मुख्यं यत्प्रधानं चेतनसुरासुरादिसंबन्धि स्वरूपं तदेवंविधं सत् कवीनां वर्णनास्पदं भवति स्वव्यापारगोचरतां प्रतिपद्यते । कीदृशम्---अक्लिष्टरत्यादिपरिपोषमनोहरम् । अक्लिष्टः कदर्थनाविरहितः प्रत्यग्रतामनोहरो यो रत्यादिः स्थायिभावस्तस्य परिपोषः शृङ्गारप्रभृतिरसत्वापादनम्, "स्थाय्येव तु रसो भवेदिऽ ति न्यायात् । तेन मनोहरं हृदयहारि । अत्रोदाहरणानि विप्रलम्भशृङ्गारे चतुर्थे ऽङ्के विक्रमोर्वश्यामुन्मत्तस्य पुरूरवसः प्रलपितानि । यथा तिष्ठेत्कोपवशात्प्रभावपिहिता दीर्घं न सा कुप्यति स्वर्गायोत्पतिता भवेन्मयि पुनर्भावार्द्रमस्या मनः । तां हर्तुं विबुधद्विषो ऽपि न च मे शक्ताः पुरोवर्तिन्ॐ सा चात्यन्तमगोचरं नयनयोर्यातेति को ऽयं विधिः
mukhyaṃ yatpradhānaṃ cetanasurāsurādisaṃbandhi svarūpaṃ tadevaṃvidhaṃ sat kavīnāṃ varṇanāspadaṃ bhavati svavyāpāragocaratāṃ pratipadyate / kīdṛśam---akliṣṭaratyādiparipoṣamanoharam / akliṣṭaḥ kadarthanāvirahitaḥ pratyagratāmanoharo yo ratyādiḥ sthāyibhāvastasya paripoṣaḥ śṛṅgāraprabhṛtirasatvāpādanam, "sthāyyeva tu raso bhavedi' ti nyāyāt / tena manoharaṃ hṛdayahāri / atrodāharaṇāni vipralambhaśṛṅgāre caturthe 'ṅke vikramorvaśyāmunmattasya purūravasaḥ pralapitāni / yathā tiṣṭhetkopavaśātprabhāvapihitā dīrghaṃ na sā kupyati svargāyotpatitā bhavenmayi punarbhāvārdramasyā manaḥ / tāṃ hartuṃ vibudhadviṣo 'pi na ca me śaktāḥ purovartinoṃ sā cātyantamagocaraṃ nayanayoryāteti ko 'yaṃ vidhiḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.