Yajnavalkya-Smrti (plain text) 1

भार्यारतिः शुचिर् भृत्य- भर्ता श्राद्धक्रियारतः । नमस्कारेण मन्त्रेण पञ्चयज्ञान् न हापयेत्

bhāryāratiḥ śucir bhṛtya- bhartā śrāddhakriyārataḥ / namaskāreṇa mantreṇa pañcayajñān na hāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहिंसा सत्यम् अस्तेयं शौचम् इन्द्रियनिग्रहः । दानं दमो दया क्षान्तिः सर्वेषां धर्मसाधनम्

ahiṃsā satyam asteyaṃ śaucam indriyanigrahaḥ / dānaṃ damo dayā kṣāntiḥ sarveṣāṃ dharmasādhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वयोबुद्ध्यर्थवाग्वेष- श्रुताभिजनकर्मणाम् । आचरेत् सदृशीं वृत्तिम् अजिह्माम् अशठां तथा

vayobuddhyarthavāgveṣa- śrutābhijanakarmaṇām / ācaret sadṛśīṃ vṛttim ajihmām aśaṭhāṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैवार्षिकाधिकान्नो यः स हि सोमं पिबेद् द्विजः । प्राक्सौमिकीः क्रियाः कुर्याद् यस्यान्नं वार्षिकं भवेत्

traivārṣikādhikānno yaḥ sa hi somaṃ pibed dvijaḥ / prāksaumikīḥ kriyāḥ kuryād yasyānnaṃ vārṣikaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिसंवत्सरं सोमः पशुः प्रत्ययनं तथा । कर्तव्याग्रयणेष्टिश् च चातुर्मास्यानि चैव हि

pratisaṃvatsaraṃ somaḥ paśuḥ pratyayanaṃ tathā / kartavyāgrayaṇeṣṭiś ca cāturmāsyāni caiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषाम् असंभवे कुर्याद् इष्टिं वैश्वानरीं द्विजः । हीनकल्पं न कुर्वीत सति द्रव्ये फलप्रदम्

eṣām asaṃbhave kuryād iṣṭiṃ vaiśvānarīṃ dvijaḥ / hīnakalpaṃ na kurvīta sati dravye phalapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चाण्डालो जायते यज्ञ- करणाच् छूद्रभिक्षितात् । यज्ञार्थं लब्धम् अददद् भासः काको ऽपि वा भवेत्

cāṇḍālo jāyate yajña- karaṇāc chūdrabhikṣitāt / yajñārthaṃ labdham adadad bhāsaḥ kāko 'pi vā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशूलकुम्भीधान्यो वा त्र्याहिको ऽश्वस्तनो ऽपि वा । जीवेद् वापि शिलोञ्छेन श्रेयान् एषां परः परः

kuśūlakumbhīdhānyo vā tryāhiko 'śvastano 'pi vā / jīved vāpi śiloñchena śreyān eṣāṃ paraḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्वाध्यायविरोध्यर्थम् ईहेत न यतस् ततः । न विरुद्धप्रसङ्गेन संतोषी च भवेत् सदा

na svādhyāyavirodhyartham īheta na yatas tataḥ / na viruddhaprasaṅgena saṃtoṣī ca bhavet sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजान्तेवासियाज्येभ्यः सीदन्न् इच्छेद् धनं क्षुधा । दम्भिहैतुकपाखण्डि- बकवृत्तींश् च वर्जयेत्

rājāntevāsiyājyebhyaḥ sīdann icched dhanaṃ kṣudhā / dambhihaitukapākhaṇḍi- bakavṛttīṃś ca varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्लाम्बरधरो नीच- केशश्मश्रुनखः शुचिः । न भार्यादर्शने ऽश्नीयान् नैकवासा न संस्थितः

śuklāmbaradharo nīca- keśaśmaśrunakhaḥ śuciḥ / na bhāryādarśane 'śnīyān naikavāsā na saṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न संशयं प्रपद्येत नाकस्माद् अप्रियं वदेत् । नाहितं नानृतं चैव न स्तेनः स्यान् न वार्धुषी

na saṃśayaṃ prapadyeta nākasmād apriyaṃ vadet / nāhitaṃ nānṛtaṃ caiva na stenaḥ syān na vārdhuṣī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाक्षायणी ब्रह्मसूत्री वेणुमान् सकमण्डलुः । कुर्यात् प्रदक्षिणं देव- मृद्गोविप्रवनस्पतीन्

dākṣāyaṇī brahmasūtrī veṇumān sakamaṇḍaluḥ / kuryāt pradakṣiṇaṃ deva- mṛdgovipravanaspatīn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तु मेहेन् नदीछाया- वर्त्मगोष्ठाम्बुभस्मसु । न प्रत्यग्न्यर्कगोसोम- संध्याम्बुस्त्रीद्विजन्मनः

na tu mehen nadīchāyā- vartmagoṣṭhāmbubhasmasu / na pratyagnyarkagosoma- saṃdhyāmbustrīdvijanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेक्षेतार्कं न नग्नां स्त्रीं न च संसृष्टमैथुनाम् । न च मूत्रं पुरीषं वा नाशुची राहुतारकाः

nekṣetārkaṃ na nagnāṃ strīṃ na ca saṃsṛṣṭamaithunām / na ca mūtraṃ purīṣaṃ vā nāśucī rāhutārakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं मे वज्र इत्य् एवं सर्वं मन्त्रम् उदीरयेत् । वर्षत्य् अप्रावृतो गच्छेत् स्वपेत् प्रत्यक्शिरा न च

ayaṃ me vajra ity evaṃ sarvaṃ mantram udīrayet / varṣaty aprāvṛto gacchet svapet pratyakśirā na ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ष्ठीवनासृक्शकृन्मूत्र- रेतांस्य् अप्सु न निक्षिपेत् । पादौ प्रतापयेन् नाग्नौ न चैनम् अभिलङ्घयेत्

ṣṭhīvanāsṛkśakṛnmūtra- retāṃsy apsu na nikṣipet / pādau pratāpayen nāgnau na cainam abhilaṅghayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलं पिबेन् नाञ्जलिना न शयानं प्रबोधयेत् । नाक्षैः क्रीडेन् न धर्मघ्नैर् व्याधितैर् वा न संविशेत्

jalaṃ piben nāñjalinā na śayānaṃ prabodhayet / nākṣaiḥ krīḍen na dharmaghnair vyādhitair vā na saṃviśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरुद्धं वर्जयेत् कर्म प्रेतधूमं नदीतरम् । केशभस्मतुषाङ्गार- कपालेषु च संस्थितिम्

viruddhaṃ varjayet karma pretadhūmaṃ nadītaram / keśabhasmatuṣāṅgāra- kapāleṣu ca saṃsthitim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाचक्षीत धयन्तीं गां नाद्वारेण विशेत् क्वचित् । न राज्ञः प्रतिगृह्णीयाल् लुब्धस्योच्छास्त्रवर्तिनः

nācakṣīta dhayantīṃ gāṃ nādvāreṇa viśet kvacit / na rājñaḥ pratigṛhṇīyāl lubdhasyocchāstravartinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिग्रहे सूनिचक्रि- ध्वजिवेश्यानराधिपाः । दुष्टा दशगुणं पूर्वात् पूर्वाद् एते यथाक्रमम्

pratigrahe sūnicakri- dhvajiveśyānarādhipāḥ / duṣṭā daśaguṇaṃ pūrvāt pūrvād ete yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यायानाम् उपाकर्म श्रावण्यां श्रवणेन वा । हस्तेनौषधिभावे वा पञ्चम्यां श्रावणस्य तु

adhyāyānām upākarma śrāvaṇyāṃ śravaṇena vā / hastenauṣadhibhāve vā pañcamyāṃ śrāvaṇasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौषमासस्य रोहिण्याम् अष्टकायाम् अथापि वा । जलान्ते छन्दसां कुर्याद् उत्सर्गं विधिवद् बहिः

pauṣamāsasya rohiṇyām aṣṭakāyām athāpi vā / jalānte chandasāṃ kuryād utsargaṃ vidhivad bahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यहं प्रेतेष्व् अनध्यायः शिष्यर्त्विग्गुरुबन्धुषु । उपाकर्मणि चोत्सर्गे स्वशाखाश्रोत्रिये तथा

tryahaṃ preteṣv anadhyāyaḥ śiṣyartviggurubandhuṣu / upākarmaṇi cotsarge svaśākhāśrotriye tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संध्यागर्जितनिर्घात- भूकंपोल्कानिपातने । समाप्य वेदं द्युनिशम् आरण्यकम् अधीत्य च

saṃdhyāgarjitanirghāta- bhūkaṃpolkānipātane / samāpya vedaṃ dyuniśam āraṇyakam adhītya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चदश्यां चतुर्दश्याम् अष्टम्यां राहुसूतके । ऋतुसंधिषु भुक्त्वा वा श्राद्धिकं प्रतिगृह्य च

pañcadaśyāṃ caturdaśyām aṣṭamyāṃ rāhusūtake / ṛtusaṃdhiṣu bhuktvā vā śrāddhikaṃ pratigṛhya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पशुमण्डूकनकुल- श्वाहिमार्जारमूषकैः । कृते ऽनन्तरे त्व् अहोरात्रं शक्रपाते तथोच्छ्रये

paśumaṇḍūkanakula- śvāhimārjāramūṣakaiḥ / kṛte 'nantare tv ahorātraṃ śakrapāte tathocchraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वक्रोष्टृगर्दभोलूक- सामबाणार्तनिःस्वने । अमेध्यशवशूद्रान्त्य- श्मशानपतितान्तिके

śvakroṣṭṛgardabholūka- sāmabāṇārtaniḥsvane / amedhyaśavaśūdrāntya- śmaśānapatitāntike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशे ऽशुचाव् आत्मनि च विद्युत्स्तनितसंप्लवे । भुक्त्वार्द्रपाणिर् अम्भो ऽन्तर् अर्धरात्रे ऽतिमारुते

deśe 'śucāv ātmani ca vidyutstanitasaṃplave / bhuktvārdrapāṇir ambho 'ntar ardharātre 'timārute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पांसुप्रवर्षे दिग्दाहे संध्यानीहारभीतिषु । धावतः पूतिगन्धे च शिष्टे च गृहम् आगते

pāṃsupravarṣe digdāhe saṃdhyānīhārabhītiṣu / dhāvataḥ pūtigandhe ca śiṣṭe ca gṛham āgate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खरोष्ट्रयानहस्त्यश्व- नौवृक्षेरिणरोहणे । सप्तत्रिंशदनध्यायान् एतांस् तात्कालिकान् विदुः

kharoṣṭrayānahastyaśva- nauvṛkṣeriṇarohaṇe / saptatriṃśadanadhyāyān etāṃs tātkālikān viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवर्त्विक्स्नातकाचार्य- राज्ञां छायां परस्त्रियाः । नाक्रामेद् रक्तविण्मूत्र- ष्ठीवनोद्वर्तनादि च

devartviksnātakācārya- rājñāṃ chāyāṃ parastriyāḥ / nākrāmed raktaviṇmūtra- ṣṭhīvanodvartanādi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्राहिक्षत्रियात्मानो नावज्ञेयाः कदाचन । आमृत्योः श्रियम् आकाङ्क्षेन् न कंचिन् मर्मणि स्पृशेत्

viprāhikṣatriyātmāno nāvajñeyāḥ kadācana / āmṛtyoḥ śriyam ākāṅkṣen na kaṃcin marmaṇi spṛśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूराद् उच्छिष्टविण्मूत्र- पादाम्भांसि समुत्सृजेत् । श्रुतिस्मृत्युदितं सम्यङ् नित्यम् आचारम् आचरेत्

dūrād ucchiṣṭaviṇmūtra- pādāmbhāṃsi samutsṛjet / śrutismṛtyuditaṃ samyaṅ nityam ācāram ācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोब्राह्मणानलान्नानि नोच्च्छिष्टो न पदा स्पृशेत् । न निन्दाताडने कुर्यात् पुत्रं शिष्यं च ताडयेत्

gobrāhmaṇānalānnāni noccchiṣṭo na padā spṛśet / na nindātāḍane kuryāt putraṃ śiṣyaṃ ca tāḍayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मणा मनसा वाचा यत्नाद् धर्मं समाचरेत् । अस्वर्ग्यं लोकविद्विष्टं धर्म्यम् अप्य् आचरेन् न तु

karmaṇā manasā vācā yatnād dharmaṃ samācaret / asvargyaṃ lokavidviṣṭaṃ dharmyam apy ācaren na tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातृपित्रतिथिभ्रातृ- जामिसंबन्धिमातुलैः । वृद्धबालातुराचार्य- वैद्यसंश्रितबान्धवैः

mātṛpitratithibhrātṛ- jāmisaṃbandhimātulaiḥ / vṛddhabālāturācārya- vaidyasaṃśritabāndhavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋत्विक्पुरोहितापत्य- भार्यादाससनाभिभिः । विवादं वर्जयित्वा तु सर्वांल् लोकाञ् जयेद् गृही

ṛtvikpurohitāpatya- bhāryādāsasanābhibhiḥ / vivādaṃ varjayitvā tu sarvāṃl lokāñ jayed gṛhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्च पिण्डान् अनुद्धृत्य न स्नायात् परवारिषु । स्नायान् नदीदेवखात- ह्रदप्रस्रवणेषु च

pañca piṇḍān anuddhṛtya na snāyāt paravāriṣu / snāyān nadīdevakhāta- hradaprasravaṇeṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परशय्यासनोद्यान- गृहयानानि वर्जयेत् । अदत्तान्य् अग्निहीनस्य नान्नम् अद्याद् अनापदि

paraśayyāsanodyāna- gṛhayānāni varjayet / adattāny agnihīnasya nānnam adyād anāpadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदर्यबद्धचौराणां क्लीबरङ्गावतारिणाम् । वैणाभिशस्तवार्धुष्य- गणिकागणदीक्षिणाम्

kadaryabaddhacaurāṇāṃ klībaraṅgāvatāriṇām / vaiṇābhiśastavārdhuṣya- gaṇikāgaṇadīkṣiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिकित्सकातुरक्रुद्ध- पुंश्चलीमत्तविद्विषाम् । क्रूरोग्रपतितव्रात्य- दाम्भिकोच्छिष्टभोजिनाम्

cikitsakāturakruddha- puṃścalīmattavidviṣām / krūrograpatitavrātya- dāmbhikocchiṣṭabhojinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवीरास्त्रीस्वर्णकार- स्त्रीजितग्रामयाजिनाम् । शस्त्रविक्रयिकर्मार- तन्तुवायश्ववृत्तिनाम्

avīrāstrīsvarṇakāra- strījitagrāmayājinām / śastravikrayikarmāra- tantuvāyaśvavṛttinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृशंसराजरजक- कृतघ्नवधजीविनाम् । चैलधावसुराजीव- सहोपपतिवेश्मनाम्

nṛśaṃsarājarajaka- kṛtaghnavadhajīvinām / cailadhāvasurājīva- sahopapativeśmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिशुनानृतिनोश् चैव तथा चाक्रिकबन्दिनाम् । एषाम् अन्नं न भोक्तव्यं सोमविक्रयिणस् तथा

piśunānṛtinoś caiva tathā cākrikabandinām / eṣām annaṃ na bhoktavyaṃ somavikrayiṇas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रेषु दासगोपाल- कुलमित्रार्धसीरिणः । भोज्यान्नाः नापितश् चैव यश् चात्मानं निवेदयेत्

śūdreṣu dāsagopāla- kulamitrārdhasīriṇaḥ / bhojyānnāḥ nāpitaś caiva yaś cātmānaṃ nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनर्चितं वृथामांसं केशकीटसमन्वितम् । शुक्तं पर्युषितोच्छिष्टं श्वस्पृष्टं पतितेक्षितम्

anarcitaṃ vṛthāmāṃsaṃ keśakīṭasamanvitam / śuktaṃ paryuṣitocchiṣṭaṃ śvaspṛṣṭaṃ patitekṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदक्यास्पृष्टसंघुष्टं पर्यायान्नं च वर्जयेत् । गोघ्रातं शकुनोच्छिष्टं पदा स्पृष्टं च कामतः

udakyāspṛṣṭasaṃghuṣṭaṃ paryāyānnaṃ ca varjayet / goghrātaṃ śakunocchiṣṭaṃ padā spṛṣṭaṃ ca kāmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नं पर्युषितं भोज्यं स्नेहाक्तं चिरसंस्थितम् । अस्नेहा अपि गोधूम- यवगोरसविक्रियाः

annaṃ paryuṣitaṃ bhojyaṃ snehāktaṃ cirasaṃsthitam / asnehā api godhūma- yavagorasavikriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संधिन्यनिर्दशावत्सा- गोपयः परिवर्जयेत् । औष्ट्रम् ऐकशफं स्त्रैणम् आरण्यकम् अथाविकम्

saṃdhinyanirdaśāvatsā- gopayaḥ parivarjayet / auṣṭram aikaśaphaṃ straiṇam āraṇyakam athāvikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतार्थं हविः शिग्रुं लोहितान् व्रश्चनांस् तथा । अनुपाकृतमांसानि विड्जानि कवकानि च

devatārthaṃ haviḥ śigruṃ lohitān vraścanāṃs tathā / anupākṛtamāṃsāni viḍjāni kavakāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रव्यादपक्षिदात्यूह- शुकप्रतुदटिट्टिभान् । सारसैकशफान् हंसान् सर्वांश् च ग्रामवासिनः

kravyādapakṣidātyūha- śukapratudaṭiṭṭibhān / sārasaikaśaphān haṃsān sarvāṃś ca grāmavāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोयष्टिप्लवचक्राह्व- बलाकाबकविष्किरान् । वृथाकृसरसम्याव- पायसापूपशष्कुलीः

koyaṣṭiplavacakrāhva- balākābakaviṣkirān / vṛthākṛsarasamyāva- pāyasāpūpaśaṣkulīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलविङ्कं सकाकोलं कुररं रज्जुदालकम् । जालपादान् खञ्जरीटान् अज्ञातांश् च मृगद्विजान्

kalaviṅkaṃ sakākolaṃ kuraraṃ rajjudālakam / jālapādān khañjarīṭān ajñātāṃś ca mṛgadvijān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चाषांश् च रक्तपादांश् च सौनं वल्लूरम् एव च । मत्स्यांश् च कामतो जग्ध्वा सोपवासस् त्र्यहं वसेत्

cāṣāṃś ca raktapādāṃś ca saunaṃ vallūram eva ca / matsyāṃś ca kāmato jagdhvā sopavāsas tryahaṃ vaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलाण्डुं विड्वराहं च छत्राकं ग्रामकुक्कुटम् । लशुनं गृञ्जनं चैव जग्ध्वा चान्द्रायणं चरेत्

palāṇḍuṃ viḍvarāhaṃ ca chatrākaṃ grāmakukkuṭam / laśunaṃ gṛñjanaṃ caiva jagdhvā cāndrāyaṇaṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्ष्याः पञ्चनखाः सेधागोधाकच्छपशल्लकाः । शशश् च मत्स्येष्व् अपि हि सिंहतुण्डकरोहिताः

bhakṣyāḥ pañcanakhāḥ sedhāgodhākacchapaśallakāḥ / śaśaś ca matsyeṣv api hi siṃhatuṇḍakarohitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा पाठीनराजीव- सशल्काश् च द्विजातिभिः । अतः शृणुध्वं मांसस्य विधिं भक्षणवर्जने

tathā pāṭhīnarājīva- saśalkāś ca dvijātibhiḥ / ataḥ śṛṇudhvaṃ māṃsasya vidhiṃ bhakṣaṇavarjane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणात्यये तथा श्राद्धे प्रोक्षिते द्विजकाम्यया । देवान् पितॄन् समभ्यर्च्य खादन् मांसं न दोषभाक्

prāṇātyaye tathā śrāddhe prokṣite dvijakāmyayā / devān pitṝn samabhyarcya khādan māṃsaṃ na doṣabhāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसेत् स नरके घोरे दिनानि पशुरोमभिः । सम्मितानि दुराचारो यो हन्त्य् अविधिना पशून्

vaset sa narake ghore dināni paśuromabhiḥ / sammitāni durācāro yo hanty avidhinā paśūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वान् कामान् अवाप्नोति हयमेधफलं तथा । गृहे ऽपि निवसन् विप्रो मुनिर् मांसविवर्जनात्

sarvān kāmān avāpnoti hayamedhaphalaṃ tathā / gṛhe 'pi nivasan vipro munir māṃsavivarjanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्णराजताब्जानाम् ऊर्ध्वपात्रग्रहाश्मनाम् । शाकरज्जुमूलफल- वासोविदलचर्मणाम्

sauvarṇarājatābjānām ūrdhvapātragrahāśmanām / śākarajjumūlaphala- vāsovidalacarmaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पात्राणां चमसानां च वारिणा शुद्धिर् इष्यते । चरुस्रुक्स्रुवसस्नेह- पात्राण्य् उष्णेन वारिणा

pātrāṇāṃ camasānāṃ ca vāriṇā śuddhir iṣyate / carusruksruvasasneha- pātrāṇy uṣṇena vāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फ्यशूर्पाजिनधान्यानां मुसलोलूखलानसाम् । प्रोक्षणं संहतानां च बहूनां धान्यवाससाम्

sphyaśūrpājinadhānyānāṃ musalolūkhalānasām / prokṣaṇaṃ saṃhatānāṃ ca bahūnāṃ dhānyavāsasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तक्षणं दारुशृङ्गास्थ्नां गोवालैः फलसंभुवाम् । मार्जनं यज्ञपात्राणां पाणिना यज्ञकर्मणि

takṣaṇaṃ dāruśṛṅgāsthnāṃ govālaiḥ phalasaṃbhuvām / mārjanaṃ yajñapātrāṇāṃ pāṇinā yajñakarmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोषरोदकगोमूत्रैः शुध्यत्य् आविककौशिकम् । सश्रीफलैर् अंशुपट्टं सारिष्टैः कुतपं तथा

soṣarodakagomūtraiḥ śudhyaty āvikakauśikam / saśrīphalair aṃśupaṭṭaṃ sāriṣṭaiḥ kutapaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सगौरसर्षपैः क्षौमं पुनःपाकान् महीमयम् । कारुहस्तः शुचिः पण्यं भैक्षं योषिन्मुखं तथा

sagaurasarṣapaiḥ kṣaumaṃ punaḥpākān mahīmayam / kāruhastaḥ śuciḥ paṇyaṃ bhaikṣaṃ yoṣinmukhaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूशुद्धिर् मार्जनाद् दाहात् कालाद् गोक्रमणात् तथा । सेकाद् उल्लेखनाल् लेपाद् गृहं मार्जनलेपनात्

bhūśuddhir mārjanād dāhāt kālād gokramaṇāt tathā / sekād ullekhanāl lepād gṛhaṃ mārjanalepanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोघ्राते ऽन्ने तथा केश- मक्षिकाकीटदूषिते । सलिलं भस्म मृद् वापि प्रक्षेप्तव्यं विशुद्धये

goghrāte 'nne tathā keśa- makṣikākīṭadūṣite / salilaṃ bhasma mṛd vāpi prakṣeptavyaṃ viśuddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रपुसीसकताम्राणां क्षाराम्लोदकवारिभिः । भस्माद्भिः कांस्यलोहानां शुद्धिः प्लावो द्रवस्य च

trapusīsakatāmrāṇāṃ kṣārāmlodakavāribhiḥ / bhasmādbhiḥ kāṃsyalohānāṃ śuddhiḥ plāvo dravasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमेध्याक्तस्य मृत्तोयैः शुद्धिर् गन्धादिकर्षणात् । वाक्शस्तम् अम्बुनिर्णिक्तम् अज्ञातं च सदा शुचि

amedhyāktasya mṛttoyaiḥ śuddhir gandhādikarṣaṇāt / vākśastam ambunirṇiktam ajñātaṃ ca sadā śuci

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुचि गोतृप्तिकृत् तोयं प्रकृतिस्थं महीगतम् । तथा मांसं श्वचण्डाल- क्रव्यादादिनिपातितम्

śuci gotṛptikṛt toyaṃ prakṛtisthaṃ mahīgatam / tathā māṃsaṃ śvacaṇḍāla- kravyādādinipātitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रश्मिर् अग्नी रजश्छाया गौर् अश्वो वसुधानिलः । विप्रुषो मक्षिकाः स्पर्शे वत्सः प्रस्नवने शुचिः

raśmir agnī rajaśchāyā gaur aśvo vasudhānilaḥ / vipruṣo makṣikāḥ sparśe vatsaḥ prasnavane śuciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजाश्वयोर् मुखं मेध्यं न गोर् न नरजा मलाः । पन्थानश् च विशुध्यन्ति सोमसूर्यांशुमारुतैः

ajāśvayor mukhaṃ medhyaṃ na gor na narajā malāḥ / panthānaś ca viśudhyanti somasūryāṃśumārutaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखजा विप्रुषो मेध्यास् तथाचमनबिन्दवः । श्मश्रु चास्यगतं दन्त- सक्तं त्यक्त्वा ततः शुचिः

mukhajā vipruṣo medhyās tathācamanabindavaḥ / śmaśru cāsyagataṃ danta- saktaṃ tyaktvā tataḥ śuciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नात्वा पीत्वा क्षुते सुप्ते भुक्त्वा रथ्योपसर्पणे । आचान्तः पुनर् आचामेद् वासो विपरिधाय च

snātvā pītvā kṣute supte bhuktvā rathyopasarpaṇe / ācāntaḥ punar ācāmed vāso viparidhāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथ्याकर्दमतोयानि स्पृष्टान्य् अन्त्यश्ववायसैः । मारुतेनैव शुध्यन्ति पक्वेष्टकचितानि च

rathyākardamatoyāni spṛṣṭāny antyaśvavāyasaiḥ / mārutenaiva śudhyanti pakveṣṭakacitāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपस् तप्त्वासृजद् ब्रह्मा ब्राह्मणान् वेदगुप्तये । तृप्त्यर्थं पितृदेवानां धर्मसंरक्षणाय च

tapas taptvāsṛjad brahmā brāhmaṇān vedaguptaye / tṛptyarthaṃ pitṛdevānāṃ dharmasaṃrakṣaṇāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्य प्रभवो विप्राः श्रुताध्ययनशीलिनः । तेभ्यः क्रियापराः श्रेष्ठास् तेभ्यो ऽप्य् अध्यात्मवित्तमाः

sarvasya prabhavo viprāḥ śrutādhyayanaśīlinaḥ / tebhyaḥ kriyāparāḥ śreṣṭhās tebhyo 'py adhyātmavittamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विद्यया केवलया तपसा वापि पात्रता । यत्र वृत्तम् इमे चोभे तद् धि पात्रं प्रकीर्तितम्

na vidyayā kevalayā tapasā vāpi pātratā / yatra vṛttam ime cobhe tad dhi pātraṃ prakīrtitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोभूतिलहिरण्यादि पात्रे दातव्यम् अर्चितम् । नापात्रे विदुषा किंचिद् आत्मनः श्रेय इच्छता

gobhūtilahiraṇyādi pātre dātavyam arcitam / nāpātre viduṣā kiṃcid ātmanaḥ śreya icchatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यातपोभ्यां हीनेन न तु ग्राह्यः प्रतिग्रहः । गृह्णन् प्रदातारम् अधो नयत्य् आत्मानम् एव च

vidyātapobhyāṃ hīnena na tu grāhyaḥ pratigrahaḥ / gṛhṇan pradātāram adho nayaty ātmānam eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दातव्यं प्रत्यहं पात्रे निमित्तेषु विशेषतः । याचितेनापि दातव्यं श्रद्धापूतं स्वशक्तितः

dātavyaṃ pratyahaṃ pātre nimitteṣu viśeṣataḥ / yācitenāpi dātavyaṃ śraddhāpūtaṃ svaśaktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेमशृङ्गी शफै रौप्यैः सुशीला वस्त्रसंयुता । सकांस्यपात्रा दातव्या क्षीरिणी गौः सदक्षिणा

hemaśṛṅgī śaphai raupyaiḥ suśīlā vastrasaṃyutā / sakāṃsyapātrā dātavyā kṣīriṇī gauḥ sadakṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दातास्याः स्वर्गम् आप्नोति वत्सरान् रोमसम्मितान् । कपिला चेत् तारयति भूयश् चासप्तमं कुलम्

dātāsyāḥ svargam āpnoti vatsarān romasammitān / kapilā cet tārayati bhūyaś cāsaptamaṃ kulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सवत्सारोमतुल्यानि युगान्य् उभयतोमुखीम् । दातास्याः स्वर्गम् आप्नोति पूर्वेण विधिना ददत्

savatsāromatulyāni yugāny ubhayatomukhīm / dātāsyāḥ svargam āpnoti pūrveṇa vidhinā dadat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद् वत्सस्य पादौ द्वौ मुखं योन्यां च दृश्यते । तावद् गौः पृथिवी ज्ञेया यावद् गर्भं न मुञ्चति

yāvad vatsasya pādau dvau mukhaṃ yonyāṃ ca dṛśyate / tāvad gauḥ pṛthivī jñeyā yāvad garbhaṃ na muñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाकथंचिद् दत्त्वा गां धेनुं वाधेनुम् एव वा । अरोगाम् अपरिक्लिष्टां दाता स्वर्गे महीयते

yathākathaṃcid dattvā gāṃ dhenuṃ vādhenum eva vā / arogām aparikliṣṭāṃ dātā svarge mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रान्तसंवाहनं रोगि- परिचर्या सुरार्चनम् । पादशौचं द्विजोच्छिष्ट- मार्जनं गोप्रदानवत्

śrāntasaṃvāhanaṃ rogi- paricaryā surārcanam / pādaśaucaṃ dvijocchiṣṭa- mārjanaṃ gopradānavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूदीपांश् चान्नवस्त्राम्भस्- तिलसर्पिःप्रतिश्रयान् । नैवेशिकं स्वर्णधुर्यं दत्त्वा स्वर्गे महीयते

bhūdīpāṃś cānnavastrāmbhas- tilasarpiḥpratiśrayān / naiveśikaṃ svarṇadhuryaṃ dattvā svarge mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहधान्याभयोपानच्- छत्रमाल्यानुलेपनम् । यानं वृक्षं प्रियं शय्यां दत्त्वात्यन्तं सुखी भवेत्

gṛhadhānyābhayopānac- chatramālyānulepanam / yānaṃ vṛkṣaṃ priyaṃ śayyāṃ dattvātyantaṃ sukhī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वधर्ममयं ब्रह्म प्रदानेभ्यो ऽधिकं यतः । तद् ददत् समवाप्नोति ब्रह्मलोकम् अविच्युतम्

sarvadharmamayaṃ brahma pradānebhyo 'dhikaṃ yataḥ / tad dadat samavāpnoti brahmalokam avicyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिग्रहसमर्थो ऽपि नादत्ते यः प्रतिग्रहम् । ये लोका दानशीलानां स तान् आप्नोति पुष्कलान्

pratigrahasamartho 'pi nādatte yaḥ pratigraham / ye lokā dānaśīlānāṃ sa tān āpnoti puṣkalān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशाः शाकं पयो मत्स्या गन्धाः पुष्पं दधि क्षितिः । मांसं शय्यासनं धानाः प्रत्याखेयं न वारि च

kuśāḥ śākaṃ payo matsyā gandhāḥ puṣpaṃ dadhi kṣitiḥ / māṃsaṃ śayyāsanaṃ dhānāḥ pratyākheyaṃ na vāri ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयाचिताहृतं ग्राह्यम् अपि दुष्कृतकर्मणः । अन्यत्र कुलटाषण्ढ- पतितेभ्यस् तथा द्विषः

ayācitāhṛtaṃ grāhyam api duṣkṛtakarmaṇaḥ / anyatra kulaṭāṣaṇḍha- patitebhyas tathā dviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवातिथिअर्चनकृते गुरुभृत्यार्थम् एव वा । सर्वतः प्रतिगृह्णीयाद् आत्मवृत्त्यर्थम् एव च

devātithiarcanakṛte gurubhṛtyārtham eva vā / sarvataḥ pratigṛhṇīyād ātmavṛttyartham eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमावास्याष्टका वृद्धिः कृष्णपक्षो ऽयनद्वयम् । द्रव्यं ब्राह्मणसंपत्तिर् विषुवत् सूर्यसंक्रमः

amāvāsyāṣṭakā vṛddhiḥ kṛṣṇapakṣo 'yanadvayam / dravyaṃ brāhmaṇasaṃpattir viṣuvat sūryasaṃkramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यतीपातो गजच्छाया ग्रहणं चन्द्रसूर्ययोः । श्राद्धं प्रति रुचिश् चैते श्राद्धकालाः प्रकीर्तिताः

vyatīpāto gajacchāyā grahaṇaṃ candrasūryayoḥ / śrāddhaṃ prati ruciś caite śrāddhakālāḥ prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्र्यः सर्वेषु वेदेषु श्रोत्रियो ब्रह्मविद् युवा । वेदार्थविज् ज्येष्ठसामा त्रिमधुस् त्रिसुपर्णकः

agryaḥ sarveṣu vedeṣu śrotriyo brahmavid yuvā / vedārthavij jyeṣṭhasāmā trimadhus trisuparṇakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्रीयर्त्विज्जामातृ- याज्यश्वशुरमातुलाः । त्रिणाचिकेतदौहित्र- शिष्यसंबन्धिबान्धवाः

svasrīyartvijjāmātṛ- yājyaśvaśuramātulāḥ / triṇāciketadauhitra- śiṣyasaṃbandhibāndhavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मनिष्ठास् तपोनिष्ठाः पञ्चाग्निर् ब्रह्मचारिणः । पितृमातृपराश् चैव ब्राह्मणाः श्राद्धसंपदः

karmaniṣṭhās taponiṣṭhāḥ pañcāgnir brahmacāriṇaḥ / pitṛmātṛparāś caiva brāhmaṇāḥ śrāddhasaṃpadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोगी हीनातिरिक्ताङ्गः काणः पौनर्भवस् तथा । अवकीर्णी कुण्डगोलौ कुनखी श्यावदन्तकः

rogī hīnātiriktāṅgaḥ kāṇaḥ paunarbhavas tathā / avakīrṇī kuṇḍagolau kunakhī śyāvadantakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृतकाध्यापकः क्लीबः कन्यादूष्य् अभिशस्तकः । मित्रध्रुक् पिशुनः सोम- विक्रयी परिविन्दकः

bhṛtakādhyāpakaḥ klībaḥ kanyādūṣy abhiśastakaḥ / mitradhruk piśunaḥ soma- vikrayī parivindakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातापितृगुरुत्यागी कुण्डाशी वृषलात्मजः । परपूर्वापतिः स्तेनः कर्मदुष्टाश् च निन्दिताः

mātāpitṛgurutyāgī kuṇḍāśī vṛṣalātmajaḥ / parapūrvāpatiḥ stenaḥ karmaduṣṭāś ca ninditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमन्त्रयेत पूर्वेद्युर् ब्राह्मणान् आत्मवान् शुचिः । तैश् चापि संयतैर् भाव्यं मनोवाक्कायकर्मभिः

nimantrayeta pūrvedyur brāhmaṇān ātmavān śuciḥ / taiś cāpi saṃyatair bhāvyaṃ manovākkāyakarmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपराह्णे समभ्यर्च्य स्वागतेनागतांस् तु तान् । पवित्रपाणिर् आचान्तान् आसनेषूपवेशयेत्

aparāhṇe samabhyarcya svāgatenāgatāṃs tu tān / pavitrapāṇir ācāntān āsaneṣūpaveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युग्मान् दैवे यथाशक्ति पित्र्ये ऽयुग्मांस् तथैव च । परिस्तृते शुचौ देशे दक्षिणाप्रवणे तथा

yugmān daive yathāśakti pitrye 'yugmāṃs tathaiva ca / paristṛte śucau deśe dakṣiṇāpravaṇe tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वौ दैवे प्राक् त्रयः पित्र्य उदग् एकैकम् एव वा । मातामहानाम् अप्य् एवं तन्त्रं वा वैश्वदेविकम्

dvau daive prāk trayaḥ pitrya udag ekaikam eva vā / mātāmahānām apy evaṃ tantraṃ vā vaiśvadevikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाणिप्रक्षालनं दत्त्वा विष्टरार्थं कुशान् अपि । आवाहयेद् अनुज्ञातो विश्वे देवास इत्य् ऋचा

pāṇiprakṣālanaṃ dattvā viṣṭarārthaṃ kuśān api / āvāhayed anujñāto viśve devāsa ity ṛcā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवैर् अन्ववकीर्याथ भाजने सपवित्रके । शं नो देव्या पयः क्षिप्त्वा यवो ऽसीति यवांस् तथा

yavair anvavakīryātha bhājane sapavitrake / śaṃ no devyā payaḥ kṣiptvā yavo 'sīti yavāṃs tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या दिव्या इति मन्त्रेण हस्तेष्व् अर्घ्यं विनिक्षिपेत् । दत्त्वा उदकं गन्धमाल्यं धूपदानं सदीपकम्

yā divyā iti mantreṇa hasteṣv arghyaṃ vinikṣipet / dattvā udakaṃ gandhamālyaṃ dhūpadānaṃ sadīpakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाच्छादनदानं च करशौचार्थम् अम्बु च । अपसव्यं ततः कृत्वा पितॄणाम् अप्रदक्षिणम्

tathācchādanadānaṃ ca karaśaucārtham ambu ca / apasavyaṃ tataḥ kṛtvā pitṝṇām apradakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विगुणांस् तु कुशान् दत्त्वा ह्य् उषन्तस् त्वेत्य् ऋचा पितॄन् । आवाह्य तदनुज्ञातो जपेद् आयन्तु नस् ततः

dviguṇāṃs tu kuśān dattvā hy uṣantas tvety ṛcā pitṝn / āvāhya tadanujñāto japed āyantu nas tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपहता इति तिलान् विकीर्य च समन्ततः । यवार्थास् तु तिलैः कार्याः कुर्याद् अर्घ्यादि पूर्ववत्

apahatā iti tilān vikīrya ca samantataḥ / yavārthās tu tilaiḥ kāryāḥ kuryād arghyādi pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वा अर्घ्यं संस्रवांस् तेषां पात्रे कृत्वा विधानतः । पितृभ्यः स्थानम् असीति न्युब्जं पात्रं करोत्य् अधः

dattvā arghyaṃ saṃsravāṃs teṣāṃ pātre kṛtvā vidhānataḥ / pitṛbhyaḥ sthānam asīti nyubjaṃ pātraṃ karoty adhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नौ करिष्यन्न् आदाय पृच्छत्य् अन्नं घृतप्लुतम् । कुरुष्वेत्य् अभ्यनुज्ञातो हुत्वाग्नौ पितृयज्ञवत्

agnau kariṣyann ādāya pṛcchaty annaṃ ghṛtaplutam / kuruṣvety abhyanujñāto hutvāgnau pitṛyajñavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुतशेषं प्रदद्यात् तु भाजनेषु समाहितः । यथालाभोपपन्नेषु रौप्येषु च विशेषतः

hutaśeṣaṃ pradadyāt tu bhājaneṣu samāhitaḥ / yathālābhopapanneṣu raupyeṣu ca viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वान्नं पृथिवीपात्रम् इति पात्राभिमन्त्रणम् । कृत्वेदं विष्णुर् इत्य् अन्ने द्विजाङ्गुष्ठं निवेशयेत्

dattvānnaṃ pṛthivīpātram iti pātrābhimantraṇam / kṛtvedaṃ viṣṇur ity anne dvijāṅguṣṭhaṃ niveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सव्याहृतिकां गायत्रीं मधु वाता इति त्र्यृचम् । जप्त्वा यथासुखं वाच्यं भुञ्जीरंस् ते ऽपि वाग्यताः

savyāhṛtikāṃ gāyatrīṃ madhu vātā iti tryṛcam / japtvā yathāsukhaṃ vācyaṃ bhuñjīraṃs te 'pi vāgyatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नम् इष्तं हविष्यं च दद्याद् अक्रोधनो ऽत्वरः । आतृप्तेस् तु पवित्राणि जप्त्वा पूर्वजपं तथा

annam iṣtaṃ haviṣyaṃ ca dadyād akrodhano 'tvaraḥ / ātṛptes tu pavitrāṇi japtvā pūrvajapaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.