Library·Yajnavalkya-Smrti·2

Yajnavalkya-Smrti 2

व्यवहारान् नृपह् (पश्येद् विद्वद्भिर् ब्राह्मणैह् सह । धर्मशास्त्रानुसारेण क्रोधलोभविवर्जितह् ॥

vyavahārān nṛpah (paśyed vidvadbhir brāhmaṇaih saha / dharmaśāstrānusāreṇa krodhalobhavivarjitah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुताध्ययनसम्पन्ना धर्मज्ञाह् सत्यवादिनह् । राज्ञा सभासदह् (कार्या रिपौ मित्रे च ये समाह् ॥

śrutādhyayanasampannā dharmajñāh satyavādinah / rājñā sabhāsadah (kāryā ripau mitre ca ye samāh //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(अपश्यता कार्यवशाद् व्यवहारान् नृपेण तु । सभ्यैह् सह (नियोक्तव्यो ब्राह्मणह् सर्वधर्मवित् ॥

(apaśyatā kāryavaśād vyavahārān nṛpeṇa tu / sabhyaih saha (niyoktavyo brāhmaṇah sarvadharmavit //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागाल् लोभाद् भयाद् वापि स्मृत्यपेतादिकारिणह् । सभ्याह् पृथक् पृथग् (दण्ड्या विवादाद् द्विगुणम् दमम् ॥

rāgāl lobhād bhayād vāpi smṛtyapetādikāriṇah / sabhyāh pṛthak pṛthag (daṇḍyā vivādād dviguṇam damam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृत्याचारव्यपेतेन मार्गेणाधर्षितह् परैह् । (आवेदयति चेद् राज्ञे व्यवहारपदम् हि तत् ॥

smṛtyācāravyapetena mārgeṇādharṣitah paraih / (āvedayati ced rājñe vyavahārapadam hi tat //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यर्थिनो^अग्रतो (लेख्यम् यथावेदितम् अर्थिना । समामासतदर्धाहर्नामजात्यादिचिह्नितम् ॥

pratyarthino^agrato (lekhyam yathāveditam arthinā / samāmāsatadardhāharnāmajātyādicihnitam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतार्थस्योत्तरम् (लेख्यम् पूर्वावेदकसम्निधौ । ततो ऽर्थी (लेखयेत् सद्यह् प्रतिज्ञातार्थसाधनम् ॥

śrutārthasyottaram (lekhyam pūrvāvedakasamnidhau / tato 'rthī (lekhayet sadyah pratijñātārthasādhanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सिद्धौ सिद्धिम् (आप्नोति विपरीतम् अतो ऽन्यथा । चतुष्पाद् व्यवहारो ऽयम् विवादेषूपदर्शितह् ॥

tat.siddhau siddhim (āpnoti viparītam ato 'nyathā / catuṣpād vyavahāro 'yam vivādeṣūpadarśitah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभियोगम् (अनिस्तीर्य नैनम् (प्रत्यभियोजयेत् । अभियुक्तम् च नान्येन नोक्तम् विप्रकृतिम् (नयेत् ॥

abhiyogam (anistīrya nainam (pratyabhiyojayet / abhiyuktam ca nānyena noktam viprakṛtim (nayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(कुर्यात् प्रत्यभियोगम् च कलहे साहसेषु च । उभयोह् प्रतिभूर् (ग्राह्यह् समर्थह् कार्यनिर्णये ॥

(kuryāt pratyabhiyogam ca kalahe sāhaseṣu ca / ubhayoh pratibhūr (grāhyah samarthah kāryanirṇaye //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निह्नवे भावितो (दद्याद् धनम् राज्ञे च तत्समम् । मिथ्याभियोगी द्विगुणम् अभियोगाद् धनम् (वहेत् ॥

nihnave bhāvito (dadyād dhanam rājñe ca tatsamam / mithyābhiyogī dviguṇam abhiyogād dhanam (vahet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साहसस्तेयपारुष्यगोऽअभिशापात्यये स्त्रियाम् । (विवादयेत् सद्य एव कालो ऽअन्यत्र-इच्छया स्मृतह् ॥

sāhasasteyapāruṣyago'abhiśāpātyaye striyām / (vivādayet sadya eva kālo 'anyatra-icchayā smṛtah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशाद् देशान्तरम् (याति सृक्किणी (परिलेढि च । ललाटम् (स्विद्यते चास्य मुखम् वैवर्ण्यम् (एति च ॥

deśād deśāntaram (yāti sṛkkiṇī (parileḍhi ca / lalāṭam (svidyate cāsya mukham vaivarṇyam (eti ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(परिशुष्यत्स्खलद्वाक्यो विरुद्धम् बहु भाषिते । वाक्चक्षुह् (पूजयति नो तथौष्ठौ (निर्भुजत्य् अपि ॥

(pariśuṣyatskhaladvākyo viruddham bahu bhāṣite / vāk.cakṣuh (pūjayati no tathauṣṭhau (nirbhujaty api //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावाद् विकृतिम् (गच्छेन् मनोवाक्कायकर्मभिह् । अभियोगे ऽथ साक्ष्ये वा दुष्टह् स परिकीर्तितह् ॥

svabhāvād vikṛtim (gacchen manovākkāyakarmabhih / abhiyoge 'tha sākṣye vā duṣṭah sa parikīrtitah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्दिग्धार्थम् स्वतन्त्रो यह् (साधयेद् यश् च (निष्पतेत् । न चाहूतो (वदेत् किम्चिद्द् हीनो (दण्ड्यश् च स स्मृतह् ॥

samdigdhārtham svatantro yah (sādhayed yaś ca (niṣpatet / na cāhūto (vadet kimcidd hīno (daṇḍyaś ca sa smṛtah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षिषूभयतह् सत्सु साक्षिणह् पूर्ववादिनह् । पूर्वपक्षेअधरीभूते (भवन्त्य् उत्तरवादिनह् ॥

sākṣiṣūbhayatah satsu sākṣiṇah pūrvavādinah / pūrvapakṣe.adharībhūte (bhavanty uttaravādinah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपणश् चेद् विवादह् (स्यात् तत्र हीनम् तु (दापयेत् । दण्डं च स्वपणम् चैव धनिने धनम् एव च ॥

sapaṇaś ced vivādah (syāt tatra hīnam tu (dāpayet / daṇḍaṃ ca svapaṇam caiva dhanine dhanam eva ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छलम् (निरस्य भूतेन व्यवहारान् (नयेन् नृपह् । भूतम् अप्य् अनुपन्यस्तं (हीयते व्यवहारतह् ॥

chalam (nirasya bhūtena vyavahārān (nayen nṛpah / bhūtam apy anupanyastaṃ (hīyate vyavahāratah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(निह्नुते लिखितं न^एकम् एकदेशे विभावितह् । (दाप्यह् सर्वम् नृपेणार्थं न (ग्राह्यस् त्व् अनिवेदितह् ॥

(nihnute likhitaṃ na^ekam ekadeśe vibhāvitah / (dāpyah sarvam nṛpeṇārthaṃ na (grāhyas tv aniveditah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृत्योर् विरोधे न्यायस् तु बलवान् व्यवहारतह् । अर्थशास्त्रात् तु बलवद् धर्मशास्त्रम् इति स्थितिह् ॥

smṛtyor virodhe nyāyas tu balavān vyavahāratah / arthaśāstrāt tu balavad dharmaśāstram iti sthitih //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाणम् लिखितम् भुक्तिह् साक्षिणश् चैति कीर्तितम् । एषाम् अन्यतमाभावे दिव्यान्यतमम् (उच्यते ॥

pramāṇam likhitam bhuktih sākṣiṇaś ca.iti kīrtitam / eṣām anyatamābhāve divyānyatamam (ucyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेष्व् अर्थविवादेषु बलवत्य् उत्तराक्रिया । आधौ प्रतिग्रहे क्रीते पूर्वा तु बलवत्तरा ॥

sarveṣv arthavivādeṣu balavaty uttarākriyā / ādhau pratigrahe krīte pūrvā tu balavattarā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(पश्यतो।(अब्रुवतो भूमेर् हानिर् विम्शतिवार्षिकी । परेण (भुज्यमानाया धनस्य दशवार्षिकी ॥

(paśyato.(abruvato bhūmer hānir vimśati.vārṣikī / pareṇa (bhujyamānāyā dhanasya daśavārṣikī //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधिसीमौपनिक्षेपजडबालधनैर् विना । तथाउपनिधिराजस्त्रीश्रोत्रियाणाम् धनैर् अपि ॥

ādhisīma.upanikṣepajaḍabāladhanair vinā / tathā.upanidhirājastrīśrotriyāṇām dhanair api //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आध्यादीनाम् विहर्तारम् धनिने (दापयेद् धनम् । दण्डम् च तत्समम् राज्ञे शक्त्यपेक्षम् अथापि वा ॥

ādhyādīnām vihartāram dhanine (dāpayed dhanam / daṇḍam ca tatsamam rājñe śaktyapekṣam athāpi vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगमोअभ्यधिको भोगाद् विना पूर्वक्रमागतात् । आगमेअपि बलम् नएव भुक्तिह् स्तोकाअपि यत्र नो ॥

āgamo.abhyadhiko bhogād vinā pūrvakramāgatāt / āgame.api balam na.eva bhuktih stokāapi yatra no //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगमस् तु कृतो येन सोअभियुक्तस् तम् (उद्धरेत् । न तत्सुतस् तत्सुतो वा भुक्तिस् तत्र गरीयसी ॥

āgamas tu kṛto yena so.abhiyuktas tam (uddharet / na tatsutas tatsuto vā bhuktis tatra garīyasī //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योअभियुक्तह् परैतह् (स्यात् तस्य रिक्थी तम् (उद्धरेत् । न तत्र कारणम् भुक्तिर् आगमेन विनाकृता ॥

yo.abhiyuktah para.itah (syāt tasya rikthī tam (uddharet / na tatra kāraṇam bhuktir āgamena vinākṛtā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपेणाधिकृताह् पूगाह् श्रेणयोअथ कुलानि च । पूर्वम् पूर्वम् गुरु ज्ञेयम् व्यवहारविधौ नृणाम् ॥

nṛpeṇādhikṛtāh pūgāh śreṇayo.atha kulāni ca / pūrvam pūrvam guru jñeyam vyavahāravidhau nṛṇām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलौपाधिविनिर्वृत्तान् व्यवहारान् (निवर्तयेत् । स्त्रीनक्तमन्तरागारबहिह्शत्रुकृतांस् तथा ॥

bala.upādhivinirvṛttān vyavahārān (nivartayet / strī.naktam.antarāgāra.bahih.śatrukṛtāṃs tathā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्तौन्मत्तार्तव्यसनिबालभीतादियोजितह् । असम्बद्धकृतश् चैव व्यवहारो न (सिध्यति ॥

matta.unmattārtavyasanibālabhītādiyojitah / asambaddhakṛtaś caiva vyavahāro na (sidhyati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रनष्टाधिगतम् (देयम् नृपेण धनिने धनम् । (विभावयेन् न चेल् लिङ्गैस् तत्समम् दण्डम् (अर्हति ॥

pranaṣṭādhigatam (deyam nṛpeṇa dhanine dhanam / (vibhāvayen na cel liṅgais tatsamam daṇḍam (arhati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा (लब्ध्वा निधिम् (दद्याद् द्विजेभ्योअर्धम् द्विजह् पुनह्। विद्वान् अशेषम् (आदद्यात् स सर्वस्य प्रभुर् यतह् ॥

rājā (labdhvā nidhim (dadyād dvijebhyo.ardham dvijah punah/ vidvān aśeṣam (ādadyāt sa sarvasya prabhur yatah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतरेण निधौ लब्धे राजा षष्ठांशम् (आहरेत् । अनिवेदितविज्ञातो (दाप्यस् तम् दण्डम् एव च ॥

itareṇa nidhau labdhe rājā ṣaṣṭhāṃśam (āharet / aniveditavijñāto (dāpyas tam daṇḍam eva ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(देयम् चौरहृतम् द्रव्यम् राज्ञा जानपदाय तु । (अददद्द् हि (समाप्नोति किल्बिषम् यस्य तस्य तत् ॥

(deyam caurahṛtam dravyam rājñā jānapadāya tu / (adadadd hi (samāpnoti kilbiṣam yasya tasya tat //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशीतिभागो वृद्धिह् (स्यान् मासि मासि सबन्धके । वर्णक्रमात्^शतम् द्वित्रिचतुष्पञ्चकम् अन्यथा ॥

aśīti.bhāgo vṛddhih (syān māsi māsi sabandhake / varṇa.kramāt^śatam dvi.tri.catuṣ.pañcakam anyathā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्तारगास् तु दशकम् सामुद्रा विम्शकम् शतम् । (दद्युर् वा स्वकृताम् वृद्धिम् सर्वे सर्वासु जातिषु ॥

kāntāragās tu daśakam sāmudrā vimśakam śatam / (dadyur vā sva.kṛtām vṛddhim sarve sarvāsu jātiṣu //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्ततिस् तु पशुस्त्रीणाम् रसस्य^अष्टगुणा परा ।(प्।१६२) वस्त्रधान्यहिरण्यानाम् चतुस्त्रिद्विगुणा परा ॥

samtatis tu paśu.strīṇām rasasya^aṣṭa.guṇā parā /(p.162) vastra.dhānya.hiraṇyānām catus.tri.dvi.guṇā parā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रपन्नम् (साधयन्न् अर्थम् न वाच्यो नृपतेर् (भवेत् ।(प्।१६३) (साध्यमानो नृपम् (गच्छन् (दण्ड्यो (दाप्यश् च तद्धनम् ॥

prapannam (sādhayann artham na vācyo nṛpater (bhavet /(p.163) (sādhyamāno nṛpam (gacchan (daṇḍyo (dāpyaś ca tad.dhanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतअनुक्रमाद् (दाप्यो धनिनाम् अधमऋणिकह् । (दत्त्वा तु ब्राह्मणाय^एव नृपतेस् तदनन्तरम् ॥

gṛhīta.anukramād (dāpyo dhaninām adhama.ṛṇikah / (dattvā tu brāhmaṇāya^eva nṛpates tad.anantaram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञा^अधमऋणिको (दाप्यह् साधिताद् दशकम् शतम् ।(प्।१६४) पञ्चकम् च शतम् (दाप्यह् प्राप्तअर्थो ह्य् उत्तमऋणिकह् ॥

rājñā^adhama.ṛṇiko (dāpyah sādhitād daśakam śatam /(p.164) pañcakam ca śatam (dāpyah prāpta.artho hy uttama.ṛṇikah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनजातिम् परिक्षीणम् ऋणअर्थम् कर्म (कारयेत् । ब्राह्मणस् तु परिक्षीणह् शनैर् (दाप्यो यथाउदयम् ॥

hīna.jātim parikṣīṇam ṛṇa.artham karma (kārayet / brāhmaṇas tu parikṣīṇah śanair (dāpyo yathā.udayam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(दीयमानम् न (गृह्णाति प्रयुक्तम् यह् स्वकम् धनम् । मध्यस्थस्थापितम् चेत् (स्याद् (वर्धते न ततह् परम् ॥

(dīyamānam na (gṛhṇāti prayuktam yah svakam dhanam / madhyastha.sthāpitam cet (syād (vardhate na tatah param //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविभक्तैह् कुटुम्बअर्थे यद् ऋणम् तु कृतम् (भवेत् ।(प्।१६५) (दद्युस् तद् रिक्थिनह् प्रेते प्रोषिते वा कुटुम्बिनि ॥

avibhaktaih kuṭumba.arthe yad ṛṇam tu kṛtam (bhavet /(p.165) (dadyus tad rikthinah prete proṣite vā kuṭumbini //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न योषित्पतिपुत्राभ्याम् न पुत्रेण कृतम् पिता । (दद्याद् ऋते कुटुम्बअर्थान् न पतिह् स्त्रीकृतम् तथा ॥

na yoṣit.pati.putrābhyām na putreṇa kṛtam pitā / (dadyād ṛte kuṭumba.arthān na patih strī.kṛtam tathā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराकामद्यूतकृतम् दण्डशुल्कअवशिष्टकम् । वृथादानम् तथैव^इह पुत्रो (दद्यान् न पैतृकम् ॥

surā.kāma.dyūta.kṛtam daṇḍa.śulka.avaśiṣṭakam / vṛthā.dānam tathaiva^iha putro (dadyān na paitṛkam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपशौण्डिकशैलूषरजकव्याधयोषिताम् । ऋणम् (दद्यात् पतिस् तेषाम् यस्माद् वृत्तिस् तदाश्रया ॥

gopa.śauṇḍika.śailūṣa.rajaka.vyādha.yoṣitām / ṛṇam (dadyāt patis teṣām yasmād vṛttis tad.āśrayā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपन्नम् स्त्रिया (देयम् पत्या वा सह यत् कृतम् ।(प्।१६६) स्वयम्कृतम् वा यद् ऋणम् न अन्यत् स्त्री (दातुम् (अर्हति ॥

pratipannam striyā (deyam patyā vā saha yat kṛtam /(p.166) svayam.kṛtam vā yad ṛṇam na anyat strī (dātum (arhati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितरि प्रोषिते प्रेते व्यसनअभिप्लुते^अपि वा । पुत्रपौत्रैर् ऋणम् (देयम् निह्नवे साक्षिभावितम् ॥

pitari proṣite prete vyasana.abhiplute^api vā / putra.pautrair ṛṇam (deyam nihnave sākṣi.bhāvitam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रिक्थग्राह ऋणम् (दाप्यो योषिद्ग्राहस् तथैव च ।(प्।१६७) पुत्रो^अनन्यआश्रितद्रव्यह् पुत्रहीनस्य रिक्थिनह् ॥

riktha.grāha ṛṇam (dāpyo yoṣid.grāhas tathaiva ca /(p.167) putro^ananya.āśrita.dravyah putra.hīnasya rikthinah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रातॄणाम् अथ दम्पत्योह् पितुह् पुत्रस्य चैव हि ।(प्।१६९) प्रातिभाव्यम् ऋणम् साक्ष्यम् अविभक्ते न तु स्मृतम् ॥

bhrātṝṇām atha dampatyoh pituh putrasya caiva hi /(p.169) prātibhāvyam ṛṇam sākṣyam avibhakte na tu smṛtam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शने प्रत्यये दाने प्रातिभाव्यम् (विधीयते ।(प्।१७०) आद्यौ तु वितथे (दाप्याव् इतरस्य सुता अपि ॥

darśane pratyaye dāne prātibhāvyam (vidhīyate /(p.170) ādyau tu vitathe (dāpyāv itarasya sutā api //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनप्रतिभूर् यत्र मृतह् प्रात्ययिको^अपि वा ।(प्।१७१) न तत्पुत्रा ऋणम् (दद्युर् (दद्युर् दानाय यह् स्थितह् ॥

darśana.pratibhūr yatra mṛtah prātyayiko^api vā /(p.171) na tat.putrā ṛṇam (dadyur (dadyur dānāya yah sthitah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहवह् (स्युर् यदि स्वअम्शैर् (दद्युह् प्रतिभुवो धनम् । एकच्छायाआश्रितेष्व् एषु धनिकस्य यथारुचि ॥

bahavah (syur yadi sva.amśair (dadyuh pratibhuvo dhanam / eka.cchāyā.āśriteṣv eṣu dhanikasya yathā.ruci //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिभूर् दापितो यत् तु प्रकाशम् धनिनो धनम् ।(प्।१७२) द्विगुणम् (प्रतिदातव्यम् ऋणिकैस् तस्य तद् (भवेत् ॥

pratibhūr dāpito yat tu prakāśam dhanino dhanam /(p.172) dvi.guṇam (pratidātavyam ṛṇikais tasya tad (bhavet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्ततिह् स्त्रीपशुष्व् एव धान्यम् त्रिगुणम् एव च ।(प्।१७३) वस्त्रम् चतुर्गुणम् प्रोक्तम् रसश् च अष्टगुणस् तथा ॥

samtatih strī.paśuṣv eva dhānyam tri.guṇam eva ca /(p.173) vastram catur.guṇam proktam rasaś ca aṣṭa.guṇas tathā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधिह् (प्रणश्येद् द्विगुणे धने यदि न (मोक्ष्यते । काले कालकृतो (नश्येत् फलभोग्यो न (नश्यति ॥

ādhih (praṇaśyed dvi.guṇe dhane yadi na (mokṣyate / kāle kāla.kṛto (naśyet phala.bhogyo na (naśyati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोप्यअधिभोगे नो वृद्धिह् सौपकारे च हापिते ।(प्।१७४) नष्टो (देयो विनष्टश् च दैवराजकृताद् ऋते ॥

gopya.adhibhoge no vṛddhih sa.upakāre ca hāpite /(p.174) naṣṭo (deyo vinaṣṭaś ca daiva.rāja.kṛtād ṛte //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधेह् स्वीकरणात् सिद्धी (रक्ष्यमाणो^अप्य् असारताम् ।(प्।१७५) यातश् चेद् अन्य आधेयो धनभाग् वा धनी (भवेत् ॥

ādheh svīkaraṇāt siddhī (rakṣyamāṇo^apy asāratām /(p.175) yātaś ced anya ādheyo dhana.bhāg vā dhanī (bhavet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरित्रबन्धककृतम् स वृद्ध्या (दापयेद् धनम् । सत्यम्कारकृतम् द्रव्यम् द्विगुणम् (प्रतिदापयेत् ॥

caritra.bandhaka.kṛtam sa vṛddhyā (dāpayed dhanam / satyam.kāra.kṛtam dravyam dvi.guṇam (pratidāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपस्थितस्य (मोक्तव्य आधिह् स्तेनो^अन्यथा (भवेत् ।(प्।१७६) प्रयोजके^असति धनम् कुले (न्यस्य^आधिम् (आप्नुयात् ॥

upasthitasya (moktavya ādhih steno^anyathā (bhavet /(p.176) prayojake^asati dhanam kule (nyasya^ādhim (āpnuyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कालकृतमूल्यो वा तत्र (तिष्ठेद् अवृद्धिकह् । विना धारणकाद् वा^अपि (विक्रीणीत ससाक्षिकम् ॥

tat.kāla.kṛta.mūlyo vā tatra (tiṣṭhed avṛddhikah / vinā dhāraṇakād vā^api (vikrīṇīta sa.sākṣikam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा तु द्विगुणीभूतम् ऋणम् आधौ तदा खलु ।(प्।१७७) (मोच्य आधिस् तदुत्पन्ने प्रविष्टे द्विगुणे धने ॥ए

yadā tu dvi.guṇī.bhūtam ṛṇam ādhau tadā khalu /(p.177) (mocya ādhis tad.utpanne praviṣṭe dvi.guṇe dhane //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनस्थम् (अनाख्याय हस्ते^अन्यस्य यद् (अर्प्यते । द्रव्यम् तद् औपनिधिकम् (प्रतिदेयम् तथा^एव तत् ॥

vāsanastham (anākhyāya haste^anyasya yad (arpyate / dravyam tad aupanidhikam (pratideyam tathā^eva tat //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न (दाप्यो^अपहृतम् तम् तु राजदैविकतस्करैह् । भ्रेषश् चेन् मार्गिते ऽअदत्ते (दाप्यो दण्डम् च तत्समम् ॥

na (dāpyo^apahṛtam tam tu rāja.daivika.taskaraih / bhreṣaś cen mārgite 'adatte (dāpyo daṇḍam ca tat.samam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(आजीवन् स्वैच्छया (दण्ड्यो (दाप्यस् तम् च^अपि सौदयम् । याचितअन्वाहितन्यासनिक्षेपआदिष्व् अयम् विधिह् ॥ए (प्।१७९)

(ājīvan sva.icchayā (daṇḍyo (dāpyas tam ca^api sa.udayam / yācita.anvāhita.nyāsa.nikṣepa.ādiṣv ayam vidhih //E (p.179)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपस्विनो दानशीलाह् कुलीनाह् सत्यवादिनह् ।(प्।१८०) धर्मप्रधाना ऋजवह् पुत्रवन्तो धनअन्विताह् ॥

tapasvino dāna.śīlāh kulīnāh satya.vādinah /(p.180) dharma.pradhānā ṛjavah putravanto dhana.anvitāh //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यवराह् साक्षिणो ज्ञेयाह् श्रौतस्मार्तक्रियापराह् । यथाजाति यथावर्णम् सर्वे सर्वेषु वा स्मृताह् ॥

try.avarāh sākṣiṇo jñeyāh śrauta.smārta.kriyā.parāh / yathā.jāti yathā.varṇam sarve sarveṣu vā smṛtāh //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीबालवृद्धकितवमत्तौन्मत्तअभिशस्तकाह् ।(प्।१८१) रङ्गअवतारिपाखण्डिकूटकृद्विकलैन्द्रियाह् ॥

strī.bāla.vṛddha.kitava.matta.unmatta.abhiśastakāh /(p.181) raṅga.avatāri.pākhaṇḍi.kūṭa.kṛd.vikala.indriyāh //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतितआप्तअर्थसम्बन्धिसहायरिपुतस्कराह् । साहसी दृष्टदोषश् च निर्धूतआद्यास् त्व् असाक्षिणह् ॥

patita.āpta.artha.sambandhi.sahāya.ripu.taskarāh / sāhasī dṛṣṭa.doṣaś ca nirdhūta.ādyās tv asākṣiṇah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयअनुमतह् साक्षी (भवत्य् एको^अपि धर्मवित् ।(प्।१८२) सर्वह् साक्षी सम्ग्रहणे चौर्यपारुष्यसाहसे ॥

ubhaya.anumatah sākṣī (bhavaty eko^api dharmavit /(p.182) sarvah sākṣī samgrahaṇe caurya.pāruṣya.sāhase //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षिणह् (श्रावयेद् वादिप्रतिवादिसमीपगान् । ये पातककृताम् लोका महापातकिनाम् तथा ॥(प्।१८३)

sākṣiṇah (śrāvayed vādi.prativādi.samīpagān / ye pātaka.kṛtām lokā mahā.pātakinām tathā //(p.183)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निदानाम् च ये लोका ये च स्त्रीबालघातिनाम् । स तान् सर्वान् (अवाप्नोति यह् साक्ष्यम् अनृतम् (वदेत् ॥

agni.dānām ca ye lokā ye ca strī.bāla.ghātinām / sa tān sarvān (avāpnoti yah sākṣyam anṛtam (vadet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकृतम् यत् त्वया किम्चिज् जन्मअन्तरशतैह् कृतम् । तत् सर्वम् तस्य (जानीहि यम् (पराजयसे मृषा ॥

sukṛtam yat tvayā kimcij janma.antara.śataih kṛtam / tat sarvam tasya (jānīhi yam (parājayase mṛṣā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(अब्रुवन् हि नरह् साक्ष्यम् ऋणम् सदशबन्धकम् ।(प्।१८४) राज्ञा सर्वम् प्रदाप्यह् (स्यात् षट्चत्वारिम्शके^अहनि ॥

(abruvan hi narah sākṣyam ṛṇam sa.daśa.bandhakam /(p.184) rājñā sarvam pradāpyah (syāt ṣaṭ.catvārimśake^ahani //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न (ददाति हि यह् साक्ष्यम् (जानन्न् अपि नरअधमह् । स कूटसाक्षिणाम् पापैस् तुल्यो दण्डेन चैव हि ॥

na (dadāti hi yah sākṣyam (jānann api nara.adhamah / sa kūṭa.sākṣiṇām pāpais tulyo daṇḍena caiva hi //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वैधे बहूनाम् वचनम् समेषु गुणिनाम् तथा । गुणिद्वैधे तु वचनम् ग्राह्यम् ये गुणवत्तमाह् ॥

dvaidhe bahūnām vacanam sameṣu guṇinām tathā / guṇi.dvaidhe tu vacanam grāhyam ye guṇavattamāh //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य^(ऊचुह् साक्षिणह् सत्याम् प्रतिज्ञाम् स जयी (भवेत् ।(प्।१८५) अन्यथा वादिनो यस्य ध्रुवस् तस्य पराजयह् ॥

yasya^(ūcuh sākṣiṇah satyām pratijñām sa jayī (bhavet /(p.185) anyathā vādino yasya dhruvas tasya parājayah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्ते^अपि साक्षिभिह् साक्ष्ये यद्य् अन्ये गुणवत्तमाह् । द्विगुणा वा^अन्यथा (ब्रूयुह् कूटाह् (स्युह् पूर्वसाक्षिणह् ॥

ukte^api sākṣibhih sākṣye yady anye guṇavattamāh / dvi.guṇā vā^anyathā (brūyuh kūṭāh (syuh pūrva.sākṣiṇah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथक् पृथग् (दण्डनीयाह् कूटकृत् साक्षिणस् तथा ।(प्।१८७) विवादाद् द्विगुणम् दण्डम् (विवास्यो ब्राह्मणह् स्मृतह् ॥

pṛthak pṛthag (daṇḍanīyāh kūṭakṛt sākṣiṇas tathā /(p.187) vivādād dvi.guṇam daṇḍam (vivāsyo brāhmaṇah smṛtah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यह् साक्ष्यम् (श्रावितो^अन्येभ्यो (निह्नुते तत् तमोवृतह् ।(प्।१८९) स (दाप्यो^अष्टगुणम् दण्डम् ब्राह्मणम् तु (विवासयेत् ॥

yah sākṣyam (śrāvito^anyebhyo (nihnute tat tamo.vṛtah /(p.189) sa (dāpyo^aṣṭa.guṇam daṇḍam brāhmaṇam tu (vivāsayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णिनाम् हि वधो यत्र तत्र साक्ष्य् अनृतम् (वदेत् । तत्पावनाय (निर्वाप्यश् चरुह् सारस्वतो द्विजैह् ॥ए (प्।१९०)

varṇinām hi vadho yatra tatra sākṣy anṛtam (vadet / tat.pāvanāya (nirvāpyaś caruh sārasvato dvijaih //E (p.190)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यह् कश्चिद् अर्थो निष्णातह् स्वरुच्या तु परस्परम् । लेख्यम् तु साक्षिमत् (कार्यम् तस्मिन् धनिकपूर्वकम् ॥

yah kaścid artho niṣṇātah sva.rucyā tu parasparam / lekhyam tu sākṣimat (kāryam tasmin dhanika.pūrvakam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समामासतदर्धअहर्नामजातिस्वगोत्रकैह् । सब्रह्मचारिकआत्मीयपितृनामआदिचिह्नितम् ॥

samā.māsa.tad.ardha.ahar.nāma.jāti.sva.gotrakaih / sa.brahmacārika.ātmīya.pitṛ.nāma.ādi.cihnitam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाप्ते^अर्थे ऋणी नाम स्वहस्तेन (निवेशयेत् । मतम् मे^अमुकपुत्रस्य यद् अत्र^उपरि लेखितम् ॥

samāpte^arthe ṛṇī nāma sva.hastena (niveśayet / matam me^amuka.putrasya yad atra^upari lekhitam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षिणश् च स्वहस्तेन पितृनामकपूर्वकम् ।(प्।१९२) अत्र^अहम् अमुकह् साक्षी (लिखेयुर् इति ते समाह् ॥

sākṣiṇaś ca sva.hastena pitṛ.nāmaka.pūrvakam /(p.192) atra^aham amukah sākṣī (likheyur iti te samāh //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयअभ्यर्थितेन^एतन् मया ह्य् अमुकसूनुना । लिखितम् ह्य् अमुकेन^इति लेखको^अन्ते ततो (लिखेत् ॥

ubhaya.abhyarthitena^etan mayā hy amuka.sūnunā / likhitam hy amukena^iti lekhako^ante tato (likhet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना^अपि साक्षिभिर् (लेख्यम् स्वहस्तलिखितम् तु यत् । तत् प्रमाणम् स्मृतम् लेख्यम् बलौपधिकृताद् ऋते ॥

vinā^api sākṣibhir (lekhyam sva.hasta.likhitam tu yat / tat pramāṇam smṛtam lekhyam bala.upadhi.kṛtād ṛte //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋणम् लेख्यकृतम् (देयम् पुरुषैस् त्रिभिर् एव तु ।(प्।१९३) आधिस् तु (भुज्यते तावद् यावत् तन् न (प्रदीयते ॥

ṛṇam lekhya.kṛtam (deyam puruṣais tribhir eva tu /(p.193) ādhis tu (bhujyate tāvad yāvat tan na (pradīyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशअन्तरस्थे दुर्लेख्ये नष्टौन्मृष्टे हृते तथा । भिन्ने दग्धे^अथवा छिन्ने लेख्यम् अन्यत् तु (कारयेत् ॥

deśa.antarasthe durlekhye naṣṭa.unmṛṣṭe hṛte tathā / bhinne dagdhe^athavā chinne lekhyam anyat tu (kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्दिग्धलेख्यशुद्धिह् (स्यात् स्वहस्तलिखितआदिभिह् ।(प्।१९५) युक्तिप्राप्तिक्रियाचिह्नसम्बन्धआगमहेतुभिह् ॥

samdigdha.lekhya.śuddhih (syāt sva.hasta.likhita.ādibhih /(p.195) yukti.prāpti.kriyā.cihna.sambandha.āgama.hetubhih //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेख्यस्य पृष्ठे^(अभिलिखेद् (दत्त्वा (दत्त्वा^ऋणिको धनम् । धनी वा^उपगतम् (दद्यात् स्वहस्तपरिचिह्नितम् ॥

lekhyasya pṛṣṭhe^(abhilikhed (dattvā (dattvā^ṛṇiko dhanam / dhanī vā^upagatam (dadyāt sva.hasta.paricihnitam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(दत्त्वा^ऋणम् (पाटयेल् लेख्यम् शुद्ध्यै वा^अन्यत् तु (कारयेत् । साक्षिमच् च (भवेद् यद् वा तद् (दातव्यम् ससाक्षिकम् ॥ए (प्।१९६)

(dattvā^ṛṇam (pāṭayel lekhyam śuddhyai vā^anyat tu (kārayet / sākṣimac ca (bhaved yad vā tad (dātavyam sa.sākṣikam //E (p.196)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलाअग्न्यापो विषम् कोशो दिव्यानि^इह विशुद्धये । महाअभियोगेष्व् एतानि शीर्षकस्थे^अभियोक्तरि ॥

tulā.agny.āpo viṣam kośo divyāni^iha viśuddhaye / mahā.abhiyogeṣv etāni śīrṣakasthe^abhiyoktari //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुच्या वा^अन्यतरह् (कुर्याद् इतरो (वर्तयेत्^शिरह् ।(प्।१९७) विना^अपि शीर्षकात् (कुर्यान् नृपद्रोहे^अथ पातके ॥

rucyā vā^anyatarah (kuryād itaro (vartayet^śirah /(p.197) vinā^api śīrṣakāt (kuryān nṛpa.drohe^atha pātake //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सचैलम् स्नातम् (आहूय सूर्यौदय उपोषितम् ।(प्।१९८) (कारयेत् सर्वदिव्यानि नृपब्राह्मणसम्निधौ ॥

sa.cailam snātam (āhūya sūrya.udaya upoṣitam /(p.198) (kārayet sarva.divyāni nṛpa.brāhmaṇa.samnidhau //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुला स्त्रीबालवृद्धअन्धपङ्गुब्राह्मणरोगिणाम् ।(प्।१९९) अग्निर् जलम् वा शूद्रस्य यवाह् सप्त विषस्य वा ॥

tulā strī.bāla.vṛddha.andha.paṅgu.brāhmaṇa.rogiṇām /(p.199) agnir jalam vā śūdrasya yavāh sapta viṣasya vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न^असहस्राद्द् (हरेत् फालम् न विषम् न तुलाम् तथा ।(प्।२००) नृपअर्थेष्व् अभिशापे च (वहेयुह् शुचयह् सदा ॥(प्।२०१)

na^asahasrādd (haret phālam na viṣam na tulām tathā /(p.200) nṛpa.artheṣv abhiśāpe ca (vaheyuh śucayah sadā //(p.201)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलाधारणविद्वद्भिर् अभियुक्तस् तुलाआश्रितह् । प्रतिमानसमीभूतो रेखाम् (कृत्वा^अवतारितह् ॥

tulā.dhāraṇa.vidvadbhir abhiyuktas tulā.āśritah / pratimāna.samī.bhūto rekhām (kṛtvā^avatāritah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् तुले सत्यधामा^(असि पुरा देवैर् विनिर्मिता । तत् सत्यम् (वद कल्याणि सम्शयान् माम् (विमोचय ॥

tvam tule satya.dhāmā^(asi purā devair vinirmitā / tat satyam (vada kalyāṇi samśayān mām (vimocaya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् (अस्मि पापकृन् मातस् ततो माम् त्वम् अधो (नय । शुद्धश् चेद् (गमय^ऊर्ध्वम् माम् तुलाम् इत्य् (अभिमन्त्रयेत् ॥

yady (asmi pāpa.kṛn mātas tato mām tvam adho (naya / śuddhaś ced (gamaya^ūrdhvam mām tulām ity (abhimantrayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करौ विमृदितव्रीहेर् (लक्षयित्वा ततो (न्यसेत् ।(प्।२०५) सप्तअश्वत्थस्य पत्राणि तावत् सूत्रेण (वेष्टयेत् ॥

karau vimṛdita.vrīher (lakṣayitvā tato (nyaset /(p.205) sapta.aśvatthasya patrāṇi tāvat sūtreṇa (veṣṭayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् अग्ने सर्वभूतानाम् अन्तश् (चरसि पावक । साक्षिवत् पुण्यपापेभ्यो (ब्रूहि सत्यम् कवे मम ॥

tvam agne sarva.bhūtānām antaś (carasi pāvaka / sākṣivat puṇya.pāpebhyo (brūhi satyam kave mama //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य^इत्य् उक्तवतो लौहम् पञ्चाशत् पलिकम् समम् ।(प्।२०६) अग्निवर्णम् (न्यसेत् पिण्डम् हस्तयोर् उभयोर् अपि ॥

tasya^ity uktavato lauham pañcāśat palikam samam /(p.206) agni.varṇam (nyaset piṇḍam hastayor ubhayor api //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तम् (आदाय सप्त^एव मण्डलानि शनैर् (व्रजेत् । षोडशअन्गुलकम् (ज्ञेयम् मण्डलम् तावद् अन्तरम् ॥

sa tam (ādāya sapta^eva maṇḍalāni śanair (vrajet / ṣoḍaśa.angulakam (jñeyam maṇḍalam tāvad antaram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(मुक्त्वा^अग्निम् मृदितव्रीहिर् अदग्धह् शुद्धिम् (आप्नुयात् ।(प्।२०७) अन्तरा पतिते पिण्डे सम्देहे वा पुनर् (हरेत् ॥(प्।२०८)

(muktvā^agnim mṛdita.vrīhir adagdhah śuddhim (āpnuyāt /(p.207) antarā patite piṇḍe samdehe vā punar (haret //(p.208)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्येन मा^(अभिरक्ष त्वम् वरुण^इत्य् (अभिशाप्य कम् । नाभिदघ्नौदकस्थस्य (गृहीत्वा^ऊरू जलम् (वशेत् ॥

satyena mā^(abhirakṣa tvam varuṇa^ity (abhiśāpya kam / nābhi.daghna.udakasthasya (gṛhītvā^ūrū jalam (vaśet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समकालम् इषुम् मुक्तम् (आनीय^अन्यो जवी नरह् । गते तस्मिन् निमग्नअङ्गम् (पश्येच् चेत्^शुद्धिम् (आप्नुयात् ॥ (प्।२०९)

sama.kālam iṣum muktam (ānīya^anyo javī narah / gate tasmin nimagna.aṅgam (paśyec cet^śuddhim (āpnuyāt // (p.209)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् विष ब्रह्मणह् पुत्रह् सत्यधर्मे व्यवस्थितह् ।(प्।२११) (त्रायस्व^अस्माद् अभीशापात् सत्येन (भव मे^अमृतम् ॥

tvam viṣa brahmaṇah putrah satya.dharme vyavasthitah /(p.211) (trāyasva^asmād abhīśāpāt satyena (bhava me^amṛtam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् (उक्त्वा विषम् शार्ङ्गम् (भक्षयेद्द् हिमशैलजम् । यस्य वेगैर् विना (जीर्येत्^शुद्धिम् तस्य (विनिर्दिशेत् ॥

evam (uktvā viṣam śārṅgam (bhakṣayedd hima.śailajam / yasya vegair vinā (jīryet^śuddhim tasya (vinirdiśet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवान् उग्रान् (समभ्यर्च्य तत्स्नानौदकम् (आहरेत् ।(प्।२१२) (सम्स्राव्य (पाययेत् तस्माज् जलम् तु प्रसृतित्रयम् ॥

devān ugrān (samabhyarcya tat.snāna.udakam (āharet /(p.212) (samsrāvya (pāyayet tasmāj jalam tu prasṛti.trayam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्वाक् चतुर्दशाद् अह्नो यस्य नो राजदैविकम् ।(प्।२१३) व्यसनम् (जायते घोरम् स शुद्धह् (स्यान् न सम्शयह् ॥

arvāk caturdaśād ahno yasya no rāja.daivikam /(p.213) vyasanam (jāyate ghoram sa śuddhah (syān na samśayah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभागम् चेत् पिता (कुर्याद् इच्छया (विभजेत् सुतान् ।(प्।२२०) ज्येष्ठम् वा श्रेष्ठभागेन सर्वे वा (स्युह् समअम्शिनह् ॥

vibhāgam cet pitā (kuryād icchayā (vibhajet sutān /(p.220) jyeṣṭham vā śreṣṭha.bhāgena sarve vā (syuh sama.amśinah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि (कुर्यात् समान् अम्शान् पत्न्यह् (कार्याह् समअम्शिकाह् । (२२१) न दत्तम् स्त्रीधनम् यासाम् भर्त्रा वा श्वशुरेण वा ॥

yadi (kuryāt samān amśān patnyah (kāryāh sama.amśikāh / (221) na dattam strī.dhanam yāsām bhartrā vā śvaśureṇa vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तस्य^(अनीहमानस्य किम्चिद् (दत्त्वा पृथक् क्रिया । न्यूनअधिकविभक्तानाम् धर्म्यह् पितृकृतह् (स्मृतह् ॥

śaktasya^(anīhamānasya kimcid (dattvā pṛthak kriyā / nyūna.adhika.vibhaktānām dharmyah pitṛ.kṛtah (smṛtah //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(विभजेरन् सुताह् पित्रोर् ऊर्ध्वम् रिक्थम् ऋणम् समम् ।(प्।२२२) मातुर् दुहितरह् शेषम् ऋणात् ताभ्य ऋते^अन्वयह् ॥(प्।२२३)

(vibhajeran sutāh pitror ūrdhvam riktham ṛṇam samam /(p.222) mātur duhitarah śeṣam ṛṇāt tābhya ṛte^anvayah //(p.223)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृद्रव्यअविरोधेन यद् अन्यत् स्वयम् अर्जितम् ।(प्।२२४) मैत्रमौद्वाहिकम् चैव दायादानाम् न तद् (भवेत् ॥

pitṛ.dravya.avirodhena yad anyat svayam arjitam /(p.224) maitra.maudvāhikam caiva dāyādānām na tad (bhavet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमाद् अभ्यागतम् द्रव्यम् हृतम् अप्य् (उद्धरेत् तु यह् । दायादेभ्यो न तद् (दद्याद् विद्यया लब्धम् एव च ॥

kramād abhyāgatam dravyam hṛtam apy (uddharet tu yah / dāyādebhyo na tad (dadyād vidyayā labdham eva ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामान्यअर्थसमुत्थाने विभागस् तु समह् स्मृतह् ।(प्।२२६) अनेकपितृकाणाम् तु पितृतो भागकल्पना ॥

sāmānya.artha.samutthāne vibhāgas tu samah smṛtah /(p.226) aneka.pitṛkāṇām tu pitṛto bhāga.kalpanā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.