उपनयनमिति कर्मनामधेयम् । कुमारस्याचार्यसमीपनयनमस्मिन् कर्मणीति, पङ्कजादिवत् । विर्विस्तरार्थः । आङ्ब लव- दर्थः । चक्षिङो ऽत्र व्यक्तवागर्थस्य ख्याञादेशात्व्याख्यास्यामैति रूपम् । तथा चायमर्थः- उपनयनाख्यं कर्म वैकल्पिककल्पोक्त्या विस्तृतं बलवत्प्रमाणोपपन्नं असाधारणैश्शब्दैर्वक्ष्याम इति । इयं च प्रतिज्ञा श्रोतृजनमनो ऽवधारणार्था । केचित्-दैवादेर्विघ्नात् पूर्वैर्निषेकादिभिरसंस्कृतस्याप्युपनयनं भवत्येव । न तूपनयनासंस्कृतस्य उत्तराणि श्रौतस्मार्तानीत्येवमुपनयनप्राधान्यज्ञापनार्था प्रतिज्ञा । किञ्चि गृह्योपदिष्टकर्मसु गृहस्थस्यैवाधिकारो न ब्रह्मतारिण इत्येवंरूपं विशेषं ज्ञापयितुमप्रतिज्ञं विवाहमुपदिश्य उपनयनकल्पोपदेशः सप्रतिज्ञः क्रियते । अस्य च कल्पस्य धर्मशास्त्रे ऽउपनयनं विद्यार्तस्यऽ(आपध।१-१-९) इत्य त्रानुपदेशः सर्वचरणार्थतां निवर्तयितुमिति ॥१॥ गर्भाष्टमेषु ब्राह्मणमुपनयीत
upanayanamiti karmanāmadheyam / kumārasyācāryasamīpanayanamasmin karmaṇīti, paṅkajādivat / virvistarārthaḥ / āṅba lava- darthaḥ / cakṣiṅo 'tra vyaktavāgarthasya khyāñādeśātvyākhyāsyāmaiti rūpam / tathā cāyamarthaḥ- upanayanākhyaṃ karma vaikalpikakalpoktyā vistṛtaṃ balavatpramāṇopapannaṃ asādhāraṇaiśśabdairvakṣyāma iti / iyaṃ ca pratijñā śrotṛjanamano 'vadhāraṇārthā / kecit-daivādervighnāt pūrvairniṣekādibhirasaṃskṛtasyāpyupanayanaṃ bhavatyeva / na tūpanayanāsaṃskṛtasya uttarāṇi śrautasmārtānītyevamupanayanaprādhānyajñāpanārthā pratijñā / kiñci gṛhyopadiṣṭakarmasu gṛhasthasyaivādhikāro na brahmatāriṇa ityevaṃrūpaṃ viśeṣaṃ jñāpayitumapratijñaṃ vivāhamupadiśya upanayanakalpopadeśaḥ sapratijñaḥ kriyate / asya ca kalpasya dharmaśāstre 'upanayanaṃ vidyārtasya'(āpa.dha.1-1-9) itya trānupadeśaḥ sarvacaraṇārthatāṃ nivartayitumiti //1// garbhāṣṭameṣu brāhmaṇamupanayīta
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.