Yajnavalkya-Smrti (plain text) 1

योगीश्वरं याज्ञवल्क्यं संपूज्य मुनयो ऽब्रुवन् । वर्णाश्रमेतराणां नो ब्रूहि धर्मान् अशेषतः

yogīśvaraṃ yājñavalkyaṃ saṃpūjya munayo 'bruvan / varṇāśrametarāṇāṃ no brūhi dharmān aśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथिलास्थः स योगीन्द्रः क्षणं ध्यात्वाब्रवीन् मुनीन् । यस्मिन् देशे मृगः कृष्णस् तस्मिन् धर्मान् निबोधत

mithilāsthaḥ sa yogīndraḥ kṣaṇaṃ dhyātvābravīn munīn / yasmin deśe mṛgaḥ kṛṣṇas tasmin dharmān nibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणन्यायमीमांसा- धर्मशास्त्राङ्गमिश्रिताः । वेदाः स्थानानि विद्यानां धर्मस्य च चतुर्दश

purāṇanyāyamīmāṃsā- dharmaśāstrāṅgamiśritāḥ / vedāḥ sthānāni vidyānāṃ dharmasya ca caturdaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वत्रिविष्णुहारीत- याज्ञवल्क्योशनो ऽङ्गिराः । यमापस्तम्बसंवर्ताः कात्यायनबृहस्पती

manvatriviṣṇuhārīta- yājñavalkyośano 'ṅgirāḥ / yamāpastambasaṃvartāḥ kātyāyanabṛhaspatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराशरव्यासशङ्ख- लिखिता दक्षगौतमौ । शातातपो वसिष्ठश् च धर्मशास्त्रप्रयोजकाः

parāśaravyāsaśaṅkha- likhitā dakṣagautamau / śātātapo vasiṣṭhaś ca dharmaśāstraprayojakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशे काल उपायेन द्रव्यं श्रद्धासमन्वितम् । पात्रे प्रदीयते यत् तत् सकलं धर्मलक्षणम्

deśe kāla upāyena dravyaṃ śraddhāsamanvitam / pātre pradīyate yat tat sakalaṃ dharmalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतिः स्मृतिः सदाचारः स्वस्य च प्रियम् आत्मनः । सम्यक्संकल्पजः कामो धर्ममूलम् इदं स्मृतम्

śrutiḥ smṛtiḥ sadācāraḥ svasya ca priyam ātmanaḥ / samyaksaṃkalpajaḥ kāmo dharmamūlam idaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इज्याचारदमाहिंसा- दानस्वाध्यायकर्मणाम् । अयं तु परमो धर्मो यद् योगेनात्मदर्शनम्

ijyācāradamāhiṃsā- dānasvādhyāyakarmaṇām / ayaṃ tu paramo dharmo yad yogenātmadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वारो वेदधर्मज्ञाः पर्षत् त्रैविद्यम् एव वा । सा ब्रूते यं स धर्मः स्याद् एको वाध्यात्मवित्तमः

catvāro vedadharmajñāḥ parṣat traividyam eva vā / sā brūte yaṃ sa dharmaḥ syād eko vādhyātmavittamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रा वर्णास् त्व् आद्यास् त्रयो द्विजाः । निषेकाद्याः श्मशानान्तास् तेषां वै मन्त्रतः क्रियाः

brahmakṣatriyaviṭśūdrā varṇās tv ādyās trayo dvijāḥ / niṣekādyāḥ śmaśānāntās teṣāṃ vai mantrataḥ kriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भाधानम् ऋतौ पुंसः सवनं स्पन्दनात् पुरा । षष्ठे ऽष्टमे वा सीमन्तो मास्य् एते जातकर्म च

garbhādhānam ṛtau puṃsaḥ savanaṃ spandanāt purā / ṣaṣṭhe 'ṣṭame vā sīmanto māsy ete jātakarma ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहन्य् एकादशे नाम चतुर्थे मासि निष्क्रमः । षष्ठे ऽन्नप्राशनं मासि चूडा कार्या यथाकुलम्

ahany ekādaśe nāma caturthe māsi niṣkramaḥ / ṣaṣṭhe 'nnaprāśanaṃ māsi cūḍā kāryā yathākulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एनः शमं याति बीजगर्भसमुद्भवम् । तूष्णीम् एताः क्रियाः स्त्रीणां विवाहस् तु समन्त्रकः

evam enaḥ śamaṃ yāti bījagarbhasamudbhavam / tūṣṇīm etāḥ kriyāḥ strīṇāṃ vivāhas tu samantrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भाष्टमे ऽष्टमे वाब्दे ब्राह्मणस्योपनायनम् । राज्ञाम् एकादशे सैके विशाम् एके यथाकुलम्

garbhāṣṭame 'ṣṭame vābde brāhmaṇasyopanāyanam / rājñām ekādaśe saike viśām eke yathākulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपनीय गुरुः शिष्यं महाव्याहृतिपूर्वकम् । वेदम् अध्यापयेद् एनं शौचाचारांश् च शिक्षयेत्

upanīya guruḥ śiṣyaṃ mahāvyāhṛtipūrvakam / vedam adhyāpayed enaṃ śaucācārāṃś ca śikṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवासंध्यासु कर्णस्थ- ब्रह्मसूत्रोदङ्मुखः । कुर्यान् मूत्रपुरीषे च रात्रौ चेद् दक्षिणामुखः

divāsaṃdhyāsu karṇastha- brahmasūtrodaṅmukhaḥ / kuryān mūtrapurīṣe ca rātrau ced dakṣiṇāmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतशिश्नश् चोत्थाय मृद्भिर् अभ्युद्धृतैर् जलैः । गन्धलेपक्षयकरं शौचं कुर्याद् अतन्द्रितः

gṛhītaśiśnaś cotthāya mṛdbhir abhyuddhṛtair jalaiḥ / gandhalepakṣayakaraṃ śaucaṃ kuryād atandritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्जानु शुचौ देश उपविष्ट उदङ्मुखः । प्राग् वा ब्राह्मेण तीर्थेन द्विजो नित्यम् उपस्पृशेत्

antarjānu śucau deśa upaviṣṭa udaṅmukhaḥ / prāg vā brāhmeṇa tīrthena dvijo nityam upaspṛśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कनिष्ठादेशिन्यङ्गुष्ठ- मूलान्य् अग्रं करस्य च । प्रजापतिपितृब्रह्म- देवतीर्थान्य् अनुक्रमात्

kaniṣṭhādeśinyaṅguṣṭha- mūlāny agraṃ karasya ca / prajāpatipitṛbrahma- devatīrthāny anukramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिः प्राश्यापो द्विर् उन्मृज्य खान्य् अद्भिः समुपस्पृशेत् । अद्भिस् तु प्रकृतिस्थाभिर् हीनाभिः फेनबुद्बुदैः

triḥ prāśyāpo dvir unmṛjya khāny adbhiḥ samupaspṛśet / adbhis tu prakṛtisthābhir hīnābhiḥ phenabudbudaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृत्कण्ठतालुगाभिस् तु यथासंख्यं द्विजातयः । शुध्येरन् स्त्री च शूद्रश् च सकृत् स्पृष्टाभिर् अन्ततः

hṛtkaṇṭhatālugābhis tu yathāsaṃkhyaṃ dvijātayaḥ / śudhyeran strī ca śūdraś ca sakṛt spṛṣṭābhir antataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानम् अब्दैवतैर् मन्त्रैर् मार्जनं प्राणसंयमः । सूर्यस्य चाप्य् उपस्थानं गायत्र्याः प्रत्यहं जपः

snānam abdaivatair mantrair mārjanaṃ prāṇasaṃyamaḥ / sūryasya cāpy upasthānaṃ gāyatryāḥ pratyahaṃ japaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायत्रीं शिरसा सार्धं जपेद् व्याहृतिपूर्विकाम् । प्रतिप्रणवसंयुक्तां त्रिर् अयं प्राणसंयमः

gāyatrīṃ śirasā sārdhaṃ japed vyāhṛtipūrvikām / pratipraṇavasaṃyuktāṃ trir ayaṃ prāṇasaṃyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणान् आयम्य संप्रोक्ष्य तृचेनाब्दैवतेन तु । जपन्न् आसीत सावित्रीं प्रत्यग् आतारकोदयात्

prāṇān āyamya saṃprokṣya tṛcenābdaivatena tu / japann āsīta sāvitrīṃ pratyag ātārakodayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संध्यां प्राक् प्रातर् एवं हि तिष्ठेद् आसूर्यदर्शनात् । अग्निकार्यं ततः कुर्यात् संध्ययोर् उभयोर् अपि

saṃdhyāṃ prāk prātar evaṃ hi tiṣṭhed āsūryadarśanāt / agnikāryaṃ tataḥ kuryāt saṃdhyayor ubhayor api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽभिवादयेद् वृद्धान् असाव् अहम् इति ब्रुवन् । गुरुं चैवाप्य् उपासीत स्वाध्यायार्थं समाहितः

tato 'bhivādayed vṛddhān asāv aham iti bruvan / guruṃ caivāpy upāsīta svādhyāyārthaṃ samāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहूतश् चाप्य् अधीयीत लब्धं चास्मै निवेदयेत् । हितं तस्याचरेन् नित्यं मनोवाक्कायकर्मभिः

āhūtaś cāpy adhīyīta labdhaṃ cāsmai nivedayet / hitaṃ tasyācaren nityaṃ manovākkāyakarmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतज्ञाद्रोहिमेधावि- शुचिकल्यानसूयकाः । अध्याप्या धर्मतः साधु शक्ताप्तज्ञानवित्तदाः

kṛtajñādrohimedhāvi- śucikalyānasūyakāḥ / adhyāpyā dharmataḥ sādhu śaktāptajñānavittadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डाजिनोपवीतानि मेखलां चैव धारयेत् । ब्राह्मणेषु चरेद् भैक्षम् अनिन्द्येष्व् आत्मवृत्तये

daṇḍājinopavītāni mekhalāṃ caiva dhārayet / brāhmaṇeṣu cared bhaikṣam anindyeṣv ātmavṛttaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिमध्यावसानेषु भवच्छब्दोपलक्षिता । ब्राह्मणक्षत्रियविशां भैक्षचर्या यथाक्रमम्

ādimadhyāvasāneṣu bhavacchabdopalakṣitā / brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ bhaikṣacaryā yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृताग्निकार्यो भुञ्जीत वाग्यतो गुर्वनुज्ञया । आपोशानक्रियापूर्वं सत्कृत्यान्नम् अकुत्सयन्

kṛtāgnikāryo bhuñjīta vāgyato gurvanujñayā / āpośānakriyāpūrvaṃ satkṛtyānnam akutsayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मचर्ये स्थितो नैकम् अन्नम् अद्याद् अनापदि । ब्राह्मणः कामम् अश्नीयाच् छ्राद्धे व्रतम् अपीडयन्

brahmacarye sthito naikam annam adyād anāpadi / brāhmaṇaḥ kāmam aśnīyāc chrāddhe vratam apīḍayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुमांसाञ्जनोच्छिष्ट- शुक्तस्त्रीप्राणिहिंसनम् । भास्करालोकनाश्लील- परिवादादि वर्जयेत्

madhumāṃsāñjanocchiṣṭa- śuktastrīprāṇihiṃsanam / bhāskarālokanāślīla- parivādādi varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गुरुर् यः क्रियाः कृत्वा वेदम् अस्मै प्रयच्छति । उपनीय ददद् वेदम् आचार्यः स उदाहृतः

sa gurur yaḥ kriyāḥ kṛtvā vedam asmai prayacchati / upanīya dadad vedam ācāryaḥ sa udāhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदेशम् उपाध्याय ऋत्विग् यज्ञकृद् उच्यते । एते मान्या यथापूर्वम् एभ्यो माता गरीयसी

ekadeśam upādhyāya ṛtvig yajñakṛd ucyate / ete mānyā yathāpūrvam ebhyo mātā garīyasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिवेदं ब्रह्मचर्यं द्वादशाब्दानि पञ्च वा । ग्रहणान्तिकम् इत्य् एके केशान्तश् चैव षोडशे

prativedaṃ brahmacaryaṃ dvādaśābdāni pañca vā / grahaṇāntikam ity eke keśāntaś caiva ṣoḍaśe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आषोडशाद् आद्वाविंशाच् चतुर्विंशाच् च वत्सरात् । ब्रह्मक्षत्रविशां कालौपनायनिकः परः

āṣoḍaśād ādvāviṃśāc caturviṃśāc ca vatsarāt / brahmakṣatraviśāṃ kālaupanāyanikaḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत ऊर्ध्वं पतन्त्य् एते सर्वधर्मबहिष्कृताः । सावित्रीपतिता व्रात्या व्रात्यस्तोमाद् ऋते क्रतोः

ata ūrdhvaṃ patanty ete sarvadharmabahiṣkṛtāḥ / sāvitrīpatitā vrātyā vrātyastomād ṛte kratoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातुर् यद् अग्रे जायन्ते द्वितीयं मौञ्जिबन्धनात् । ब्राह्मणक्षत्रियविशस् तस्माद् एते द्विजाः स्मृताः

mātur yad agre jāyante dvitīyaṃ mauñjibandhanāt / brāhmaṇakṣatriyaviśas tasmād ete dvijāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञानां तपसां चैव शुभानां चैव कर्मणाम् । वेद एव द्विजातीनां निःश्रेयसकरः परः

yajñānāṃ tapasāṃ caiva śubhānāṃ caiva karmaṇām / veda eva dvijātīnāṃ niḥśreyasakaraḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुना पयसा चैव स देवांस् तर्पयेद् द्विजः । पितॄन् मधुघृताभ्यां च ऋचो ऽधीते च यो ऽन्वहम्

madhunā payasā caiva sa devāṃs tarpayed dvijaḥ / pitṝn madhughṛtābhyāṃ ca ṛco 'dhīte ca yo 'nvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यजूंषि शक्तितो ऽधीते यो ऽन्वहं स घृतामृतैः । प्रीणाति देवान् आज्येन मधुना च पितॄंस् तथा

yajūṃṣi śaktito 'dhīte yo 'nvahaṃ sa ghṛtāmṛtaiḥ / prīṇāti devān ājyena madhunā ca pitṝṃs tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु सोमघृतैर् देवांस् तर्पयेद् यो ऽन्वहं पठेत् । सामानि तृप्तिं कुर्याच् च पितॄणां मधुसर्पिषा

sa tu somaghṛtair devāṃs tarpayed yo 'nvahaṃ paṭhet / sāmāni tṛptiṃ kuryāc ca pitṝṇāṃ madhusarpiṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेदसा तर्पयेद् देवान् अथर्वाङ्गिरसः पठन् । पितॄंश् च मधुसर्पिर्भ्याम् अन्वहं शक्तितो द्विजः

medasā tarpayed devān atharvāṅgirasaḥ paṭhan / pitṝṃś ca madhusarpirbhyām anvahaṃ śaktito dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाकोवाक्यं पुराणं च नाराशंसीश् च गाथिकाः । इतिहासांस् तथा विद्याः शक्त्याधीते हि यो ऽन्वहम्

vākovākyaṃ purāṇaṃ ca nārāśaṃsīś ca gāthikāḥ / itihāsāṃs tathā vidyāḥ śaktyādhīte hi yo 'nvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसक्षीरौदनमधु- तर्पणं स दिवौकसाम् । करोति तृप्तिं कुर्याच् च पितॄणां मधुसर्पिषा

māṃsakṣīraudanamadhu- tarpaṇaṃ sa divaukasām / karoti tṛptiṃ kuryāc ca pitṝṇāṃ madhusarpiṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तृप्तास् तर्पयन्त्य् एनं सर्वकामफलैः शुभैः । यं यं क्रतुम् अधीते च तस्य तस्याप्नुयात् फलम्

te tṛptās tarpayanty enaṃ sarvakāmaphalaiḥ śubhaiḥ / yaṃ yaṃ kratum adhīte ca tasya tasyāpnuyāt phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिर् वित्तपूर्णपृथिवी- दानस्य फलम् अश्नुते । तपसश् च परस्येह नित्यं स्वाध्यायवान् द्विजः

trir vittapūrṇapṛthivī- dānasya phalam aśnute / tapasaś ca parasyeha nityaṃ svādhyāyavān dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैष्ठिको ब्रह्मचारी तु वसेद् आचार्यसंनिधौ । तदभावे ऽस्य तनये पत्न्यां वैश्वानरे ऽपि वा

naiṣṭhiko brahmacārī tu vased ācāryasaṃnidhau / tadabhāve 'sya tanaye patnyāṃ vaiśvānare 'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन विधिना देहं सादयन् विजितेन्द्रियः । ब्रह्मलोकम् अवाप्नोति न चेहाजायते पुनः

anena vidhinā dehaṃ sādayan vijitendriyaḥ / brahmalokam avāpnoti na cehājāyate punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरवे तु वरं दत्त्वा स्नायाद् वा तदनुज्ञया । वेदं व्रतानि वा पारं नीत्वा ह्य् उभयम् एव वा

gurave tu varaṃ dattvā snāyād vā tadanujñayā / vedaṃ vratāni vā pāraṃ nītvā hy ubhayam eva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविप्लुतब्रह्मचर्यो लक्षण्यां स्त्रियम् उद्वहेत् । अनन्यपूर्विकां कान्ताम् असपिण्डां यवीयसीम्

aviplutabrahmacaryo lakṣaṇyāṃ striyam udvahet / ananyapūrvikāṃ kāntām asapiṇḍāṃ yavīyasīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरोगिणीं भ्रातृमतीम् असमानार्षगोत्रजान् । पञ्चमात् सप्तमाद् ऊर्ध्वं मातृतः पितृतस् तथा

arogiṇīṃ bhrātṛmatīm asamānārṣagotrajān / pañcamāt saptamād ūrdhvaṃ mātṛtaḥ pitṛtas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशपूरुषविख्याताच् छ्रोत्रियाणां महाकुलात् । स्फीताद् अपि न संचारि- रोगदोषसमन्वितात्

daśapūruṣavikhyātāc chrotriyāṇāṃ mahākulāt / sphītād api na saṃcāri- rogadoṣasamanvitāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतैर् एव गुणैर् युक्तः सवर्णः श्रोत्रियो वरः । यत्नात् परीक्षितः पुंस्त्वे युवा धीमान् जनप्रियः

etair eva guṇair yuktaḥ savarṇaḥ śrotriyo varaḥ / yatnāt parīkṣitaḥ puṃstve yuvā dhīmān janapriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् उच्यते द्विजातीनां शूद्राद् दारोपसंग्रहः । नैतन् मम मतं यस्मात् तत्रायं जायते स्वयम्

yad ucyate dvijātīnāṃ śūdrād dāropasaṃgrahaḥ / naitan mama mataṃ yasmāt tatrāyaṃ jāyate svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्रो वर्णानुपूर्व्येण द्वे तथैका यथाक्रमम् । ब्राह्मणक्षत्रियविशां भार्या स्वा शूद्रजन्मनः

tisro varṇānupūrvyeṇa dve tathaikā yathākramam / brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ bhāryā svā śūdrajanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मो विवाह आहूय दीयते शक्त्यलंकृता । तज्जः पुनात्य् उभयतः पुरुषान् एकविंशतिम्

brāhmo vivāha āhūya dīyate śaktyalaṃkṛtā / tajjaḥ punāty ubhayataḥ puruṣān ekaviṃśatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञस्थ ऋत्विजे दैव आदायार्षस् तु गोद्वयम् । चतुर्दश प्रथमजः पुनात्य् उत्तरजश् च षट्

yajñastha ṛtvije daiva ādāyārṣas tu godvayam / caturdaśa prathamajaḥ punāty uttarajaś ca ṣaṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा चरतां धर्मं सह या दीयते ऽर्थिने । स कायः पावयेत् तज्जः षट् षड्वंश्यान् सहात्मना

ity uktvā caratāṃ dharmaṃ saha yā dīyate 'rthine / sa kāyaḥ pāvayet tajjaḥ ṣaṭ ṣaḍvaṃśyān sahātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसुरो द्रविणादानाद् गान्धर्वः समयान् मिथः । राक्षसो युद्धहरणात् पैशाचः कन्यकाछलात्

āsuro draviṇādānād gāndharvaḥ samayān mithaḥ / rākṣaso yuddhaharaṇāt paiśācaḥ kanyakāchalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाणिर् ग्राह्यः सवर्णासु गृह्णीयात् क्षत्रिया शरम् । वैश्या प्रतोदम् आदद्याद् वेदने त्व् अग्रजन्मनः

pāṇir grāhyaḥ savarṇāsu gṛhṇīyāt kṣatriyā śaram / vaiśyā pratodam ādadyād vedane tv agrajanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिता पितामहो भ्राता सकुल्यो जननी तथा । कन्याप्रदः पूर्वनाशे प्रकृतिस्थः परः परः

pitā pitāmaho bhrātā sakulyo jananī tathā / kanyāpradaḥ pūrvanāśe prakṛtisthaḥ paraḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रयच्छन् समाप्नोति भ्रूणहत्याम् ऋताव् ऋतौ । गम्यं त्व् अभावे दातॄणां कन्या कुर्यात् स्वयंवरम्

aprayacchan samāpnoti bhrūṇahatyām ṛtāv ṛtau / gamyaṃ tv abhāve dātṝṇāṃ kanyā kuryāt svayaṃvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकृत् प्रदीयते कन्या हरंस् तां चोरदण्डभाक् । दत्ताम् अपि हरेत् पूर्वाच् छ्रेयांश् चेद् वर आव्रजेत्

sakṛt pradīyate kanyā haraṃs tāṃ coradaṇḍabhāk / dattām api haret pūrvāc chreyāṃś ced vara āvrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाख्याय ददद् दोषं दण्ड्य उत्तमसाहसम् । अदुष्टां तु त्यजन् दण्ड्यो दूषयंस् तु मृषा शतम्

anākhyāya dadad doṣaṃ daṇḍya uttamasāhasam / aduṣṭāṃ tu tyajan daṇḍyo dūṣayaṃs tu mṛṣā śatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षता च क्षता चैव पुनर्भूः संस्कृता पुनः । स्वैरिणी या पतिं हित्वा सवर्णं कामतः श्रयेत्

akṣatā ca kṣatā caiva punarbhūḥ saṃskṛtā punaḥ / svairiṇī yā patiṃ hitvā savarṇaṃ kāmataḥ śrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपुत्रां गुर्वनुज्ञातो देवरः पुत्रकाम्यया । सपिण्डो वा सगोत्रो वा घृताभ्यक्त ऋताव् इयात्

aputrāṃ gurvanujñāto devaraḥ putrakāmyayā / sapiṇḍo vā sagotro vā ghṛtābhyakta ṛtāv iyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगर्भसंभवाद् गच्छेत् पतितस् त्व् अन्यथा भवेत् । अनेन विधिना जातः क्षेत्रजो ऽस्य भवेत् सुतः

āgarbhasaṃbhavād gacchet patitas tv anyathā bhavet / anena vidhinā jātaḥ kṣetrajo 'sya bhavet sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृताधिकारां मलिनां पिण्डमात्रोपजीविनाम् । परिभूताम् अधःशय्यां वासयेद् व्यभिचारिणीम्

hṛtādhikārāṃ malināṃ piṇḍamātropajīvinām / paribhūtām adhaḥśayyāṃ vāsayed vyabhicāriṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमः शौचं ददाव् आसां गन्धर्वश् च शुभां गिरम् । पावकः सर्वमेध्यत्वं मेध्या वै योषितो ह्य् अतः

somaḥ śaucaṃ dadāv āsāṃ gandharvaś ca śubhāṃ giram / pāvakaḥ sarvamedhyatvaṃ medhyā vai yoṣito hy ataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यभिचाराद् ऋतौ शुद्धिर् गर्भे त्यागो विधीयते । गर्भभर्तृवधादौ च तथा महति पातके

vyabhicārād ṛtau śuddhir garbhe tyāgo vidhīyate / garbhabhartṛvadhādau ca tathā mahati pātake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरापी व्याधिता धूर्ता वन्ध्यार्थघ्न्य् अप्रियंवदा । स्त्रीप्रसूश् चाधिवेत्तव्या पुरुषद्वेषिणी तथा

surāpī vyādhitā dhūrtā vandhyārthaghny apriyaṃvadā / strīprasūś cādhivettavyā puruṣadveṣiṇī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिविन्ना तु भर्तव्या महद् एनो ऽन्यथा भवेत् । यत्रानुकूल्यं दंपत्योस् त्रिवर्गस् तत्र वर्धते

adhivinnā tu bhartavyā mahad eno 'nyathā bhavet / yatrānukūlyaṃ daṃpatyos trivargas tatra vardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृते जीवति वा पत्यौ या नान्यम् उपगच्छति । सेह कीर्तिम् अवाप्नोति मोदते चोमया सह

mṛte jīvati vā patyau yā nānyam upagacchati / seha kīrtim avāpnoti modate comayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्ञासंपादिनीं दक्षां वीरसूं प्रियवादिनीम् । त्यजन् दाप्यस् तृतीयांशम् अद्रव्यो भरणं स्त्रियाः

ājñāsaṃpādinīṃ dakṣāṃ vīrasūṃ priyavādinīm / tyajan dāpyas tṛtīyāṃśam adravyo bharaṇaṃ striyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीभिर् भर्तृवचः कार्यम् एष धर्मः परः स्त्रियाः । आशुद्धेः संप्रतीक्ष्यो हि महापातकदूषितः

strībhir bhartṛvacaḥ kāryam eṣa dharmaḥ paraḥ striyāḥ / āśuddheḥ saṃpratīkṣyo hi mahāpātakadūṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकानन्त्यं दिवः प्राप्तिः पुत्रपौत्रप्रपौत्रकैः । यस्मात् तस्मात् स्त्रियः सेव्याः कर्तव्याश् च सुरक्षिताः

lokānantyaṃ divaḥ prāptiḥ putrapautraprapautrakaiḥ / yasmāt tasmāt striyaḥ sevyāḥ kartavyāś ca surakṣitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षोडशर्तुनिशाः स्त्रीणां तस्मिन् युग्मासु संविशेत् । ब्रह्मचार्य् एव पर्वाण्य् आद्याश् चतस्रस् तु वर्जयेत्

ṣoḍaśartuniśāḥ strīṇāṃ tasmin yugmāsu saṃviśet / brahmacāry eva parvāṇy ādyāś catasras tu varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं गच्छन् स्त्रियं क्षामां मघां मूलं च वर्जयेत् । सुस्थ इन्दौ सकृत् पुत्रं लक्षण्यं जनयेत् पुमान्

evaṃ gacchan striyaṃ kṣāmāṃ maghāṃ mūlaṃ ca varjayet / sustha indau sakṛt putraṃ lakṣaṇyaṃ janayet pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाकामी भवेद् वापि स्त्रीणां वरम् अनुस्मरन् । स्वदारनिरतश् चैव स्त्रियो रक्ष्या यतः स्मृताः

yathākāmī bhaved vāpi strīṇāṃ varam anusmaran / svadāranirataś caiva striyo rakṣyā yataḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तृभ्रातृपितृज्ञाति- श्वश्रूश्वशुरदेवरैः । बन्धुभिश् च स्त्रियः पूज्या भूषणाच्छादनाशनैः

bhartṛbhrātṛpitṛjñāti- śvaśrūśvaśuradevaraiḥ / bandhubhiś ca striyaḥ pūjyā bhūṣaṇācchādanāśanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संयतोपस्करा दक्षा हृष्टा व्ययपराङ्मुखी । कुर्याच् छ्वशुरयोः पाद- वन्दनं भर्तृतत्परा

saṃyatopaskarā dakṣā hṛṣṭā vyayaparāṅmukhī / kuryāc chvaśurayoḥ pāda- vandanaṃ bhartṛtatparā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडां शरीरसंस्कारं समाजोत्सवदर्शनम् । हास्यं परगृहे यानं त्यजेत् प्रोषितभर्तृका

krīḍāṃ śarīrasaṃskāraṃ samājotsavadarśanam / hāsyaṃ paragṛhe yānaṃ tyajet proṣitabhartṛkā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षेत् कन्यां पिता विन्नां पतिः पुत्रास् तु वार्धके । अभावे ज्ञातयस् तेषां न स्वातन्त्र्यं क्वचित् स्त्रियाः

rakṣet kanyāṃ pitā vinnāṃ patiḥ putrās tu vārdhake / abhāve jñātayas teṣāṃ na svātantryaṃ kvacit striyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृमातृसुतभ्रातृ- श्वश्रूश्वशुरमातुलैः । हीना न स्याद् विना भर्त्रा गर्हणीयान्यथा भवेत्

pitṛmātṛsutabhrātṛ- śvaśrūśvaśuramātulaiḥ / hīnā na syād vinā bhartrā garhaṇīyānyathā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतिप्रियहिते युक्ता स्वाचारा विजितेन्द्रिया । सेह कीर्तिम् अवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमां गतिम्

patipriyahite yuktā svācārā vijitendriyā / seha kīrtim avāpnoti pretya cānuttamāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्याम् अन्यां सवर्णायां धर्मकार्यं न कारयेत् । सवर्णासु विधौ धर्म्ये ज्येष्ठया न विनेतरा

satyām anyāṃ savarṇāyāṃ dharmakāryaṃ na kārayet / savarṇāsu vidhau dharmye jyeṣṭhayā na vinetarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाहयित्वाग्निहोत्रेण स्त्रियं वृत्तवतीं पतिः । आहरेद् विधिवद् दारान् अग्नींश् चैवाविलम्बयन्

dāhayitvāgnihotreṇa striyaṃ vṛttavatīṃ patiḥ / āhared vidhivad dārān agnīṃś caivāvilambayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सवर्णेभ्यः सवर्णासु जायन्ते हि सजातयः । अनिन्द्येषु विवाहेषु पुत्राः संतानवर्धनाः

savarṇebhyaḥ savarṇāsu jāyante hi sajātayaḥ / anindyeṣu vivāheṣu putrāḥ saṃtānavardhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रान् मूर्धावसिक्तो हि क्षत्रियायां विशः स्त्रियाम् । अम्बष्ठः शूद्र्यां निषादो जातः पारशवो ऽपि वा

viprān mūrdhāvasikto hi kṣatriyāyāṃ viśaḥ striyām / ambaṣṭhaḥ śūdryāṃ niṣādo jātaḥ pāraśavo 'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्याशूद्र्योस् तु राजन्यान् माहिष्योग्रौ सुतौ स्मृतौ । वैश्यात् तु करणः शूद्र्यां विन्नास्व् एष विधिः स्मृतः

vaiśyāśūdryos tu rājanyān māhiṣyograu sutau smṛtau / vaiśyāt tu karaṇaḥ śūdryāṃ vinnāsv eṣa vidhiḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मण्यां क्षत्रियात् सूतो वैश्याद् वैदेहकस् तथा । शूद्राज् जातस् तु चण्डालः सर्वधर्मबहिष्कृतः

brāhmaṇyāṃ kṣatriyāt sūto vaiśyād vaidehakas tathā / śūdrāj jātas tu caṇḍālaḥ sarvadharmabahiṣkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रिया मागधं वैश्याच् छूद्रात् क्षत्तारम् एव च । शूद्राद् आयोगवं वैश्या जनयामास वै सुतम्

kṣatriyā māgadhaṃ vaiśyāc chūdrāt kṣattāram eva ca / śūdrād āyogavaṃ vaiśyā janayāmāsa vai sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माहिष्येण करण्यां तु रथकारः प्रजायते । असत्सन्तस् तु विज्ञेयाः प्रतिलोमानुलोमजाः

māhiṣyeṇa karaṇyāṃ tu rathakāraḥ prajāyate / asatsantas tu vijñeyāḥ pratilomānulomajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जात्युत्कर्षो युगे ज्ञेयः सप्तमे पञ्चमे ऽपि वा । व्यत्यये कर्मणां साम्यं पूर्ववच् चाधरोत्तरम्

jātyutkarṣo yuge jñeyaḥ saptame pañcame 'pi vā / vyatyaye karmaṇāṃ sāmyaṃ pūrvavac cādharottaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्म स्मार्तं विवाहाग्नौ कुर्वीत प्रत्यहं गृही । दायकालाहृते वापि श्रौतं वैतानिकाग्निषु

karma smārtaṃ vivāhāgnau kurvīta pratyahaṃ gṛhī / dāyakālāhṛte vāpi śrautaṃ vaitānikāgniṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरचिन्तां निर्वर्त्य कृतशौचविधिर् द्विजः । प्रातःसंध्याम् उपासीत दन्तधावनपूर्वकम्

śarīracintāṃ nirvartya kṛtaśaucavidhir dvijaḥ / prātaḥsaṃdhyām upāsīta dantadhāvanapūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुत्वाग्नीन् सूर्यदैवत्यान् जपेन् मन्त्रान् समाहितः । वेदार्थान् अधिगच्छेच् च शास्त्राणि विविधानि च

hutvāgnīn sūryadaivatyān japen mantrān samāhitaḥ / vedārthān adhigacchec ca śāstrāṇi vividhāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपेयाद् ईश्वरं चैव योगक्षेमार्थसिद्धये । स्नात्वा देवान् पितॄंश् चैव तर्पयेद् अर्चयेत् तथा

upeyād īśvaraṃ caiva yogakṣemārthasiddhaye / snātvā devān pitṝṃś caiva tarpayed arcayet tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदाथर्वपुराणानि सेतिहासानि शक्तितः । जपयज्ञप्रसिद्ध्यर्थं विद्यां चाध्यात्मिकीं जपेत्

vedātharvapurāṇāni setihāsāni śaktitaḥ / japayajñaprasiddhyarthaṃ vidyāṃ cādhyātmikīṃ japet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलिकर्मस्वधाहोम- स्वाध्यायातिथिसत्क्रियाः । भूतपित्रमरब्रह्म- मनुष्याणां महामखाः

balikarmasvadhāhoma- svādhyāyātithisatkriyāḥ / bhūtapitramarabrahma- manuṣyāṇāṃ mahāmakhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवेभ्यश् च हुताद् अन्नाच् छेषाद् भूतबलिं हरेत् । अन्नं भूमौ श्वचाण्डाल- वायसेभ्यश् च निक्षिपेत्

devebhyaś ca hutād annāc cheṣād bhūtabaliṃ haret / annaṃ bhūmau śvacāṇḍāla- vāyasebhyaś ca nikṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नं पितृमनुष्येभ्यो देयम् अप्य् अन्वहं जलम् । स्वाध्यायं सततं कुर्यान् न पचेद् अन्नम् आत्मने

annaṃ pitṛmanuṣyebhyo deyam apy anvahaṃ jalam / svādhyāyaṃ satataṃ kuryān na paced annam ātmane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालस्ववासिनीवृद्ध- गर्भिण्यातुरकन्यकाः । संभोज्यातिथिभृत्यांश् च दंपत्योः शेषभोजनम्

bālasvavāsinīvṛddha- garbhiṇyāturakanyakāḥ / saṃbhojyātithibhṛtyāṃś ca daṃpatyoḥ śeṣabhojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपोशनेनोपरिष्टाद् अधस्ताद् अश्नता तथा । अनग्नम् अमृतं चैव कार्यम् अन्नं द्विजन्मना

āpośanenopariṣṭād adhastād aśnatā tathā / anagnam amṛtaṃ caiva kāryam annaṃ dvijanmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिथित्वेन वर्णानां देयं शक्त्यानुपूर्वशः । अप्रणोद्यो ऽतिथिः सायम् अपि वाग्भूतृणोदकैः

atithitvena varṇānāṃ deyaṃ śaktyānupūrvaśaḥ / apraṇodyo 'tithiḥ sāyam api vāgbhūtṛṇodakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्कृत्य भिक्षवे भिक्षा दातव्या सव्रताय च । भोजयेच् चागतान् काले सखिसंबन्धिबान्धवान्

satkṛtya bhikṣave bhikṣā dātavyā savratāya ca / bhojayec cāgatān kāle sakhisaṃbandhibāndhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महोक्षं वा महाजं वा श्रोत्रियायोपकल्पयेत् । सत्क्रियान्वासनं स्वादु भोजनं सूनृतं वचः

mahokṣaṃ vā mahājaṃ vā śrotriyāyopakalpayet / satkriyānvāsanaṃ svādu bhojanaṃ sūnṛtaṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिसंवत्सरं त्व् अर्घ्याः स्नातकाचार्यपार्थिवाः । प्रियो विवाह्यश् च तथा यज्ञं प्रत्य् ऋत्विजः पुनः

pratisaṃvatsaraṃ tv arghyāḥ snātakācāryapārthivāḥ / priyo vivāhyaś ca tathā yajñaṃ praty ṛtvijaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्वनीनो ऽतिथिर् ज्ञेयः श्रोत्रियो वेदपारगः । मान्याव् एतौ गृहस्थस्य ब्रह्मलोकम् अभीप्सतः

adhvanīno 'tithir jñeyaḥ śrotriyo vedapāragaḥ / mānyāv etau gṛhasthasya brahmalokam abhīpsataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परपाकरुचिर् न स्याद् अनिन्द्यामन्त्रणाद् ऋते । वाक्पाणिपादचापल्यं वर्जयेच् चातिभोजनम्

parapākarucir na syād anindyāmantraṇād ṛte / vākpāṇipādacāpalyaṃ varjayec cātibhojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिथिं श्रोत्रियं तृप्तम् आसीमन्तम् अनुव्रजेत् । अहःशेषं सहासीत शिष्टैर् इष्टैश् च बन्धुभिः

atithiṃ śrotriyaṃ tṛptam āsīmantam anuvrajet / ahaḥśeṣaṃ sahāsīta śiṣṭair iṣṭaiś ca bandhubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपास्य पश्चिमां संध्यां हुत्वाग्नींस् तान् उपास्य च । भृत्यैः परिवृतो भुक्त्वा नातितृप्त्याथ संविशेत्

upāsya paścimāṃ saṃdhyāṃ hutvāgnīṃs tān upāsya ca / bhṛtyaiḥ parivṛto bhuktvā nātitṛptyātha saṃviśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय चिन्तयेद् आत्मनो हितम् । धर्मार्थकामान् स्वे काले यथाशक्ति न हापयेत्

brāhme muhūrte cotthāya cintayed ātmano hitam / dharmārthakāmān sve kāle yathāśakti na hāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याकर्मवयोबन्धु- वित्तैर् मान्या यथाक्रमम् । एतैः प्रभूतैः शूद्रो ऽपि वार्धके मानम् अर्हति

vidyākarmavayobandhu- vittair mānyā yathākramam / etaiḥ prabhūtaiḥ śūdro 'pi vārdhake mānam arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धभारिनृपस्नात- स्त्रीरोगिवरचक्रिणाम् । पन्था देयो नृपस् तेषां मान्यः स्नातश् च भूपतेः

vṛddhabhārinṛpasnāta- strīrogivaracakriṇām / panthā deyo nṛpas teṣāṃ mānyaḥ snātaś ca bhūpateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इज्याध्ययनदानानि वैश्यस्य क्षत्रियस्य च । प्रतिग्रहो ऽधिको विप्रे याजनाध्यापने तथा

ijyādhyayanadānāni vaiśyasya kṣatriyasya ca / pratigraho 'dhiko vipre yājanādhyāpane tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रधानं क्षत्रिये कर्म प्रजानां परिपालनम् । कुसीदकृषिवाणिज्य- पाशुपाल्यं विशः स्मृतम्

pradhānaṃ kṣatriye karma prajānāṃ paripālanam / kusīdakṛṣivāṇijya- pāśupālyaṃ viśaḥ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा तयाजीवन् वणिग् भवेत् । शिल्पैर् वा विविधैर् जीवेद् द्विजातिहितम् आचरन्

śūdrasya dvijaśuśrūṣā tayājīvan vaṇig bhavet / śilpair vā vividhair jīved dvijātihitam ācaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.