राजन्तीत्यादि । "यत्र" = यस्याम्,"अलङ्काराः" = प्रस्तुतसंपदुपेताः सन्तः "राजन्ति" शोभन्ते, "संसृष्टिः साभिधीयते" संसृष्टिसंज्ञालङ्कृतिः सोच्यते । कथं राजन्तीत्याह---"यता पदार्था वाक्यार्थे" = तात्पर्यलक्षणे वस्तुनि "यथा" = येन प्रिकारेण "पदार्थाः" प्रविभक्तस्वरूपाः वाक्यैकदेशभूतपदाभिधेयाः सन्तोवा स्वात्मना स्फुरन्तो ऽपि परस्परान्वयलक्षणसंबन्धनिबन्धनस्वभावाः प्रधाने हि पारतन्त्र्यमनुभवन्तस्तदेव समुदायात्मकमेकवाक्यार्थतात्पर्यं प्रतिपादयन्ति, यथा तेन प्रकारेण यदेतयोरविसंवादिसमवाये संबन्धितया संसृष्टावन्योन्यान्वितवृत्तयः परस्परसंबन्धावगतसामर्थ्यात् पृथग्भूतवाक्यार्थावयवैकदेशवर्तिनो ऽप्यलङ्काराः कामपि सहृदयसंवेद्यपरस्परसंसर्गात्मतामेवं (व) सकलवाक्यार्थविषयां विच्छित्तिमुपपादयन्तः परतन्त्राः परिस्फुरन्ति इत्यभिप्रायः । यथा--- आश्लिष्टो नवकुङ्कुमारुणरविव्यालोकितैर्विस्तृतो लम्बान्ताम्बरया समेत्य भुवने ध्यानान्तरे सन्ध्यया । चन्द्रांशूत्करकोरकाकुलपतद्ध्वान्तद्विरेफो ऽधुना देव्येवार्पितदोहदः कुरवके भाति प्रदोषगमः
rājantītyādi / "yatra" = yasyām,"alaṅkārāḥ" = prastutasaṃpadupetāḥ santaḥ "rājanti" śobhante, "saṃsṛṣṭiḥ sābhidhīyate" saṃsṛṣṭisaṃjñālaṅkṛtiḥ socyate / kathaṃ rājantītyāha---"yatā padārthā vākyārthe" = tātparyalakṣaṇe vastuni "yathā" = yena prikāreṇa "padārthāḥ" pravibhaktasvarūpāḥ vākyaikadeśabhūtapadābhidheyāḥ santovā svātmanā sphuranto 'pi parasparānvayalakṣaṇasaṃbandhanibandhanasvabhāvāḥ pradhāne hi pāratantryamanubhavantastadeva samudāyātmakamekavākyārthatātparyaṃ pratipādayanti, yathā tena prakāreṇa yadetayoravisaṃvādisamavāye saṃbandhitayā saṃsṛṣṭāvanyonyānvitavṛttayaḥ parasparasaṃbandhāvagatasāmarthyāt pṛthagbhūtavākyārthāvayavaikadeśavartino 'pyalaṅkārāḥ kāmapi sahṛdayasaṃvedyaparasparasaṃsargātmatāmevaṃ (va) sakalavākyārthaviṣayāṃ vicchittimupapādayantaḥ paratantrāḥ parisphuranti ityabhiprāyaḥ / yathā--- āśliṣṭo navakuṅkumāruṇaravivyālokitairvistṛto lambāntāmbarayā sametya bhuvane dhyānāntare sandhyayā / candrāṃśūtkarakorakākulapataddhvāntadvirepho 'dhunā devyevārpitadohadaḥ kuravake bhāti pradoṣagamaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.