Library·Yajnavalkya-Smrti (plain text)·2
भूर् या पितामहोपात्ता निबन्धो द्रव्यम् एव वा । तत्र स्यात् सदृशं स्वाम्यं पितुः पुत्रस्य चैव हि
bhūr yā pitāmahopāttā nibandho dravyam eva vā / tatra syāt sadṛśaṃ svāmyaṃ pituḥ putrasya caiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभक्तेषु सुतो जातः सवर्णायां विभागभाक् । दृश्याद् वा तद् विभागः स्याद् आयव्ययविशोधितात्
vibhakteṣu suto jātaḥ savarṇāyāṃ vibhāgabhāk / dṛśyād vā tad vibhāgaḥ syād āyavyayaviśodhitāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृभ्यां यस्य तद् दत्तं तत् तस्यैव धनं भवेत् । पितुर् ऊर्ध्वं विभजतां माताप्य् अंशं समं हरेत्
pitṛbhyāṃ yasya tad dattaṃ tat tasyaiva dhanaṃ bhavet / pitur ūrdhvaṃ vibhajatāṃ mātāpy aṃśaṃ samaṃ haret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंस्कृतास् तु संस्कार्या भ्रातृभिः पूर्वसंस्कृतैः । भगिन्यश् च निजाद् अंशाद् दत्त्वांशं तु तुरीयकम्
asaṃskṛtās tu saṃskāryā bhrātṛbhiḥ pūrvasaṃskṛtaiḥ / bhaginyaś ca nijād aṃśād dattvāṃśaṃ tu turīyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुस्त्रिद्व्येकभागाः स्युर् वर्णशो ब्राह्मणात्मजाः । क्षत्रजास् त्रिद्व्येकभागा विड्जास् तु द्व्येकभागिनः
catustridvyekabhāgāḥ syur varṇaśo brāhmaṇātmajāḥ / kṣatrajās tridvyekabhāgā viḍjās tu dvyekabhāginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यापहृतं द्रव्यं विभक्ते यत् तु दृश्यते । तत् पुनस् ते समैर् अंशैर् विभजेरन्न् इति स्थितिः
anyonyāpahṛtaṃ dravyaṃ vibhakte yat tu dṛśyate / tat punas te samair aṃśair vibhajerann iti sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपुत्रेण परक्षेत्रे नियोगोत्पादितः सुतः । उभयोर् अप्य् असौ रिक्थी पिण्डदाता च धर्मतः
aputreṇa parakṣetre niyogotpāditaḥ sutaḥ / ubhayor apy asau rikthī piṇḍadātā ca dharmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औरसो धर्मपत्नीजस् तत्समः पुत्रिकासुतः । क्षेत्रजः क्षेत्रजातस् तु सगोत्रेणेतरेण वा
auraso dharmapatnījas tatsamaḥ putrikāsutaḥ / kṣetrajaḥ kṣetrajātas tu sagotreṇetareṇa vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहे प्रच्छन्न उत्पन्नो गूढजस् तु सुतः स्मृतः । कानीनः कन्यकाजातो मातामहसुतो मतः
gṛhe pracchanna utpanno gūḍhajas tu sutaḥ smṛtaḥ / kānīnaḥ kanyakājāto mātāmahasuto mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षतायां क्षतायां वा जातः पौनर्भवः सुतः । दद्यान् माता पिता वा यं स पुत्रो दत्तको भवेत्
akṣatāyāṃ kṣatāyāṃ vā jātaḥ paunarbhavaḥ sutaḥ / dadyān mātā pitā vā yaṃ sa putro dattako bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीतश् च ताभ्यां विक्रीतः कृत्रिमः स्यात् स्वयंकृतः । दत्त्वात्मा तु स्वयंदत्तो गर्भे विन्नः सहोढजः
krītaś ca tābhyāṃ vikrītaḥ kṛtrimaḥ syāt svayaṃkṛtaḥ / dattvātmā tu svayaṃdatto garbhe vinnaḥ sahoḍhajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्सृष्टो गृह्यते यस् तु सो ऽपविद्धो भवेत् सुतः । पिण्डदो ऽंशहरश् चैषां पूर्वाभावे परः परः
utsṛṣṭo gṛhyate yas tu so 'paviddho bhavet sutaḥ / piṇḍado 'ṃśaharaś caiṣāṃ pūrvābhāve paraḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सजातीयेष्व् अयं प्रोक्तस् तनयेषु मया विधिः । जातो ऽपि दास्यां शूद्रेण कामतो ऽंशहरो भवेत्
sajātīyeṣv ayaṃ proktas tanayeṣu mayā vidhiḥ / jāto 'pi dāsyāṃ śūdreṇa kāmato 'ṃśaharo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृते पितरि कुर्युस् तं भ्रातरस् त्व् अर्धभागिकम् । अभ्रातृको हरेत् सर्वं दुहितॄणां सुताद् ऋते
mṛte pitari kuryus taṃ bhrātaras tv ardhabhāgikam / abhrātṛko haret sarvaṃ duhitṝṇāṃ sutād ṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्नी दुहितरश् चैव पितरौ भ्रातरस् तथा । तत्सुता गोत्रजा बन्धु- शिष्यसब्रह्मचारिणः
patnī duhitaraś caiva pitarau bhrātaras tathā / tatsutā gotrajā bandhu- śiṣyasabrahmacāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषाम् अभावे पूर्वस्य धनभाग् उत्तरोत्तरः । स्वर्यातस्य ह्य् अपुत्रस्य सर्ववर्णेष्व् अयं विधिः
eṣām abhāve pūrvasya dhanabhāg uttarottaraḥ / svaryātasya hy aputrasya sarvavarṇeṣv ayaṃ vidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वानप्रस्थयतिब्रह्म- चारिणां रिक्थभागिनः । क्रमेणाचार्यसच्छिष्य- धर्मभ्रात्रेकतीर्थिनः
vānaprasthayatibrahma- cāriṇāṃ rikthabhāginaḥ / krameṇācāryasacchiṣya- dharmabhrātrekatīrthinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसृष्टिनस् तु संसृष्टी सोदरस्य तु सोदरः । दद्याद् अपहरेच् चांशं जातस्य च मृतस्य च
saṃsṛṣṭinas tu saṃsṛṣṭī sodarasya tu sodaraḥ / dadyād apaharec cāṃśaṃ jātasya ca mṛtasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योदर्यस् तु संसृष्टी नान्योदर्यो धनं हरेत् । असंसृष्ट्य् अपि वादद्यात् संसृष्टो नान्यमातृजः
anyodaryas tu saṃsṛṣṭī nānyodaryo dhanaṃ haret / asaṃsṛṣṭy api vādadyāt saṃsṛṣṭo nānyamātṛjaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्लीबो ऽथ पतितस् तज्जः पङ्गुर् उन्मत्तको जडः । अन्धो ऽचिकित्स्यरोगाद्या भर्तव्याः स्युर् निरंशकाः
klībo 'tha patitas tajjaḥ paṅgur unmattako jaḍaḥ / andho 'cikitsyarogādyā bhartavyāḥ syur niraṃśakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औरसाः क्षेत्रजास् त्व् एषां निर्दोषा भागहारिणः । सुताश् चैषां प्रभर्तव्या यावद् वै भर्तृसात्कृताः
aurasāḥ kṣetrajās tv eṣāṃ nirdoṣā bhāgahāriṇaḥ / sutāś caiṣāṃ prabhartavyā yāvad vai bhartṛsātkṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपुत्रा योषितश् चैषां भर्तव्याः साधुवृत्तयः । निर्वास्या व्यभिचारिण्यः प्रतिकूलास् तथैव च
aputrā yoṣitaś caiṣāṃ bhartavyāḥ sādhuvṛttayaḥ / nirvāsyā vyabhicāriṇyaḥ pratikūlās tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृमातृपतिभ्रातृ- दत्तम् अध्यग्न्युपागतम् । आधिवेदनिकाद्यं च स्त्रीधनं परिकीर्तितम्
pitṛmātṛpatibhrātṛ- dattam adhyagnyupāgatam / ādhivedanikādyaṃ ca strīdhanaṃ parikīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बन्धुदत्तं तथा शुल्कम् अन्वाधेयकम् एव च । अतीतायाम् अप्रजसि बान्धवास् तद् अवाप्नुयुः
bandhudattaṃ tathā śulkam anvādheyakam eva ca / atītāyām aprajasi bāndhavās tad avāpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रजस्त्रीधनं भर्तुर् ब्राह्मादिषु चतुर्ष्व् अपि । दुहितॄणां प्रसूता चेच् छेषेषु पितृगामि तत्
aprajastrīdhanaṃ bhartur brāhmādiṣu caturṣv api / duhitṝṇāṃ prasūtā cec cheṣeṣu pitṛgāmi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा कन्यां हरन् दण्ड्यो व्ययं दद्याच् च सोदयम् । मृतायां दत्तम् आदद्यात् परिशोध्योभयव्ययम्
dattvā kanyāṃ haran daṇḍyo vyayaṃ dadyāc ca sodayam / mṛtāyāṃ dattam ādadyāt pariśodhyobhayavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्भिक्षे धर्मकार्ये च व्याधौ संप्रतिरोधके । गृहीतं स्त्रीधनं भर्ता न स्त्रियै दातुम् अर्हति
durbhikṣe dharmakārye ca vyādhau saṃpratirodhake / gṛhītaṃ strīdhanaṃ bhartā na striyai dātum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिविन्नस्त्रियै दद्याद् आधिवेदनिकं समम् । न दत्तं स्त्रीधनं यस्यै दत्ते त्व् अर्धं प्रकल्पयेत्
adhivinnastriyai dadyād ādhivedanikaṃ samam / na dattaṃ strīdhanaṃ yasyai datte tv ardhaṃ prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभागनिह्नवे ज्ञाति- बन्धुसाक्ष्यभिलेखितैः । विभागभावना ज्ञेया गृहक्षेत्रैश् च यौतकैः
vibhāganihnave jñāti- bandhusākṣyabhilekhitaiḥ / vibhāgabhāvanā jñeyā gṛhakṣetraiś ca yautakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सींनो विवादे क्षेत्रस्य सामन्ताः स्थविरादयः । गोपाः सीमाकृषाणा ये सर्वे च वनगोचराः
sīṃno vivāde kṣetrasya sāmantāḥ sthavirādayaḥ / gopāḥ sīmākṛṣāṇā ye sarve ca vanagocarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नयेयुर् एते सीमानं स्थलाङ्गारतुषद्रुमैः । सेतुवल्मीकनिंनास्थि- चैत्याद्यैर् उपलक्षिताम्
nayeyur ete sīmānaṃ sthalāṅgāratuṣadrumaiḥ / setuvalmīkaniṃnāsthi- caityādyair upalakṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामन्ता वा समग्रामाश् चत्वारो ऽष्टौ दशापि वा । रक्तस्रग्वसनाः सीमां नयेयुः क्षितिधारिणः
sāmantā vā samagrāmāś catvāro 'ṣṭau daśāpi vā / raktasragvasanāḥ sīmāṃ nayeyuḥ kṣitidhāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनृते तु पृथग् दण्ड्या राज्ञा मध्यमसाहसम् । अभावे ज्ञातृचिह्नानां राजा सींनः प्रवर्तिता
anṛte tu pṛthag daṇḍyā rājñā madhyamasāhasam / abhāve jñātṛcihnānāṃ rājā sīṃnaḥ pravartitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरामायतनग्राम- निपानोद्यानवेश्मसु । एष एव विधिर् ज्ञेयो वर्षाम्बुप्रवहादिषु
ārāmāyatanagrāma- nipānodyānaveśmasu / eṣa eva vidhir jñeyo varṣāmbupravahādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्यादायाः प्रभेदे च सीमातिक्रमणे तथा । क्षेत्रस्य हरणे दण्डा अधमोत्तममध्यमाः
maryādāyāḥ prabhede ca sīmātikramaṇe tathā / kṣetrasya haraṇe daṇḍā adhamottamamadhyamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न निषेध्यो ऽल्पबाधस् तु सेतुः कल्याणकारकः । परभूमिं हरन् कूपः स्वल्पक्षेत्रोबहूदकः
na niṣedhyo 'lpabādhas tu setuḥ kalyāṇakārakaḥ / parabhūmiṃ haran kūpaḥ svalpakṣetrobahūdakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिने यो ऽनिवेद्यैव क्षेत्रे सेतुं प्रवर्तयेत् । उत्पन्ने स्वामिनो भोगस् तदभावे महीपतेः
svāmine yo 'nivedyaiva kṣetre setuṃ pravartayet / utpanne svāmino bhogas tadabhāve mahīpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फालाहतम् अपि क्षेत्रं न कुर्याद् यो न कारयेत् । स प्रदाप्यः कृष्टफलं क्षेत्रम् अन्येन कारयेत्
phālāhatam api kṣetraṃ na kuryād yo na kārayet / sa pradāpyaḥ kṛṣṭaphalaṃ kṣetram anyena kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माषान् अष्टौ तु महिषी सस्यघातस्य कारिणी । दण्डनीया तदर्धं तु गौस् तदर्धम् अजाविकम्
māṣān aṣṭau tu mahiṣī sasyaghātasya kāriṇī / daṇḍanīyā tadardhaṃ tu gaus tadardham ajāvikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षयित्वोपविष्टानां यथोक्ताद् द्विगुणो दमः । समम् एषां विवीते ऽपि खरोष्ट्रं महिषीसमम्
bhakṣayitvopaviṣṭānāṃ yathoktād dviguṇo damaḥ / samam eṣāṃ vivīte 'pi kharoṣṭraṃ mahiṣīsamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत् सस्यं विनश्येत् तु तावत् स्यात् क्षेत्रिणः फलम् । गोपस् ताड्यश् च गोमी तु पूर्वोक्तं दण्डम् अर्हति
yāvat sasyaṃ vinaśyet tu tāvat syāt kṣetriṇaḥ phalam / gopas tāḍyaś ca gomī tu pūrvoktaṃ daṇḍam arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथि ग्रामविवीतान्ते क्षेत्रे दोषो न विद्यते । अकामतः कामचारे चौरवद् दण्डम् अर्हति
pathi grāmavivītānte kṣetre doṣo na vidyate / akāmataḥ kāmacāre cauravad daṇḍam arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महोक्षोत्सृष्टपशवः सूतिकागन्तुकादयः । पालो येषां न ते मोच्या दैवराजपरिप्लुताः
mahokṣotsṛṣṭapaśavaḥ sūtikāgantukādayaḥ / pālo yeṣāṃ na te mocyā daivarājapariplutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथार्पितान् पशून् गोपः सायं प्रत्यर्पयेत् तथा । प्रमादमृतनष्टांश् च प्रदाप्यः कृतवेतनः
yathārpitān paśūn gopaḥ sāyaṃ pratyarpayet tathā / pramādamṛtanaṣṭāṃś ca pradāpyaḥ kṛtavetanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पालदोषविनाशे तु पाले दण्डो विधीयते । अर्धत्रयोदशपणः स्वामिनो द्रव्यम् एव च
pāladoṣavināśe tu pāle daṇḍo vidhīyate / ardhatrayodaśapaṇaḥ svāmino dravyam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्येच्छया गोप्रचारो भूमिराजवशेन वा । द्विजस् तृणैधःपुष्पाणि सर्वतः सर्वदा हरेत्
grāmyecchayā gopracāro bhūmirājavaśena vā / dvijas tṛṇaidhaḥpuṣpāṇi sarvataḥ sarvadā haret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुःशतं परीणाहो ग्रामे क्षेत्रान्तरं भवेत् । द्वे शते खर्वटस्य स्यान् नगरस्य चतुःशतम्
dhanuḥśataṃ parīṇāho grāme kṣetrāntaraṃ bhavet / dve śate kharvaṭasya syān nagarasya catuḥśatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वं लभेतान्यविक्रीतं क्रेतुर् दोषो ऽप्रकाशिते । हीनाद् रहो हीनमूल्ये वेलाहीने च तस्करः
svaṃ labhetānyavikrītaṃ kretur doṣo 'prakāśite / hīnād raho hīnamūlye velāhīne ca taskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नष्टापहृतम् आसाद्य हर्तारं ग्राहयेन् नरम् । देशकालातिपत्तौ च गृहीत्वा स्वयम् अर्पयेत्
naṣṭāpahṛtam āsādya hartāraṃ grāhayen naram / deśakālātipattau ca gṛhītvā svayam arpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विक्रेतुर् दर्शनाच् छुद्धिः स्वामी द्रव्यं नृपो दमम् । क्रेता मूल्यम् अवाप्नोति तस्माद् यस् तस्य विक्रयी
vikretur darśanāc chuddhiḥ svāmī dravyaṃ nṛpo damam / kretā mūlyam avāpnoti tasmād yas tasya vikrayī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगमेनोपभोगेन नष्टं भाव्यम् अतो ऽन्यथा । पञ्चबन्धो दमस् तस्य राज्ञे तेनाविभाविते
āgamenopabhogena naṣṭaṃ bhāvyam ato 'nyathā / pañcabandho damas tasya rājñe tenāvibhāvite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृतं प्रनष्टं यो द्रव्यं परहस्ताद् अवाप्नुयात् । अनिवेद्य नृपे दण्ड्यः स तु षण्णवतिं पणान्
hṛtaṃ pranaṣṭaṃ yo dravyaṃ parahastād avāpnuyāt / anivedya nṛpe daṇḍyaḥ sa tu ṣaṇṇavatiṃ paṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौल्किकैः स्थानपालैर् वा नष्टापहृतम् आहृतम् । अर्वाक् संवत्सरात् स्वामी हरेत परतो नृपः
śaulkikaiḥ sthānapālair vā naṣṭāpahṛtam āhṛtam / arvāk saṃvatsarāt svāmī hareta parato nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पणान् एकशफे दद्याच् चतुरः पञ्च मानुषे । महिषोष्ट्रगवां द्वौ द्वौ पादं पादम् अजाविके
paṇān ekaśaphe dadyāc caturaḥ pañca mānuṣe / mahiṣoṣṭragavāṃ dvau dvau pādaṃ pādam ajāvike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वं कुटुम्बाविरोधेन देयं दारसुताद् ऋते । नान्वये सति सर्वस्वं यच् चान्यस्मै प्रतिश्रुतम्
svaṃ kuṭumbāvirodhena deyaṃ dārasutād ṛte / nānvaye sati sarvasvaṃ yac cānyasmai pratiśrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिग्रहः प्रकाशः स्यात् स्थावरस्य विशेषतः । देयं प्रतिश्रुतं चैव दत्त्वा नापहरेत् पुनः
pratigrahaḥ prakāśaḥ syāt sthāvarasya viśeṣataḥ / deyaṃ pratiśrutaṃ caiva dattvā nāpaharet punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशैकपञ्चसप्ताह- मासत्र्यहार्धमासिकम् । बीजायोवाह्यरत्नस्त्री- दोह्यपुंसां परीक्षणम्
daśaikapañcasaptāha- māsatryahārdhamāsikam / bījāyovāhyaratnastrī- dohyapuṃsāṃ parīkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नौ सुवर्णम् अक्षीणं रजते द्विपलं शते । अष्टौ त्रपुणि सीसे च ताम्रे पञ्च दशायसि
agnau suvarṇam akṣīṇaṃ rajate dvipalaṃ śate / aṣṭau trapuṇi sīse ca tāmre pañca daśāyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शते दशपला वृद्धिर् और्णे कार्पाससौत्रिके । मध्ये पञ्चपला वृद्धिः सूक्ष्मे तु त्रिपला मता
śate daśapalā vṛddhir aurṇe kārpāsasautrike / madhye pañcapalā vṛddhiḥ sūkṣme tu tripalā matā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्मिके रोमबद्धे च त्रिंशद्भागः क्षयो मतः । न क्षयो न च वृद्धिश् च कौशेये वाल्कलेषु च
kārmike romabaddhe ca triṃśadbhāgaḥ kṣayo mataḥ / na kṣayo na ca vṛddhiś ca kauśeye vālkaleṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशं कालं च भोगं च ज्ञात्वा नष्टे बलाबलम् । द्रव्याणां कुशला ब्रूयुर् यत् तद् दाप्यम् असंशयम्
deśaṃ kālaṃ ca bhogaṃ ca jñātvā naṣṭe balābalam / dravyāṇāṃ kuśalā brūyur yat tad dāpyam asaṃśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलाद्दासीकृतश् चौरैर् विक्रीतश् चापि मुच्यते । स्वामिप्राणप्रदो भक्त- त्यागात् तन् निष्क्रयाद् अपि
balāddāsīkṛtaś caurair vikrītaś cāpi mucyate / svāmiprāṇaprado bhakta- tyāgāt tan niṣkrayād api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रव्रज्यावसितो राज्ञो दास आमरणान्तिकम् । वर्णानाम् आनुलोम्येन दास्यं न प्रतिलोमतः
pravrajyāvasito rājño dāsa āmaraṇāntikam / varṇānām ānulomyena dāsyaṃ na pratilomataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतशिल्पो ऽपि निवसेत् कृतकालं गुरोर् गृहे । अन्तेवासी गुरुप्राप्त- भोजनस् तत्फलप्रदः
kṛtaśilpo 'pi nivaset kṛtakālaṃ guror gṛhe / antevāsī guruprāpta- bhojanas tatphalapradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा कृत्वा पुरे स्थानं ब्राह्मणान् न्यस्य तत्र तु । त्रैविद्यं वृत्तिमद् ब्रूयात् स्वधर्मः पाल्यताम् इति
rājā kṛtvā pure sthānaṃ brāhmaṇān nyasya tatra tu / traividyaṃ vṛttimad brūyāt svadharmaḥ pālyatām iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजधर्माविरोधेन यस् तु समयिको भवेत् । सो ऽपि यत्नेन संरक्ष्यो धर्मो राजकृतश् च यः
nijadharmāvirodhena yas tu samayiko bhavet / so 'pi yatnena saṃrakṣyo dharmo rājakṛtaś ca yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणद्रव्यं हरेद् यस् तु संविदं लङ्घयेच् च यः । सर्वस्वहरणं कृत्वा तं राष्ट्राद् विप्रवासयेत्
gaṇadravyaṃ hared yas tu saṃvidaṃ laṅghayec ca yaḥ / sarvasvaharaṇaṃ kṛtvā taṃ rāṣṭrād vipravāsayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्तव्यं वचनं सर्वैः समूहहितवादिनाम् । यस् तत्र विपरीतः स्यात् स दाप्यः प्रथमं दमम्
kartavyaṃ vacanaṃ sarvaiḥ samūhahitavādinām / yas tatra viparītaḥ syāt sa dāpyaḥ prathamaṃ damam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समूहकार्य आयातान् कृतकार्यान् विसर्जयेत् । स दानमानसत्कारैः पूजयित्वा महीपतिः
samūhakārya āyātān kṛtakāryān visarjayet / sa dānamānasatkāraiḥ pūjayitvā mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समूहकार्यप्रहितो यल् लभेत तद् अर्पयेत् । एकादशगुणं दाप्यो यद्य् असौ नार्पयेत् स्वयम्
samūhakāryaprahito yal labheta tad arpayet / ekādaśaguṇaṃ dāpyo yady asau nārpayet svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मज्ञाः शुचयो ऽलुब्धा भवेयुः कार्यचिन्तकाः । कर्तव्यं वचनं तेषां समूहहितवादिनाम्
dharmajñāḥ śucayo 'lubdhā bhaveyuḥ kāryacintakāḥ / kartavyaṃ vacanaṃ teṣāṃ samūhahitavādinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेणिनैगमपाखण्ड- गणानाम् अप्य् अयं विधिः । भेदं चैषां नृपो रक्षेत् पूर्ववृत्तिं च पालयेत्
śreṇinaigamapākhaṇḍa- gaṇānām apy ayaṃ vidhiḥ / bhedaṃ caiṣāṃ nṛpo rakṣet pūrvavṛttiṃ ca pālayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीतवेतनः कर्म त्यजन् द्विगुणम् आवहेत् । अगृहीते समं दाप्यो भृत्यै रक्ष्य उपस्करः
gṛhītavetanaḥ karma tyajan dviguṇam āvahet / agṛhīte samaṃ dāpyo bhṛtyai rakṣya upaskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाप्यस् तु दशमं भागं वाणिज्यपशुसस्यतः । अनिश्चित्य भृतिं यस् तु कारयेत् स महीक्षिता
dāpyas tu daśamaṃ bhāgaṃ vāṇijyapaśusasyataḥ / aniścitya bhṛtiṃ yas tu kārayet sa mahīkṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशं कालं च यो ऽतीयाल् लाभं कुर्याच् च यो ऽन्यथा । तत्र स्यात् स्वामिनश् छन्दो ऽधिकं देयं कृते ऽधिके
deśaṃ kālaṃ ca yo 'tīyāl lābhaṃ kuryāc ca yo 'nyathā / tatra syāt svāminaś chando 'dhikaṃ deyaṃ kṛte 'dhike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो यावत् कुरुते कर्म तावत् तस्य तु वेतनम् । उभयोर् अप्य् असाध्यं चेत् साध्ये कुर्याद् यथाश्रुतम्
yo yāvat kurute karma tāvat tasya tu vetanam / ubhayor apy asādhyaṃ cet sādhye kuryād yathāśrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अराजदैविकं नष्टं भाण्डं दाप्यस् तु वाहकः । प्रस्थानविघ्नकृच् चैव प्रदाप्यो द्विगुणां भृतिम्
arājadaivikaṃ naṣṭaṃ bhāṇḍaṃ dāpyas tu vāhakaḥ / prasthānavighnakṛc caiva pradāpyo dviguṇāṃ bhṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्रान्ते सप्तमं भागं चतुर्थं पथि संत्यजन् । भृतिम् अर्धपथे सर्वां प्रदाप्यस् त्याजको ऽपि च
prakrānte saptamaṃ bhāgaṃ caturthaṃ pathi saṃtyajan / bhṛtim ardhapathe sarvāṃ pradāpyas tyājako 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्लहे शतिकवृद्धेस् तु सभिकः पञ्चकं शतम् । गृह्णीयाद् धूर्तकितवाद् इतराद् दशकं शतम्
glahe śatikavṛddhes tu sabhikaḥ pañcakaṃ śatam / gṛhṇīyād dhūrtakitavād itarād daśakaṃ śatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सम्यक्पालितो दद्याद् राज्ञे भागं यथाकृतम् । जितम् उद्ग्राहयेज् जेत्रे दद्यात् सत्यं वचः क्षमी
sa samyakpālito dadyād rājñe bhāgaṃ yathākṛtam / jitam udgrāhayej jetre dadyāt satyaṃ vacaḥ kṣamī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्ते नृपतिना भागे प्रसिद्धे धूर्तमण्डले । जितं ससभिके स्थाने दापयेद् अन्यथा न तु
prāpte nṛpatinā bhāge prasiddhe dhūrtamaṇḍale / jitaṃ sasabhike sthāne dāpayed anyathā na tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रष्टारो व्यवहाराणां साक्षिणश् च त एव हि । राज्ञा सचिह्नं निर्वास्याः कूटाक्षोपधिदेविनः
draṣṭāro vyavahārāṇāṃ sākṣiṇaś ca ta eva hi / rājñā sacihnaṃ nirvāsyāḥ kūṭākṣopadhidevinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्यूतम् एकमुखं कार्यं तस्करज्ञानकारणात् । एष एव विधिर् ज्ञेयः प्राणिद्यूते समाह्वये
dyūtam ekamukhaṃ kāryaṃ taskarajñānakāraṇāt / eṣa eva vidhir jñeyaḥ prāṇidyūte samāhvaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यासत्यान्यथास्तोत्रैर् न्यूनाङ्गेन्द्रियरोगिणाम् । क्षेपं करोति चेद् दण्ड्यः पणान् अर्धत्रयोदशान्
satyāsatyānyathāstotrair nyūnāṅgendriyarogiṇām / kṣepaṃ karoti ced daṇḍyaḥ paṇān ardhatrayodaśān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिगन्तास्मि भगिनीं मातरं वा तवेति ह । शपन्तं दापयेद् राजा पञ्चविंशतिकं दमम्
abhigantāsmi bhaginīṃ mātaraṃ vā taveti ha / śapantaṃ dāpayed rājā pañcaviṃśatikaṃ damam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धो ऽधर्मेषु द्विगुणः परस्त्रीषूत्तमेषु च । दण्डप्रणयनं कार्यं वर्णजात्युत्तराधरैः
ardho 'dharmeṣu dviguṇaḥ parastrīṣūttameṣu ca / daṇḍapraṇayanaṃ kāryaṃ varṇajātyuttarādharaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातिलोम्यापवादेषु द्विगुणत्रिगुणा दमाः । वर्णानाम् आनुलोम्येन तस्माद् अर्धार्धहानितः
prātilomyāpavādeṣu dviguṇatriguṇā damāḥ / varṇānām ānulomyena tasmād ardhārdhahānitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहुग्रीवानेत्रसक्थि- विनाशे वाचिके दमः । सत्यस् तदर्धिकः पाद- नासाकर्णकरादिषु
bāhugrīvānetrasakthi- vināśe vācike damaḥ / satyas tadardhikaḥ pāda- nāsākarṇakarādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्तस् तु वदन्न् एवं दण्डनीयः पणान् दश । तथा शक्तः प्रतिभुवं दाप्यः क्षेमाय तस्य तु
aśaktas tu vadann evaṃ daṇḍanīyaḥ paṇān daśa / tathā śaktaḥ pratibhuvaṃ dāpyaḥ kṣemāya tasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतनीयकृते क्षेपे दण्डो मध्यमसाहसः । उपपातकयुक्ते तु दाप्यः प्रथमसाहसम्
patanīyakṛte kṣepe daṇḍo madhyamasāhasaḥ / upapātakayukte tu dāpyaḥ prathamasāhasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैविद्यनृपदेवानां क्षेप उत्तमसाहसः । मध्यमो जातिपूगानां प्रथमो ग्रामदेशयोः
traividyanṛpadevānāṃ kṣepa uttamasāhasaḥ / madhyamo jātipūgānāṃ prathamo grāmadeśayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असाक्षिकहते चिह्नैर् युक्तिभिश् चागमेन च । द्रष्टव्यो व्यवहारस् तु कूटचिह्नकृतो भयात्
asākṣikahate cihnair yuktibhiś cāgamena ca / draṣṭavyo vyavahāras tu kūṭacihnakṛto bhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मपङ्करजःस्पर्शे दण्डो दशपणः स्मृतः । अमेध्यपार्ष्णिनिष्ठ्यूत- स्पर्शने द्विगुणस् ततः
bhasmapaṅkarajaḥsparśe daṇḍo daśapaṇaḥ smṛtaḥ / amedhyapārṣṇiniṣṭhyūta- sparśane dviguṇas tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समेष्व् एवं परस्त्रीषु द्विगुणस् तूत्तमेषु च । हीनेष्व् अर्धदमो मोह- मदादिभिरदण्डनम्
sameṣv evaṃ parastrīṣu dviguṇas tūttameṣu ca / hīneṣv ardhadamo moha- madādibhiradaṇḍanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रपीडाकरं छेद्यम् अङ्गम् अब्राह्मणस्य तु । उद्गूर्णे प्रथमो दण्डः संस्पर्शे तु तदर्धिकः
viprapīḍākaraṃ chedyam aṅgam abrāhmaṇasya tu / udgūrṇe prathamo daṇḍaḥ saṃsparśe tu tadardhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्गूर्णे हस्तपादे तु दशविंशतिकौ दमौ । परस्परं तु सर्वेषां शस्त्रे मध्यमसाहसः
udgūrṇe hastapāde tu daśaviṃśatikau damau / parasparaṃ tu sarveṣāṃ śastre madhyamasāhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादकेशांशुककरोल्- लुञ्चनेषु पणान् दश । पीडाकर्षांशुकावेष्ट- पादाध्यासे शतं दमः
pādakeśāṃśukakarol- luñcaneṣu paṇān daśa / pīḍākarṣāṃśukāveṣṭa- pādādhyāse śataṃ damaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोणितेन विना दुःखं कुर्वन् काष्ठादिभिर् नरः । द्वात्रिंशतं पणान् दण्ड्यो द्विगुणं दर्शने ऽसृजः
śoṇitena vinā duḥkhaṃ kurvan kāṣṭhādibhir naraḥ / dvātriṃśataṃ paṇān daṇḍyo dviguṇaṃ darśane 'sṛjaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करपाददतो भङ्गे छेदने कर्णनासयोः । मध्यो दण्डो व्रणोद्भेदे मृतकल्पहते तथा
karapādadato bhaṅge chedane karṇanāsayoḥ / madhyo daṇḍo vraṇodbhede mṛtakalpahate tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेष्टाभोजनवाग्रोधे नेत्रादिप्रतिभेदने । कन्धराबाहुसक्थ्नां च भङ्गे मध्यमसाहसः
ceṣṭābhojanavāgrodhe netrādipratibhedane / kandharābāhusakthnāṃ ca bhaṅge madhyamasāhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकं घ्नतां बहूनां च यथोक्ताद् द्विगुणो दमः । कलहापहृतं देयं दण्डश् च द्विगुणस् ततः
ekaṃ ghnatāṃ bahūnāṃ ca yathoktād dviguṇo damaḥ / kalahāpahṛtaṃ deyaṃ daṇḍaś ca dviguṇas tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखम् उत्पादयेद् यस् तु स समुत्थानजं व्ययम् । दाप्यो दण्डं च यो यस्मिन् कलहे समुदाहृतः
duḥkham utpādayed yas tu sa samutthānajaṃ vyayam / dāpyo daṇḍaṃ ca yo yasmin kalahe samudāhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिघाते तथा छेदे भेदे कुड्यावपातने । पणान् दाप्यः पञ्च दश विंशतिं तद् व्ययं तथा
abhighāte tathā chede bhede kuḍyāvapātane / paṇān dāpyaḥ pañca daśa viṃśatiṃ tad vyayaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखोत्पादि गृहे द्रव्यं क्षिपन् प्राणहरं तथा । षोडशाद्यः पणान् दाप्यो द्वितीयो मध्यमं दमम्
duḥkhotpādi gṛhe dravyaṃ kṣipan prāṇaharaṃ tathā / ṣoḍaśādyaḥ paṇān dāpyo dvitīyo madhyamaṃ damam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखे च शोणितोत्पादे शाखाङ्गच्छेदने तथा । दण्डः क्षुद्रपशूनां तु द्विपणप्रभृतिः क्रमात्
duḥkhe ca śoṇitotpāde śākhāṅgacchedane tathā / daṇḍaḥ kṣudrapaśūnāṃ tu dvipaṇaprabhṛtiḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिङ्गस्य छेदने मृत्यौ मध्यमो मूल्यम् एव च । महापशूनाम् एतेषु स्थानेषु द्विगुणो दमः
liṅgasya chedane mṛtyau madhyamo mūlyam eva ca / mahāpaśūnām eteṣu sthāneṣu dviguṇo damaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्ररोहिशाखिनां शाखा- स्कन्धसर्वविदारणे । उपजीव्यद्रुमाणां च विंशतेर् द्विगुणो दमः
prarohiśākhināṃ śākhā- skandhasarvavidāraṇe / upajīvyadrumāṇāṃ ca viṃśater dviguṇo damaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैत्यश्मशानसीमासु पुण्यस्थाने सुरालये । जातद्रुमाणां द्विगुणो दमो वृक्षे च विश्रुते
caityaśmaśānasīmāsu puṇyasthāne surālaye / jātadrumāṇāṃ dviguṇo damo vṛkṣe ca viśrute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्मगुच्छक्षुपलता- प्रतानौषधिवीरुधाम् । पूर्वस्मृताद् अर्धदण्डः स्थानेषूक्तेषु कर्तने
gulmagucchakṣupalatā- pratānauṣadhivīrudhām / pūrvasmṛtād ardhadaṇḍaḥ sthāneṣūkteṣu kartane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामान्यद्रव्यप्रसभ- हरणात् साहसं स्मृतम् । तन्मूल्याद् द्विगुणो दण्डो निह्नवे तु चतुर्गुणः
sāmānyadravyaprasabha- haraṇāt sāhasaṃ smṛtam / tanmūlyād dviguṇo daṇḍo nihnave tu caturguṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः साहसं कारयति स दाप्यो द्विगुणं दमम् । यश् चैवम् उक्त्वाहं दाता कारयेत् स चतुर्गुणम्
yaḥ sāhasaṃ kārayati sa dāpyo dviguṇaṃ damam / yaś caivam uktvāhaṃ dātā kārayet sa caturguṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्घ्याक्षेपातिक्रमकृद् भ्रातृभार्याप्रहारकः । संदिष्टस्याप्रदाता च समुद्रगृहभेदकृत्
arghyākṣepātikramakṛd bhrātṛbhāryāprahārakaḥ / saṃdiṣṭasyāpradātā ca samudragṛhabhedakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामन्तकुलिकादीनाम् अपकारस्य कारकः । पञ्चाशत्पणिको दण्ड एषाम् इति विनिश्चयः
sāmantakulikādīnām apakārasya kārakaḥ / pañcāśatpaṇiko daṇḍa eṣām iti viniścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वच्छन्दविधवागामी विक्रुष्टे ऽनभिधावकः । अकारणे च विक्रोष्टा चण्डालश् चोत्तमान् स्पृशेत्
svacchandavidhavāgāmī vikruṣṭe 'nabhidhāvakaḥ / akāraṇe ca vikroṣṭā caṇḍālaś cottamān spṛśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रप्रव्रजितानां च दैवे पित्र्ये च भोजकः । अयुक्तं शपथं कुर्वन्न् अयोग्यो योग्यकर्मकृत्
śūdrapravrajitānāṃ ca daive pitrye ca bhojakaḥ / ayuktaṃ śapathaṃ kurvann ayogyo yogyakarmakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषक्षुद्रपशूनां च पुंस्त्वस्य प्रतिघातकृत् । साधारणस्यापलापी दासीगर्भविनाशकृत्
vṛṣakṣudrapaśūnāṃ ca puṃstvasya pratighātakṛt / sādhāraṇasyāpalāpī dāsīgarbhavināśakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृपुत्रस्वसृभातृ- दंपत्याचार्यशिष्यकाः । एषाम् अपतितान्योन्य- त्यागी च शतदण्डभाक्
pitṛputrasvasṛbhātṛ- daṃpatyācāryaśiṣyakāḥ / eṣām apatitānyonya- tyāgī ca śatadaṇḍabhāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसानस्त्रीन् पणान् दण्ड्यो नेजकस् तु परांशुकम् । विक्रयावक्रयाधानय् आचितेषु पणान् दश
vasānastrīn paṇān daṇḍyo nejakas tu parāṃśukam / vikrayāvakrayādhānay āciteṣu paṇān daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितापुत्रविरोधे तु साक्षिणां त्रिपणो दमः । अन्तरे च तयोर् यः स्यात् तस्याप्य् अष्टगुणो दमः
pitāputravirodhe tu sākṣiṇāṃ tripaṇo damaḥ / antare ca tayor yaḥ syāt tasyāpy aṣṭaguṇo damaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलाशासनमानानां कूटकृन्नाणकस्य च । एभिश् च व्यवहर्ता यः स दाप्यो दमम् उत्तमम्
tulāśāsanamānānāṃ kūṭakṛnnāṇakasya ca / ebhiś ca vyavahartā yaḥ sa dāpyo damam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.