"पुष्णन्ति"--उल्लासयन्ति, "अनर्घाम्"---अपरिच्छेद्याम्, "वक्रतां"---वक्रभवम् । केन--"अन्योन्यवैलक्षण्येन"---परस्परवैसादृश्येन । के ते "काव्यबन्धाः"---रूपकपुरःसराः । किंविशिष्टाः---"अप्येककक्षया बद्धाः"---एकेनापीतिवृत्तेन योजिताः । कैः---"कवीश्वरैःऽ---अन्यत्र विस्तीर्णं वस्तु संक्षिपद्भिः संक्षिप्तं वा विस्तारयद्भिः, विचित्रवाच्यवाचकालङ्करणसंकलनया नवतां नयाद्भिरित्यर्थः । इदमत्र तात्पर्यम्---एकामेव कामपि कन्दलितकामनीयकां कथां निर्वहद्भिर्बहुभिरपि कविकुञ्जरैर्निबध्यमाना बहवः प्रबन्धा मनागप्यन्योन्यसंवादमनासादयन्तः सहृदयहृदयाह्लादकं कमपि वक्रिमाणमादधति । यथा एकस्यामेव दाशरथिकथायां रामाभ्युदय---उदात्तराघववीरचरित--बालरामायण---कृत्यारावण--मायापुष्पकप्रभृतयः । ते हि प्रबन्धप्रवरास्तेनैव कथामार्गेण निरर्गलरसासारगर्भसन्दर्भसंपदा प्रतिपदं प्रतिवाक्यं प्रतिप्रकरणं च प्रकाशमानाभिनवभङ्गीप्रायाः भ्राजिष्णवो नवोनबोन्मीलितनायकाद्भुतगुणोत्कर्षाकर्षाः हर्षातिरेकमनेकशो ऽप्यास्वाद्यमानाः समुत्पादयन्ति सहृदयानाम् । एवमन्यदपि निदर्शनान्तरमुद्भावनीयम् । कथोन्मेषे समाने ऽपि वपुषीव निजैर्गुणैः । प्रबन्धाः प्राणिन इव प्रभासान्ते पृथक् पृथक्
"puṣṇanti"--ullāsayanti, "anarghām"---aparicchedyām, "vakratāṃ"---vakrabhavam / kena--"anyonyavailakṣaṇyena"---parasparavaisādṛśyena / ke te "kāvyabandhāḥ"---rūpakapuraḥsarāḥ / kiṃviśiṣṭāḥ---"apyekakakṣayā baddhāḥ"---ekenāpītivṛttena yojitāḥ / kaiḥ---"kavīśvaraiḥ'---anyatra vistīrṇaṃ vastu saṃkṣipadbhiḥ saṃkṣiptaṃ vā vistārayadbhiḥ, vicitravācyavācakālaṅkaraṇasaṃkalanayā navatāṃ nayādbhirityarthaḥ / idamatra tātparyam---ekāmeva kāmapi kandalitakāmanīyakāṃ kathāṃ nirvahadbhirbahubhirapi kavikuñjarairnibadhyamānā bahavaḥ prabandhā manāgapyanyonyasaṃvādamanāsādayantaḥ sahṛdayahṛdayāhlādakaṃ kamapi vakrimāṇamādadhati / yathā ekasyāmeva dāśarathikathāyāṃ rāmābhyudaya---udāttarāghavavīracarita--bālarāmāyaṇa---kṛtyārāvaṇa--māyāpuṣpakaprabhṛtayaḥ / te hi prabandhapravarāstenaiva kathāmārgeṇa nirargalarasāsāragarbhasandarbhasaṃpadā pratipadaṃ prativākyaṃ pratiprakaraṇaṃ ca prakāśamānābhinavabhaṅgīprāyāḥ bhrājiṣṇavo navonabonmīlitanāyakādbhutaguṇotkarṣākarṣāḥ harṣātirekamanekaśo 'pyāsvādyamānāḥ samutpādayanti sahṛdayānām / evamanyadapi nidarśanāntaramudbhāvanīyam / kathonmeṣe samāne 'pi vapuṣīva nijairguṇaiḥ / prabandhāḥ prāṇina iva prabhāsānte pṛthak pṛthak
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.