Library·Kuntaka: Vakroktijivita·3·3.100

Kuntaka: Vakroktijivita 3.100

VjivC 3.100

यद्वाक्यान्तरेत्यादि---"पर्यायोक्तं तदुच्यते" = पर्यायोक्ताभिधानमलङ्करणं तदभिधीयते । "यद्वाक्यान्तरवक्तव्यं" = वस्तु वाक्यार्थलक्षणं पदसमुदायान्तराभिधेयं "तदन्येन" = वाक्यान्तरेण येन "समर्प्यते" = प्रतिपाद्यते । किमर्थम् ?"उपशोभानिष्पत्त्यै" = विच्छित्ति (विशेष) संपत्तये । तत्पर्यायोक्तमित्यर्थः । नन्वेवं पर्यायवक्रत्वात् किमत्रातिरिच्यते ? पर्यायवक्रत्वस्य पदार्थमात्रं वाच्यतया विषयः, पर्यायोक्तस्य पुनर्वाक्यार्थो ऽप्यङ्गतयेति तस्मात् पृथगभिधीयते । उदाहरणं यथा--- चक्राभिघातप्रसभाज्ञयैव चकार यो राहुवधूजनस्य । आलिङ्गनोद्दामविलासवन्ध्यं रतोत्सवं चुम्बनमात्रशेषम् इति

yadvākyāntaretyādi---"paryāyoktaṃ taducyate" = paryāyoktābhidhānamalaṅkaraṇaṃ tadabhidhīyate / "yadvākyāntaravaktavyaṃ" = vastu vākyārthalakṣaṇaṃ padasamudāyāntarābhidheyaṃ "tadanyena" = vākyāntareṇa yena "samarpyate" = pratipādyate / kimartham ?"upaśobhāniṣpattyai" = vicchitti (viśeṣa) saṃpattaye / tatparyāyoktamityarthaḥ / nanvevaṃ paryāyavakratvāt kimatrātiricyate ? paryāyavakratvasya padārthamātraṃ vācyatayā viṣayaḥ, paryāyoktasya punarvākyārtho 'pyaṅgatayeti tasmāt pṛthagabhidhīyate / udāharaṇaṃ yathā--- cakrābhighātaprasabhājñayaiva cakāra yo rāhuvadhūjanasya / āliṅganoddāmavilāsavandhyaṃ ratotsavaṃ cumbanamātraśeṣam iti

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/VjivC/3.100

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita 3.100, in HREEM (hreem.cc/library/VjivC/3.100), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text