Library·Kuntaka: Vakroktijivita·3·3.66

Kuntaka: Vakroktijivita 3.66

VjivC 3.66

अत्र स्वावसरसमुचितसुकुमारस्वरूपयोर्निशाशशिनोर्वर्णनीयत्वं प्राधान्येन वाक्यार्थशरीरम् । तत्कान्तिकारितया रूपकालङ्कारः समारोपितकान्तवृत्तान्तः कविनोपनिबद्धः । स च श्लेषच्छायामनोज्ञविशेषणवक्रभावात् विशिष्टलिङ्गसामर्थ्याच्च सुतरां समुद्भासमानः काव्यस्य सरसतां समुल्लासयन् तद्विदामाह्लादमादधानः स्वयमेव रसवदलङ्कारतां समासादितवान् । यथा विलासिनीवल्लभादिशब्दाभिधान(मन्तरेणापि) तत्स्वरूपसमर्पणसामर्थ्यरूपकस्य सम्भवति तथैकदेशविवर्तिरूपकविचारावसरे सुतरां समुन्मीलयिष्यामः । न चात्र पूर्वोक्तानि दूषणानि (संसृष्टिसंकरादीनि) प्रभवितुं शक्नुवन्ति । "तथा चान्यत्र दर्शनात्" इति विषयान्तरे परिदृश्यमानत्वादनेनैवोदाहरणेन (तत्) परिहृतम् । "स्वरूपादतिरिक्तस्य परस्याप्रतिभासनात्" इत्यलङ्कार्यालङ्करणयोरपृथग्भावस्य अलङ्कार्यत्वे स्वात्मनि क्रियाविरोधात्तस्यैवालङ्करणत्वानुपपत्तिरुदाहरणान्तरैः परिहृता । यथा चलापाङ्गां दृष्टिं स्पृशसि बहुशो वेपथुमतीं रहस्याख्यायीव स्वनसि मृदु कर्णान्तिकरचः । करं व्याधुन्वत्याः पिबसि रतिसर्वस्वमधरं वयं तत्त्वान्वेषान्मधुकर हतास्त्वं खलु कृती

atra svāvasarasamucitasukumārasvarūpayorniśāśaśinorvarṇanīyatvaṃ prādhānyena vākyārthaśarīram / tatkāntikāritayā rūpakālaṅkāraḥ samāropitakāntavṛttāntaḥ kavinopanibaddhaḥ / sa ca śleṣacchāyāmanojñaviśeṣaṇavakrabhāvāt viśiṣṭaliṅgasāmarthyācca sutarāṃ samudbhāsamānaḥ kāvyasya sarasatāṃ samullāsayan tadvidāmāhlādamādadhānaḥ svayameva rasavadalaṅkāratāṃ samāsāditavān / yathā vilāsinīvallabhādiśabdābhidhāna(mantareṇāpi) tatsvarūpasamarpaṇasāmarthyarūpakasya sambhavati tathaikadeśavivartirūpakavicārāvasare sutarāṃ samunmīlayiṣyāmaḥ / na cātra pūrvoktāni dūṣaṇāni (saṃsṛṣṭisaṃkarādīni) prabhavituṃ śaknuvanti / "tathā cānyatra darśanāt" iti viṣayāntare paridṛśyamānatvādanenaivodāharaṇena (tat) parihṛtam / "svarūpādatiriktasya parasyāpratibhāsanāt" ityalaṅkāryālaṅkaraṇayorapṛthagbhāvasya alaṅkāryatve svātmani kriyāvirodhāttasyaivālaṅkaraṇatvānupapattirudāharaṇāntaraiḥ parihṛtā / yathā calāpāṅgāṃ dṛṣṭiṃ spṛśasi bahuśo vepathumatīṃ rahasyākhyāyīva svanasi mṛdu karṇāntikaracaḥ / karaṃ vyādhunvatyāḥ pibasi ratisarvasvamadharaṃ vayaṃ tattvānveṣānmadhukara hatāstvaṃ khalu kṛtī

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/VjivC/3.66

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita 3.66, in HREEM (hreem.cc/library/VjivC/3.66), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text