Yajnavalkya-Smrti (plain text) 2

व्यवहारान् नृपः पश्येद् विद्वद्भिर् ब्राह्मणैः सह । धर्मशास्त्रानुसारेण क्रोधलोभविवर्जितः

vyavahārān nṛpaḥ paśyed vidvadbhir brāhmaṇaiḥ saha / dharmaśāstrānusāreṇa krodhalobhavivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुताध्ययनसंपन्ना धर्मज्ञाः सत्यवादिनः । राज्ञा सभासदः कार्या रिपौ मित्रे च ये समाः

śrutādhyayanasaṃpannā dharmajñāḥ satyavādinaḥ / rājñā sabhāsadaḥ kāryā ripau mitre ca ye samāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपश्यता कार्यवशाद् व्यवहारान् नृपेण तु । सभ्यैः सह नियोक्तव्यो ब्राह्मणः सर्वधर्मवित्

apaśyatā kāryavaśād vyavahārān nṛpeṇa tu / sabhyaiḥ saha niyoktavyo brāhmaṇaḥ sarvadharmavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागाल् लोभाद् भयाद् वापि स्मृत्यपेतादिकारिणः । सभ्याः पृथक् पृथग् दण्ड्या विवादाद् द्विगुणं दमम्

rāgāl lobhād bhayād vāpi smṛtyapetādikāriṇaḥ / sabhyāḥ pṛthak pṛthag daṇḍyā vivādād dviguṇaṃ damam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृत्याचारव्यपेतेन मार्गेणाधर्षितः परैः । आवेदयति चेद् राज्ञे व्यवहारपदं हि तत्

smṛtyācāravyapetena mārgeṇādharṣitaḥ paraiḥ / āvedayati ced rājñe vyavahārapadaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यर्थिनो ऽग्रतो लेख्यं यथावेदितम् अर्थिना । समामासतदर्धाहर्- नामजात्यादिचिह्नितम्

pratyarthino 'grato lekhyaṃ yathāveditam arthinā / samāmāsatadardhāhar- nāmajātyādicihnitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतार्थस्योत्तरं लेख्यं पूर्वावेदकसंनिधौ । ततो ऽर्थी लेखयेत् सद्यः प्रतिज्ञातार्थसाधनम्

śrutārthasyottaraṃ lekhyaṃ pūrvāvedakasaṃnidhau / tato 'rthī lekhayet sadyaḥ pratijñātārthasādhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सिद्धौ सिद्धिम् आप्नोति विपरीतम् अतो ऽन्यथा । चतुष्पाद् व्यवहारो ऽयं विवादेषूपदर्शितः

tatsiddhau siddhim āpnoti viparītam ato 'nyathā / catuṣpād vyavahāro 'yaṃ vivādeṣūpadarśitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभियोगम् अनिस्तीर्य नैनं प्रत्यभियोजयेत् । अभियुक्तं च नान्येन नोक्तं विप्रकृतिं नयेत्

abhiyogam anistīrya nainaṃ pratyabhiyojayet / abhiyuktaṃ ca nānyena noktaṃ viprakṛtiṃ nayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्यात् प्रत्यभियोगं च कलहे साहसेषु च । उभयोः प्रतिभूर् ग्राह्यः समर्थः कार्यनिर्णये

kuryāt pratyabhiyogaṃ ca kalahe sāhaseṣu ca / ubhayoḥ pratibhūr grāhyaḥ samarthaḥ kāryanirṇaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निह्नवे भावितो दद्याद् धनं राज्ञे च तत्समम् । मिथ्याभियोगी द्विगुणम् अभियोगाद् धनं वहेत्

nihnave bhāvito dadyād dhanaṃ rājñe ca tatsamam / mithyābhiyogī dviguṇam abhiyogād dhanaṃ vahet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साहसस्तेयपारुष्य- गोऽभिशापात्यये स्त्रियाम् । विवादयेत् सद्य एव कालो ऽन्यत्रेच्छया स्मृतः

sāhasasteyapāruṣya- go'bhiśāpātyaye striyām / vivādayet sadya eva kālo 'nyatrecchayā smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशाद् देशान्तरं याति सृक्किणी परिलेढि च । ललाटं स्विद्यते चास्य मुखं वैवर्ण्यम् एति च

deśād deśāntaraṃ yāti sṛkkiṇī parileḍhi ca / lalāṭaṃ svidyate cāsya mukhaṃ vaivarṇyam eti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिशुष्यत्स्खलद्वाक्यो विरुद्धं बहु भाषिते । वाक्चक्षुः पूजयति नो तथौष्ठौ निर्भुजत्य् अपि

pariśuṣyatskhaladvākyo viruddhaṃ bahu bhāṣite / vākcakṣuḥ pūjayati no tathauṣṭhau nirbhujaty api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावाद् विकृतिं गच्छेन् मनोवाक्कायकर्मभिः । अभियोगे ऽथ साक्ष्ये वा दुष्टः स परिकीर्तितः

svabhāvād vikṛtiṃ gacchen manovākkāyakarmabhiḥ / abhiyoge 'tha sākṣye vā duṣṭaḥ sa parikīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संदिग्धार्थं स्वतन्त्रो यः साधयेद् यश् च निष्पतेत् । न चाहूतो वदेत् किंचिद् धीनो दण्ड्यश् च स स्मृतः

saṃdigdhārthaṃ svatantro yaḥ sādhayed yaś ca niṣpatet / na cāhūto vadet kiṃcid dhīno daṇḍyaś ca sa smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षिषूभयतः सत्सु साक्षिणः पूर्ववादिनः । पूर्वपक्षे ऽधरीभूते भवन्त्य् उत्तरवादिनः

sākṣiṣūbhayataḥ satsu sākṣiṇaḥ pūrvavādinaḥ / pūrvapakṣe 'dharībhūte bhavanty uttaravādinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपणश् चेद् विवादः स्यात् तत्र हीनं तु दापयेत् । दण्डं च स्वपणं चैव धनिने धनम् एव च

sapaṇaś ced vivādaḥ syāt tatra hīnaṃ tu dāpayet / daṇḍaṃ ca svapaṇaṃ caiva dhanine dhanam eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छलं निरस्य भूतेन व्यवहारान् नयेन् नृपः । भूतम् अप्य् अनुपन्यस्तं हीयते व्यवहारतः

chalaṃ nirasya bhūtena vyavahārān nayen nṛpaḥ / bhūtam apy anupanyastaṃ hīyate vyavahārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निह्नुते लिखितं नैकम् एकदेशे विभावितः । दाप्यः सर्वं नृपेणार्थं न ग्राह्यस् त्व् अनिवेदितः

nihnute likhitaṃ naikam ekadeśe vibhāvitaḥ / dāpyaḥ sarvaṃ nṛpeṇārthaṃ na grāhyas tv aniveditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृत्योर् विरोधे न्यायस् तु बलवान् व्यवहारतः । अर्थशास्त्रात् तु बलवद् धर्मशास्त्रम् इति स्थितिः

smṛtyor virodhe nyāyas tu balavān vyavahārataḥ / arthaśāstrāt tu balavad dharmaśāstram iti sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाणं लिखितं भुक्तिः साक्षिणश् चेति कीर्तितम् । एषाम् अन्यतमाभावे दिव्यान्यतमम् उच्यते

pramāṇaṃ likhitaṃ bhuktiḥ sākṣiṇaś ceti kīrtitam / eṣām anyatamābhāve divyānyatamam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेष्व् अर्थविवादेषु बलवत्य् उत्तराक्रिया । आधौ प्रतिग्रहे क्रीते पूर्वा तु बलवत्तरा

sarveṣv arthavivādeṣu balavaty uttarākriyā / ādhau pratigrahe krīte pūrvā tu balavattarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यतो ऽब्रुवतो भूमेर् हानिर् विंशतिवार्षिकी । परेण भुज्यमानाया धनस्य दशवार्षिकी

paśyato 'bruvato bhūmer hānir viṃśativārṣikī / pareṇa bhujyamānāyā dhanasya daśavārṣikī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधिसीमोपनिक्षेप- जडबालधनैर् विना । तथोपनिधिराजस्त्री- श्रोत्रियाणां धनैर् अपि

ādhisīmopanikṣepa- jaḍabāladhanair vinā / tathopanidhirājastrī- śrotriyāṇāṃ dhanair api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आध्यादीनां विहर्तारं धनिने दापयेद् धनम् । दण्डं च तत्समं राज्ञे शक्त्यपेक्षम् अथापि वा

ādhyādīnāṃ vihartāraṃ dhanine dāpayed dhanam / daṇḍaṃ ca tatsamaṃ rājñe śaktyapekṣam athāpi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगमो ऽभ्यधिको भोगाद् विना पूर्वक्रमागतात् । आगमे ऽपि बलं नैव भुक्तिः स्तोकापि यत्र नो

āgamo 'bhyadhiko bhogād vinā pūrvakramāgatāt / āgame 'pi balaṃ naiva bhuktiḥ stokāpi yatra no

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगमस् तु कृतो येन सो ऽभियुक्तस् तम् उद्धरेत् । न तत्सुतस् तत्सुतो वा भुक्तिस् तत्र गरीयसी

āgamas tu kṛto yena so 'bhiyuktas tam uddharet / na tatsutas tatsuto vā bhuktis tatra garīyasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽभियुक्तः परेतः स्यात् तस्य रिक्थी तम् उद्धरेत् । न तत्र कारणं भुक्तिर् आगमेन विनाकृता

yo 'bhiyuktaḥ paretaḥ syāt tasya rikthī tam uddharet / na tatra kāraṇaṃ bhuktir āgamena vinākṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपेणाधिकृताः पूगाः श्रेणयो ऽथ कुलानि च । पूर्वं पूर्वं गुरु ज्ञेयं व्यवहारविधौ नृणाम्

nṛpeṇādhikṛtāḥ pūgāḥ śreṇayo 'tha kulāni ca / pūrvaṃ pūrvaṃ guru jñeyaṃ vyavahāravidhau nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलोपाधिविनिर्वृत्तान् व्यवहारान् निवर्तयेत् । स्त्रीनक्तमन्तरागार- बहिःशत्रुकृतांस् तथा

balopādhivinirvṛttān vyavahārān nivartayet / strīnaktamantarāgāra- bahiḥśatrukṛtāṃs tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्तोन्मत्तार्तव्यसनि- बालभीतादियोजितः । असंबद्धकृतश् चैव व्यवहारो न सिध्यति

mattonmattārtavyasani- bālabhītādiyojitaḥ / asaṃbaddhakṛtaś caiva vyavahāro na sidhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रनष्टाधिगतं देयं नृपेण धनिने धनम् । विभावयेन् न चेल् लिङ्गैस् तत्समं दण्डम् अर्हति

pranaṣṭādhigataṃ deyaṃ nṛpeṇa dhanine dhanam / vibhāvayen na cel liṅgais tatsamaṃ daṇḍam arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा लब्ध्वा निधिं दद्याद् द्विजेभ्यो ऽर्धं द्विजः पुनः । विद्वान् अशेषम् आदद्यात् स सर्वस्य प्रभुर् यतः

rājā labdhvā nidhiṃ dadyād dvijebhyo 'rdhaṃ dvijaḥ punaḥ / vidvān aśeṣam ādadyāt sa sarvasya prabhur yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतरेण निधौ लब्धे राजा षष्ठांशम् आहरेत् । अनिवेदितविज्ञातो दाप्यस् तं दण्डम् एव च

itareṇa nidhau labdhe rājā ṣaṣṭhāṃśam āharet / aniveditavijñāto dāpyas taṃ daṇḍam eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देयं चौरहृतं द्रव्यं राज्ञा जानपदाय तु । अददद् धि समाप्नोति किल्बिषं यस्य तस्य तत्

deyaṃ caurahṛtaṃ dravyaṃ rājñā jānapadāya tu / adadad dhi samāpnoti kilbiṣaṃ yasya tasya tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशीतिभागो वृद्धिः स्यान् मासि मासि सबन्धके । वर्णक्रमाच् छतं द्वित्रि- चतुष्पञ्चकम् अन्यथा

aśītibhāgo vṛddhiḥ syān māsi māsi sabandhake / varṇakramāc chataṃ dvitri- catuṣpañcakam anyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्तारगास् तु दशकं सामुद्रा विंशकं शतम् । दद्युर् वा स्वकृतां वृद्धिं सर्वे सर्वासु जातिषु

kāntāragās tu daśakaṃ sāmudrā viṃśakaṃ śatam / dadyur vā svakṛtāṃ vṛddhiṃ sarve sarvāsu jātiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संततिस् तु पशुस्त्रीणां रसस्याष्टगुणा परा । वस्त्रधान्यहिरण्यानां चतुस्त्रिद्विगुणा परा

saṃtatis tu paśustrīṇāṃ rasasyāṣṭaguṇā parā / vastradhānyahiraṇyānāṃ catustridviguṇā parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रपन्नं साधयन्न् अर्थं न वाच्यो नृपतेर् भवेत् । साध्यमानो नृपं गच्छन् दण्ड्यो दाप्यश् च तद्धनम्

prapannaṃ sādhayann arthaṃ na vācyo nṛpater bhavet / sādhyamāno nṛpaṃ gacchan daṇḍyo dāpyaś ca taddhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतानुक्रमाद् दाप्यो धनिनाम् अधमर्णिकः । दत्त्वा तु ब्राह्मणायैव नृपतेस् तदनन्तरम्

gṛhītānukramād dāpyo dhaninām adhamarṇikaḥ / dattvā tu brāhmaṇāyaiva nṛpates tadanantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञाधमर्णिको दाप्यः साधिताद् दशकं शतम् । पञ्चकं च शतं दाप्यः प्राप्तार्थो ह्य् उत्तमर्णिकः

rājñādhamarṇiko dāpyaḥ sādhitād daśakaṃ śatam / pañcakaṃ ca śataṃ dāpyaḥ prāptārtho hy uttamarṇikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनजातिं परिक्षीणम् ऋणार्थं कर्म कारयेत् । ब्राह्मणस् तु परिक्षीणः शनैर् दाप्यो यथोदयम्

hīnajātiṃ parikṣīṇam ṛṇārthaṃ karma kārayet / brāhmaṇas tu parikṣīṇaḥ śanair dāpyo yathodayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीयमानं न गृह्णाति प्रयुक्तं यः स्वकं धनम् । मध्यस्थस्थापितं चेत् स्याद् वर्धते न ततः परम्

dīyamānaṃ na gṛhṇāti prayuktaṃ yaḥ svakaṃ dhanam / madhyasthasthāpitaṃ cet syād vardhate na tataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविभक्तैः कुटुम्बार्थे यद् ऋणं तु कृतं भवेत् । दद्युस् तद् रिक्थिनः प्रेते प्रोषिते वा कुटुम्बिनि

avibhaktaiḥ kuṭumbārthe yad ṛṇaṃ tu kṛtaṃ bhavet / dadyus tad rikthinaḥ prete proṣite vā kuṭumbini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न योषित्पतिपुत्राभ्यां न पुत्रेण कृतं पिता । दद्याद् ऋते कुटुम्बार्थान् न पतिः स्त्रीकृतं तथा

na yoṣitpatiputrābhyāṃ na putreṇa kṛtaṃ pitā / dadyād ṛte kuṭumbārthān na patiḥ strīkṛtaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराकामद्यूतकृतं दण्डशुल्कावशिष्टकम् । वृथादानं तथैवेह पुत्रो दद्यान् न पैतृकम्

surākāmadyūtakṛtaṃ daṇḍaśulkāvaśiṣṭakam / vṛthādānaṃ tathaiveha putro dadyān na paitṛkam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपशौण्डिकशैलूष- रजकव्याधयोषिताम् । ऋणं दद्यात् पतिस् तेषां यस्माद् वृत्तिस् तदाश्रया

gopaśauṇḍikaśailūṣa- rajakavyādhayoṣitām / ṛṇaṃ dadyāt patis teṣāṃ yasmād vṛttis tadāśrayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपन्नं स्त्रिया देयं पत्या वा सह यत् कृतम् । स्वयंकृतं वा यद् ऋणं नान्यत् स्त्री दातुम् अर्हति

pratipannaṃ striyā deyaṃ patyā vā saha yat kṛtam / svayaṃkṛtaṃ vā yad ṛṇaṃ nānyat strī dātum arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितरि प्रोषिते प्रेते व्यसनाभिप्लुते ऽपि वा । पुत्रपौत्रैर् ऋणं देयं निह्नवे साक्षिभावितम्

pitari proṣite prete vyasanābhiplute 'pi vā / putrapautrair ṛṇaṃ deyaṃ nihnave sākṣibhāvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रिक्थग्राह ऋणं दाप्यो योषिद्ग्राहस् तथैव च । पुत्रो ऽनन्याश्रितद्रव्यः पुत्रहीनस्य रिक्थिनः

rikthagrāha ṛṇaṃ dāpyo yoṣidgrāhas tathaiva ca / putro 'nanyāśritadravyaḥ putrahīnasya rikthinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रातॄणाम् अथ दंपत्योः पितुः पुत्रस्य चैव हि । प्रातिभाव्यम् ऋणं साक्ष्यम् अविभक्ते न तु स्मृतम्

bhrātṝṇām atha daṃpatyoḥ pituḥ putrasya caiva hi / prātibhāvyam ṛṇaṃ sākṣyam avibhakte na tu smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शने प्रत्यये दाने प्रातिभाव्यं विधीयते । आद्यौ तु वितथे दाप्याव् इतरस्य सुता अपि

darśane pratyaye dāne prātibhāvyaṃ vidhīyate / ādyau tu vitathe dāpyāv itarasya sutā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनप्रतिभूर् यत्र मृतः प्रात्ययिको ऽपि वा । न तत्पुत्रा ऋणं दद्युर् दद्युर् दानाय यः स्थितः

darśanapratibhūr yatra mṛtaḥ prātyayiko 'pi vā / na tatputrā ṛṇaṃ dadyur dadyur dānāya yaḥ sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहवः स्युर् यदि स्वांशैर् दद्युः प्रतिभुवो धनम् । एकच्छायाश्रितेष्व् एषु धनिकस्य यथारुचि

bahavaḥ syur yadi svāṃśair dadyuḥ pratibhuvo dhanam / ekacchāyāśriteṣv eṣu dhanikasya yathāruci

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिभूर् दापितो यत् तु प्रकाशं धनिनो धनम् । द्विगुणं प्रतिदातव्यम् ऋणिकैस् तस्य तद् भवेत्

pratibhūr dāpito yat tu prakāśaṃ dhanino dhanam / dviguṇaṃ pratidātavyam ṛṇikais tasya tad bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संततिः स्त्रीपशुष्व् एव धान्यं त्रिगुणम् एव च । वस्त्रं चतुर्गुणं प्रोक्तं रसश् चाष्टगुणस् तथा

saṃtatiḥ strīpaśuṣv eva dhānyaṃ triguṇam eva ca / vastraṃ caturguṇaṃ proktaṃ rasaś cāṣṭaguṇas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधिः प्रणश्येद् द्विगुणे धने यदि न मोक्ष्यते । काले कालकृतो नश्येत् फलभोग्यो न नश्यति

ādhiḥ praṇaśyed dviguṇe dhane yadi na mokṣyate / kāle kālakṛto naśyet phalabhogyo na naśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोप्याधिभोगे नो वृद्धिः सोपकारे च हापिते । नष्टो देयो विनष्टश् च दैवराजकृताद् ऋते

gopyādhibhoge no vṛddhiḥ sopakāre ca hāpite / naṣṭo deyo vinaṣṭaś ca daivarājakṛtād ṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधेः स्वीकरणात् सिद्धी रक्ष्यमाणो ऽप्य् असारताम् । यातश् चेद् अन्य आधेयो धनभाग् वा धनी भवेत्

ādheḥ svīkaraṇāt siddhī rakṣyamāṇo 'py asāratām / yātaś ced anya ādheyo dhanabhāg vā dhanī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरित्रबन्धककृतं स वृद्ध्या दापयेद् धनम् । सत्यंकारकृतं द्रव्यं द्विगुणं प्रतिदापयेत्

caritrabandhakakṛtaṃ sa vṛddhyā dāpayed dhanam / satyaṃkārakṛtaṃ dravyaṃ dviguṇaṃ pratidāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपस्थितस्य मोक्तव्य आधिः स्तेनो ऽन्यथा भवेत् । प्रयोजके ऽसति धनं कुले न्यस्याधिम् आप्नुयात्

upasthitasya moktavya ādhiḥ steno 'nyathā bhavet / prayojake 'sati dhanaṃ kule nyasyādhim āpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कालकृतमूल्यो वा तत्र तिष्ठेद् अवृद्धिकः । विना धारणकाद् वापि विक्रीणीत ससाक्षिकम्

tatkālakṛtamūlyo vā tatra tiṣṭhed avṛddhikaḥ / vinā dhāraṇakād vāpi vikrīṇīta sasākṣikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा तु द्विगुणीभूतम् ऋणम् आधौ तदा खलु । मोच्य आधिस् तदुत्पन्ने प्रविष्टे द्विगुणे धने

yadā tu dviguṇībhūtam ṛṇam ādhau tadā khalu / mocya ādhis tadutpanne praviṣṭe dviguṇe dhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनस्थम् अनाख्याय हस्ते ऽन्यस्य यद् अर्प्यते । द्रव्यं तद् औपनिधिकं प्रतिदेयं तथैव तत्

vāsanastham anākhyāya haste 'nyasya yad arpyate / dravyaṃ tad aupanidhikaṃ pratideyaṃ tathaiva tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दाप्यो ऽपहृतं तं तु राजदैविकतस्करैः । भ्रेषश् चेन् मार्गिते ऽअदत्ते दाप्यो दण्डं च तत्समम्

na dāpyo 'pahṛtaṃ taṃ tu rājadaivikataskaraiḥ / bhreṣaś cen mārgite 'adatte dāpyo daṇḍaṃ ca tatsamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजीवन् स्वेच्छया दण्ड्यो दाप्यस् तं चापि सोदयम् । याचितान्वाहितन्यास- निक्षेपादिष्व् अयं विधिः

ājīvan svecchayā daṇḍyo dāpyas taṃ cāpi sodayam / yācitānvāhitanyāsa- nikṣepādiṣv ayaṃ vidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपस्विनो दानशीलाः कुलीनाः सत्यवादिनः । धर्मप्रधाना ऋजवः पुत्रवन्तो धनान्विताः

tapasvino dānaśīlāḥ kulīnāḥ satyavādinaḥ / dharmapradhānā ṛjavaḥ putravanto dhanānvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यवराः साक्षिणो ज्ञेयाः श्रौतस्मार्तक्रियापराः । यथाजाति यथावर्णं सर्वे सर्वेषु वा स्मृताः

tryavarāḥ sākṣiṇo jñeyāḥ śrautasmārtakriyāparāḥ / yathājāti yathāvarṇaṃ sarve sarveṣu vā smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीबालवृद्धकितव- मत्तोन्मत्ताभिशस्तकाः । रङ्गावतारिपाखण्डि- कूटकृद्विकलेन्द्रियाः

strībālavṛddhakitava- mattonmattābhiśastakāḥ / raṅgāvatāripākhaṇḍi- kūṭakṛdvikalendriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतिताप्तार्थसंबन्धि- सहायरिपुतस्कराः । साहसी दृष्टदोषश् च निर्धूताद्यास् त्व् असाक्षिणः

patitāptārthasaṃbandhi- sahāyariputaskarāḥ / sāhasī dṛṣṭadoṣaś ca nirdhūtādyās tv asākṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयानुमतः साक्षी भवत्य् एको ऽपि धर्मवित् । सर्वः साक्षी संग्रहणे चौर्यपारुष्यसाहसे

ubhayānumataḥ sākṣī bhavaty eko 'pi dharmavit / sarvaḥ sākṣī saṃgrahaṇe cauryapāruṣyasāhase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षिणः श्रावयेद् वादि- प्रतिवादिसमीपगान् । ये पातककृतां लोका महापातकिनां तथा

sākṣiṇaḥ śrāvayed vādi- prativādisamīpagān / ye pātakakṛtāṃ lokā mahāpātakināṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निदानां च ये लोका ये च स्त्रीबालघातिनाम् । स तान् सर्वान् अवाप्नोति यः साक्ष्यम् अनृतं वदेत्

agnidānāṃ ca ye lokā ye ca strībālaghātinām / sa tān sarvān avāpnoti yaḥ sākṣyam anṛtaṃ vadet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकृतं यत् त्वया किंचिज् जन्मान्तरशतैः कृतम् । तत् सर्वं तस्य जानीहि यं पराजयसे मृषा

sukṛtaṃ yat tvayā kiṃcij janmāntaraśataiḥ kṛtam / tat sarvaṃ tasya jānīhi yaṃ parājayase mṛṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्रुवन् हि नरः साक्ष्यम् ऋणं सदशबन्धकम् । राज्ञा सर्वं प्रदाप्यः स्यात् षट्चत्वारिंशके ऽहनि

abruvan hi naraḥ sākṣyam ṛṇaṃ sadaśabandhakam / rājñā sarvaṃ pradāpyaḥ syāt ṣaṭcatvāriṃśake 'hani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ददाति हि यः साक्ष्यं जानन्न् अपि नराधमः । स कूटसाक्षिणां पापैस् तुल्यो दण्डेन चैव हि

na dadāti hi yaḥ sākṣyaṃ jānann api narādhamaḥ / sa kūṭasākṣiṇāṃ pāpais tulyo daṇḍena caiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वैधे बहूनां वचनं समेषु गुणिनां तथा । गुणिद्वैधे तु वचनं ग्राह्यं ये गुणवत्तमाः

dvaidhe bahūnāṃ vacanaṃ sameṣu guṇināṃ tathā / guṇidvaidhe tu vacanaṃ grāhyaṃ ye guṇavattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्योचुः साक्षिणः सत्यां प्रतिज्ञां स जयी भवेत् । अन्यथा वादिनो यस्य ध्रुवस् तस्य पराजयः

yasyocuḥ sākṣiṇaḥ satyāṃ pratijñāṃ sa jayī bhavet / anyathā vādino yasya dhruvas tasya parājayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्ते ऽपि साक्षिभिः साक्ष्ये यद्य् अन्ये गुणवत्तमाः । द्विगुणा वान्यथा ब्रूयुः कूटाः स्युः पूर्वसाक्षिणः

ukte 'pi sākṣibhiḥ sākṣye yady anye guṇavattamāḥ / dviguṇā vānyathā brūyuḥ kūṭāḥ syuḥ pūrvasākṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथक् पृथग् दण्डनीयाः कूटकृत् साक्षिणस् तथा । विवादाद् द्विगुणं दण्डं विवास्यो ब्राह्मणः स्मृतः

pṛthak pṛthag daṇḍanīyāḥ kūṭakṛt sākṣiṇas tathā / vivādād dviguṇaṃ daṇḍaṃ vivāsyo brāhmaṇaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः साक्ष्यं श्रावितो ऽन्येभ्यो निह्नुते तत् तमोवृतः । स दाप्यो ऽष्टगुणं दण्डं ब्राह्मणं तु विवासयेत्

yaḥ sākṣyaṃ śrāvito 'nyebhyo nihnute tat tamovṛtaḥ / sa dāpyo 'ṣṭaguṇaṃ daṇḍaṃ brāhmaṇaṃ tu vivāsayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णिनां हि वधो यत्र तत्र साक्ष्य् अनृतं वदेत् । तत्पावनाय निर्वाप्यश् चरुः सारस्वतो द्विजैः

varṇināṃ hi vadho yatra tatra sākṣy anṛtaṃ vadet / tatpāvanāya nirvāpyaś caruḥ sārasvato dvijaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कश्चिद् अर्थो निष्णातः स्वरुच्या तु परस्परम् । लेख्यं तु साक्षिमत् कार्यं तस्मिन् धनिकपूर्वकम्

yaḥ kaścid artho niṣṇātaḥ svarucyā tu parasparam / lekhyaṃ tu sākṣimat kāryaṃ tasmin dhanikapūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समामासतदर्धाहर्- नामजातिस्वगोत्रकैः । सब्रह्मचारिकात्मीय- पितृनामादिचिह्नितम्

samāmāsatadardhāhar- nāmajātisvagotrakaiḥ / sabrahmacārikātmīya- pitṛnāmādicihnitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाप्ते ऽर्थे ऋणी नाम स्वहस्तेन निवेशयेत् । मतं मे ऽमुकपुत्रस्य यद् अत्रोपरि लेखितम्

samāpte 'rthe ṛṇī nāma svahastena niveśayet / mataṃ me 'mukaputrasya yad atropari lekhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षिणश् च स्वहस्तेन पितृनामकपूर्वकम् । अत्राहम् अमुकः साक्षी लिखेयुर् इति ते समाः

sākṣiṇaś ca svahastena pitṛnāmakapūrvakam / atrāham amukaḥ sākṣī likheyur iti te samāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयाभ्यर्थितेनैतन् मया ह्य् अमुकसूनुना । लिखितं ह्य् अमुकेनेति लेखको ऽन्ते ततो लिखेत्

ubhayābhyarthitenaitan mayā hy amukasūnunā / likhitaṃ hy amukeneti lekhako 'nte tato likhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनापि साक्षिभिर् लेख्यं स्वहस्तलिखितं तु यत् । तत् प्रमाणं स्मृतं लेख्यं बलोपधिकृताद् ऋते

vināpi sākṣibhir lekhyaṃ svahastalikhitaṃ tu yat / tat pramāṇaṃ smṛtaṃ lekhyaṃ balopadhikṛtād ṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋणं लेख्यकृतं देयं पुरुषैस् त्रिभिर् एव तु । आधिस् तु भुज्यते तावद् यावत् तन् न प्रदीयते

ṛṇaṃ lekhyakṛtaṃ deyaṃ puruṣais tribhir eva tu / ādhis tu bhujyate tāvad yāvat tan na pradīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशान्तरस्थे दुर्लेख्ये नष्टोन्मृष्टे हृते तथा । भिन्ने दग्धे ऽथवा छिन्ने लेख्यम् अन्यत् तु कारयेत्

deśāntarasthe durlekhye naṣṭonmṛṣṭe hṛte tathā / bhinne dagdhe 'thavā chinne lekhyam anyat tu kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संदिग्धलेख्यशुद्धिः स्यात् स्वहस्तलिखितादिभिः । युक्तिप्राप्तिक्रियाचिह्न- संबन्धागमहेतुभिः

saṃdigdhalekhyaśuddhiḥ syāt svahastalikhitādibhiḥ / yuktiprāptikriyācihna- saṃbandhāgamahetubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेख्यस्य पृष्ठे ऽभिलिखेद् दत्त्वा दत्त्वा र्णिको धनम् । धनी वोपगतं दद्यात् स्वहस्तपरिचिह्नितम्

lekhyasya pṛṣṭhe 'bhilikhed dattvā dattvā rṇiko dhanam / dhanī vopagataṃ dadyāt svahastaparicihnitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वा र्णं पाटयेल् लेख्यं शुद्ध्यै वान्यत् तु कारयेत् । साक्षिमच् च भवेद् यद् वा तद् दातव्यं ससाक्षिकम्

dattvā rṇaṃ pāṭayel lekhyaṃ śuddhyai vānyat tu kārayet / sākṣimac ca bhaved yad vā tad dātavyaṃ sasākṣikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलाग्न्यापो विषं कोशो दिव्यानीह विशुद्धये । महाभियोगेष्व् एतानि शीर्षकस्थे ऽभियोक्तरि

tulāgnyāpo viṣaṃ kośo divyānīha viśuddhaye / mahābhiyogeṣv etāni śīrṣakasthe 'bhiyoktari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुच्या वान्यतरः कुर्याद् इतरो वर्तयेच् छिरः । विनापि शीर्षकात् कुर्यान् नृपद्रोहे ऽथ पातके

rucyā vānyataraḥ kuryād itaro vartayec chiraḥ / vināpi śīrṣakāt kuryān nṛpadrohe 'tha pātake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सचैलं स्नातम् आहूय सूर्योदय उपोषितम् । कारयेत् सर्वदिव्यानि नृपब्राह्मणसंनिधौ

sacailaṃ snātam āhūya sūryodaya upoṣitam / kārayet sarvadivyāni nṛpabrāhmaṇasaṃnidhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुला स्त्रीबालवृद्धान्ध- पङ्गुब्राह्मणरोगिणाम् । अग्निर् जलं वा शूद्रस्य यवाः सप्त विषस्य वा

tulā strībālavṛddhāndha- paṅgubrāhmaṇarogiṇām / agnir jalaṃ vā śūdrasya yavāḥ sapta viṣasya vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासहस्राद् धरेत् फालं न विषं न तुलां तथा । नृपार्थेष्व् अभिशापे च वहेयुः शुचयः सदा

nāsahasrād dharet phālaṃ na viṣaṃ na tulāṃ tathā / nṛpārtheṣv abhiśāpe ca vaheyuḥ śucayaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलाधारणविद्वद्भिर् अभियुक्तस् तुलाश्रितः । प्रतिमानसमीभूतो रेखां कृत्वावतारितः

tulādhāraṇavidvadbhir abhiyuktas tulāśritaḥ / pratimānasamībhūto rekhāṃ kṛtvāvatāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं तुले सत्यधामासि पुरा देवैर् विनिर्मिता । तत् सत्यं वद कल्याणि संशयान् मां विमोचय

tvaṃ tule satyadhāmāsi purā devair vinirmitā / tat satyaṃ vada kalyāṇi saṃśayān māṃ vimocaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् अस्मि पापकृन् मातस् ततो मां त्वम् अधो नय । शुद्धश् चेद् गमयोर्ध्वं मां तुलाम् इत्य् अभिमन्त्रयेत्

yady asmi pāpakṛn mātas tato māṃ tvam adho naya / śuddhaś ced gamayordhvaṃ māṃ tulām ity abhimantrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करौ विमृदितव्रीहेर् लक्षयित्वा ततो न्यसेत् । सप्ताश्वत्थस्य पत्राणि तावत् सूत्रेण वेष्टयेत्

karau vimṛditavrīher lakṣayitvā tato nyaset / saptāśvatthasya patrāṇi tāvat sūtreṇa veṣṭayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् अग्ने सर्वभूतानाम् अन्तश् चरसि पावक । साक्षिवत् पुण्यपापेभ्यो ब्रूहि सत्यं कवे मम

tvam agne sarvabhūtānām antaś carasi pāvaka / sākṣivat puṇyapāpebhyo brūhi satyaṃ kave mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्येत्य् उक्तवतो लौहं पञ्चाशत् पलिकं समम् । अग्निवर्णं न्यसेत् पिण्डं हस्तयोर् उभयोर् अपि

tasyety uktavato lauhaṃ pañcāśat palikaṃ samam / agnivarṇaṃ nyaset piṇḍaṃ hastayor ubhayor api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तम् आदाय सप्तैव मण्डलानि शनैर् व्रजेत् । षोडशाङ्गुलकं ज्ञेयं मण्डलं तावद् अन्तरम्

sa tam ādāya saptaiva maṇḍalāni śanair vrajet / ṣoḍaśāṅgulakaṃ jñeyaṃ maṇḍalaṃ tāvad antaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्त्वाग्निं मृदितव्रीहिर् अदग्धः शुद्धिम् आप्नुयात् । अन्तरा पतिते पिण्डे संदेहे वा पुनर् हरेत्

muktvāgniṃ mṛditavrīhir adagdhaḥ śuddhim āpnuyāt / antarā patite piṇḍe saṃdehe vā punar haret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्येन माभिरक्ष त्वं वरुणेत्य् अभिशाप्य कम् । नाभिदघ्नोदकस्थस्य गृहीत्वोरू जलं वशेत्

satyena mābhirakṣa tvaṃ varuṇety abhiśāpya kam / nābhidaghnodakasthasya gṛhītvorū jalaṃ vaśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समकालम् इषुं मुक्तम् आनीयान्यो जवी नरः । गते तस्मिन् निमग्नाङ्गं पश्येच् चेच् छुद्धिम् आप्नुयात्

samakālam iṣuṃ muktam ānīyānyo javī naraḥ / gate tasmin nimagnāṅgaṃ paśyec cec chuddhim āpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं विष ब्रह्मणः पुत्रः सत्यधर्मे व्यवस्थितः । त्रायस्वास्माद् अभीशापात् सत्येन भव मे ऽमृतम्

tvaṃ viṣa brahmaṇaḥ putraḥ satyadharme vyavasthitaḥ / trāyasvāsmād abhīśāpāt satyena bhava me 'mṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्त्वा विषं शार्ङ्गं भक्षयेद् धिमशैलजम् । यस्य वेगैर् विना जीर्येच् छुद्धिं तस्य विनिर्दिशेत्

evam uktvā viṣaṃ śārṅgaṃ bhakṣayed dhimaśailajam / yasya vegair vinā jīryec chuddhiṃ tasya vinirdiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवान् उग्रान् समभ्यर्च्य तत्स्नानोदकम् आहरेत् । संस्राव्य पाययेत् तस्माज् जलं तु प्रसृतित्रयम्

devān ugrān samabhyarcya tatsnānodakam āharet / saṃsrāvya pāyayet tasmāj jalaṃ tu prasṛtitrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्वाक् चतुर्दशाद् अह्नो यस्य नो राजदैविकम् । व्यसनं जायते घोरं स शुद्धः स्यान् न संशयः

arvāk caturdaśād ahno yasya no rājadaivikam / vyasanaṃ jāyate ghoraṃ sa śuddhaḥ syān na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभागं चेत् पिता कुर्याद् इच्छया विभजेत् सुतान् । ज्येष्ठं वा श्रेष्ठभागेन सर्वे वा स्युः समांशिनः

vibhāgaṃ cet pitā kuryād icchayā vibhajet sutān / jyeṣṭhaṃ vā śreṣṭhabhāgena sarve vā syuḥ samāṃśinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि कुर्यात् समान् अंशान् पत्न्यः कार्याः समांशिकाः । न दत्तं स्त्रीधनं यासां भर्त्रा वा श्वशुरेण वा

yadi kuryāt samān aṃśān patnyaḥ kāryāḥ samāṃśikāḥ / na dattaṃ strīdhanaṃ yāsāṃ bhartrā vā śvaśureṇa vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तस्यानीहमानस्य किंचिद् दत्त्वा पृथक् क्रिया । न्यूनाधिकविभक्तानां धर्म्यः पितृकृतः स्मृतः

śaktasyānīhamānasya kiṃcid dattvā pṛthak kriyā / nyūnādhikavibhaktānāṃ dharmyaḥ pitṛkṛtaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभजेरन् सुताः पित्रोर् ऊर्ध्वं रिक्थम् ऋणं समम् । मातुर् दुहितरः शेषम् ऋणात् ताभ्य ऋते ऽन्वयः

vibhajeran sutāḥ pitror ūrdhvaṃ riktham ṛṇaṃ samam / mātur duhitaraḥ śeṣam ṛṇāt tābhya ṛte 'nvayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृद्रव्याविरोधेन यद् अन्यत् स्वयम् अर्जितम् । मैत्रमौद्वाहिकं चैव दायादानां न तद् भवेत्

pitṛdravyāvirodhena yad anyat svayam arjitam / maitramaudvāhikaṃ caiva dāyādānāṃ na tad bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमाद् अभ्यागतं द्रव्यं हृतम् अप्य् उद्धरेत् तु यः । दायादेभ्यो न तद् दद्याद् विद्यया लब्धम् एव च

kramād abhyāgataṃ dravyaṃ hṛtam apy uddharet tu yaḥ / dāyādebhyo na tad dadyād vidyayā labdham eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामान्यार्थसमुत्थाने विभागस् तु समः स्मृतः । अनेकपितृकाणां तु पितृतो भागकल्पना

sāmānyārthasamutthāne vibhāgas tu samaḥ smṛtaḥ / anekapitṛkāṇāṃ tu pitṛto bhāgakalpanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.