Library·Kuntaka: Vakroktijivita·3·3.184

Kuntaka: Vakroktijivita 3.184

VjivC 3.184

अत्र वर्ण्यमानस्य नारायणत्वसमारोपं विना तदारम्भसंभावना न संभवतीति तस्य तत्त्वाध्यारोपणात् प्रतीयमानतया रूपकमेव पूर्वसूरिभिः समाम्नातम्; वाच्यव्यतिरेकः तत्कथमस्योपपद्यते । सत्यमुक्तम्, किन्तु युक्तिरत्राभिधीयते, तस्माद्दिविधं प्रतीयमानं वस्तु, प्रतिपादनगुणीभूतस्वार्थवाचकव्यापारगोचरः, तथाविधार्थसामर्थ्यविषयो वा । तत्र वाचकमुपमानमित्यालोच्य विवक्षितार्थोपपत्तिनिमित्तं वाच्यसामर्थ्यमेव समाश्रित्य पूर्वसूरिभिरतदाम्नातम् । वाचकव्यापारः पुनरन्यथैव व्यवस्थितः । तथा च प्राप्त(श्री) प्रभृतीनि पदानि आक्षिप्तप्रतियोगितयोपनिबद्धानि, प्रस्तुतस्य प्राक्तनपरिस्पन्दविशिष्टतरदेवतात्वप्रतिपादकपराणि प्रकटमेव रूपकव्यतिरेकं गमयन्ति । तदिदमुक्तम्-- यत्रार्थः शब्दो वा तमर्थमुपसर्जनीकृतस्वार्थौ । व्यङ्क्तः काव्यविशेषः सध्वनिरिति सूरिभिः कथितः

atra varṇyamānasya nārāyaṇatvasamāropaṃ vinā tadārambhasaṃbhāvanā na saṃbhavatīti tasya tattvādhyāropaṇāt pratīyamānatayā rūpakameva pūrvasūribhiḥ samāmnātam; vācyavyatirekaḥ tatkathamasyopapadyate / satyamuktam, kintu yuktiratrābhidhīyate, tasmāddividhaṃ pratīyamānaṃ vastu, pratipādanaguṇībhūtasvārthavācakavyāpāragocaraḥ, tathāvidhārthasāmarthyaviṣayo vā / tatra vācakamupamānamityālocya vivakṣitārthopapattinimittaṃ vācyasāmarthyameva samāśritya pūrvasūribhiratadāmnātam / vācakavyāpāraḥ punaranyathaiva vyavasthitaḥ / tathā ca prāpta(śrī) prabhṛtīni padāni ākṣiptapratiyogitayopanibaddhāni, prastutasya prāktanaparispandaviśiṣṭataradevatātvapratipādakaparāṇi prakaṭameva rūpakavyatirekaṃ gamayanti / tadidamuktam-- yatrārthaḥ śabdo vā tamarthamupasarjanīkṛtasvārthau / vyaṅktaḥ kāvyaviśeṣaḥ sadhvaniriti sūribhiḥ kathitaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/VjivC/3.184

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita 3.184, in HREEM (hreem.cc/library/VjivC/3.184), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text