"कस्याचित्"---(न) सर्वस्य । "कवेः"---कवयितुः, प्रस्तुतौ (चित्य) चारुरचनाविचक्षणस्येति यावत् । कः "उपकार्योपकर्तृत्वपरिस्पन्दः"---अनुग्राह्यनुग्रहकत्वमहिमा । किं कुर्वन् "परिस्फुरन्"---समुन्मीलयन् । किंविशिष्टः---"फलबन्धानुबन्धवान्" = प्रधानकार्यानुसन्धानवान् कार्यानुसन्धाननिपुण(इति भावः) । कथमेवंविधस्य हत्याह---"असामान्यसमुल्लेखप्रतिभाप्रतिभासिनः"---निरुपमोन्मीलितशक्ति विभवभ्राजिष्णोः । केषां "प्रबन्धस्यैकदेशानां" = प्रकरणानाम् । तदिदमुक्तं भवति---प्रातिस्विकसंनिवेशशोभिनामपि प्रबन्धावयवानां प्रधानफलसंबन्धनिबन्धानुग्राह्यानुग्राहकभावः स्वभावसुभगप्रतिभाप्रकाश्यमानः कस्यचिद्विचक्षणस्य वक्रताचमत्कारिणः कवेरलौकिकं (कथाप्राणप्रौढिप्ररूढ) वक्रतोल्लेखलावण्यं समुल्लासयति । यथा पुष्पदूषितके द्वितीये ऽङ्के--- प्रस्थानात् प्रतिनिवृत्य निबिडानुरागात् (अन्धकारावृतायां) विभावर्याममन्दमदनोन्मादमुद्रेण समुद्रदत्तेन निजभार्यानिकेतनं तुल्यदिवसं नन्दयन्तीसंगमाय मलीम्लुचेनेव प्रविशता प्रकम्पावेगविकलालसकायनिपातननिहतनिद्रस्य द्वारदेशशायिनः कलहायमानस्य कुवलयस्योत्कोचकारणं स्वकरादङ्गुलीयकदानं यत् कृतं, तच्चतुर्थे ऽङ्के मथुराप्रतिनिवृत्तेन तेनैव श्वशुरस्य समावेदितसमुद्रदत्तवृत्तान्तेन कुलकलङ्कातङ्ककदर्थ्यमानस्य सार्थवाहसागरदत्तस्य स्वतनयस्पर्श (समाहित) मान (सस्य) स्नुषाशीलशुद्धिमुन्मीलयत्तदुपकाराय कल्पते । तथा च सागरदत्तस्य वचनम् तदङ्गुलीयं सुतनामचिह्नं चरित्रसुद्धिं विशदीकरोति । ममापि सामान्यसमुद्यतो ऽनु- तापस्तु पापस्य भवेत्स शुद्धिः
"kasyācit"---(na) sarvasya / "kaveḥ"---kavayituḥ, prastutau (citya) cāruracanāvicakṣaṇasyeti yāvat / kaḥ "upakāryopakartṛtvaparispandaḥ"---anugrāhyanugrahakatvamahimā / kiṃ kurvan "parisphuran"---samunmīlayan / kiṃviśiṣṭaḥ---"phalabandhānubandhavān" = pradhānakāryānusandhānavān kāryānusandhānanipuṇa(iti bhāvaḥ) / kathamevaṃvidhasya hatyāha---"asāmānyasamullekhapratibhāpratibhāsinaḥ"---nirupamonmīlitaśakti vibhavabhrājiṣṇoḥ / keṣāṃ "prabandhasyaikadeśānāṃ" = prakaraṇānām / tadidamuktaṃ bhavati---prātisvikasaṃniveśaśobhināmapi prabandhāvayavānāṃ pradhānaphalasaṃbandhanibandhānugrāhyānugrāhakabhāvaḥ svabhāvasubhagapratibhāprakāśyamānaḥ kasyacidvicakṣaṇasya vakratācamatkāriṇaḥ kaveralaukikaṃ (kathāprāṇaprauḍhiprarūḍha) vakratollekhalāvaṇyaṃ samullāsayati / yathā puṣpadūṣitake dvitīye 'ṅke--- prasthānāt pratinivṛtya nibiḍānurāgāt (andhakārāvṛtāyāṃ) vibhāvaryāmamandamadanonmādamudreṇa samudradattena nijabhāryāniketanaṃ tulyadivasaṃ nandayantīsaṃgamāya malīmluceneva praviśatā prakampāvegavikalālasakāyanipātananihatanidrasya dvāradeśaśāyinaḥ kalahāyamānasya kuvalayasyotkocakāraṇaṃ svakarādaṅgulīyakadānaṃ yat kṛtaṃ, taccaturthe 'ṅke mathurāpratinivṛttena tenaiva śvaśurasya samāveditasamudradattavṛttāntena kulakalaṅkātaṅkakadarthyamānasya sārthavāhasāgaradattasya svatanayasparśa (samāhita) māna (sasya) snuṣāśīlaśuddhimunmīlayattadupakārāya kalpate / tathā ca sāgaradattasya vacanam tadaṅgulīyaṃ sutanāmacihnaṃ caritrasuddhiṃ viśadīkaroti / mamāpi sāmānyasamudyato 'nu- tāpastu pāpasya bhavetsa śuddhiḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.