अत्र नैराश्येन राशीभूतभूरितरशोकावेगवेदनादह्यमानमानसप्रतीकारकारणं कालिन्दीनामनिम्नगासंगमनम् । तस्य प्रियानुगममपि वस्तु वाच्यविस्तरं प्रकरणाभरणायते । "प्रोच्यते कियत्" इत्युक्त्या विविधैर्वा विलासैः, कुतः कथोपकारकादिति कथायाः समाशङ्कितविच्छेदायाः प्ररोहयतीति (?) । किमुक्तं भवति---स्वल्पो ऽपि वाच्यविशेषः सविशेषविस्फारितः समुद्धाटितरसकवाटद्वारसरसोक्तिविसरविकासिन्या प्रकरणविच्छित्त्या वितन्यमानः कमपि वक्रिमाणमासादयति । यथा रघुवंशे मृगयाप्रकरणे--- अत्र हि तरङ्गिणीतीरलेखास्वाखेटवाटोद्यतेन प्रमाद्यता दशरथेन राज्ञा स्थविरान्धतपस्विबालवधो व्यधीयतेति एकवाक्यशक्यप्रतिपादनो ऽप्ययमर्थः पुनः परमार्थसरससरस्वतीसर्वस्वायमानप्रतिभाविधानकुशले कविना तादृश्या प्रकरणविच्छित्त्या विस्फारितश्चेतनचमत्कारकारणतामधितिष्ठति । तथाहि---यद्यत्रानेकनक्तन्दिनानुबन्धिविविधमृगयाव्यापारपरवशीकृतान्तः करणकवलितसकलतदितर (व्यापार) व्यावृत्त्यवसरप्रसरदभ्यासरससोदरात्मकमृगयानुरागगरिमातः प्राण्येतादृग्रूपो न प्रतिहन्येत, तदा सदाचारसंपादनचणे त्रिभुवनाभयदीक्षाधिकारिणि किरणमालिनः कुले तिलकायमानस्याखिलविद्यापारावारपारदृश्वनः कीर्तिधनस्य धन्य(दशरथ) नाम्नो धरित्रीपतेः पवित्रितत्रिदिवाधिपार्धासनस्य तथाविधाकरणीयकरणं महर्षिणाप्युदाह्रियमाणमनुपपन्नप्रायमेव प्रतिभासेतापाततः । इदं च तत्रैव सकलमुन्मीलितं मनागुदाह्रियते । व्याघ्रानभीरभिमुखोत्पतितान् गुहाभ्यः फुल्लासनाग्रविटपानिव वायुरुग्णान् । शिक्षाविशेषलघुहस्ततया स धन्वी तूणीचकार शरपूरितवक्त्ररन्ध्रान्
atra nairāśyena rāśībhūtabhūritaraśokāvegavedanādahyamānamānasapratīkārakāraṇaṃ kālindīnāmanimnagāsaṃgamanam / tasya priyānugamamapi vastu vācyavistaraṃ prakaraṇābharaṇāyate / "procyate kiyat" ityuktyā vividhairvā vilāsaiḥ, kutaḥ kathopakārakāditi kathāyāḥ samāśaṅkitavicchedāyāḥ prarohayatīti (?) / kimuktaṃ bhavati---svalpo 'pi vācyaviśeṣaḥ saviśeṣavisphāritaḥ samuddhāṭitarasakavāṭadvārasarasoktivisaravikāsinyā prakaraṇavicchittyā vitanyamānaḥ kamapi vakrimāṇamāsādayati / yathā raghuvaṃśe mṛgayāprakaraṇe--- atra hi taraṅgiṇītīralekhāsvākheṭavāṭodyatena pramādyatā daśarathena rājñā sthavirāndhatapasvibālavadho vyadhīyateti ekavākyaśakyapratipādano 'pyayamarthaḥ punaḥ paramārthasarasasarasvatīsarvasvāyamānapratibhāvidhānakuśale kavinā tādṛśyā prakaraṇavicchittyā visphāritaścetanacamatkārakāraṇatāmadhitiṣṭhati / tathāhi---yadyatrānekanaktandinānubandhivividhamṛgayāvyāpāraparavaśīkṛtāntaḥ karaṇakavalitasakalataditara (vyāpāra) vyāvṛttyavasaraprasaradabhyāsarasasodarātmakamṛgayānurāgagarimātaḥ prāṇyetādṛgrūpo na pratihanyeta, tadā sadācārasaṃpādanacaṇe tribhuvanābhayadīkṣādhikāriṇi kiraṇamālinaḥ kule tilakāyamānasyākhilavidyāpārāvārapāradṛśvanaḥ kīrtidhanasya dhanya(daśaratha) nāmno dharitrīpateḥ pavitritatridivādhipārdhāsanasya tathāvidhākaraṇīyakaraṇaṃ maharṣiṇāpyudāhriyamāṇamanupapannaprāyameva pratibhāsetāpātataḥ / idaṃ ca tatraiva sakalamunmīlitaṃ manāgudāhriyate / vyāghrānabhīrabhimukhotpatitān guhābhyaḥ phullāsanāgraviṭapāniva vāyurugṇān / śikṣāviśeṣalaghuhastatayā sa dhanvī tūṇīcakāra śarapūritavaktrarandhrān
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.