सर्वं हि कार्यम् उपादानोपकरणसम्प्रदानप्रयोजनसंवेदिचेतनरचितम् अवगतं घटमणिकगृहादि । कार्यं च विमतिपदम् अवनिगिरिमहार्णवादीति तद् अपि तथाविधबुद्धिमद्धेतुकम् अध्यवसीयते । न च कार्यत्वम् असिद्धम् इति वाच्यम्, अवयवसन्निवेशादिभिर् हेतुभिस् तत्सिद्धेः । इह चान्यावयविभ्यः प्रभृति आद्व्यणुकम् अखिलम् अवयवि क्रमनिहीयमाननानावयवव्यतिषङ्गविशेषजनितम् अवगतम् इत्य् अन्तत उपादानं चतुर्विधाः परमाणवः प्रपञ्चस्य । तेषाम् आदिपरिस्पन्दस्य तदनुगुणादृष्टविशिष्टतत्तत्क्षेत्रज्ञसंयोगासमवायिकारणक इति उपकरणम् अपि समस्तक्षेत्रज्ञवर्तिनि धर्माधर्मलक्षणान्य् अदृष्टानि । प्रयोजनं पुनस्तदभिनिर्वर्तितविचित्रार्थक्रियाकारश् चेतनोपकारपकारभेदो ऽपयन्तः । तदुपभुजस्त एव क्षेत्रज्ञाः सम्प्रदानम् । न चामी स्वसमवायिनाव् अपि धर्माधर्मावलम् अवलोकयितुम् इति तदतिरेकी निखिलभुवननिर्माणनिपुणो ऽधिकरणसिद्धान्तसमधिगतनिरतिशयसहजसकलविषयसंविदैश्वर्यशक्त्यतिशयः पुरुषधौरेयकः किम् इति न सामान्यतोदृष्टलिङ्गाद् अनुमीयते ? तद् इदम् अविदितानुमानवृत्तस्य स्वमतिरचिततरलतर्कोल्लसितम् इति परिहसन्ति मीमांसकाः । तथा हि किम् इदम् एकचेतनाधीनत्वं नामाभिप्रेतं तनुभुवनादेः ? । तदायत्तत्वम् इति चेत्; किम् अस्य तस्मिन्न् आयत्तं किं नु जन्माथ वा स्थितिः । प्रवृत्तिर् वाद्ययोस् तावत् साध्यहीनं निदर्शनम्
sarvaṃ hi kāryam upādānopakaraṇasampradānaprayojanasaṃvedicetanaracitam avagataṃ ghaṭamaṇikagṛhādi / kāryaṃ ca vimatipadam avanigirimahārṇavādīti tad api tathāvidhabuddhimaddhetukam adhyavasīyate / na ca kāryatvam asiddham iti vācyam, avayavasanniveśādibhir hetubhis tatsiddheḥ / iha cānyāvayavibhyaḥ prabhṛti ādvyaṇukam akhilam avayavi kramanihīyamānanānāvayavavyatiṣaṅgaviśeṣajanitam avagatam ity antata upādānaṃ caturvidhāḥ paramāṇavaḥ prapañcasya / teṣām ādiparispandasya tadanuguṇādṛṣṭaviśiṣṭatattatkṣetrajñasaṃyogāsamavāyikāraṇaka iti upakaraṇam api samastakṣetrajñavartini dharmādharmalakṣaṇāny adṛṣṭāni / prayojanaṃ punastadabhinirvartitavicitrārthakriyākāraś cetanopakārapakārabhedo 'payantaḥ / tadupabhujasta eva kṣetrajñāḥ sampradānam / na cāmī svasamavāyināv api dharmādharmāvalam avalokayitum iti tadatirekī nikhilabhuvananirmāṇanipuṇo 'dhikaraṇasiddhāntasamadhigataniratiśayasahajasakalaviṣayasaṃvidaiśvaryaśaktyatiśayaḥ puruṣadhaureyakaḥ kim iti na sāmānyatodṛṣṭaliṅgād anumīyate ? tad idam aviditānumānavṛttasya svamatiracitataralatarkollasitam iti parihasanti mīmāṃsakāḥ / tathā hi kim idam ekacetanādhīnatvaṃ nāmābhipretaṃ tanubhuvanādeḥ ? / tadāyattatvam iti cet; kim asya tasminn āyattaṃ kiṃ nu janmātha vā sthitiḥ | pravṛttir vādyayos tāvat sādhyahīnaṃ nidarśanam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.