"बध्नाति"---नियन्त्रयति निबन्धयतीति यावत् । कां---"वक्रतोद्भेदभङ्गीम्"---गम्भीरवक्रभावाविर्भावितां शोभाम् । किंविशिष्टां---"उद्भाविताद्भुताम्" = कन्दलितकुतूहलाम् । कः "एक एवाभिधेयात्मा"---तदेव वस्तुस्वरूपम् । किं क्रियमाणः---"बध्यमानः"---प्रस्तुतौचित्यचारुरचनामात्रस्पन्दमानः । कथं "पुनः पुनः"---वारं वारं । क्व---"प्रतिप्रकारणम्" = प्रकरणे प्रकरणे, स्थाने स्थाने इति यावत् । नन्वेवं पुनरुक्ततापात्रतां समासादयतीत्याह---"अन्यूननूतनोल्लेखरसालङ्करणोज्ज्वलः"---अविकलाभिनवोल्लासशृङ्गाररूपकादिपरिस्पन्दभ्राजिष्णुः । कीदृशः---"प्रौढप्रतिभाभोगयोजितः" प्रगल्भतरप्रज्ञाप्रकारप्रकाशितः । अयमस्य परमार्थः---तदेवं सकलचन्द्रोदया (दि) प्रकरणप्रकारेषु वस्तु प्रस्तुतकथासंविधानकानुरोधात् मुहुर्मुहुरुपनिबध्यमानं यदि परिपूर्णपूर्वविरूपरसालङ्काररामणीयकनिर्भरं भवति तदा कामपि रामणीयकमर्यादां वक्रतामवतारयति । यथा हर्षचरिते--अभिनवभङ्गीपरिग्रहग्रथितसौभाग्योपसंपत् (धरा) धर-विभावरीविराम्(दि) रामणीयककर्त्रो नैकस्थानेषु चमत्कुरुते । तत एव च तदास्वादनीयम् । बहुत्वादत्र वर्णयितुमशक्यम् । राजा---(सकरुणं पुरो ऽवलोक्य) हा देवि पादपैरप्यपगतासि कुरवकतरुर्गाढाश्लेषं, मुखासवलालनां बकुलविटपी, रक्ताशोकस्तथा चरणाहतिम् । तव सुकृतिनः संभाव्यैते प्रसादमहोत्सवान् अनुगतदशाः सर्वे, सर्वश्शठो न यथा वयम्
"badhnāti"---niyantrayati nibandhayatīti yāvat / kāṃ---"vakratodbhedabhaṅgīm"---gambhīravakrabhāvāvirbhāvitāṃ śobhām / kiṃviśiṣṭāṃ---"udbhāvitādbhutām" = kandalitakutūhalām / kaḥ "eka evābhidheyātmā"---tadeva vastusvarūpam / kiṃ kriyamāṇaḥ---"badhyamānaḥ"---prastutaucityacāruracanāmātraspandamānaḥ / kathaṃ "punaḥ punaḥ"---vāraṃ vāraṃ / kva---"pratiprakāraṇam" = prakaraṇe prakaraṇe, sthāne sthāne iti yāvat / nanvevaṃ punaruktatāpātratāṃ samāsādayatītyāha---"anyūnanūtanollekharasālaṅkaraṇojjvalaḥ"---avikalābhinavollāsaśṛṅgārarūpakādiparispandabhrājiṣṇuḥ / kīdṛśaḥ---"prauḍhapratibhābhogayojitaḥ" pragalbhataraprajñāprakāraprakāśitaḥ / ayamasya paramārthaḥ---tadevaṃ sakalacandrodayā (di) prakaraṇaprakāreṣu vastu prastutakathāsaṃvidhānakānurodhāt muhurmuhurupanibadhyamānaṃ yadi paripūrṇapūrvavirūparasālaṅkārarāmaṇīyakanirbharaṃ bhavati tadā kāmapi rāmaṇīyakamaryādāṃ vakratāmavatārayati / yathā harṣacarite--abhinavabhaṅgīparigrahagrathitasaubhāgyopasaṃpat (dharā) dhara-vibhāvarīvirām(di) rāmaṇīyakakartro naikasthāneṣu camatkurute / tata eva ca tadāsvādanīyam / bahutvādatra varṇayitumaśakyam / rājā---(sakaruṇaṃ puro 'valokya) hā devi pādapairapyapagatāsi kuravakatarurgāḍhāśleṣaṃ, mukhāsavalālanāṃ bakulaviṭapī, raktāśokastathā caraṇāhatim / tava sukṛtinaḥ saṃbhāvyaite prasādamahotsavān anugatadaśāḥ sarve, sarvaśśaṭho na yathā vayam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.