अत्र तरोः महापुरुषस्य च द्वयोरपि मुख्यत्वे महापुरुषपक्षे विशेषणानि सन्तीति विशेष्याभिधायि पदान्तरमभिधातव्यम् । अथवा विशेषणान्यथानुपपत्त्या प्रतीयमानतया विशेष्यं परिकल्प्यते । तदेवंविधकल्पनस्य स्फुरितं न किञ्चिदिति स्फुटमेव शोभाशून्यता । तथाविधस्वभावयोरनयोः प्राधान्येनैकवाक्योपावरोहयुक्तिरभिधेया, यतः परस्पराभिधानसंबन्धं विना न किञ्चिदेतदुपपद्यते । न च कामरिपोर्मूर्तिरुमा वा जगत् पायादित्यनेन न्यायेन तयोः सङ्गतिर्घटते, यस्मात्तत्र द्वयोरपि परमेश्वरयोः पालनसामर्थ्योपपत्तेः तथाविधस्याप्यर्थस्याप्युचितत्वेनाशंसनीयत्वात्तथाविधशब्दवाच्यत्वान्न किञ्चिदनुपपन्नम् । एतस्मिन् पुनः परस्पराभिसंबन्धं विना तुल्यकालमेकवाक्योपावरोहे न किञ्चिन्नबन्धनमिति यत्किङ्कचिदेतत् । अथ तथा कश्चिदेवंविधो विधिना पुमान् पातितः, यथायं नभस्वता तरुः इत्याश्रीयते, तदेवं स्फुटमेवोपमानोपमेयभावः । तस्मादलङ्कारान्त (रान्तर्) भावः (केन) वार्यते । यदि वा महापुरुषस्य प्रतीयमान (त्वे), वाच्यतया तरुरुपपद्यते, तदेवमप्रस्तुतप्रसंसैषा । तस्मात्पुनरपितदेव व्यवस्थितम् । विशेषणा(ना)मुभयार्थत्वे श्लेषानुप्रवेशो दुर्निवारः (इति) तेनापि तदेवापतति । निदर्शनान्तरमपि समासोक्तेः पृथक्कृतनिबन्धनं यथा--- अनुरागवती सन्ध्या दिवसस्तत्पुरः सरः । अहो दैवगतिश्चित्रा तथापि न समागमः
atra taroḥ mahāpuruṣasya ca dvayorapi mukhyatve mahāpuruṣapakṣe viśeṣaṇāni santīti viśeṣyābhidhāyi padāntaramabhidhātavyam / athavā viśeṣaṇānyathānupapattyā pratīyamānatayā viśeṣyaṃ parikalpyate / tadevaṃvidhakalpanasya sphuritaṃ na kiñciditi sphuṭameva śobhāśūnyatā / tathāvidhasvabhāvayoranayoḥ prādhānyenaikavākyopāvarohayuktirabhidheyā, yataḥ parasparābhidhānasaṃbandhaṃ vinā na kiñcidetadupapadyate / na ca kāmaripormūrtirumā vā jagat pāyādityanena nyāyena tayoḥ saṅgatirghaṭate, yasmāttatra dvayorapi parameśvarayoḥ pālanasāmarthyopapatteḥ tathāvidhasyāpyarthasyāpyucitatvenāśaṃsanīyatvāttathāvidhaśabdavācyatvānna kiñcidanupapannam / etasmin punaḥ parasparābhisaṃbandhaṃ vinā tulyakālamekavākyopāvarohe na kiñcinnabandhanamiti yatkiṅkacidetat / atha tathā kaścidevaṃvidho vidhinā pumān pātitaḥ, yathāyaṃ nabhasvatā taruḥ ityāśrīyate, tadevaṃ sphuṭamevopamānopameyabhāvaḥ / tasmādalaṅkārānta (rāntar) bhāvaḥ (kena) vāryate / yadi vā mahāpuruṣasya pratīyamāna (tve), vācyatayā tarurupapadyate, tadevamaprastutaprasaṃsaiṣā / tasmātpunarapitadeva vyavasthitam / viśeṣaṇā(nā)mubhayārthatve śleṣānupraveśo durnivāraḥ (iti) tenāpi tadevāpatati / nidarśanāntaramapi samāsokteḥ pṛthakkṛtanibandhanaṃ yathā--- anurāgavatī sandhyā divasastatpuraḥ saraḥ / aho daivagatiścitrā tathāpi na samāgamaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.