यो द्रव्यदेवतात्यागसम्भूतो रस उत्तमह् ।(प्।३८३) देवान् (सम्तर्प्य स रसो यजमानम् फलेन च ॥
yo dravya.devatā.tyāga.sambhūto rasa uttamah /(p.383) devān (samtarpya sa raso yajamānam phalena ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(सम्योज्य वायुना सोमम् (नीयते रश्मिभिस् ततह् । ऋग्यजुह् सामविहितम् सौरम् धाम^(उपनीयते ॥
(samyojya vāyunā somam (nīyate raśmibhis tatah / ṛg.yajuh sāma.vihitam sauram dhāma^(upanīyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खमण्डलाद् असौ सूर्यह् (सृजत्य् अमृतम् उत्तमम् । यज् जन्म सर्वभूतानाम् अशनअनशनआत्मनाम् ॥
kha.maṇḍalād asau sūryah (sṛjaty amṛtam uttamam / yaj janma sarva.bhūtānām aśana.anaśana.ātmanām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् अन्नात् पुनर् यज्ञह् पुनर् अन्नम् पुनह् क्रतुह् । एवम् एतद् अनाद्यन्तम् चक्रम् (सम्परिवर्तते ॥
tasmād annāt punar yajñah punar annam punah kratuh / evam etad anādy.antam cakram (samparivartate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनादिर् आत्मा सम्भूतिर् (विद्यते न^अन्तरात्मनह् । समवायी तु पुरुषो मोहैच्छाद्वेषकर्मजह् ॥
anādir ātmā sambhūtir (vidyate na^antar.ātmanah / samavāyī tu puruṣo moha.icchā.dveṣa.karmajah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रआत्मा मया यो व[वा?] आदिदेव उदाहृतह् । मुखबाहुऊरुपज्जाह् (स्युस् तस्य वर्णा यथाक्रमम् ॥
sahasra.ātmā mayā yo va[vā?] ādi.deva udāhṛtah / mukha.bāhu.ūru.pajjāh (syus tasya varṇā yathā.kramam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिवी पादतस् तस्य शिरसो द्यौर् (अजायत ।(प्।३८४) नस्तह् प्राणा दिशह् श्रोत्रात् स्पर्शाद् वायुर् मुखात्^शिखी ॥
pṛthivī pādatas tasya śiraso dyaur (ajāyata /(p.384) nastah prāṇā diśah śrotrāt sparśād vāyur mukhāt^śikhī //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसश् चन्द्रमा जातश् चक्षुषश् च दिवाकरह् । जघनाद् अन्तरिक्षम् च जगच् च सचरअचरम् ॥
manasaś candramā jātaś cakṣuṣaś ca divākarah / jaghanād antarikṣam ca jagac ca sa.cara.acaram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् एवम् स कथम् ब्रह्मन् पापयोनिषु (जायते । ईश्वरह् स कथम् भावैर् अनिष्टैह् (सम्प्रयुज्यते ॥
yady evam sa katham brahman pāpa.yoniṣu (jāyate / īśvarah sa katham bhāvair aniṣṭaih (samprayujyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करणैर् अन्वितस्य^अपि पूर्वम् ज्ञानम् कथम् च न । (वेत्ति सर्वगताम् कस्मात् सर्वगो^अपि न वेदनाम् ॥
karaṇair anvitasya^api pūrvam jñānam katham ca na / (vetti sarva.gatām kasmāt sarvago^api na vedanām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्त्यपक्षिस्थावरताम् मनोवाक्कायकर्मजैह् । दोषैह् (प्रयाति जीवो^अयम् भवम् योनिशतेषु च ॥
antya.pakṣi.sthāvaratām mano.vāk.kāya.karmajaih / doṣaih (prayāti jīvo^ayam bhavam yoni.śateṣu ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्ताश् च यथा भावाह् शरीरेषु शरीरिणाम् ।(प्।३८५) रूपाण्य्^अपि तथैव^इह सर्वयोनिषु देहिनाम् ॥
anantāś ca yathā bhāvāh śarīreṣu śarīriṇām /(p.385) rūpāṇy^api tathaiva^iha sarva.yoniṣu dehinām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपाकह् कर्मणाम् (प्रेत्य केषाम्चिद् इह (जायते । इह वा^अमुत्र वा^एकेषाम् भावस् तत्र प्रयोजनम् ॥
vipākah karmaṇām (pretya keṣāmcid iha (jāyate / iha vā^amutra vā^ekeṣām bhāvas tatra prayojanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परद्रव्याण्य् (अभिध्यायंस् तथा^अनिष्टानि (चिन्तयन् । वितथाअभिनिवेशी च (जायते^अन्यासु योनिषु ॥
para.dravyāṇy (abhidhyāyaṃs tathā^aniṣṭāni (cintayan / vitathā.abhiniveśī ca (jāyate^anyāsu yoniṣu //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषो^अनृतवादी च पिशुनह् परुषस् तथा । अनिबद्धप्रलापी च मृगपक्षिषु (जायते ॥
puruṣo^anṛta.vādī ca piśunah paruṣas tathā / anibaddha.pralāpī ca mṛga.pakṣiṣu (jāyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदत्तआदाननिरतह् परदारौपसेवकह् ।(प्।३८६) हिम्सकश् च^अविधानेन स्थावरेष्व् (अभिजायते ॥
adatta.ādāna.niratah para.dāra.upasevakah /(p.386) himsakaś ca^avidhānena sthāvareṣv (abhijāyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मज्ञह् शौचवान् दान्तस् तपस्वी विजितैन्द्रियह् । धर्मकृद् वेदविद्यावित् सात्त्विको देवयोनिताम् ॥
ātmajñah śaucavān dāntas tapasvī vijita.indriyah / dharmakṛd veda.vidyāvit sāttviko deva.yonitām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असत्कार्यरतो^अधीर आरम्भी विषयी च यह् । स राजसो मनुष्येषु मृतो जन्म^(अधिगच्छति ॥
asat.kārya.rato^adhīra ārambhī viṣayī ca yah / sa rājaso manuṣyeṣu mṛto janma^(adhigacchati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निद्रालुह् क्रूरकृल् लुब्धो नास्तिको याचकस् तथा । प्रमादवान् भिन्नवृत्तो (भवेत् तिर्यक्षु तामसह् ॥
nidrāluh krūra.kṛl lubdho nāstiko yācakas tathā / pramādavān bhinna.vṛtto (bhavet tiryakṣu tāmasah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजसा तमसा चैवम् समाविष्टो (भ्रमन्न् इह । भावैर् अनिष्टैह् सम्युक्तह् सम्सारम् (प्रतिपद्यते ॥
rajasā tamasā caivam samāviṣṭo (bhramann iha / bhāvair aniṣṭaih samyuktah samsāram (pratipadyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलिनो हि यथा आदर्शो रूपआलोकस्य न क्षमह् ।(प्।३८७) तथा^अविपक्वकरण आत्मज्ञानस्य न क्षमह् ॥
malino hi yathā ādarśo rūpa.ālokasya na kṣamah /(p.387) tathā^avipakva.karaṇa ātma.jñānasya na kṣamah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कट्वेर् वारौ यथा^अपक्वे मधुरह् सन् रसो^अपि न । (प्राप्यते ह्य् आत्मनि तथा न^अपक्वकरणे ज्ञता ॥
kaṭver vārau yathā^apakve madhurah san raso^api na / (prāpyate hy ātmani tathā na^apakva.karaṇe jñatā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वआश्रयाम् निजे देहे देही (विन्दति वेदनाम् । योगी मुक्तश् च सर्वासाम् यो न च^(आप्नोति वेदनाम् ॥
sarva.āśrayām nije dehe dehī (vindati vedanām / yogī muktaś ca sarvāsām yo na ca^(āpnoti vedanām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशम् एकम् हि यथा घटआदिषु पृथग् (भवेत् । तथा^आत्मा एको ह्य् अनेकश् च जलआधारेष्व् इव^अम्शुमान् ॥
ākāśam ekam hi yathā ghaṭa.ādiṣu pṛthag (bhavet / tathā^ātmā eko hy anekaś ca jala.ādhāreṣv iva^amśumān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मखअनिलतेजाम्सि जलम् भूश् च^इति धातवह् ।(प्।३८८) इमे लोका एष च^आत्मा तस्माच् च सचरअचरम् ॥
brahma.kha.anila.tejāmsi jalam bhūś ca^iti dhātavah /(p.388) ime lokā eṣa ca^ātmā tasmāc ca sa.cara.acaram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृद्दण्डचक्रसम्योगात् कुम्भकारो यथा घटम् । (करोति तृणमृत्काष्ठैर् गृहम् वा गृहकारकह् ॥
mṛd.daṇḍa.cakra.samyogāt kumbha.kāro yathā ghaṭam / (karoti tṛṇa.mṛt.kāṣṭhair gṛham vā gṛha.kārakah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेममात्रम् (उपादाय रूपम् वा हेमकारकह् । निजलालासमायोगात् कोशम् वा कोशकारकह् ॥
hema.mātram (upādāya rūpam vā hema.kārakah / nija.lālā.samāyogāt kośam vā kośa.kārakah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारणाअन्य् एवम् (आदाय तासु तास्व् इह योनिषु । (सृजत्य् आत्मानम् आत्मा च (सम्भूय करणानि च ॥
kāraṇāany evam (ādāya tāsu tāsv iha yoniṣu / (sṛjaty ātmānam ātmā ca (sambhūya karaṇāni ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाभूतानि सत्यानि यथा^आत्मा^अपि तथैव हि । को^अन्यथा^एकेन नेत्रेण दृष्टम् अन्येन (पश्यति ॥
mahā.bhūtāni satyāni yathā^ātmā^api tathaiva hi / ko^anyathā^ekena netreṇa dṛṣṭam anyena (paśyati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचम् वा को (विजानाति पुनह् (सम्श्रुत्य सम्श्रुताम् ।(प्।३८९) अतीतअर्थस्मृतिह् कस्य को वा स्वप्नस्य कारकह् ॥
vācam vā ko (vijānāti punah (samśrutya samśrutām /(p.389) atīta.artha.smṛtih kasya ko vā svapnasya kārakah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातिरूपवयोवृत्तविद्याआदिभिर् अहम्कृतह् । शब्दआदिविषयौद्योगम् कर्मणा मनसा गिरा ॥
jāti.rūpa.vayo.vṛtta.vidyā.ādibhir ahamkṛtah / śabda.ādi.viṣaya.udyogam karmaṇā manasā girā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सम्दिग्धमतिह् कर्मफलम् (अस्ति न वा^इति वा । विप्लुतह् सिद्धम् आत्मानम् असिद्धो^अपि हि (मन्यते ॥
sa samdigdha.matih karma.phalam (asti na vā^iti vā / viplutah siddham ātmānam asiddho^api hi (manyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम दाराह् सुतअमात्या अहम् एषाम् इति स्थितिह् । हितअहितेषु भावेषु विपरीतमतिह् सदा ॥
mama dārāh suta.amātyā aham eṣām iti sthitih / hita.ahiteṣu bhāveṣu viparīta.matih sadā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञेयज्ञे प्रकृतौ चैव विकारे च^अविशेषवान् । अनाशकअनलआघातजलप्रपतनौद्यमी ॥
jñeyajñe prakṛtau caiva vikāre ca^aviśeṣavān / anāśaka.anala.āghāta.jala.prapatana.udyamī //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम्वृत्तो^अविनीतआत्मा वितथाअभिनिवेशवान् । कर्मणा द्वेषमोहाभ्याम् इच्छया चैव (बध्यते ॥
evam.vṛtto^avinīta.ātmā vitathā.abhiniveśavān / karmaṇā dveṣa.mohābhyām icchayā caiva (badhyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यौपासनम् वेदशास्त्रअर्थेषु विवेकिता ।(प्।३९०) तत्कर्मणाम् अनुष्ठानम् सङ्गह् सद्भिर् गिरह् शुभाह् ॥
ācārya.upāsanam veda.śāstra.artheṣu vivekitā /(p.390) tat.karmaṇām anuṣṭhānam saṅgah sadbhir girah śubhāh //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्र्यालोकआलम्भविगमह् सर्वभूतआत्मदर्शनम् । त्यागह् परिग्रहाणाम् च जीर्णकाषायधारणम् ॥
stry.āloka.ālambha.vigamah sarva.bhūta.ātma.darśanam / tyāgah parigrahāṇām ca jīrṇa.kāṣāya.dhāraṇam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषयैन्द्रियसम्रोधस् तन्द्रआलस्यविवर्जनम् । शरीरपरिसम्ख्यानम् प्रवृत्तिष्व् अघदर्शनम् ॥
viṣaya.indriya.samrodhas tandra.ālasya.vivarjanam / śarīra.parisamkhyānam pravṛttiṣv agha.darśanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीरजस्तमसा[?] सत्त्वशुद्धिर् निह्स्पृहता शमह् । एतैर् उपायैह् सम्शुद्धह् सत्त्वयोग्य् अमृती (भवेत् ॥
nīrajas.tamasā[?] sattva.śuddhir nihspṛhatā śamah / etair upāyaih samśuddhah sattva.yogy amṛtī (bhavet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्त्वस्मृतेर् उपस्थानात् सत्त्वयोगात् परिक्षयात् । कर्मणाम् सम्निकर्षाच् च सताम् योगह् (प्रवर्तते ॥
tattva.smṛter upasthānāt sattva.yogāt parikṣayāt / karmaṇām samnikarṣāc ca satām yogah (pravartate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरसम्क्षये यस्य मनह् सत्त्वस्थम् ईश्वरम् ।(प्।३९१) अविप्लुतमतिह् सम्यक् स जातिसम्स्मरताम् (इयात् ॥
śarīra.samkṣaye yasya manah sattvastham īśvaram /(p.391) avipluta.matih samyak sa jāti.samsmaratām (iyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा हि भरतो वर्णैर् (वर्णयत्य् आत्मनस् तनुम् । नानारूपाणि (कुर्वाणस् तथा^आत्मा कर्मजास् तनूह् ॥
yathā hi bharato varṇair (varṇayaty ātmanas tanum / nānā.rūpāṇi (kurvāṇas tathā^ātmā karmajās tanūh //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालकर्मआत्मबीजानाम् दोषैर् मातुस् तथैव च । गर्भस्य वैकृतम् दृष्टम् अङ्गहीनआदि जन्मनह् ॥
kāla.karma.ātma.bījānām doṣair mātus tathaiva ca / garbhasya vaikṛtam dṛṣṭam aṅga.hīna.ādi janmanah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम्कारेण मनसा गत्या कर्मफलेन च । शरीरेण च न^आत्मा^अयम् मुक्तपूर्वह् कथम्चन ॥
ahamkāreṇa manasā gatyā karma.phalena ca / śarīreṇa ca na^ātmā^ayam mukta.pūrvah kathamcana //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्त्याधारस्नेहयोगाद् यथा दीपस्य सम्स्थितिह् ।(प्।३९२) विक्रिया^अपि च दृष्टा^एवम् अकाले प्राणसम्क्षयह् ॥
varty.ādhāra.sneha.yogād yathā dīpasya samsthitih /(p.392) vikriyā^api ca dṛṣṭā^evam akāle prāṇa.samkṣayah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्ता रश्मयस् तस्य दीपवद् यह् स्थितो हृदि । सितअसिताह् कर्बुरूपाह् कपिला नीललोहिताह् ॥
anantā raśmayas tasya dīpavad yah sthito hṛdi / sita.asitāh karbu.rūpāh kapilā nīla.lohitāh //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वम् एकह् स्थितस् तेषाम् यो (भित्त्वा सूर्यमण्डलम् । ब्रह्मलोकम् (अतिक्रम्य तेन (याति पराम् गतिम् ॥
ūrdhvam ekah sthitas teṣām yo (bhittvā sūrya.maṇḍalam / brahma.lokam (atikramya tena (yāti parām gatim //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अस्य अन्यद् रश्मिशतम् ऊर्ध्वम् एव व्यवस्थितम् । तेन देवशरीराणि सधामानि (प्रपद्यते ॥
yad asya anyad raśmi.śatam ūrdhvam eva vyavasthitam / tena deva.śarīrāṇi sa.dhāmāni (prapadyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये^अनेकरूपाश् च^अधस्ताद् रश्मयो^अस्य मृदुप्रभाह् ।(प्।३९३) इह कर्मौपभोगाय तैह् (सम्सरति सो^अवशह् ॥
ye^aneka.rūpāś ca^adhastād raśmayo^asya mṛdu.prabhāh /(p.393) iha karma.upabhogāya taih (samsarati so^avaśah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदैह् शास्त्रैह् सविज्ञानैर् जन्मना मरणेन च । आर्त्या गत्या तथा^अगत्या सत्येन ह्य् अनृतेन च ॥
vedaih śāstraih sa.vijñānair janmanā maraṇena ca / ārtyā gatyā tathā^agatyā satyena hy anṛtena ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेयसा सुखदुह्खाभ्याम् कर्मभिश् च शुभअशुभैह् । निमित्तशाकुनज्ञानग्रहसम्योगजैह् फलैह् ॥
śreyasā sukha.duhkhābhyām karmabhiś ca śubha.aśubhaih / nimitta.śākuna.jñāna.graha.samyogajaih phalaih //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारानक्षत्रसम्चारैर् जागरैह् स्वप्नजैर् अपि । आकाशपवनज्योतिर्जलभूतिमिरैस् तथा ॥
tārā.nakṣatra.samcārair jāgaraih svapnajair api / ākāśa.pavana.jyotir.jala.bhū.timirais tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्वन्तरैर् युगप्राप्त्या मन्त्रओषधिफलैर् अपि । वित्त^आत्मानम् (वेद्यमानम् कारणम् जगतस् तथा ॥
manvantarair yuga.prāptyā mantra.oṣadhi.phalair api / vitta^ātmānam (vedyamānam kāraṇam jagatas tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम्कारह् स्मृतिर् मेधा द्वेषो बुद्धिह् सुखम् धृतिह् ।(प्।१९४) इन्द्रियअन्तरसम्चार इच्छा धारणजीविते ॥
ahamkārah smṛtir medhā dveṣo buddhih sukham dhṛtih /(p.194) indriya.antara.samcāra icchā dhāraṇa.jīvite //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गह् स्वप्नश् च भावानाम् प्रेरणम् मनसो गतिह् । निमेषश् चेतना यत्न आदानम् पाञ्चभौतिकम् ॥
svargah svapnaś ca bhāvānām preraṇam manaso gatih / nimeṣaś cetanā yatna ādānam pāñcabhautikam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत एतानि (दृश्यन्ते लिङ्गानि परमआत्मनह् । तस्माद् (अस्ति परो देहाद् आत्मा सर्वग ईश्वरह् ॥
yata etāni (dṛśyante liṅgāni parama.ātmanah / tasmād (asti paro dehād ātmā sarvaga īśvarah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिइन्द्रियाणि सअर्थानि मनह् कर्मैन्द्रियाणि च । अहम्कारश् च बुद्धिश् च पृथिव्यादीनि चैव हि ॥
buddhi.indriyāṇi sa.arthāni manah karma.indriyāṇi ca / ahamkāraś ca buddhiś ca pṛthivy.ādīni caiva hi //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्यक्तम् आत्मा क्षेत्रज्ञह् क्षेत्रस्य^अस्य (निगद्यते । ईश्रवह् सर्वभूतस्थह् सन्न् असन् सद् असच् च यह् ॥
avyaktam ātmā kṣetrajñah kṣetrasya^asya (nigadyate / īśravah sarvabhūta.sthah sann asan sad asac ca yah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धेर् उत्पत्तिर् अव्यक्तात् ततो^अहम्कारसम्भवह् ।(प्।३९५) तन्मात्रआदीन्य् अहम्काराद् एकौत्तरगुणानि च ॥
buddher utpattir avyaktāt tato^ahamkāra.sambhavah /(p.395) tanmātra.ādīny ahamkārād eka.uttara.guṇāni ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दह् स्पर्शश् च रूपम् च रसो गन्धश् च तद्गुणाह् । यो यस्मान् निह्सृतश् च^एषाम् स तस्मिन्न् एव (लीयते ॥
śabdah sparśaś ca rūpam ca raso gandhaś ca tad.guṇāh / yo yasmān nihsṛtaś ca^eṣām sa tasminn eva (līyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा^आत्मानम् (सृजत्य् आत्मा तथा वह् कथितो मया । विपाकात् त्रिप्रकाराणाम् कर्मणाम् ईश्वरो^अपि सन् ॥
yathā^ātmānam (sṛjaty ātmā tathā vah kathito mayā / vipākāt tri.prakārāṇām karmaṇām īśvaro^api san //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्वम् रजस् तमश् चैव गुणास् तस्य^एव कीर्तिताह् । रजस्तमोभ्याम् आविष्टश् चक्रवद् (भ्राम्यते ह्य् असौ ॥
sattvam rajas tamaś caiva guṇās tasya^eva kīrtitāh / rajas.tamobhyām āviṣṭaś cakravad (bhrāmyate hy asau //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनादिर् आदिमाम्श् चैव स एव पुरुषह् परह् । लिङ्गैन्द्रियग्राह्यरूपह् सविकार उदाहृतह् ॥
anādir ādimāmś caiva sa eva puruṣah parah / liṅga.indriya.grāhya.rūpah sa.vikāra udāhṛtah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृयानो^अजवीथ्याश् च यद् अगस्त्यस्य च^अन्तरम् ।(प्।३९६) तेन^अग्निहोत्रिणो (यान्ति स्वर्गकामा दिवम् प्रति ॥
pitṛ.yāno^aja.vīthyāś ca yad agastyasya ca^antaram /(p.396) tena^agnihotriṇo (yānti svarga.kāmā divam prati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च दानपराह् सम्यग् अष्टाभिश् च गुणैर् युताह् । ते^अपि तेनैव मार्गेण सत्यव्रतपरायणाह् ॥
ye ca dāna.parāh samyag aṣṭābhiś ca guṇair yutāh / te^api tenaiva mārgeṇa satya.vrata.parāyaṇāh //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र^अष्टाशीतिसाहस्रमुनयो गृहमेधिनह् । पुनरावर्तिनो बीजभूता धर्मप्रवर्तकाह् ॥
tatra^aṣṭāśīti.sāhasra.munayo gṛhamedhinah / punar.āvartino bīja.bhūtā dharma.pravartakāh //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तऋषिनागवीथ्यन्तर् देवलोकम् समाश्रिताह् । तावन्त एव मुनयह् सर्वआरम्भविवर्जिताह् ॥
sapta.ṛṣi.nāga.vīthy.antar deva.lokam samāśritāh / tāvanta eva munayah sarva.ārambha.vivarjitāh //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसा ब्रह्मचर्येण सङ्गत्यागेन मेधया । तत्र (गत्वा^(अवतिष्ठन्ते यावद् आभूतसम्प्लवम् ॥
tapasā brahma.caryeṇa saṅga.tyāgena medhayā / tatra (gatvā^(avatiṣṭhante yāvad ā.bhūta.samplavam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो वेदाह् पुराणानि विद्याउपनिषदस् तथा ।(प्।३९७) श्लोका सूत्राणि भाष्याणि यच् च किम्चन वाङ्मयम् ॥
yato vedāh purāṇāni vidyā.upaniṣadas tathā /(p.397) ślokā sūtrāṇi bhāṣyāṇi yac ca kimcana vāṅ.mayam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदअनुवचनम् यज्ञो ब्रह्मचर्यम् तपो दमह् । श्रद्धा^उपवासह् स्वातन्त्र्यम् आत्मनो ज्ञानहेतवह् ॥
veda.anuvacanam yajño brahma.caryam tapo damah / śraddhā^upavāsah svātantryam ātmano jñāna.hetavah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ह्य् आश्रमैर् (विजिज्ञास्यह् समस्तैर् एवम् एव तु । (द्रष्टव्यस् त्व् अथ (मन्तव्यह् (श्रोतव्यश् च द्विजातिभिह् ॥
sa hy āśramair (vijijñāsyah samastair evam eva tu / (draṣṭavyas tv atha (mantavyah (śrotavyaś ca dvijātibhih //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एनम् एवम् (विन्दन्ति य वा^आरण्यकम् आश्रिताह् । (उपासते द्विजाह् सत्यम् श्रद्धया परया युताह् ॥
ya enam evam (vindanti ya vā^āraṇyakam āśritāh / (upāsate dvijāh satyam śraddhayā parayā yutāh //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमात् ते (सम्भवन्त्य् अर्चिर् अहह् शुक्लम् तथा^उत्तरम् । अयनम् देवलोकम् च सवितारम् सवैद्युतम् ॥
kramāt te (sambhavanty arcir ahah śuklam tathā^uttaram / ayanam deva.lokam ca savitāram sa.vaidyutam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तान् पुरुषो^(अभ्येत्य मानसो ब्रह्मलौकिकान् । (करोति पुनरावृत्तिस् तेषाम् इह न (विद्यते ॥
tatas tān puruṣo^(abhyetya mānaso brahma.laukikān / (karoti punar.āvṛttis teṣām iha na (vidyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञेन तपसा दानैर् ये हि स्वर्गजितो नराह् ।(प्।३९८) धूमम् निशाम् कृष्णपक्षम् दक्षिणअयनम् एव च ॥
yajñena tapasā dānair ye hi svarga.jito narāh /(p.398) dhūmam niśām kṛṣṇa.pakṣam dakṣiṇa.ayanam eva ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृलोकम् चन्द्रमसम् वायुम् वृष्टिम् जलम् महीम् । क्रमात् ते (सम्भवन्ति^इह पुनर् एव (व्रजन्ति च ॥
pitṛ.lokam candramasam vāyum vṛṣṭim jalam mahīm / kramāt te (sambhavanti^iha punar eva (vrajanti ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् यो न (विजानाति मार्गद्वितयम् आत्मवान् । दन्दशूकह् पतङ्गो वा (भवेत् कीटो^अथ वा कृमिह् ॥
etad yo na (vijānāti mārga.dvitayam ātmavān / dandaśūkah pataṅgo vā (bhavet kīṭo^atha vā kṛmih //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊरुस्थौत्तानचरणह् सव्ये (न्यस्य^उत्तरम् करम् । उत्तानम् किम्चिद् (उन्नाम्य मुखम् (विष्टभ्य च^उरसा ॥
ūrustha.uttāna.caraṇah savye (nyasya^uttaram karam / uttānam kimcid (unnāmya mukham (viṣṭabhya ca^urasā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमीलितअक्षह् सत्त्वस्थो दन्तैर् दन्तान् (असम्स्पृशन् । तालुस्थअचलजिह्वश् च सम्वृतआस्यह् सुनिश्चलह् ॥
nimīlita.akṣah sattvastho dantair dantān (asamspṛśan / tālustha.acala.jihvaś ca samvṛta.āsyah su.niścalah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(सम्निरुध्य^इन्द्रियग्रामम् न^अतिनीचौच्छ्रितआसनह् । द्विगुणम् त्रिगुणम् वा^अपि प्राणआयामम् (उपक्रमेत् ॥
(samnirudhya^indriya.grāmam na^ati.nīca.ucchrita.āsanah / dvi.guṇam tri.guṇam vā^api prāṇa.āyāmam (upakramet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो (ध्येयह् स्थितो यो^असौ हृदये दीपवत् प्रभुह् । (धारयेत् तत्र च^आत्मानम् धारणाम् (धारयन् बुधह् ॥
tato (dhyeyah sthito yo^asau hṛdaye dīpavat prabhuh / (dhārayet tatra ca^ātmānam dhāraṇām (dhārayan budhah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्धानम् स्मृतिह् कान्तिर् दृष्टिह् श्रोत्रज्ञता तथा ।(प्।३९९) निजम् शरीरम् (उत्सृज्य परकायप्रवेशनम् ॥
antardhānam smṛtih kāntir dṛṣṭih śrotrajñatā tathā /(p.399) nijam śarīram (utsṛjya para.kāya.praveśanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थानाम् छन्दतह् सृष्टिर् योगसिद्धेर् हि लक्षणम् । सिद्धे योगे (त्यजन् देहम् अमृतत्वाय (कल्पते ॥
arthānām chandatah sṛṣṭir yoga.siddher hi lakṣaṇam / siddhe yoge (tyajan deham amṛtatvāya (kalpate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वा^अप्य् (अभ्यसन् वेदम् न्यस्तकर्मा वने (वसन् । अयाचितआशी मितभुक् पराम् सिद्धिम् (अवाप्नुयात् ॥
atha vā^apy (abhyasan vedam nyasta.karmā vane (vasan / ayācita.āśī mita.bhuk parām siddhim (avāpnuyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यायआगतधनस् तत्त्वज्ञाननिष्ठो^अतिथिप्रियह् ।(प्।४००) श्राधकृत् सत्यवादी च गृहस्थो^अपि हि (मुच्यते ॥ए
nyāya.āgata.dhanas tattva.jñāna.niṣṭho^atithi.priyah /(p.400) śrādha.kṛt satya.vādī ca gṛhastho^api hi (mucyate //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महापातकजान् घोरान् नरकान् (प्राप्य दारुणान् । कर्मक्षयात् (प्रजायन्ते महापातकिनस् त्व् इह ॥
mahā.pātakajān ghorān narakān (prāpya dāruṇān / karma.kṣayāt (prajāyante mahā.pātakinas tv iha //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगअश्व[?]।सूकरौष्ट्राणाम् ब्रह्महा योनिम् (ऋच्छति । खरपुल्कसवेनानाम् सुरापो न^अत्र सम्शयह् ॥
mṛga.aśva[?].sūkara.uṣṭrāṇām brahmahā yonim (ṛcchati / khara.pulkasa.venānām surāpo na^atra samśayah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृमिकीटपतङ्गत्वम् स्वर्णहारी (समाप्नुयात् । तृणगुल्मलतात्वम् च क्रमशो गुरुतल्पगह् ॥
kṛmi.kīṭa.pataṅgatvam svarṇa.hārī (samāpnuyāt / tṛṇa.gulma.latātvam ca kramaśo guru.talpagah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्महा क्षयरोगी (स्यात् सुरापह् श्यावदन्तकह् ।(प्।४०१) हेमहारी तु कुनखी दुश्चर्मा गुरुतल्पगह् ॥
brahmahā kṣaya.rogī (syāt surāpah śyāva.dantakah /(p.401) hema.hārī tu kunakhī duścarmā guru.talpagah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो येन (सम्वसत्य् एषाम् स तल्लिङ्गो^(अभिजायते । अन्नहर्ता^आमयावी (स्यान् मूको वागपहारकह् ॥
yo yena (samvasaty eṣām sa tal.liṅgo^(abhijāyate / anna.hartā^āma.yāvī (syān mūko vāg.apahārakah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्यमिश्रो^अतिरिक्तअञ्गह् पिशुनह् पूतिनासिकह् । तैलहृत् तैलपायी (स्यात् पूतिवक्त्रस् तु सूचकह् ॥
dhānya.miśro^atirikta.añgah piśunah pūti.nāsikah / taila.hṛt taila.pāyī (syāt pūti.vaktras tu sūcakah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्य योषितम् (हृत्वा ब्रह्मस्वम् (अपहृत्य च ।(प्।४०२) अरण्ये निर्जले देशे (भवति ब्रह्मराक्षसह् ॥
parasya yoṣitam (hṛtvā brahma.svam (apahṛtya ca /(p.402) araṇye nirjale deśe (bhavati brahma.rākṣasah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीनजातौ (प्रजायेत पररत्नअपहारकह् । पत्रशाकम् शिखी (हत्वा गन्धान् छुच्छुन्दरी शुभान् ॥
hīna.jātau (prajāyeta para.ratna.apahārakah / patra.śākam śikhī (hatvā gandhān chucchundarī śubhān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूषको धान्यहारी (स्याद् यानम् उष्ट्रह् कपिह् फलम् । जलम् प्लवह् पयह् काको गृहकारी ह्य् उपस्करम् ॥
mūṣako dhānya.hārī (syād yānam uṣṭrah kapih phalam / jalam plavah payah kāko gṛha.kārī hy upaskaram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधु दम्शह् पलम् गृध्रो गाम् गोधा^अग्निम् बकस् तथा । श्वित्री वस्त्रम् श्वा रसम् तु चीरी लवणहारकह् ॥
madhu damśah palam gṛdhro gām godhā^agnim bakas tathā / śvitrī vastram śvā rasam tu cīrī lavaṇa.hārakah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदर्शनअर्थम् एतत् तु मया^उक्तम् स्तेयकर्मणि । द्रव्यप्रकारा हि यथा तथैव प्राणिजातयह् ॥
pradarśana.artham etat tu mayā^uktam steya.karmaṇi / dravya.prakārā hi yathā tathaiva prāṇi.jātayah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाकर्म फलम् (प्राप्य तिर्यक्त्वम् कालपर्ययात् ।(प्।४०४) (जायन्ते लक्षणभ्रष्टा दरिद्राह् पुरुषअधमाह् ॥
yathā.karma phalam (prāpya tiryaktvam kāla.paryayāt /(P.404) (jāyante lakṣaṇa.bhraṣṭā daridrāh puruṣa.adhamāh //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निष्कल्मषीभूताह् कुले महति भोगिनह् । (जायन्ते विद्यया^उपेता धनधान्यसमन्विताह् ॥
tato niṣkalmaṣī.bhūtāh kule mahati bhoginah / (jāyante vidyayā^upetā dhana.dhānya.samanvitāh //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहितस्य^अननुष्ठानान् निन्दितस्य च सेवनात् । अनिग्रहाच् च^इन्द्रियाणाम् नरह् पतनम् (ऋच्छति ॥
vihitasya^ananuṣṭhānān ninditasya ca sevanāt / anigrahāc ca^indriyāṇām narah patanam (ṛcchati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् तेन^इह (कर्तव्यम् प्रायश्चित्तम् विशुद्धये । एवम् अस्य^अन्तरात्मा च लोकश् चैव (प्रसीदति ॥
tasmāt tena^iha (kartavyam prāyaścittam viśuddhaye / evam asya^antar.ātmā ca lokaś caiva (prasīdati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चित्तम् (अकुर्वाणाह् पापेषु निरता नराह् ।(प्।४०६) अपश्चात्तापिनह् कष्टान् नरकान् (यान्ति दारुणान् ॥
prāyaścittam (akurvāṇāh pāpeṣu niratā narāh /(p.406) apaścāt.tāpinah kaṣṭān narakān (yānti dāruṇān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामिस्रम् लोहशङ्कुम् च महानिरयशाल्मली । रौरवम् कुड्मलम् पूतिमृत्तिकम् कालसूत्रकम् ॥
tāmisram loha.śaṅkum ca mahā.niraya.śālmalī / rauravam kuḍmalam pūti.mṛttikam kāla.sūtrakam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्घातम् लोहितौदम् च सविषम् सम्प्रपातनम् । महानरककाकोलम् सम्जीवनमहापथम् ॥
samghātam lohita.udam ca sa.viṣam samprapātanam / mahā.naraka.kākolam samjīvana.mahā.patham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवीचिम् अन्धतामिस्रम् कुम्भीपाकम् तथैव च । असिपत्रवनम् चैव तापनम् च^एकविम्शकम् ॥
avīcim andha.tāmisram kumbhī.pākam tathaiva ca / asi.patra.vanam caiva tāpanam ca^ekavimśakam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महापातकजैर् घोरैर् उपपातकजैस् तथा ।(प्।४०७) अन्विता (यान्त्य् अचरितप्रायश्चित्ता नरअधमाह् ॥
mahā.pātakajair ghorair upapātakajais tathā /(p.407) anvitā (yānty acarita.prāyaścittā nara.adhamāh //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चित्तैर् (अपैत्य् एनो यद् अज्ञानकृतम् (भवेत् । कामतो (व्यवहार्यस् तु वचनाद् इह (जायते ॥
prāyaścittair (apaity eno yad ajñāna.kṛtam (bhavet / kāmato (vyavahāryas tu vacanād iha (jāyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्महा मद्यपह् स्तेनस् तथैव गुरुतल्पगह् ।(प्।४०९) एते महापातकिनो यश् च तैह् सह (सम्वसेत् ॥
brahmahā madyapah stenas tathaiva guru.talpagah /(p.409) ete mahā.pātakino yaś ca taih saha (samvaset //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरूणाम् अध्यधिक्षेपो वेदनिन्दा सुहृद्वधह् ।(प्।४११) ब्रह्महत्यासमम् (ज्ञेयम् अधीतस्य च नाशनम् ॥
gurūṇām adhyadhikṣepo veda.nindā suhṛd.vadhah /(p.411) brahma.hatyā.samam (jñeyam adhītasya ca nāśanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषिद्धभक्षणम् जैह्म्यम् उत्कर्षे च वचो^अनृतम् । रजस्वलामुखआस्वादह् सुरापानसमानि तु ॥
niṣiddha.bhakṣaṇam jaihmyam utkarṣe ca vaco^anṛtam / rajasvalā.mukha.āsvādah surā.pāna.samāni tu //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वरत्नमनुष्यस्त्रीभूधेनुहरणम् तथा ।(प्।४११) निक्षेपस्य च सर्वम् हि सुवर्णस्तेयसम्मितम् ॥
aśva.ratna.manuṣya.strī.bhū.dhenu.haraṇam tathā /(p.411) nikṣepasya ca sarvam hi suvarṇa.steya.sammitam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सखिभार्याकुमारीषु स्वयोनिष्व् अन्त्यजासु च । सगोत्रासु सुतन्त्रीषु गुरुतल्पसमम् स्मृतम् ॥
sakhi.bhāryā.kumārīṣu sva.yoniṣv antyajāsu ca / sa.gotrāsu su.tantrīṣu guru.talpa.samam smṛtam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुह् स्वसारम् मातुश् च मतुलानीम् स्नुषाम् अपि ।(प्।४१२) मातुह् सपत्नीम् भगिनीम् आचार्यतनयाम् तथा ॥
pituh svasāram mātuś ca matulānīm snuṣām api /(p.412) mātuh sapatnīm bhaginīm ācārya.tanayām tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यपत्नीम् स्वसुताम् (गच्छंस् तु गुरुतल्पगह् । लिङ्गम् (छित्त्वा वधस् तस्य सकामायाह् स्त्रिया अपि ॥
ācārya.patnīm sva.sutām (gacchaṃs tu guru.talpagah / liṅgam (chittvā vadhas tasya sa.kāmāyāh striyā api //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोवधो व्रात्यता स्तेयम् ऋणानाम् च^अनपाक्रिया ।(प्।४१४) अनाहितअग्निता^अपण्यविक्रयह् परिदेवनम् ॥
go.vadho vrātyatā steyam ṛṇānām ca^anapākriyā /(p.414) anāhita.agnitā^apaṇya.vikrayah paridevanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृताद् अध्ययनआदानम् भृतकअध्यापनम् तथा । पारदार्यम् पारिवित्त्यम् वार्धुष्यम् लवणक्रिया ॥
bhṛtād adhyayana.ādānam bhṛtaka.adhyāpanam tathā / pāradāryam pārivittyam vārdhuṣyam lavaṇa.kriyā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीशूद्रविट्क्षत्रवधो निन्दितअर्थौपजीवनम् । नास्तिक्यम् व्रतलोपश् च सुतानाम् चैव विक्रयह् ॥
strī.śūdra.viṭ.kṣatra.vadho nindita.artha.upajīvanam / nāstikyam vrata.lopaś ca sutānām caiva vikrayah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्यकुप्यपशुस्तेयम् अयाज्यानाम् च याजनम् । पितृमातृसुतत्यागस् तडागआरामविक्रयह् ॥
dhānya.kupya.paśu.steyam ayājyānām ca yājanam / pitṛ.mātṛ.suta.tyāgas taḍāga.ārāma.vikrayah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्यासम्दूषणम् चैव परिविन्दकयाजनम् । कन्याप्रदानम् तस्यैव कौटिल्यम् व्रतलोपनम् ॥
kanyā.samdūṣaṇam caiva parivindaka.yājanam / kanyā.pradānam tasyaiva kauṭilyam vrata.lopanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनो^अर्थे क्रियाआरम्भो मद्यपस्त्रीनिषेवणम् । स्वाध्यायअग्निसुतत्यागो बान्धवत्याग एव च ॥
ātmano^arthe kriyā.ārambho madyapa.strī.niṣevaṇam / svādhyāya.agni.suta.tyāgo bāndhava.tyāga eva ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्धनअर्थम् द्रुमछेदह् स्त्रीहिम्सा^औषधजीवनम् । हिम्स्रयन्त्रविधानम् च व्यसनान्य् आत्मविक्रयह् ॥
indhana.artham druma.chedah strī.himsā^auṣadha.jīvanam / himsra.yantra.vidhānam ca vyasanāny ātma.vikrayah //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.