Library·Kuntaka: Vakroktijivita·4·4.38

Kuntaka: Vakroktijivita 4.38

VjivC 4.38

एतेषु भुजङ्गराजवाक्येषु आद्ये "विष्णोऽरिति रूढिवक्रतया वक्तृप्रभावात् पर्यङ्कीभूय भुवनाधारेण अनन्तेन निषेव्यमाणस्य सकलाज्ञापालनसंपादने सज्जो भुजङ्गान्तरो भविष्यतीति प्रतिपाद्यते । "सऽ इति संवृतिवक्रत्वेन यः सततमेव तव वास्तव्यविषयः स एवेत्यभिव्यज्यते । कथम् इति पदवक्रतया (त्वयि) भक्तिरिति विधेयतानियन्त्रितस्य मम न केनापि प्रकारेण दुश्चरितापन्नं शीलमाशङ्क्यमिति । द्वितीये ऽपि "औत्पातिकज्योतिरिवान्तरिक्षात्" इत्युपमया न कथं किसलयितदिगन्तरालतरलितमरीचिमण्डलतया यावदस्माकं अकारणकमहाभयसंशयसंपादनमपीत्यवगम्यते । तृतीये ऽपि तदेतदिति संवृतिवक्रतया यस्य त्वत्पितुरुरस्थलमिव कौस्तुभस्य भद्रजयविभूष्यताविषयः इति "रक्षापरिघेण भूमेः" इति रूपकेण निवारितनिखिलवसुन्धरादुःखस्य त्वद्वाहोरलङ्करणम्, "शुश्रूषया पादयोऽ रिति चरणशुश्रूषापवित्रेण पाणिनां संपादितपरिणयोत्सवां "यवियसीऽ मिति द्रुततरतारुण्यावतारितत्वदनुरागप्राग्भाराम् । अत एव नार्हसि नानुमन्तुमपि । तर्ह्यर्हस्यैव गत्यन्तराभावादिति प्रतीयते । "अतिथिं नाम काकुत्स्थात् पुत्रमाप कुमुद्वती"

eteṣu bhujaṅgarājavākyeṣu ādye "viṣṇo'riti rūḍhivakratayā vaktṛprabhāvāt paryaṅkībhūya bhuvanādhāreṇa anantena niṣevyamāṇasya sakalājñāpālanasaṃpādane sajjo bhujaṅgāntaro bhaviṣyatīti pratipādyate / "sa' iti saṃvṛtivakratvena yaḥ satatameva tava vāstavyaviṣayaḥ sa evetyabhivyajyate / katham iti padavakratayā (tvayi) bhaktiriti vidheyatāniyantritasya mama na kenāpi prakāreṇa duścaritāpannaṃ śīlamāśaṅkyamiti / dvitīye 'pi "autpātikajyotirivāntarikṣāt" ityupamayā na kathaṃ kisalayitadigantarālataralitamarīcimaṇḍalatayā yāvadasmākaṃ akāraṇakamahābhayasaṃśayasaṃpādanamapītyavagamyate / tṛtīye 'pi tadetaditi saṃvṛtivakratayā yasya tvatpitururasthalamiva kaustubhasya bhadrajayavibhūṣyatāviṣayaḥ iti "rakṣāparigheṇa bhūmeḥ" iti rūpakeṇa nivāritanikhilavasundharāduḥkhasya tvadvāhoralaṅkaraṇam, "śuśrūṣayā pādayo' riti caraṇaśuśrūṣāpavitreṇa pāṇināṃ saṃpāditapariṇayotsavāṃ "yaviyasī' miti drutataratāruṇyāvatāritatvadanurāgaprāgbhārām / ata eva nārhasi nānumantumapi / tarhyarhasyaiva gatyantarābhāvāditi pratīyate / "atithiṃ nāma kākutsthāt putramāpa kumudvatī"

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/VjivC/4.38

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita 4.38, in HREEM (hreem.cc/library/VjivC/4.38), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text