Library·Kuntaka: Vakroktijivita·3·3.71

Kuntaka: Vakroktijivita 3.71

VjivC 3.71

इति । अत्र समयसंभवः पदार्थस्वभावः तद्वाचकेवादिशब्दाभिधानं विना प्रतीयमानोत्प्रेक्षालक्षणेन रसवदलङ्कारएम कविनाकामपिकमनीयतामधिरोपितः ; प्रतीत्यन्तरमनोहारिणां सकलङ्कादीनां वाचकानामुपनिबन्धात्, पाण्डुपयोधरेणार्द्रनखक्षताभमैन्द्रं धनुः दधानेति श्लेषोपमयोश्च तदानुगुण्येन विनिवेशनात् (च) । एवं सकलङ्कमपि प्रसादयन्ती परस्याभ्यधिकं तापं चकारेत्येवंरूपः प्रकारो हि रूपकालङ्कारनिबन्धनः प्रकटाङ्गनावृत्तान्तसमारोप (रमणीयः) सुतरां समन्वयं समासादितवान् । अत्रापि प्रतीयमानवृत्तेः रसवदलङ्कारस्य प्रधान्यं, तदङ्गत्वमुपमादीनामिति पूर्ववदेव सङ्गतिः । यत्रापि प्रथमोद्भेदमनोहररत्यादिवदाचरणमलङ्काराणां तत्राप्ययमेव समन्वयः सहृदयैः स्वयमनुसन्धेयः । यथा लग्नद्विरेफाञ्जनभक्तिचित्रं मुखे मधुश्रीस्तिलकं निवेश्य । रागेण बालारुणकोमलेन चुतप्रवालोष्ठमलञ्चकार

iti / atra samayasaṃbhavaḥ padārthasvabhāvaḥ tadvācakevādiśabdābhidhānaṃ vinā pratīyamānotprekṣālakṣaṇena rasavadalaṅkāraema kavinākāmapikamanīyatāmadhiropitaḥ ; pratītyantaramanohāriṇāṃ sakalaṅkādīnāṃ vācakānāmupanibandhāt, pāṇḍupayodhareṇārdranakhakṣatābhamaindraṃ dhanuḥ dadhāneti śleṣopamayośca tadānuguṇyena viniveśanāt (ca) / evaṃ sakalaṅkamapi prasādayantī parasyābhyadhikaṃ tāpaṃ cakāretyevaṃrūpaḥ prakāro hi rūpakālaṅkāranibandhanaḥ prakaṭāṅganāvṛttāntasamāropa (ramaṇīyaḥ) sutarāṃ samanvayaṃ samāsāditavān / atrāpi pratīyamānavṛtteḥ rasavadalaṅkārasya pradhānyaṃ, tadaṅgatvamupamādīnāmiti pūrvavadeva saṅgatiḥ / yatrāpi prathamodbhedamanohararatyādivadācaraṇamalaṅkārāṇāṃ tatrāpyayameva samanvayaḥ sahṛdayaiḥ svayamanusandheyaḥ / yathā lagnadvirephāñjanabhakticitraṃ mukhe madhuśrīstilakaṃ niveśya / rāgeṇa bālāruṇakomalena cutapravāloṣṭhamalañcakāra

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/VjivC/3.71

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita 3.71, in HREEM (hreem.cc/library/VjivC/3.71), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text