शीलवताम् इहैवाभिप्रायाः कल्याणाः समृध्यन्ति प्राग् एव परत्रेति शीलविशुद्धौ प्रयतितव्यम् ॥ तद्यथानुश्रूयते । बोधिसत्त्वः किल कस्मिंश् चिन् नातिमहति कह्लारतामरसकमलकुवलयविभूषितरुचिरसलिले हंसकारण्डवचक्रवाकमिथुनोपशोभिते तीरान्तरुहतरुकुसुमावकीर्णे सरसि मत्स्याधिपतिर् बभूव । स्वभ्यस्तभावाच् च बहुषु जन्मान्तरेषु परार्थचर्यायास् तत्रस्थो ऽपि परहितसुखोपपादनसव्यापारो बभूव । अभ्यासयोगाद् धि शुभाशुभानि कर्माणि सात्म्य् एव भवन्ति पुंसाम् । तथाविधान्य् एव यद् अप्रयत्नाज् जन्मान्तरे स्वप्न इवाचरन्ति
śīlavatām ihaivābhiprāyāḥ kalyāṇāḥ samṛdhyanti prāg eva paratreti śīlaviśuddhau prayatitavyam // tadyathānuśrūyate / bodhisattvaḥ kila kasmiṃś cin nātimahati kahlāratāmarasakamalakuvalayavibhūṣitarucirasalile haṃsakāraṇḍavacakravākamithunopaśobhite tīrāntaruhatarukusumāvakīrṇe sarasi matsyādhipatir babhūva / svabhyastabhāvāc ca bahuṣu janmāntareṣu parārthacaryāyās tatrastho 'pi parahitasukhopapādanasavyāpāro babhūva / abhyāsayogād dhi śubhāśubhāni karmāṇi sātmy eva bhavanti puṃsām / tathāvidhāny eva yad aprayatnāj janmāntare svapna ivācaranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्टानाम् इव च स्वेषाम् अपत्यानाम् उपरि निविष्टहार्दो स महासत्त्वस् तेषां मीनानां दानप्रियवचनार्थचर्यादिक्रमैः परम् अनुग्रहं चकार । अन्योन्यहिंसाप्रणयं नियच्छन् परस्परप्रेम विवर्धयंश् च । योगाद् उपायज्ञतया च तेषां विस्मारयाम् आस स मत्स्यवृत्तम्
iṣṭānām iva ca sveṣām apatyānām upari niviṣṭahārdo sa mahāsattvas teṣāṃ mīnānāṃ dānapriyavacanārthacaryādikramaiḥ param anugrahaṃ cakāra / anyonyahiṃsāpraṇayaṃ niyacchan parasparaprema vivardhayaṃś ca / yogād upāyajñatayā ca teṣāṃ vismārayām āsa sa matsyavṛttam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् तेन सम्यक् परिपाल्यमानं वृद्धिं परां मीनकुलं जगाम । पुरं विनिर्मुक्तम् इवोपसर्गैर् न्यायप्रवृत्तेन नराधिपेन
tat tena samyak paripālyamānaṃ vṛddhiṃ parāṃ mīnakulaṃ jagāma / puraṃ vinirmuktam ivopasargair nyāyapravṛttena narādhipena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कदा चित् सत्त्वानां भाग्यसंपद्वैकल्यात् प्रमादाच् च वर्षाधिकृतानां देवपुत्राणां न सम्यग् देवो ववर्ष । असम्यग् वर्षिणि च देवे तत् सरः फुल्लकदम्बकुसुमगौरेण नवसलिलेन न यथापूर्वम् आपुपूरे । क्रमेण चोपगते निदाघसमये पटुतरदीप्तिभिः खेदालसगतिभिर् इव च दिनकरकिरणैस् तदभितप्तया च धरण्या ज्वालानुगतेनेव च ह्लादाभिलाषिणा मारुतेन तर्षवशाद् इव प्रत्यहम् आपीयमानं तत् सरः पल्वलीबभूव । निदाघकालज्वलितो विवस्वाञ् ज्वालावकर्षीव पटुश् च वायुः । ज्वरातुरेवाशिशिरा च भूमिस् तोयानि रोषाद् इव शोषयन्ति
atha kadā cit sattvānāṃ bhāgyasaṃpadvaikalyāt pramādāc ca varṣādhikṛtānāṃ devaputrāṇāṃ na samyag devo vavarṣa / asamyag varṣiṇi ca deve tat saraḥ phullakadambakusumagaureṇa navasalilena na yathāpūrvam āpupūre / krameṇa copagate nidāghasamaye paṭutaradīptibhiḥ khedālasagatibhir iva ca dinakarakiraṇais tadabhitaptayā ca dharaṇyā jvālānugateneva ca hlādābhilāṣiṇā mārutena tarṣavaśād iva pratyaham āpīyamānaṃ tat saraḥ palvalībabhūva / nidāghakālajvalito vivasvāñ jvālāvakarṣīva paṭuś ca vāyuḥ / jvarāturevāśiśirā ca bhūmis toyāni roṣād iva śoṣayanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ बोधिसत्त्वो वायसगणैर् अपि प्रतर्क्यमाणं प्राग् एव सलिलतीरान्तचारिभिः पक्षिगणैर् विषाददैन्यवशगं विस्पन्दितमात्रपरायणं मीनकुलम् अवेक्ष्य करुणायमाणश् चिन्ताम् आपेदे । कष्टा बतेयम् आपद् आपतिता मीनानाम् । प्रत्यहं क्षीयते तोयं स्पर्धमानम् इवायुषा । अद्यापि च चिरेणैव लक्ष्यते जलदागमः
atha bodhisattvo vāyasagaṇair api pratarkyamāṇaṃ prāg eva salilatīrāntacāribhiḥ pakṣigaṇair viṣādadainyavaśagaṃ vispanditamātraparāyaṇaṃ mīnakulam avekṣya karuṇāyamāṇaś cintām āpede / kaṣṭā bateyam āpad āpatitā mīnānām / pratyahaṃ kṣīyate toyaṃ spardhamānam ivāyuṣā / adyāpi ca cireṇaiva lakṣyate jaladāgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपयानक्रमो नास्ति नेताप्य् अन्यत्र को भवेत् । अस्मद्व्यसनसंहृष्टाः समायान्ति च नो द्विषः
apayānakramo nāsti netāpy anyatra ko bhavet / asmadvyasanasaṃhṛṣṭāḥ samāyānti ca no dviṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्य निःसंशयम् इमे तोयशेषस्य संक्षयात् । स्फुरन्तो भक्षयिष्यन्ते शत्रुभिर् मम पश्यतः
asya niḥsaṃśayam ime toyaśeṣasya saṃkṣayāt / sphuranto bhakṣayiṣyante śatrubhir mama paśyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् किम् अत्र प्राप्तकालं स्याद् इति विमृशन् स महात्मा सत्याधिष्ठानम् एकम् आर्तायनं ददर्श । करुणया च समापीड्यमानहृदयो दीर्घम् उष्णम् अभिनिश्वस्य नभः समुल्लोकयन्न् उवाच । स्मरामि न प्राणिवधं यथाहं संचिन्त्य कृच्छ्रे परमे ऽपि कर्तुम् । अनेन सत्येन सरांसि तोयैर् आपूरयन् वर्षतु देवराजः
tat kim atra prāptakālaṃ syād iti vimṛśan sa mahātmā satyādhiṣṭhānam ekam ārtāyanaṃ dadarśa / karuṇayā ca samāpīḍyamānahṛdayo dīrgham uṣṇam abhiniśvasya nabhaḥ samullokayann uvāca / smarāmi na prāṇivadhaṃ yathāhaṃ saṃcintya kṛcchre parame 'pi kartum / anena satyena sarāṃsi toyair āpūrayan varṣatu devarājaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तस्य महात्मनः पुण्योपचयगुणात् सत्याधिष्ठानबलात् तदभिप्रसादितदेवनागयक्षानुभावाच् च समन्ततस् तोयावलम्बिबिम्बा गम्भीरमधुरनिर्घोषा विद्युल्लतालंकृता नीलविपुलशिखरा विजृम्भमाणा इव प्रविसर्पिभिः शिखरभुजैः परिष्वज्यमाना इव चान्योन्यम् अकालमेघाः कालमेघाः प्रादुरभवन् । दिशां प्रमिण्वन्त इव प्रयामं शृङ्गैर् वितन्वन्त इवान्धकारम् । नभस्तलादर्शगता विरेजुश् छाया गिरीणाम् इव कालमेघाः
atha tasya mahātmanaḥ puṇyopacayaguṇāt satyādhiṣṭhānabalāt tadabhiprasāditadevanāgayakṣānubhāvāc ca samantatas toyāvalambibimbā gambhīramadhuranirghoṣā vidyullatālaṃkṛtā nīlavipulaśikharā vijṛmbhamāṇā iva pravisarpibhiḥ śikharabhujaiḥ pariṣvajyamānā iva cānyonyam akālameghāḥ kālameghāḥ prādurabhavan / diśāṃ pramiṇvanta iva prayāmaṃ śṛṅgair vitanvanta ivāndhakāram / nabhastalādarśagatā virejuś chāyā girīṇām iva kālameghāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसक्तकेकैः शिखिभिः प्रहृष्टैः संस्तूयमाना इव नृत्तचित्रैः । प्रसक्तमन्द्रस्तनिता विरेजुर् धीरप्रहासा इव ते घनौघाः
saṃsaktakekaiḥ śikhibhiḥ prahṛṣṭaiḥ saṃstūyamānā iva nṛttacitraiḥ / prasaktamandrastanitā virejur dhīraprahāsā iva te ghanaughāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्ता विमुक्ता इव तैर् विमुक्ता धारा निपेतुः प्रशशाम रेणुः । गन्धश् चचारानिभृतो धरण्यां विकीर्यमाणो जलदानिलेन
muktā vimuktā iva tair vimuktā dhārā nipetuḥ praśaśāma reṇuḥ / gandhaś cacārānibhṛto dharaṇyāṃ vikīryamāṇo jaladānilena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निदाघसंपर्कविवर्धितो ऽपि तिरोबभूवार्ककरप्रभावः । फेनावलीव्याकुलमेखलानि तोयानि निम्नाभिमुखानि सस्रुः
nidāghasaṃparkavivardhito 'pi tirobabhūvārkakaraprabhāvaḥ / phenāvalīvyākulamekhalāni toyāni nimnābhimukhāni sasruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहुर् मुहुः काञ्चनपिञ्जराभिर् भाभिर् दिगन्तान् अनुरञ्जयन्ती । पयोदतूर्यस्वनलब्धहर्षा विद्युल्लता नृत्तम् इवाचचार
muhur muhuḥ kāñcanapiñjarābhir bhābhir digantān anurañjayantī / payodatūryasvanalabdhaharṣā vidyullatā nṛttam ivācacāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ बोधिसत्त्वः समन्ततो ऽभिप्रसृतैर् आपाण्डुभिः सलिलप्रवाहैर् आपूर्यमाणे सरसि धारानिपातसमकालम् एव विद्रुते वायसाद्ये पक्षिगणे प्रतिलब्धजीविताशे प्रमुदिते मीनगणे प्रीत्याभिसार्यमाणहृदयो वर्षनिवृत्तिसाशङ्कः पुनः पुनः पर्जन्यम् आबभाषे । उद्गर्ज पर्जन्य गभीरधीरं प्रमोदम् उद्वासय वायसानाम् । रत्नायमानानि पयांसि वर्षन् संसक्तविद्युज्ज्वलितद्युतीनि
atha bodhisattvaḥ samantato 'bhiprasṛtair āpāṇḍubhiḥ salilapravāhair āpūryamāṇe sarasi dhārānipātasamakālam eva vidrute vāyasādye pakṣigaṇe pratilabdhajīvitāśe pramudite mīnagaṇe prītyābhisāryamāṇahṛdayo varṣanivṛttisāśaṅkaḥ punaḥ punaḥ parjanyam ābabhāṣe / udgarja parjanya gabhīradhīraṃ pramodam udvāsaya vāyasānām / ratnāyamānāni payāṃsi varṣan saṃsaktavidyujjvalitadyutīni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उपश्रुत्य शक्रो देवानाम् इन्द्रः परमविस्मितमनाः साक्षाद् अभिगम्यैनम् अभिसंराधयन्न् उवाच । तवैव खल्व् एष महानुभाव मत्स्येन्द्र सत्यातिशयप्रभावः । आवर्जिता यत् कलशा इवेमे क्षरन्ति रम्यस्तनिताः पयोदाः
tad upaśrutya śakro devānām indraḥ paramavismitamanāḥ sākṣād abhigamyainam abhisaṃrādhayann uvāca / tavaiva khalv eṣa mahānubhāva matsyendra satyātiśayaprabhāvaḥ / āvarjitā yat kalaśā iveme kṣaranti ramyastanitāḥ payodāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महत्प्रमादस्खलितं त्व् इदं मे यन् नाम कृत्येषु भवद्विधानाम् । लोकार्थम् अभ्युत्थितमानसानां व्यापारयोगं न समभ्युपैमि
mahatpramādaskhalitaṃ tv idaṃ me yan nāma kṛtyeṣu bhavadvidhānām / lokārtham abhyutthitamānasānāṃ vyāpārayogaṃ na samabhyupaimi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्तां कृथा मा तद् अतः परं त्वं सतां हि कृत्योद्वहने ऽस्मि धुर्यः । देशो ऽप्य् अयं त्वद्गुणसंश्रयेण न भूय एवं भवितार्तिवश्यः
cintāṃ kṛthā mā tad ataḥ paraṃ tvaṃ satāṃ hi kṛtyodvahane 'smi dhuryaḥ / deśo 'py ayaṃ tvadguṇasaṃśrayeṇa na bhūya evaṃ bhavitārtivaśyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.