सतीत्यादिः । स चासौ शब्दश्चेति विगृह्य तच्छब्देन शक्त्या श्लेषनिमित्तभूतः शब्दः परामृश्यते, तस्य "वाच्यत्वे" अभिधेयत्वे "सति" "धर्मसाम्ये" परस्परपरिस्पन्दसादृश्ये विद्यमाने, (विकल्पना) यां तथाविधशब्दवाच्यत्वस्य धर्मसाम्यस्य चोभयनिष्ठत्वादुभयोः प्रकृतत्वात् । प्रस्तुताप्रस्तुतयोरेव तयोः धर्मादेकस्य यथारुचि केनापि विवक्षि(तधर्मान्त) रेण "अन्यथास्थैतेः" अन्यथाभावेनावस्थितेः "व्यतिरेचनं"---पृथक्करणं "अन्यस्मात्" उपमेयस्योपमानात्, उपमानस्य वा तस्मात् । सः "व्यतिरेकः" व्यतिरेकनामा अलङ्कारो "ऽभिधीयते" कथ्यते । किमर्थं---"प्रस्तुतोत्कर्षसिद्धये", "प्रस्तुतस्य" वर्ण्यमानवृत्तेः "उत्कर्षसिद्धये" छायातिशयनिष्पत्तये । स द्विविधः संभवति "शाब्दः प्रतीयमानो वा" = "शाब्दः" = कविप्रवाहप्रसिद्धः तत्समर्पणसमर्थाभिधानेनाभिधीयमानः । "प्रतीयमानः" = वाक्यार्थसामर्थ्यमात्रावबोध्यः । तत्र प्रथमतारतम्यादुपमाव्यतिरेको यथा--- एमेअ जणो तिस्सा देइ कवोलोवमाइ ससिबिंबम् । परमत्थविआरे उण चन्दो विअ वराओ
satītyādiḥ / sa cāsau śabdaśceti vigṛhya tacchabdena śaktyā śleṣanimittabhūtaḥ śabdaḥ parāmṛśyate, tasya "vācyatve" abhidheyatve "sati" "dharmasāmye" parasparaparispandasādṛśye vidyamāne, (vikalpanā) yāṃ tathāvidhaśabdavācyatvasya dharmasāmyasya cobhayaniṣṭhatvādubhayoḥ prakṛtatvāt / prastutāprastutayoreva tayoḥ dharmādekasya yathāruci kenāpi vivakṣi(tadharmānta) reṇa "anyathāsthaiteḥ" anyathābhāvenāvasthiteḥ "vyatirecanaṃ"---pṛthakkaraṇaṃ "anyasmāt" upameyasyopamānāt, upamānasya vā tasmāt / saḥ "vyatirekaḥ" vyatirekanāmā alaṅkāro "'bhidhīyate" kathyate / kimarthaṃ---"prastutotkarṣasiddhaye", "prastutasya" varṇyamānavṛtteḥ "utkarṣasiddhaye" chāyātiśayaniṣpattaye / sa dvividhaḥ saṃbhavati "śābdaḥ pratīyamāno vā" = "śābdaḥ" = kavipravāhaprasiddhaḥ tatsamarpaṇasamarthābhidhānenābhidhīyamānaḥ / "pratīyamānaḥ" = vākyārthasāmarthyamātrāvabodhyaḥ / tatra prathamatāratamyādupamāvyatireko yathā--- emea jaṇo tissā dei kavolovamāi sasibiṃbam / paramatthaviāre uṇa cando via varāo
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.