्रस्तुतौचित्यानुसारेण सातिशयप्रतीतये समाच्छाद्याभिधा । सा च क्रियावैचित्र्यकारित्वात् प्रकारत्वेनाभिधीयते । कारणे कार्योपचाराद् यथा--- नेत्रान्तरे मधुरमर्पयतीव किञ्चित् कर्णान्तिके कथयतीव किमप्यपूर्वम् । अन्तः समुल्लिखति किञ्चिदिवासिताक्ष्या रागालसे मनसि रम्यपदार्थलक्ष्मीः
atra skhaladamalalāvaṇyajaladhau samullasadvimalasaundaryasaṃbhārasindhau parisphuraparispandatayā plavamānatvena lakṣyamāṇāni pāraprāptimāsādayituṃ vyavasyantīveti cetanapadārthasaṃbhavisādṛśyopacārāttāruṇyataralataruṇīgātrāṇāṃ taraṇamutprekṣitam / utprekṣāyāścopacāra eva bhūyasā jīvitatvena parisphuratītyutprekṣāvasara eva vicārayiṣyate / prathimnaḥ prāgalbhyaṃ stanajaghanamunmudrayati ca (iti)-atra stanajaghanaṃ kartṛ prathimnaḥ prāgalbhyaṃ mahattvasya prauḍhimunmudrayatyunmīlayati / yathā kaściccetanaḥ kimapi rakṣaṇīyaṃ vastu mudrayitvā kamapi samayamavasthāpya samucitopayogāvasare svayamunmudrayatyuddhāṭayati, tadevaṃ tatkāritvasāmyāt stanajaghanasyonmudraṇamuparitam / tadidamuktaṃ bhavati yad tadeva śaiśavadaśāyāṃ śaktyātmanā vimīlitasvarūpamanavasthitamāsīt, tasya prathimnaḥ prāgalbhyasya prathamataratāruṇyāvatārāvasarasamucitaṃ prathanaprasaraṃ samarpayati / dṛśorlolārambhāḥ sphuṭamapavadante saralatām (iti)---atra śaiśavapratiṣṭhitāṃ spaṣṭatāṃ prakaṭamevāpasārya dṛśorvilāsollāsāḥ kamapi navayauvanasamucitaṃ vibhramamadhiropayanti / yathā keciccetanāḥ kutracidviṣaye kamapi vyavahāraṃ samāsāditaprasaramapasārya kimapi svābhiprāyābhimataṃ parispandāntaraṃ pratiṣṭhāpayantīti tatkāritvasādṛśyāllīlāvatīlocanavilāsollāsānāṃ saralatvāpavadanamupacaritam / tadevaṃvidhenopacāreṇaitāstistro 'pi vakratāprakārāḥ pratipadaṃ saṃbhavantītyavasarāntare vicāryante / idamaparaṃ kriyāvaicitryavakratāyāḥ prakārāntaram--karmādisaṃvṛtiḥ / karmaprabhṛtīnāṃ kārakāṇāṃ saṃvṛtiḥ saṃvaraṇam, prastutaucityānusāreṇa sātiśayapratītaye samācchādyābhidhā / sā ca kriyāvaicitryakāritvāt prakāratvenābhidhīyate / kāraṇe kāryopacārād yathā--- netrāntare madhuramarpayatīva kiñcit karṇāntike kathayatīva kimapyapūrvam / antaḥ samullikhati kiñcidivāsitākṣyā rāgālase manasi ramyapadārthalakṣmīḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.